1917 жылғы британ-османдық шайқасы

Кіріспе

1917 жылы британдық және Османдық әскерлері арасындағы шайқас. Газаның үшінші шайқасы 1917 жылғы 1 қарашаның 1-нен 2-сіне қараған түні, Бірінші дүниелік соғыстың Синай және Палестина науқаны аясында британдық және Османдық әскерлері арасында болды. Бұл шайқас, британдық Египет экспедициялық корпусының (ЕЭК) Бер-Шеба шайқасындағы жеңісінен кейін Оңтүстік Палестинадағы тұйыққа қалуды аяқтады. Ұрыстар Оңтүстік Палестина науқанының басталуымен бірге жүрді. 6 және 7 қарашадағы Харейра және Шерияға жасалған шабуылдармен, сондай-ақ 1 қарашада генерал Эдмунд Алленби бастаған Тель-эль-Хувейльфе шайқасымен бірге, Газадан Бер-Шебаға дейінгі желіні бұзуға әкелді. Османдық армия 1917 жылдың наурыз айынан бері осы желіні ұстап тұрса да, 6-7 қараша түнде Газа мен Тель-эль-Хувейльфеден эвакуациялауға мәжбүр болды. Тек Шерия ғана 7 қарашаның көп бөлігінде қарсы тұрды, бірақ ол да жаулап алынды. 1917 жылдың наурыз және сәуір айларында Газа шайқасының бірінші және екінші кезеңдерінде британдықтардың жеңіліске ұшырауынан кейін, ЕЭК-нің Шығыс күштеріне қолбасшылық ететін генерал-лейтенант Филип Четвод және Кресс фон Крессенштейннің Османдық армиясы қорғаныс позициясын қабылдады, Оңтүстік Палестинадағы жағдай тұрақтанды. Екінші шайқастағы позициялар нығайтылды, екі тарап та ашық шығыс жаққа барлау миссияларын жүргізіп тұрды. Маусымның соңында Алленби генерал Арчибальд Мюррейді ЕЭК бас қолбасшысы етіп алмастырды және корпусты қайта ұйымдастырды. Сол кезде Османдық Төртінші армия да қайта құрылды. Жаз бойы ауа райының қиындығына қарамастан, Газа үшін болған бұрынғы шайқастардағы зор шығындарды толықтыру үшін күшейтулер келді, сонымен қатар бірнеше қосымша дивизиялар да жеткізілді. Османдық қорғаушылар да осы уақытта күшейтілді, екі тарап та алдыңғы қатардағы жағдайды бақылап, жаттығулар жасады. Қазанның ортасында, Пасшендейл шайқасы Батыс майданында жалғасып жатқанда, британдық күшейтулердің соңғы тобы келді, Алленбинің маневрлік науқанға дайындықтары аяқталуға жақын болды. Екінші Газа шайқасына дейін қала қамал, сым торы және оңтүстік және оңтүстік-шығыс жақтарындағы мұздықтармен жабдықталған мықты бекініске айналды. Артиллерия, пулеметтер және мылтықтармен қолдау көрсетілген бірқатар далалық нысаналар Газадан шығысқа қарай Бер-Шебаға дейін 6 шақырымға созылды. 27 қазаннан бастап ЕЭК Газаны ауыр және үздіксіз бомбалауды бастады. Осы кезеңде Газа учаскесіндегі ЕЭК-нің XXI корпусы 1-2 қараша түнге дейін жайлы күйде болды, содан кейін Газа қорғанысына қарсы бірнеше қарқынды шабуылдар жасалды. Бірақ гарнизонның күштілігіне байланысты бұл шабуылдар толыққанды сәттілікке жетпеді. 6 қарашада Газаны бомбалау күшейтілді, ал 6-7 қараша түнде бірнеше траншея жүйелеріне сәтті шабуылдар жасалды. 7 қараша таңында Газаның түнде эвакуацияланғаны анықталды. Газадан Бер-Шебаға дейінгі желі күйреп, Османдық жетінші және сегізінші армиялары кері шегінуге мәжбүр болды. Бірнеше шайқастардан кейін, ЕЭК 1917 жылғы 9 желтоқсанда Иерусалимді басып алды.

Battle between British and Ottoman forces in 1917

The Third Battle of Gaza was fought on the night of 1–2 November 1917 between British and Ottoman forces during the Sinai and Palestine Campaign of World War I and came after the British Egyptian Expeditionary Force (EEF) victory at the Battle of Beersheba had ended the Stalemate in Southern Palestine. The fighting occurred at the beginning of the Southern Palestine Offensive, and, together with attacks on Hareira and Sheria on 6–7 November and the continuing Battle of Tel el Khuweilfe, which had been launched by General Edmund Allenby on 1 November, it eventually broke the Gaza to Beersheba line defended by the Yildirim Army Group. Despite having held this line since March 1917, the Ottoman Army was forced to evacuate Gaza and Tel el Khuweilfe during the night of 6–7 November. Only Sheria held out for most of 7 November before it too was captured. Following British defeats at the First and Second battles of Gaza in March and April 1917, Lieutenant General Philip Chetwode commanding the EEF's Eastern Force and Kress von Kressenstein's Ottoman Empire force had each adopted a defensive posture and a stalemate had developed in Southern Palestine. Entrenched defences approximately on the lines held at the end of the second battle were strengthened, and both sides undertook regular mounted reconnaissances into the open eastern flank. In late June, Allenby replaced General Archibald Murray as commander of the EEF, which he quickly reorganised. At about the same time, the Ottoman Fourth Army was also restructured. As the stalemate continued in terrible conditions through the summer, reinforcements began to arrive to replace the large number of casualties suffered by the EEF during the previous fighting for Gaza, while several additional divisions also arrived. The Ottoman defenders were also reinforced at this time, and both sides carried out training while manning the front lines and monitoring the open eastern flank. By mid October, as the Battle of Passchendaele continued on the Western Front, the last of the British reinforcements arrived as Allenby's preparations to commence a campaign of manoeuvre neared completion. Prior to the Second Battle of Gaza, the town had been developed into a strong modern fortress, with entrenchments, wire entanglements and a glacis on its south and south–eastern edges. A series of field works, mutually supported by artillery, machine guns and rifles, extended from Gaza eastwards to within 4 mile (6 km) of Beersheba. Beginning on 27 October, the EEF began a heavy and almost continuous bombardment of Gaza. During this time, the EEF's XXI Corps, holding the Gaza section of the line, had been mostly passive until the night of 1/2 November, when a series of determined night time assaults were mounted against the Gaza defences. Yet these attacks were only partially successful due to the strength of the garrison. The bombardment of Gaza intensified on 6 November and during the night of 6/7 November successful attacks were launched on several trench systems. On the morning of 7 November, Gaza was found to have been evacuated during the night. The Gaza to Beersheba line subsequently collapsed and the Ottoman Seventh and Eighth Armies were forced into retreat. Following several battles during the pursuit, the EEF captured Jerusalem on 9 December 1917.

