Гданьск қаласының Вжещч ауданының тарихы

Кіріспе

Вжещч (айтылуы , Langfuhr; ) - Польшаның солтүстігіндегі Гданьск қаласының аудандарының бірі. 65 000-нан астам халқы бар және (халық тығыздығы 6622 адамға шаққанда) Вжещч Гданьсктің ең халқы көп бөлігі болып табылады.

Тарих

Қазіргі Wrzeszcz атауы аймақтың ежелгі атауы – Wrzost-тан шыққан, ол поляк және кашуб тілдеріндегі «wrzos» сөзінен туындайды, яғни қызыл жусан. Қазіргі Врцещ аумағы бұрын орман және қызыл жусанды далалармен жабылған. Тарихи деректерде 1263 жылы Vriezst, ал 1283 жылы Vriest диірмен орны ретінде тілге алынады. 13 ғасырдың соңында Олива цистерциандық монахтары Врцещ арқылы ағатын Стриес (Strzyża) өзенінде төрт немесе бес су диірменіне иелік еткен. Vriest сөзі төменгі неміс және голланд тілдерінде қырауды білдіреді. 1412 жылы бұл қала маңындағы ауыл Тевтон орденінің одақтасы Герт фон дер Бекеге сыйға берілді. Бұл жер неміс тілінде Лангфур деп аталды. Алғашқы жер иелері – 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басында осы ауылдың тұрғын үйлермен толуына ықпал еткен Бишофтар отбасы және 1616 жылдан бастап Лангфур аумағында мүлік жинаған Кенелер отбасы болды. Данциг қалалық кеңесінің мүшесі Захария Заппио қазіргі Slowackiego және Do Studzienki көшелері арасындағы жердің көп бөлігін сатып алып, онда сарай салдырды. 1677 жылы король Ян III Собеский сарайға келген кезде, сарай орналасқан кішкентай аңғар сол оқиғаның құрметіне Königstal (Dolina Krolewska), яғни Король аңғары деп аталды. Шындығында, 17-шы ғасырда Лангфур атауы 130 м х 35 м өлшемдес шағын базар алаңына ғана қатысты, ол бүгінде Алея Грунвальдска деп белгілі. 1767 және 1770 жылдар аралығында Данциг қаласының мэрі Даниэль Гралат Лангфур мен Данциг арасындағы екі шақырымдық ескі жолды төрт қатарлы, екі жағынан ағаштармен көмкерілген Гранд-авенюге айналдыру жобасын жеке бастады, кейін ол осылай аталды. Авенюдің әр қатарының бойында Нидерландыдан әкелінген 350 ағаш отырғызылды, ал жобаның жалпы құны (сол кезде) 100 000 гульденді құрады. 18-шы ғасырда бай қала тұрғындарына арналған тұрғын үйлер салуға басымдық берілді. Салынған үйлер әдемі бақшалары мен ағаштармен көмкерілген жолдары бар классикалық стильде болды. 1804 жылға қарай Лангфурда 900-ге жуық тұрғын болды, олардың көпшілігі сыра қайнату, арақ шығару, сауда және маталарды ағарту үшін қолданылатын күл шығару фабрикаларында жұмыс істеді. 1807 жылдың 6 желтоқсанында француз оккупациясы кезінде Данциг пруссиялық конвенциясы осы қаланы Наполеонның Данциг еркін қаласының құрамына қосты. 1814-1815 жылдардағы Вена конгресінен кейін Данциг Пруссияға қайта қосылды. 19-шы ғасырдың ортасынан бастап Лангфур сәнді және бай ауданға айналды, онда бай тұрғындар үшін әдемі безендірілген қалалық виллалар мен жергілікті жұмысшылар үшін кең жатақханалар салынды. 1872 жылы Лангфур Гранд-авеню бойымен Данцигке атпен жүретін трамвай арқылы қосылды. 1904 жылы Königliche Technische Hochschule zu Danzig-тің үлкен залы салынды, одан кейін қалалық аурухана, қазіргі медицина академиясы салынды. 1919 жылға дейін Лангфур 1-ші өмірлік гусар полкінің (1901 жылдан бастап бригада) гарнизоны болды, 1890 жылдары салынған үлкен казармалармен бірге. 1910 жылы гусарлардың парад алаңында Данцигтің алғашқы әуежайы құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Эрхард Милхтің "Danziger Luftpost GmbH" (Данциг әуе почтасы) және "Lloyd Ostflug" Лангфурда орналасқан.

