Кіріспе
Сульфатталған гликозаминогликан (ГАГ) қосылысы
Хондроитин сульфаты – сульфатталған гликозаминогликан (ГАГ), кезектесіп орналасқан қанттар тізбегінен (N-ацетилгалактозамин және глюкурон қышқылынан) құралған. Ол көбінесе протеогликанның құрамына кіретін, протеинге байланысқан күйде кездеседі және оның қысылуға төзімділігін арттырады. Глюкозаминмен бірге хондроитин сульфаты остеоартритті емдеу үшін кеңінен қолданылатын диеталық қосымшаға айналды, бірақ ірі клиникалық сынақтар хондроитиннің белгілі бір симптомдарды жеңілдетуге көмектесетінін дәлелдемеді.
Медициналық қолдану
Хондроитин остеоартритті емдеудің баламалы дәрісі ретінде тағамдық қоспаларда қолданылады. Бұл препарат Еуропа және басқа да кейбір елдерде осы ауруға қарсы симптомдық, баяу әсер ететін дәрі (SYSADOA) ретінде бекітіліп, реттеледі. Көбінесе глюкозаминмен бірге сатылады. Дәлелдерге сәйкес, хондроитинді, әдетте қолданылатын глюкозаминмен бірге, тізе остеоартритінің симптомдары бар адамдарды емдеу үшін қолдану тиімсіз, себебі бұл емдер жағдайды жеңілдетпейді. Хондроитин жүрек тамырларының ауруларын емдеуде үміт беруші нәтижелер көрсеткен. 1973 жылы жарияланған, 60 қатысушыдан тұратын 6 жылдық, қос соқыр, плацебомен бақыланатын зерттеуде хондроитин сульфаты тобы бақылау тобымен салыстырғанда өлімге әкелетін жүрек шабуының көрсеткішін 350%-ға төмендеткен. Қазаға ұшырамайтын жүрек-қан тамырлары оқиғаларының деректерін талдау көрсетті, бақылау тобында 16% қатысушыда қазаға ұшырамайтын жүрек шабуы тіркелсе, хондроитин сульфатымен емделген топта бұл көрсеткіш 0% болды.
Жағымсыз әсерлер
Клиникалық зерттеулер хондроитин сульфатының айтарлықтай жанама әсерлерін немесе дозасын асыра қолдану жағдайларын анықтаған жоқ, бұл оның ұзақ мерзімді қауіпсіздігін көрсетеді. 2003 жылы Еуропалық Ревматизмге қарсы лиганың (EULAR) жұмыс тобы хондроитин сульфатының токсикалық деңгейін 0-100 шкаласы бойынша 6-ға бағалады. Хондроитин сульфаты цитохром P450 жүйесімен метаболизденбейді.
Іс-қимыл механизмдері
Остеоартритпен ауыратын адамдарда хондроитин сульфатының әсері, оның қабынуға қарсы әрекеті, протеогликандар мен гиалурон қышқылының синтезін күшейту, сондай-ақ хондроциттердің катаболикалық белсенділігін төмендету, протеолитикалық ферменттердің, азот оксидінің және хрящ матрицасын зақымдайтын, буындық хондроциттердің өліміне себеп болатын басқа да заттардың синтезін тежеу сияқты бірнеше реакциялардың нәтижесі болуы мүмкін. Жақында жасалған шолу кондороитин сульфатының остеоартритке байланысты буын тіндеріне тигізетін әсерінің биохимиялық негізін сипаттайтын тиісті есептердегі деректерді қорытындылайды.
Биожетімділік және фармакокинетикалық қасиеттері
Адамдар мен жануарларда жүргізілген фармакокинетикалық зерттеулер хондроитин сульфатының ауызға қабылдағаннан кейін сіңірілуі мүмкін екенін көрсетті. Хондроитин сульфаты 3000 мг-ға дейінгі бір реттік дозаларда бірінші реттік кинетиканы көрсетеді. Остеоартритпен ауыратын адамдарға 800 мг бірнеше доза беру хондроитин сульфатының кинетикасына әсер етпейді. Хондроитин сульфатының биожетімділігі ауызға қабылдаған дозаның 15%-дан 24%-ына дейін құрайды. Атап айтқанда, буын тіндеріне қатысты, Ронка және авторлар тобы хондроитин сульфатының асқазан-ішек жолында жылдам сіңбейтінін және синовиал сұйықтықта және шеміршекте ізбелгіленген хондроитин сульфатының жоғары концентрациясы табылғанын хабарлады.