Өмірбаян

Газа "жақсы бекітілген, сымдармен қоршалған, жақсы бақылауға мүмкіндік беретін және оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағында мұздықтары бар" берік қамал болды. Күндізгі шабуылға тым күшті болған бұл қорғаныстар шығысқа қарай "далалық бекіністер" арқылы Бер-Шебадан 4 миль (6 км) қашықтыққа дейін созылды. Бұл бекіністер бір-бірінен алшақ орналасқан, әрқайсысы артиллерия, пулеметтер мен мылтықтардан өзара қолдау алды. Египет экспедициялық корпусы (ЭЭК) шабуылға дайындалып, күшін шоғырландырғанда, неміс және османдық әуе барлауын жаңылыстыру үшін лагерьлерін тастап кетті. ЭЭК қарсыластары Газа ауданында әлі де алты жаяу әскер дивизиясы, ал шығыс секторда Бер-Шебаға қарай бір дивизия бар деп ойлады. Алайда, Фолсқа сәйкес, "[Йылдырым армиясы] британдық әскерлердің орналасуы туралы жеткілікті дәл ақпарат алған деректер бар". 28 қазан күні олар Хан Юнис пен Рафадағы лагерьлердің бос екенін біліп, Уади Гуззиден шығысқа қарай үш жаяу әскер дивизиясын орналастырды, ал төртінші, 10-шы (ирланд) дивизиясы вадиге жақындады. Олар Аслуж және Халасадағы атты әскердің нақты санынан көп болды деп есептеді. Бер-Шеба гарнизоны Тель-эш-Шерия маңындағы османдық қорғанысқа немесе Хеброн жолын қорғау үшін солтүстікке қарай Тель-эль-Хувейльфеге шегінді. Бұл жерде Кувейльфе аймағына барлық қолдағы резервтік бөлімдерімен бірге үлкен күш орналастырылды, Хеброннан Иерусалимге қарай 50 миль (80 км) солтүстікке қарай жасалатын шабуылды тоқтату мақсатында. Паульс: "Түрік желісі сол жағынан кері тартылды, бірақ бұзылмады" деп жазды. Батысқа қарай Жерорта теңізіне дейін созылған османдық желінің қалған бөлігі, әсіресе Харейра, Шария және Газада, мықты қорғалды, бірақ Бер-Шебаның түсуі ЭЭК атты әскерлерін Бер-Шебадан Хебронға және Иерусалимге қарай жолға орналастырды. Неміс генерал Фридрих Фрейхерр Кресс фон Крессенштейн Хувейльфедегі шайқастағы османдық әскерін нығайту үшін сегізінші армияның үш жаяу әскер батальонын жіберді, жолды қорғау үшін. Олар Бер-Шебадан солтүстікке қарай жаңа қорғаныс желісін құрды, ал 19-дивизия Газаны қорғаған XXII корпустан Ебухофтағы жаңа желіні нығайту үшін жіберілді. Алайда, ЭЭК-тің Бер-Шебадан солтүстікке қарай жылжу мақсаты – теңіз жазығындағы Рамледен келетін жолдар мен теміржолдармен қамтамасыз етілген османдық күштерін, Иерусалимнен солтүстікке қарай Бер-Шебадан келетін автокөлік жолымен қамтамасыз етілген күштерден бөлу болды.

Gaza was "a strong modern fortress, well entrenched and wired, with good observation and a glacis on its southern and south–eastern face." These defences which were too strong for a daytime attack were extended eastwards by a series of "field works" to 4 mile (6 km) from Beersheba. These fortifications were between apart, each mutually supported by fire from artillery, machine guns and rifles. As the troops of the Egyptian Expeditionary Force (EEF) began to concentrate in preparation for their attacks, they left their camps standing to deceive German and Ottoman aerial reconnaissances. The EEF assumed their opponents thought there were still six infantry divisions in the Gaza area and one in the eastern sector towards Beersheba. However, according to Falls, "[t]here is evidence that the [Yildirim Army Group] were fairly accurately informed of the British dispositions." On 28 October, they knew the camps at Khan Yunis and Rafa were empty and accurately placed three infantry divisions east of the Wadi Ghuzzee with a fourth, the 10th (Irish) Division approaching the wadi. They estimated more cavalry at Asluj and Khalasa than was actually there. The Beersheba garrison withdrew either to the Ottoman defences around Tel es Sheria or northwards to Tel el Khuweilfe to defend the Hebron road. Here a considerable force, including all available reserve units, was deployed in the Kuweilfeh area to stop a threatened advance up the Hebron road to Jerusalem about 50 mile (80 km) to the north. According to Powles, " the Turkish line had been thrown back on its left, but not broken." The remainder of the Ottoman line stretching westward to the Mediterranean coast continued to be strongly defended, particularly at Hareira, Sharia and Gaza, but the loss of Beersheba had placed EEF mounted units across the Beersheba to Hebron and Jerusalem road, and three Eighth Army infantry battalions were sent by the German General Friedrich Freiherr Kress von Kressenstein to reinforce the Ottoman troops fighting at Khuweilfe to protect the road. They established a new defensive line north of Beersheba, and the 19th Division was sent from the XXII Corps defending Gaza to reinforce the new line at Ebuhof. However, the objective of the EEF advance north of Beersheba was to separate the Ottoman forces supplied by the roads and railways from Ramleh on the maritime plain from those supplied by the motor road from Jerusalem north of Beersheba.