The current name Wrzeszcz comes from the old name of the area – Wrzost, which derives from wrzos, a Polish and Kashubian word for heather. The area of modern Wrzeszcz used to be forest and fields of heather. Historical sources mention Vriezst in 1263 AD and Vriest 1283 as a place of a mill and by the end of the 13th century the Cistercian Monks of Oliwa owned four or five water mills on the Strieß (Strzyża), the creek running through Wrzeszcz. Vriest is Low German as well as Dutch language word meaning frost. In 1412 AD, this suburban village was granted to Danzig city councillor Gerd von der Beke, an ally of the Teutonic Knights. The place was known as Langfuhr in the German language. Early area landowners included the Bischof family, who held the increasingly residential settlement in the late 16th century and early 17th century, and the Köhne family, which started acquiring possessions in the Langfuhr area in 1616 AD. Danzig patrician Zacharias Zappio acquired most of the land between today's Slowackiego and Do Studzienki streets and built a palace there. When King John III Sobieski visited the palace in 1677 AD, the little valley where the palace was located was renamed Königstal (Dolina Krolewska), or King's Valley, to commemorate the occasion. Strictly speaking, in the 17th century the name Langfuhr referred only to a small market square, 130 m by 35 m, on what today is known as lt=Aleja Grunwaldzka. Between 1767 and 1770, Danzig mayor Daniel Gralath made a personal project of turning the two kilometers of old road between Langfuhr and Danzig proper into the four lane, tree lined Grand Avenue, as it was then renamed. Each lane of the avenue was lined by 350 trees imported from the Netherlands, and the entire cost of the project was the immense sum (for the time) of 100,000 guilders. In the 18th century, residential construction aimed at the wealthy city folk took precedence. The erected residences were mostly classical style with beautiful gardens and the obligatory tree lined driveways. By 1804, Langfuhr had about 900 residents, most of them working in breweries, distilleries, retailers, and factories making a kind of ash used to bleach cloth. On 6 December 1807, under French occupation, the Danzig Prussian convention made the town part of the Napoleonic Free City of Danzig. After the Congress of Vienna of 1814–1815, Danzig was reincorporated into Prussia. From the mid 19th century onwards, Langfuhr grew to become a fashionable and wealthy borough with beautifully decorated city villas for wealthier residents and even spacious accommodation for local labourers. In 1872, Langfuhr was joined to Danzig by a horse drawn tram along the Grand Avenue. In 1904, the Königliche Technische Hochschule zu Danzig Grand Hall was built, soon followed by the city hospital, which is now the medical academy. Until 1919 Langfuhr was the garrison of the 1st Life Hussar Regiment (since 1901 Brigade) with large barracks built in the 1890s. In 1910 the first airfield of Danzig was established on the hussar's parade ground. After World War I Erhard Milch's "Danziger Luftpost GmbH" (Danzig Airmail) and the "Lloyd Ostflug" were located at Langfuhr.

Екінші дүниежүзілік соғыстың салдары

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала Потсдам конференциясы шешімі бойынша Польшаның құрамына кірді және поляк тілінде Вржещ деп аталды. Неміс тұрғындары қызыл әскердің шабуылынан бұрын қашып кетті немесе жер аударылды. Атаудың өзгеруі ортағасырлық деректерге негізделген, бірақ келген поляк қоныс аударушыларының наразылығын тудырды, себебі оны айту қиын деп есептеді және ол поляк тіліндегі "wrzeszczeć" (қайғыру, айғайлау) деген сөзбен ұқсас болды.

Қазіргі

1974 жылы әуежай жабылып, оның орнына Гданьск Лех Валенса әуежайы салынды және бұрынғы әуежай аумағында ірі тұрғын үй кешендері бой көтерді. Ескі әуежай ангарларының бірі кейіннен сауда орталығына айналдырылып, 1994 жылы есігін ашты, ал 2016 жылы кеңейтіліп, pl деп атау өзгертілді. Бұл аудан қазір қарқынды дамып келеді. Врешчте көптеген коммерциялық белсенділік (әсіресе банк және сауда) жүзеге асырылуда. Citibank, ING Bank, Fortis Bank және Shell сияқты көптеген халықаралық компаниялар кеңселерін Гданьск қаласының орталығынан гөрі осы жерде орналастыруды жөн көрді. Грунвальдская көшесі бойында Galeria Bałtycka және Centrum Handlowe Manhattan сияқты ірі сауда орталықтары ашылып жатыр, ал кең аумақты әскери мүліктер тұрғын үй салушыларға сатылды.