Физикалық және химиялық қасиеттері
Хондроитин сульфаты тізбектері – екі ауыспалы моносахаридтен: D-глюкурон қышқылы (GlcA) және N-ацетил-D-галактозаминнен (GalNAc) тұратын, ұзындығы өзгеріп отыратын тармақталмаған полисахаридтер. Осы GlcA қалдықтарының кейбіреуі L-идурон қышқылына (IdoA) эпимеризациялануы мүмкін, сонда пайда болатын гликозаминогликан дерматан сульфаты деп аталады, бұрын ол хондроитин сульфаты B деп белгіленген болатын. Хондроитин сульфаты табиғи өнімдерден алынады, тізбек ұзындығы мен сульфациялану схемасы бойынша айтарлықтай өзгешеліктер байқалады. Хондроитин сульфатының құрамындағы өзгешеліктер оның тегіне дейін жетеді, сондықтан құрлықтағы және теңіздегі жануарлардан алынған хондроитин сульфатын ажыратуға болады. Бұл айырмашылықты дисахаридтік бірліктердің үлесі арқылы қарастыруға болады: құрлықтағы жануарлардан алынған хондроитин сульфаты негізінен сульфатталмаған (O) және моносульфатталған (A және C) бірліктерден тұрады, ал теңіз түрінде дисульфатталған (D, E және B) бірліктердің үлесі жоғары. Сонымен қатар, теңіздегі хондроитин сульфаты тізбектері көбінесе ұзақ болады, акуладан алынған хондроитин сульфатының молекулалық салмағы 70 кДа-ға дейін жетеді, ал құрлықтағы жануарларда молекулалық салмағы әдетте 45 кДа-дан төмен болады. Хондроитин сульфаты тізбектері кейбір белоктардың серин қалдықтарындағы гидроксилдік топтарға байланысады. Гликозаминогликандардың белоктарға қалай қосылатыны әлі толыққанды түсіндірілмеген. Гликозильденген сериндер көбінесе глицинмен бірге келеді және жақын орналасқан қышқыл қалдықтары болады, бірақ бұл мотив әрқашан гликозильдеуді болжамайды. GAG тізбегінің қосылуы төрт моносахаридтен тұрақты үлгіде басталады: Xyl – Gal – Gal – GlcA. Әрбір қант белгілі бір фермент арқылы қосылады, бұл GAG синтезін көп деңгейде бақылауға мүмкіндік береді. Ксилоза эндоплазмалық ретикулумдағы белоктарға қосыла бастайды, ал қалған қанттар Гольджи аппаратында қосылады. Хондроитин сульфаты суда жақсы ериді.
Chondroitin sulfate is sourced from natural products, with high variability in terms of chain length and sulfation pattern. The variability in chondroitin sulfate composition extends to its origin, making it possible to differentiate between chondroitin sulfate from terrestrial and marine sources. One way to look at this difference is in terms of the proportion of disaccharide units: chondroitin sulfate from terrestrial animals is almost exclusively composed of non sulfated (O) and monosulfated (A and C) units, while in marine species the proportion of disulfated (D, E and B) units is higher. Furthermore, marine chondroitin sulfate chains tend to be longer, with molecular weight of up to 70 kDa in chondroitin sulfate from shark, while in terrestrial animals molecular weight is typically below 45 kDa. Chondroitin sulfate chains are linked to hydroxyl groups on serine residues of certain proteins. Exactly how proteins are selected for attachment of glycosaminoglycans is not understood. Glycosylated serines are often followed by a glycine and have neighboring acidic residues, but this motif does not always predict glycosylation. Attachment of the GAG chain begins with four monosaccharides in a fixed pattern: Xyl – Gal – Gal – GlcA. Each sugar is attached by a specific enzyme, allowing for multiple levels of control over GAG synthesis. Xylose begins to be attached to proteins in the endoplasmic reticulum, while the rest of the sugars are attached in the Golgi apparatus. Chondroitin sulfate is highly soluble in water.