Кіріспе

ЕЭФ жағалаудағы теңіз жолдарын бақылады, ал барлау қызметі Газаның тылында теңіз десанты түсуі мүмкін деген қауесет таратып, жағдайды шираштырды. Жағалауда кемелер тереңдікті өлшеп жүргендері байқалды, ал Дейр-эль-Белах маңында шағын қайықтар тобы анықталды. 1 қараша күні кешке Дейр-эль-Белахта Египет еңбек корпусының мүшелері моторлы қайықтарға, траулерлерге және буксирлерге мінгізілді, бұл түнге дейін жалғасатын сияқты әсер қалдырды – бұл тек алдау амалы болды. Ертесіне таңда Газаның солтүстігіндегі Вади-эль-Хеси сағасында екі траулер пайда болды. Осы уақытта, Газа шебіндегі Харейра және Шарияға басты шабуылға дайындық 1 қарашада басталды. 53-ші (Уэльстік) дивизиясы, оң жақта Императорлық түйе бригадасымен бірге, қарсылықсыз 3 миль (5 км) батысқа қарай жылжып, жаңа позицияны басып алды. Бұл жаяу әскерді ХХ корпусының Харейра және Шарияға жасалатын шабуылының оң жақ қанатын қорғауға мүмкіндік берді.

Шерифтер әскерлері

Шілдеде Алленби Т. Е. Лоуренс пен Шерфиал араб күштерінің қыркүйектегі ЕЭФ шабуылын қолдай алатынына үміттенді, себебі сол кезде егін жиналып жатқанын, ал қыркүйектің соңында олар Сирия шөліндегі түйе жайылымдарына көшетінін білген. Ол былай деп жазды: "Олар, әрине, мен қимыл жасамасам, көп нәрсе істей алмайды және істей алмайды; мен олардың түріктердің байланысын қиратқанда дереу пайдаланбасам, олардың қиратуының өзі де пайдасыз. Егер мен оларды шайқасқа тартсам, ал өзім ілгері жылмасам, бұл оларды жазалауға ұшыратады, бұл кейбір тайпалар үшін, мысалы, Дамасктың оңтүстігіндегі друздар үшін қырып тастауға тең болуы мүмкін". ЕЭФ бедуиндерді қарсыласуға шақырды:

Араб көтерілісі жақсы тарап жатыр, және түрік байланыс желілерін олардың шабуылдарынан қорғау қиынға түседі. Мекке әмірінің қоса берілген суреті және оның жарлығы – арабтарды түріктерді тастап, оларға қарсы Арабияның тәуелсіздігі үшін соғысқа қосылуға итермелеудің бір жолы. Біз осы қағаздар мен темекі пакеттерін ұшақтан түрік желілеріне тастаймыз. Жарлық – әмірінің арабтарға түріктерді тастап, оларға қарсы соғысқа қосылуға, Арабияның бостандығы мен тәуелсіздігі үшін күресуге шақыруы. Біздің насихаттың нәтижесінде көптеген адамдар келіп жатыр. |Алленбидің әйеліне 3 қазан 1917 жылғы хаты.

Шайқас

ЕЭФ-тің 10 000 мылтықтан тұратын 4 жаяу әскер бригадасы, 4 500 мылтықтан тұратын 4 османдық полкіне шабуыл жасады, олар 2 дивизиямен күшейтіліп, 8 000-нан асты. Екі тарап та ауыр шығынға ұшырады. Бұл шабуылдар Беер-Шебаны басып алғаннан кейін және Харейра мен Шерияға қарсы ЕЭФ-тің басты шабуылдарына дайындық кезінде, 116 қарумен қолдау көрсетілген 8 000 мылтықшыдан тұратын Газа гарнизонын өз орнында ұстап тұру мақсатында жүзеге асырылды.

Алдын ала рейдтер

26 қазанда 75-ші дивизияның бөлімдері Форпост төбесіне шабуыл жасады. Содан кейін, 1 қарашада, Беер-Шеба қаласы алынғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, 3/3 Гурха атқыш полкінің (233-ші бригада, 75-ші дивизия) 5 офицері мен 220 атқышынан құралған екінші топ Форпост төбесіне қарсы рейд жасады. Сағат 03:00-де, қарқынды артиллериялық оққа түсудің жамылуымен, олар төбедегі Османдық қорғанысқа енді; екі Гурха қаза болды, жиырма үш адам жараланды. Шайқас барысында олар 28 Осман әскерін өлтіріп, 16 әскерін тұтқынға алды, содан кейін өз қатарларына қайтып келді. Дивизия келесі түні (1/2 қараша) Газадан Беер-Шебаға дейінгі жолдағы Атавине бекінісіне тағы бір шабуыл жасау жоспарланған.

