Кіріспе

Ойын картасы

Король – корольдің суреті салынған ойын картасы. Король әдетте ең жоғары дәрежелі сурет картасы болып табылады. Француз ойын карталары мен Таро жинақтарында король королевадан жоғары тұрады. Итальяндық және испандық ойын карталарында король шабуылшыдан (рыцарьдан) жоғары тұрады. Немец және швейцар ойын карталарында король оберден жоғары тұрады. Кейбір ойындарда король ең жоғары карта, ал кейбіреулерінде туз жоғарырақ болады. Шамамен 1500 жылдан бастап туздар корольдерден жоғарырақ бола бастады, ал «Траппола» төрт түстің барлығында туздардың ең жоғары болғанын бірінші рет көрсеткен ойын болып табылады. Пинокль және Шнапсен сияқты туз-он отбасы ойындарында туз бен он корольден жоғары тұрады.

Тарих

Патша картасы – ең көне және әмбебап сарай картасы. Ол, ең болмаса, парсылық Ганжифех ойынынан шыққан, онда патшалар тақ отырған күйде бейнеленген, ал вице-корольдер атқа отырған күйдегі карталардан жоғары тұрған. Ойын карталары Мамлюктер мен Маврлар арқылы Италия мен Испанияға жеткен. Сақталған ең толық Мамлюк карталарының жиынтығы – Топкапы жинағы, онда діни тыйымдарға байланысты адам бейнелері көрсетілмей, тек олардың дәрежесі көрсетілген. Топкапы жинағы барлық Мамлюк жинақтарын көрсетеді ме, әлде оның көрнекілік үшін қолданылатын сәндік бұйым екені толық белгісіз. Мысырда отырған патша картасының фрагменті табылды, бұл Еуропадағы сарай карталарының поздары Парсы мен Үндістандағыларына ұқсас болуын түсіндіруге болады. Отырған патшалар Еуропа бойынша кең таралған. 15 ғасырда испандықтар тұрған патшаларды жасауды бастады. Француздар өздерінің аймақтық жинақ үлгілерін жасамас бұрын испан карталарын қолданды. Француздар 1480 жылы өздерінің костюм жүйесін ойлап тапқан кезде көптеген испан сарай дизайндары қайта қолданылды. Жүрек патшасы кейде «өзіне-өзі қол жұмбаған патша» деп аталады, себебі ол қандай да бір нәрсеге қылышын батырып отырғандай көрінеді. Бұл ағылшын картографтарының ғасырлар бойы дұрыс көшірмеуінің нәтижесі, олар патшаның балта басын жоғалтып алған. 15 ғасырдан бастап француз өндірушілері тарихтан немесе мифологиядан алынған есімдерді әр сарай картасына берді. Бұл практика қазір тек Париж үлгісінде сақталған, ол 1780 жылға қарай Руан үлгісін қоса алғанда, барлық бәсекелестерін жеңіп шықты. Париж үлгісіндегі патшалардың есімдері (портрет ресми):

Француздық костюмдік континенттік Еуропалық үлгілердің көпшілігі Париж үлгісінен тараған, бірақ олар әр картамен байланысты есімдерді жойды.