Остеоартритке арналған клиникалық зерттеулер
2004 жылы FDA-ға хондроитин сульфаты бар диеталық қоспа остеоартрит, шеміршек тозуы, сондай-ақ остеоартритке байланысты буын ауруы, сезімталдық және ісік қаупін азайту үшін таңбалануы туралы петиция ұсынылды. FDA компания жүргізген эксперименттер бұл талаптың тиімділігін жеткілікті дәрежеде көрсетпегендігіне байланысты өтінішті қабылдамады. Басқа пікірлердің ішінде FDA кейбір сынақтардың нашар жоспарланғанын атап өтті. Пациенттер кездейсоқ түрде бес емнің біріне бөлінді: күніне үш рет екі 250 мг глюкозамин гидрохлориді капсуласы, күніне үш рет екі 200 мг хондроитин сульфаты капсуласы, күніне үш рет екі 250 мг глюкозамин гидрохлориді және 200 мг хондроитин сульфаты капсуласы, күніне 200 мг целекоксиб немесе плацебо. Емдеу 24 аптаға созылды. Ол плацебодан ешқандай айырмашылық көрсетпеді. 2 жыл ішінде емдердің ешқайсысы (жағымды бақылау целекоксибті қоса алғанда) плацебомен салыстырғанда WOMAC бойынша ауырсыну мен функцияның клиникалық маңызды айырмашылығын көрсетпеді. Жағымсыз әсерлер емдеу топтарында ұқсас болды және барлық емдеулерде ауыр жағымсыз оқиғалар сирек болды.
Өндiру
Хондроитиннің көп бөлігі сиыр мен шошқаның шеміршек тіндерінен (сиырдың трахеясы және шошқаның құлағы мен мұрны) алынған экстракттардан жасалады, бірақ акула, балық және құс шеміршегі сияқты басқа да көздер де қолданылады. Хондроитин біртекті зат емес және табиғатта әртүрлі формаларда кездесетіндіктен, әрбір қосымшаның нақты құрамы өзгеше болады.
Құқықтық мәртебе
22 елде кондороитин рецепт бойынша немесе рецептсіз дәрі ретінде сатылады, ал АҚШ-та Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы оны диеталық қоспа ретінде реттейді. Еуропада хондроитин сульфаты препараттары остеоартритпен ауыратын адамдарда клиникалық сынақтар арқылы тиімділігі мен қауіпсіздігі дәлелденген дәрі-дәрмектер ретінде бекітіледі. Адебовал және авторлар 2000 жылы талдаған 32 хондроитин қоспасының тек 5-і дұрыс таңбаланған, ал жартысынан астамы таңбаланған мөлшердің 40%-дан азын қамтыды. 2008 жылы диеталық қоспалар үшін GMP ережелері енгізілгеннен кейін, АҚШ-та хондроитин сульфаты препараттары міндетті таңбалау стандарттарына және сәйкестік, тазалық, күші және құрамына қатысты сынақ талаптарына бағынады. Хондроитинді анықтау және мөлшерлеу үшін АҚШ Фармакопеясының (USP) стандарттары жақсы қалыптасқан. Хондроитин сульфатын тағамдық қоспа ретiнде реттеуде FDA ережелерi жоқ, себебi ол FDA-ның тағам құрамының бөлiгi ретiнде танылған және "жалпы қауiпсiз деп танылған". Дегенмен, буын дегенерациясын болдырмау құралы ретiнде хондроитин сульфаты диеталық қоспасын қолдану туралы ұсыныс FDA тарапынан қатаң тексерiлдi, олар былай дедi: "Дәстүрлi тағамдарды бағалау кезінде ингредиенттiң, яғнi заттың көзi, жалпы қауiпсiз деп танылған (GRAS), тағамдық қоспа ретiнде мақұлданған немесе FDA-ның бұрынғы санкциясымен рұқсат етiлгенi қарастырылады (21 CFR 101.70(f) қараңыз). Алайда, диеталық қоспалардағы диеталық ингредиенттерге заңның 201(s)(6) бабы (21 U.S.C. § 321(s)(6)) бойынша тағамдық қоспалар ережелерi қолданылмайды. Олар Заңның 402-бабындағы (21 U.S.C. 342) және, егер қолданылса, Заңның 413-бабындағы (21 U.S.C. 350b) диеталық ингредиенттерге қатысты жаңа ережелерге бағынады, бұл ережелер 1994 жылғы 15 қазанға дейiн АҚШ-та сатылмаған диеталық ингредиенттерге қатысты. "|авторы=Глюкозамин және/немесе Хондроитин сульфатын қолданудың остеоартрит, остеоартритке байланысты буын ауыруы, буын сезiмталдығы және iсiну, буын дегенерациясы және шеміршек нашарлауы қауiпiн азайтумен байланысы туралы хат."