Бомбалау

27 қазанда XXI корпустың артиллериясы Газа қаласын бомбалауды бастады, ол 29 қазаннан бастап Ұлыбритания және Франция әскери-теңіз күштерінің қаруларының қолдауымен күшейе түсті. Олардың ішінде HMS Raglan, M15, M29, M31 және M32 мониторларының, Grafton крейсерінің және Staunch және Comet эсминецтерінің қарулары болды. Француз кемелеріне Requin, Arbalète, Voltigeur, Coutelas, Fauconneau және Hache кірді. Сонымен қатар, екі өзендік канонерлік қайық – Ladybird және Aphis, және үш гидросамолет бомбалаушысы болды. Бұл флотилия Газаға шабуыл басталғанға дейін, Порт-Саидке отын құю үшін қайта оралу мүмкіндігі болмағанмен, әрекетке кірісті. Флотилияға жау авиациясы шабуыл жасады, ал Османдық жағалау батареясынан атылған снаряд Requin кемесінің тамақтандыру палубасына тиіп, 38 адамның зардап шегуіне себеп болды. Бұлфиннің XXI корпусының ауыр артиллериясы 68 орта және ауыр зеңбірек пен гаубицадан тұрды, олар шайқас кезінде Османдық батареяларын нысанаға алды. Сонымен қатар, екі 6 дюймдік зеңбірек Бейт-Ханундағы Османдық теміржол торабына 14 шақырым қашықтықтан, әуе бақылауымен күтпеген шабуыл жасады. 27 қазан мен Газаға шабуыл аралығында ауыр артиллерия 15 000 оқ атты; әрбір Османдық батареясын жою үшін 300 оқ бөлінді. 29-31 қазан аралығында жүргізілген батареяға қарсы бомбалау кезінде газ снарядтары да қолданылды, бірақ олардың тиімділігі шамалы болды немесе мүлдем болмады. Корпустың үш дивизиялық артиллериясымен бірге, зеңбіректер Бірінші дүниежүзілік соғыстың Еуропадан тыс аймақтардағы ең ауыр бомбалауын жүзеге асырды. Алтыншы түндегі жағалаудағы және теңіздегі қарулардың бомбалауы "Сомма шайқасының бірінші күніндегіге қарағанда, кішкентай аумаққа тіпті де қатты от шоғырландырды".

1/2 қарашадағы түнгі шабуылдар

XXI корпустың шабуылдары Қазаның оңтүстік-батысынан Жерорта теңізіне дейін созылған құмды төбелерге бағытталды, бұл төбелер Амбрелла төбесінен басталып, Газадан оңтүстік-батысқа қарай жалғасты. Шабуылдар түнге жоспарланды, себебі қорғаныс позицияларындағы Осман автоматтарының күші күндізгі шабуылдарды мүмкінсіз етіп берді. 1 және 2 қарашада Османның 7-ші және 53-ші дивизиялары өздерінің фронттың көп бөлігін қорғауды жалғастырды, сонымен қатар жергілікті жерде сәтті қарсы шабуылдар жасады. Қорғаушы гарнизонның шамамен 350 адамнан тұратыны болжалды. Алайда, 10:50-де Осман әскерлері Фишер бақшасындағы "бейтарап аймаққа" жасалған алғашқы қимылды байқады, дабыл беріп, Амбрелла төбесіндегі Осман окоптарынан пулеметтер мен мылтықтардан атуды бастады. Сағат 23:00-де ЕЭФ (Мысыр экспедициялық корпусы) қарқынды бомбалауды бастады, бұл шабуылдаушы әскерлерге он минуттан кейін шабуылға кірісу үшін қадам салып тұруға мүмкіндік берді. Бұл шабуыл үш топтан тұратын қорғаныс бекіністерінің – окоп кешендері мен редуттардың – желісін бұзуға бағытталған. Бұл Эль-Ариш, Рафа және Крикет редуттары еді, олар "бірнеше қабаттан тұратын, бірімен бірі байланысқан окоп желісімен және басқа окоптармен, нығайтылған бекіністермен" қамтамасыз етілген, бұл желі Амбрелла төбесінің батысындағы теңіз қорғанысы бойында 3 км-ге созылды. Эль-Ариш редутына шабуылды Палестина танк отрядының сегіз таңкісінің екісі қолдау көрсетуге тиіс болды. 1/4-ші батальон, Корольдік шотланд полкі (156-шы бригада) Эль-Ариш редутына шабуылды Осман окоптары арқылы толқындармен жүргізді, осы шабуыл кезінде алты Осман минасы жарылып, ЕЭФ әскерлеріне шығын келтірді. Бірінші шабуылдың нәтижесінде белсенділікке келген Осман артиллериясы екінші шабуыл 06:00-де қарқынды, он минуттық бомбалаумен басталғанға дейін қысқа уақыт бұрын тоқтады. 06:30-да Османның ауыр қарсы шабуылы Корольдік шотланд полкінің алдыңғы ротасын кері шегіндірді, бұл көптеген жарақаттарға әкелді. Басқа ротадан келген взвод алдыңғы ротаның қалдықтарын қайта жинауға көмектесті, олар 1/4-ші батальон Корольдік шотланд полкі және 1/8-ші батальон Шотландиялық мылтықшылармен нығайтылды, содан кейін позиция бекітілді. Екі танк Эль-Ариш редутынан өтті, бірақ көп ұзамай біреуі тасталып, екіншісі зақымданды, ал үшінші танк майдан шебі бойымен жүріп, жағалаудағы Sea Post-тан Beach Post-қа дейін сымдарды жайды. 163-ші бригаданың оң жағындағы 1/5-ші батальон, Суффолк полкі, жаяу шабуыл жасап, Осман окоптарына қарай жылжыды, алдынан ашылған артиллериялық оттықпен, батыс Эль-Ариш окоптарына шабуыл жасап, қолға-қол соғыста 1/5-ші батальон, Суффолк полкі жеңіл шығынға ұшырады. Олар үшінші желіні басып алғанмен, жаудың атысына ұшырағандықтан, басып алынған аумақтың бір бөлігін тастап кетуге мәжбүр болды, сондықтан олар екінші желіде өздерінің позицияларын нығайтты. 1/8-ші батальонның жартысы, Гэмпшир полкі Бурж окопына шабуыл жасады, ал екінші жартысы Үшбұрыш окопына шабуыл жасады, бірақ бұл олардың мақсаты емес еді. Бұл шатасуға себеп болды, ал 1/4-ші және 1/5-ші батальондар, Норфолк полкі бұлтты, тұманды түннің шаң мен түтінінде бағыттарын жоғалтты. Нәтижесінде, олардың аз ғана бөлігі Гибралтар мен Крестед-Рокқа жетті, бірақ олар тез арада кері шегінуге мәжбүр болды. Крикет редуты Beach Post-тан келген танктың көмегімен басып алынды, бірақ бұл процесте танк уақытша жарамсыз болды. Жөнделгеннен кейін, танк инженерлік бөлімнің жабдықтарын шейх Хасанға тасымалдап бара жатқанда, қайтадан зақымданды. Екі резервтік танк инженерлік жабдықтарды, соның ішінде жаудың атысынан өртенген құм қаптарын тасымалдауға бұйырылды. 2-ші күні таңертең Бюльфин 54-ші және 52-ші дивизияның бір бөлігімен Газаның оңтүстік-батысына шабуыл жасады. Ол барлық мақсаттарына жетті, тек кейбір жерлерде бірнеше метрлік окоптарды басып алудан басқа. Әскери-теңіз күштері бізге үлкен көмек көрсетті. Олар Газа қорғанысында, Дейр-Сайнидтегі теміржол көпірі мен түйісінде керемет жаттығулар жасап жатыр. Бұл құрлық пен теңіз арасындағы мұқият алдын ала жұмыс пен тығыз ынтымақтастықтың нәтижесі.

