Кіріспе
Акад француз тілінің оңтүстік-шығыс Нью-Брансуик, Канададағы түрі – Chiac (немесе Chiak, Chiaq) – көбінесе Канаданың оңтүстік-шығыс Нью-Брансуик аймағында қолданылатын акад француз тілінің диалектісі. Chiac ағылшын тілінен алынған сөздердің көп болуымен ерекшеленеді және осы ерекшеліктері арқасында кейде оны франглис деп жаңылыстырады. "Chiac" сөзі сондай-ақ Нью-Брансуиктің оңтүстік-шығысындағы ауылдық жерлерде тұратын этникалық акадтарды сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін. Олар тарихи және этникалық тұрғыдан француз канадалықтарынан өзгеше, өйткені олардың жеке және ерекше тарихы бар. Сондықтан олар этникалық тұрғыдан Нью-Брансуиктің оңтүстік-шығыс жағалауында, әсіресе Шедиак шығанағы ауданында тұратын "Chiac акадтықтары" деп саналады. Кейбір зерттеушілер Chiac тілінің пайда болуы 17 немесе 18 ғасырға дейін соққандығын айтса, енді бірі болса оның 20 ғасырда Канададағы ағылшын тілді БАҚ-тың басымдығына, француз тіліндегі бастауыш және орта білім берудің жеткіліксіздігіне, Монктон қаласының урбанизациясына және аймақтағы ағылшын тілді қауыммен байланысқа байланысты дамығанын сенеді. "Chiac" сөзінің шығу тегі белгісіз, бірақ кейбір мамандар оның "Shediac" немесе "Es ed ei ik" сөздерінен туындағанын болжайды.
Chiac (or Chiak, Chi’aq), is a patois of Acadian French spoken mostly in southeastern New Brunswick, Canada. Chiac is often characterized and distinguished from other forms of Acadian French by its borrowings from English, and is thus often mistakenly considered a form of Franglais. The word "Chiac" can also sometimes be used to describe an ethnic Acadian of rural southeastern New Brunswick, which are not considered French Canadian historically and ethnically, due to having their separate and distinctive history, they are considered ethnically as "Chiac Acadian" living on the southeast coast of New Brunswick, specifically near the Shediac Bay area. While some believe that Chiac dates back as far as the 17th or 18th century, others believe it developed in the 20th century, in reaction to the dominance of English language media in Canada, the lack of French language primary and secondary education, the increased urbanization of Moncton, and contact with the dominant Anglophone community in the area. The origin of the word "Chiac" is not known; some speculate that it is an alteration of "Shediac" or "Es ed ei ik".
Географиялық таралуы
Чиак тілі көбінесе Жаңа Брансуик провинциясының оңтүстік-шығыс аймағындағы туған акадиялық француз тілінде сөйлейтін адамдар тарапынан қолданылады. Оның сөйлеушілері негізінен Жаңа Брансуик провинциясының оңтүстік-шығысындағы Вестморленд округінде шоғырланған. Солтүстікке қарай, жағалау бойында, Квебек шекарасына жақындаған сайын, Квебек француз тіліне ұқсас акадиялық француз тілі жиірек кездеседі. Шығысқа, батысқа және оңтүстікке қарай француз және ағылшын тілдерін еркін меңгергендер табылады, ал одан әрі әдетте тек ағылшын тілін білетін англофондар кездеседі.
Мәдениетте
Акадиялық жазушылар, ақындар және музыканттар, мысалы Лиза ЛеБланк, Radio Radio, Fayo, Cayouche, Les Hay Babies, 1755, Антонин Майле және тағы да басқалар Чиак тілінде шығармалар жазды. Чиак Дано Лебланның "Әлемдегі алғашқы акадиялық суперқаһарман" туралы комедиялық фильмі "Акадееман" ішінде де қолданылады.