text=" For conventional foods, this evaluation involves considering whether the ingredient that is the source of the substance is generally recognized as safe (GRAS), approved as a food additive, or authorized by a prior sanction issued by FDA (see 21 CFR 101.70(f)). Dietary ingredients in dietary supplements, however, are not subject to the food additive provisions of the act (see section 201(s)(6) of the Act (21 U. S. C. § 321(s)(6)). Rather, they are subject to the adulteration provisions in section 402 of the Act (21 U. S. C. 342) and, if applicable, the new dietary ingredient provisions in section 413 of the Act (21 U. S. C. 350b), which pertain to dietary ingredients that were not marketed in the United States before October 15, 1994. "|author=Letter Regarding the Relationship Between the Consumption of Glucosamine and/or Chondroitin Sulfate and a Reduced Risk of: Osteoarthritis; Osteoarthritis related Joint Pain, Joint Tenderness, and Joint Swelling; Joint Degeneration; and Cartilage Deterioration
In the same letter, the FDA found that studies performed on the dietary supplement form of chondroitin sulfate were insufficient to substantiate claims that it is efficacious in the prevention of joint deterioration, and denied the request to be allowed to label the supplement as such. They further denied the request to market it as safe, given that no human clinical trials were done, citing that animal studies are not sufficient for the approval of a dietary supplement.
Осы хатта FDA хондроитин сульфатының диеталық қоспа түрінде жүргiзiлген зерттеулерi буын нашарлауын болдырмау бойынша тиiмдiлiгiн растауға жеткiлiксiз екенiн анықтады және қоспаны осылай таңбалауға рұқсат беру туралы өтінішті қабылдамады. Сондай-ақ, адамдарға клиникалық сынақтар жүргiзiлмегенiне сiлтеме жасай отырып, оны қауiпсiз деп сатуға рұқсат беруден де бас тартты, себебi жануарларға жасалған зерттеулер диеталық қоспаны мақұлдауға жеткiлiксiз.
text=" For conventional foods, this evaluation involves considering whether the ingredient that is the source of the substance is generally recognized as safe (GRAS), approved as a food additive, or authorized by a prior sanction issued by FDA (see 21 CFR 101.70(f)). Dietary ingredients in dietary supplements, however, are not subject to the food additive provisions of the act (see section 201(s)(6) of the Act (21 U. S. C. § 321(s)(6)). Rather, they are subject to the adulteration provisions in section 402 of the Act (21 U. S. C. 342) and, if applicable, the new dietary ingredient provisions in section 413 of the Act (21 U. S. C. 350b), which pertain to dietary ingredients that were not marketed in the United States before October 15, 1994. "|author=Letter Regarding the Relationship Between the Consumption of Glucosamine and/or Chondroitin Sulfate and a Reduced Risk of: Osteoarthritis; Osteoarthritis related Joint Pain, Joint Tenderness, and Joint Swelling; Joint Degeneration; and Cartilage Deterioration
In the same letter, the FDA found that studies performed on the dietary supplement form of chondroitin sulfate were insufficient to substantiate claims that it is efficacious in the prevention of joint deterioration, and denied the request to be allowed to label the supplement as such. They further denied the request to market it as safe, given that no human clinical trials were done, citing that animal studies are not sufficient for the approval of a dietary supplement.