The XXI Corps attacks were focused on a stretch of sandhills stretching from Umbrella Hill about south west of Gaza to the Mediterranean Sea. They were timed for the night because the strength of the Ottoman machine guns in defensive positions made day time attacks impossible. On 1 and 2 November, the Ottoman 7th and 53rd Divisions continued to defend most of their front line, carrying out locally successful counterattacks. The defending garrison was "assumed to be about 350 strong". However, at 10:50 a preliminary move into No Man's Land was observed by Ottoman soldiers in Fisher's Orchard, who gave the alarm and began firing machine guns and rifles from the Ottoman trenches on Umbrella Hill. At 23:00, an intense EEF bombardment began enabling a tape to be laid, along which the attacking troops formed up to launch their attack ten minutes later. This attack was aimed at breaking the line of defensive fortifications consisting of three groups of trench complexes and redoubts. These were the El Arish, Rafa, and Cricket redoubts, which were connected by a "series of trench lines several layers thick, and backed by other trenches and strong points" stretching 2 mile (3 km) along the seaward defences to the west of Umbrella Hill. The attack on El Arish redoubt was to be supported by two of the six available tanks of the Palestine Tank Detachment's eight tanks. The 1/4th Battalion, Royal Scots (156th Brigade) assault on El Arish Redoubt was carried out in waves through the Ottoman trenches, during which six Ottoman mines exploded, causing EEF casualties. The Ottoman artillery, which had become active as a result of the first attack, had stopped shortly before the second attack began at 06:00 with an intense, ten minute bombardment. At 06:30, a heavy Ottoman counterattack drove back the leading company of Royal Scots, causing a number of casualties. A platoon from another company helped rally the remnants of the leading company, which was reinforced by the 1/4th Battalion Royal Scots and 1/8th Battalion Scottish Rifles when the position was consolidated. Two tanks passed through El Arish Redoubt, but shortly afterwards one was abandoned and the other hit, while a third tank moved along the front line rolling out wire from Sea Post on the coast to Beach Post. On the right of the 163rd Brigade's advance, the 1/5th Battalion, The Suffolk Regiment moved towards the Ottoman trenches following a creeping barrage to attack and over–run the western El Arish trenches during hand–to–hand fighting when the 1/5th Battalion, The Suffolk Regiment suffered light casualties. Although they had captured the third line, part of this captured territory had to be abandoned because it was exposed to hostile fire, so they consolidated their position along the second line. Half of the 1/8th Battalion, Hampshire Regiment attacked Burj Trench while the other half attacked Triangle Trench, although it was not their objective. This caused some confusion, and the 1/4th and 1/5th Battalions, The Norfolk Regiment lost direction in the dust and smoke of the cloudy, hazy night. As a result, only small numbers reached Gibraltar and Crested Rock, from where they were quickly forced to withdraw. Cricket Redoubt was captured with the help of the tank from Beach Post; although the tank was temporarily disabled in the process. After being repaired, the tank was transporting some engineers' stores to Sheikh Hasan when it was hit and disabled again. Two reserve tanks were ordered forward carrying engineers' storesincluding sandbags which were set on fire by hostile fire. On the morning of the 2nd, Bulfin put in an attack, by the 54th and part of the 52nd Division, on the S. W. of Gaza. He got all his objectives, with the exception of a few yards of trench here and there The navy have given us great help. They are making splendid practice on the Gaza defences, and the railway bridge and junction at Deir Sineid. This is the result of careful preliminary work and close collaboration between land and sea.|Allenby letter to Robertson 3 November 1917

Төртінші кезең: 2 қараша

Оң жағында 1/10-шы батальон, Лондон полкі (161-ші бригада) Рафа бекінісін жаулап алып, нығайтты, оны 1/6-шы батальон, Эссекс полкі тек ішінара ғана басып алған еді. Қолдау көрсетуге тиіс танктар істен шығып қалғандықтан, бұл батальон артиллериялық оттан қалысып, ауыр шығынға ұшырады. Дегенмен, олар Ган төбесін басып алды және 2 қараша күні сағат 06:00-де Шейх Хасанға шабуыл жасауға дайындалды, оны он бес минуттан кейін 182 тұтқынмен бірге жаулап алды. Арыстан ордыға жасалған шабуылды қайталау жоспары 1/4-ші батальон, Нортгемптоншир полкі Юнис ордына шабуыл жасағаннан кейін кейінге шегерілді. Олар ордыны басып алғанмен, қарсы шабуылға ұшырап кері шегінді. Күннің қалған бөлігінде Османдық ауыр артиллериялық батареялары Шейх Хасанды атқылады, ал түнде батареялар Газаның солтүстік-шығысына көшірілді. 2/3 қараша түнде Османдық әскерлері Шейх Хасанға қарап тұрған "Тасбақа" төбесіндегі қорғанысын күшейтті. Барлық мақсаттар орындалмаса да, операция Османдық 7-ші дивизиясының екі полкін Харейра мен Шериядан Газа мен теңіз арасындағы Османдық қорғанысын нығайту үшін алға жылжытты. Британдық ресми тарихшының сөзіне сүйенсек, "Газаның батыс қорғанысына жасалған шабуыл Бас қолбасшының мақсатына жетті". ЕЭФ Османдық қорғаушыларға да ауыр зиян келтірді; олардың мыңнан астамы ЕЭФ жаулап алған окоптарға жерленді. ЕЭФ 28 офицер, 418 сарбаз, 29 пулемет және 7 минометті тұтқынға алды. Соғыс кезінде корпус жаяу әскері 3 шақырымға жуық алға жылжып, Османдықтардың қайта-қайта жасаған қарсы шабуылдарына тойтарыс берді, бірақ Империялық қызмет кавалериялық бригадасының өтуі үшін жарық жасау әрекеті сәтті болмады. Газаның оңтүстік-батыс жағындағы қорғаныс жүйесі жаулап алынды және жаяу әскер "Али Мунтар мен қала алдындағы қорғаныстың қалған бөлігіне" қауіп төндіретін позицияны иеленді. XXI корпус осы шайқастарда 350 адам қаза тапты, 350 адам жоғалып кетті және екі мың адам жарақат алды. Көптеген жарақаттардың себебі бағытты жоғалту және жаулап алынған, тым терең емес окоптарда тығырылу болып саналды.

On their right, the 1/10th Battalion, London Regiment (161st Brigade) finished capturing and consolidating the Rafa redoubt, which had only been partly captured by the 1/6th Battalion, The Essex Regiment. Without the assistance of tanks which had been put out of action, this battalion lost contact with the barrage and suffered heavy losses. Nevertheless, they captured Gun Hill and by 06:00 on 2 November they were preparing to attack Sheikh Hasan, which they captured fifteen minutes later along with 182 prisoners. A planned repeat of the Lion Trench attack was postponed when the 1/4th Battalion, Northamptonshire Regiment attacked Yunis Trench instead. Although they captured the trench they were driven back by a counterattack. Throughout the remainder of the day, Ottoman heavy batteries shelled Sheikh Hasan, before the batteries were withdrawn during the night to the north east of Gaza. During the night of 2/3 November, Ottoman troops strengthened their defences on Turtle Hill, facing Sheikh Hasan. Although all objectives had not been won, the operations had forced two regiments of the Ottoman 7th Division reserve to move away from Hareira and Sheria, forward to strengthen the Ottoman defences between Gaza and the sea. According to the British official historian, "The attack on the western defences of Gaza had fulfilled the Commander in Chief's object." The EEF had also inflicted severe losses on the Ottoman defenders; more than one thousand of whom the EEF buried in the captured trenches. The EEF captured twenty eight officers, 418 soldiers, twenty nine machine guns and seven trench mortars. During the fighting, the corps infantry had advanced about 2 mile (3 km) on a front, and held their gains against repeated Ottoman counterattacks, although the attempt to create a gap for the Imperial Service Cavalry Brigade to ride through was not successful. The front line defensive system on the south–west side of Gaza had been captured and the infantry occupied a position from which they could threaten "Ali Muntar and the rest of the defences in front of the town." The XXI Corps suffered 350 killed, 350 missing and two thousand wounded during this fighting. Many casualties were blamed on loss of direction and crowding in the captured trenches, which were too shallow.

Әуе шабуылы

ЕЭФ-тің әуе шабуылдары 1/2 қараша түнде жүзеге асырылды, Газаға он екі бомба тасталды, ал 3 және 4 қарашада Бейер-Шебаның солтүстігіндегі төбелерге әуе шабуылдары жасалды.

3-6 қараша

3 қарашада Хамсин кезінде Газаны бомбалау қайта басталғанда, 1/4-ші батальон Эссекс полкі (161-ші бригада, 54-ші дивизия, XXI корпус) 04:30-да Юнис траншеясына шабуыл жасап, басып алды. Бірақ, оларға қарсы күшті шабуыл жасалып, кері шегінуге мәжбүр болды. Келесі түнде Газаның шығыс жағында 75-ші дивизияның Шейх Аббас позициясына бірнеше күшті Осман шабуылдары жасалды, олардың барлығы автоматтар мен мылтықтардан атылып тоқтатылды. Осы уақытта Осман оң фланкіндегі Шейх Хасандағы жаңадан басып алынған позиция бекітілді. 1917 жылдың 5 қарашасында Газаны қорғауға жауапты Османның XXII корпусы қолбасшысы полковник Рефет Беле, Газа гарнизонының артиллериялық батареяларында бар болғаны 300 шағын снаряд қалғанына қарамастан, «Газа бекінісінің тұтастығын» сақтауды жалғастырды. Бұл батареялар ЕЭФ-тің ауыр артиллериялық топтарынан тиімді қарсы батареялық атысқа ұшырады. Рефетке күні бұрын Бер-Шебаны жоғалтқандықтан эвакуация қажет болуы мүмкін екені ескертілді, сондықтан 6/7 қараша түнінде қаладан толық шегінуге және Вади Хесидегі жаңа қорғаныс желісіне жоспарлар дайындалды. 6 қарашаға дейін неміс ұшақтары Газа аймағында сирек көрінетін, бірақ сол күні түстен кейін екі R.E.8 және екі B.E.12 ұшағы, 1-ші эскадрилья AFC патрульдеу және фотосурет түсіру кезінде төрт Albatros ұшағынан шабуылға ұшырап, қирады. Сонымен қатар, 3 қарашада қайта басталған Газадағы XXI корпус аймағындағы Османдықтардың желісіне ЕЭФ-тің ауыр бомбалауы, 5 және 6 қарашада теңіз күштерінің қосылуымен күшейді және 6 қарашада ең жоғары деңгейге жетті. 6/7 қараша түнінде XXI корпусы Аутпост-Хиллге және Юнис пен Белах траншеяларына шабуыл жасауға тиіс болды.

6 қарашадағы Харейраға жасалған сәтті шабуылдан кейін, күнінің соңында Шерия траншеяларына да шабуыл жасалды. Бұл шабуылдар Осман майданының шығыс шетіндегі Тель-эль-Хувейльфе аймағындағы жаңа шабуылдармен қолдау көрсетілді. Осы шабуылдар барысында Кавуках траншеяларының барлығы және Харейра бекінісін қорғаған Рушди жүйесінің бір бөлігі басып алынды, ал Осман қорғаушылары Харейра бекінісіне кері шегінуге мәжбүр болды. Күнінің соңында Харейра айналып өткеннен кейін Шерия қорғанысының үлкен бөлігі де басып алынды. Тек Тель-Еш-Шария британдықтардың алға жылжуын тоқтатты, және Алленби келесі күні Тель-Еш-Шарияға шабуылды жалғастыруға және Газаға қайтадан шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұл шабуылдар 6 қарашада жүрген кезде, ЕЭФ ұшақтары Газаны, Ум Амейдат маңындағы Каууках қорғанысының артындағы Османдықтардың негізгі позицияларын және Шерияның батысындағы позицияларды бомбалады. Сондай-ақ, күні бойы үш жау ұшағына қарсы үш әуе шайқасы болды. Мейдделді де ЕЭФ ұшақтары бомбалады.

Газаның басып алынуы

ЕЭФ-тің соғысқа дейін шамамен 40 000 тұрғыны болған Газаны басып алуына күшті қарсылық көрсетілмеді және 7 қараша күні таңертеңгі шабуыл қаланы тастап кетуге әкелді. 7 қарашада Осман әскерінің шегінуі анық болғанда, негізінен 40-шы (Армиялық) қанаты үшін стратегиялық барлау, 5-ші (Корпустық) қанаты үшін артиллерияны тіркеу және тактикалық фотосуретпен айналысқан Корольдік Әуе корпусы бомбалау және пулеметтен оқ жаудыру арқылы әуе шабуылдарын бастады. Олар жеті күн бойы Османдық инфрақұрылымына, оның ішінде әуежайларға, көлік құралдарына, артиллерияға және кері шегінетін колонналарға көптеген әуе шабуылдарын жасады.

Қойылған бұрылыс

75-ші дивизия (XXI корпус) Императорлық қызмет кавалерия бригадасымен бірге Газаның шығысындағы Форпост төбесіне шабуыл жасауға және кез келген мүмкін өтімді пайдалануға бұйрық алды. Тель-эль-Джеммиде патрульдік міндеттерді орындаған Императорлық қызмет кавалерия бригадасы Газада өтімді пайдалануға дайын болды, ал Анзак және Австралиялық атты дивизиялары Шериядағы желідегі бұзуылыс арқылы қууға дайын тұрды. 09:00-де Императорлық қызмет кавалерия бригадасы Газаның қираған жерлері арқылы өтіп, 13:00-де Бейт Ханунға жетті, онда олар Бейт Хануннан оңтүстік-шығысқа қарай 2 км жерде берік артқы позицияны қорғап тұрған Газа гарнизонының бір бөлігімен кездесті. Хайдарабад және Майсур лансерлері Джебалия арқылы XXI корпустың кавалерия полкінің Глазго, Ланкашир және Гертфордшир эскадрильяларымен байланысу үшін жылжыды, Газадан солтүстікке қарай 5 миль (8 км) жердегі Бейт-Лалдың биіктігін ұстап, Османдықтардың қанатын қауіпке тікелей ұшыратты. Корпустың кавалерия полкі Бейт-Лахияны басып алғанда, Хайдарабад лансерлері 15:00-де Бейт-Ханунның батысындағы Шейх-Мунамдағы қыратты басып алу үшін шабуылға шықты, бірақ ауылды көптеген Османдық пулеметшілер тобы қатты қорғады. 12-ші жеңіл ат полкі (4-ші жеңіл ат бригадасы) Бейт-Хануннан шығысқа қарай 2 км жерде Императорлық қызмет кавалерия бригадасымен кездесті. Олар Императорлық қызмет кавалерия бригадасына Бейт-Ханунның солтүстігіндегі Түмраға жақын Уади-эль-Хесидегі Османдық артқы бөлімдеріне шабуыл жасау туралы бұйрық берді. (1917 жылдың 7 қарашасында Императорлық қызмет кавалерия бригадасы мен 52-ші (Төмендік) дивизиясының жылжуын көрсететін картаны қараңыз). 16:55-ке қарай артқы бөлімнің әлі де Бейт-Ханунды ұстап тұрғаны, Аль-Маджал (әрі эль-Мейддел, әрі Ашкелон деп те аталады) және Бейт-Дурас қалаларында Османдық күштерінің шоғырланғаны туралы хабарлама келіп түсті. Лансерлер Бейт-Ханунға қарап тұрған қыратқа шығыстан шабуыл жасады және айтарлықтай қарсылыққа қарамастан, позицияны басып алды. Осы процесте олар жиырма үш тұтқынды, бірнеше артиллериялық құралдарды және көп мөлшерде оқ-дәрілерді қолға түсірді. Олар сондай-ақ қаланың су сорғы машиналарын зақымсыз басып алды, бірақ жабдықтар көмірден жасалған газбен жұмыс істейтініне байланысты су үшін Жабалиеге қайта оралуға мәжбүр болды, оны пайдалану алдында түрлендіру қажет болды.

The 75th Division (XXI Corps) with the Imperial Service Cavalry Brigade attached had been ordered to attack Outpost Hill on the eastern side of Gaza, and exploit any potential breakthrough. The Imperial Service Cavalry Brigade, which had been carrying out patrolling duties based at Tel el Jemmi, was ready to exploit a breakthrough at Gaza, and the Anzac and Australian Mounted Divisions were also prepared for a pursuit through a breach in the line at Sheria. At 09:00, the Imperial Service Cavalry Brigade rode through the ruins of Gaza to reach Beit Hanun at 13:00, where they encountered part of the Gaza garrison defending a strong rearguard position on a ridge 1.5 mile (2 km) south east of Beit Hanun. The Hyderabad and Mysore Lancers had advanced through Jebaliya to link with the Glasgow, Lancashire, and Hertfordshire squadrons of the XXI Corps Cavalry Regiment, holding the high ground at Beit Lahl 5 mile (8 km) north of Gaza, where they threatened the Ottoman flank. While the Corps Cavalry Regiment captured Beit Lahia, the Hyderabad Lancers advanced at 15:00 to capture the ridge west of Beit Hanun at Sheikh Munam, but the village was strongly defended by numerous Ottoman machine gun detachments. The 12th Light Horse Regiment (4th Light Horse Brigade) met up with the Imperial Service Cavalry Brigade 1 mile (2 km) east of Beit Hanun at 14:45. Here they delivered orders for the Imperial Service Cavalry Brigade to attack the Ottoman rearguard on the Wadi el Hesi near Tumra to the north of Beit Hanun. (See sketch map showing the advance by the Imperial Service Cavalry Brigade and the 52nd (Lowland) Division on 7 November 1917). By 16:55, the rearguard was reported to still be holding Beit Hanun, with concentrations of Ottoman forces at Al Majdal (also known as el Mejdel and Ashkelon) and Beit Duras. The lancers advanced from the east onto the ridge overlooking Beit Hanun, and despite meeting considerable resistance, captured the position. In the process, they secured twenty three prisoners, some artillery pieces and a large quantity of ammunition. They also captured the town's water pumping machinery intact, but were forced to withdraw back to Jebaliye for water as the equipment ran on gas made from charcoal, which had to be converted before it could be used.

Жаяу әскердің қуғындалуы

52-ші (Төмендік) дивизияға XXI корпус Газаның солтүстік шетіндегі Шейх Радваннан солтүстікке қарай Яффа жолынан теңізге дейін шеп алуды бұйырды. 157-ші бригада (52-ші дивизия) жаяу әскерді жағалау бойымен қууға кірісіп, 12:15-ке Шейх Хасанға жетті. 16:00-ге дейін бұл әскерлер Газаның солтүстігіндегі ең жақын қорғаныс шебі саналатын Вади Хесит өзенінің сағатына қарай жағалау бойымен жүріп бара жатқандары байқалды. XXI корпус аймағында шайқасқа дейін рациондар, оқ-дәрілер және инженерлік жабдықтардан жасырын қоймалар құрылған болатын, бірақ корпус ұзаққа жылжу мүмкіндігіне ие болмады. Олардың оқ-дәрі тасымалдағыштарынан басқа барлық көлік құралдары XX корпуске және Бейер-Шеба шайқасындағы шабуылға қатысқан Шөлдегі атты корпусқа берілді.

8 қараша

8 қарашаның кешкі сағаттарына қарай Ғаззадан Бер-Шебаға дейінгі барлық Османдық бекіністері жаулап алынды және Сегізінші армия толыққанды түрде шегінді. Шериядағы орталықтағы тұтқындалғандармен байланысты, Ғаззаны басып алу солтүстікке тікелей және жылдам шабуыл жасауға мүмкіндік берді, бұл Уди-Хессидегі тыл позициясын күшейтуге кедері келтірді. 8 қарашаның түстен кейін, 28 британдық және австралиялық ұшақ Осман әскерінің штабы орналасқан Худж үстінен ұшып өтті, бомбалармен және пулеметтермен неміс және Осман әскерінің әуежайларын, теміржол түйіндерін, жабдық сақталатын орындарын және тығыз қатарда тұрған әскерлерді нысанаға алды. Арак-эль-Меншие күні бойы екі рет шабуылға ұшырады, екі жүз бомба тасталды, соның ішінде қырық сегізі жерге қонған он жау ұшағын жойды. Келесі күні Эт-Тинь бомбаланды, кем дегенде тоғыз жау ұшағы зақымдалды. Теміржол станцияларына, қадаммен жүріп бара жатқан әскерлерге және көліктерге үздіксіз әуе шабуылдары жасалды, ал Уди-Хеси маңында неміс ұшағы өртеніп атып түсірілді.