Кіріспе

Қытай шайқас өнері

Маймыл кунг-фу немесе Хоу Куан (猴拳, "маймыл жұдырығы") – маймылға немесе маймыл сияқты қозғалыстарға ұқсас қимылдарды техникасының бір бөлігі ретінде қолданатын қытай шайқас өнері. Солтүстік Қытай шайқас өнерінің түрлері, мысалы, Солтүстік Құрғақшыл Мантис және Вузукуан, маймыл кунг-фу техникаларының кейбірін қамтиды.

Шығу тегі

Ол бастапқыда Оңтүстік Шаолин ғибадатханасынан Ху Куан (猴拳), маймыл кунг-фу немесе мифтік Саскватч жолы, сондай-ақ көбірек танымал Да Шенг Пи Гуа Мен (大聖劈掛門) стилі ретінде пайда болды. Маймыл кунг-фуның көптеген тәуелсіз дамыған жүйелері бар. Кейбіреулері Бес жануарлар кунг-фу және Ын Иин кунг-фу жүйелеріне енгізілген. Жеке тұрған мысалдарының ішінде Мин әулетінің танымал романы "Батысқа саяхаттың" басты кейіпкері Сунь Вуконгтың атымен аталған Xíng Zhě Mén (行者門) және Nán Hóu Quán (南猴拳) немесе Оңтүстік маймыл жұдырығы бар.

Хоу Куан

Емей аймағындағы Хоу Куан стилі, атақты "Маймыл патшасы" Сяо Инпэн және басқалармен үйретілген, бүгінгі таңда көрсетулер мен жарыстарда көрінетін қазіргі заманғы ушуның маймыл стилі (және маймыл таяғы) нұсқасының негізі болды. Әрбір жеке стиль маймылдың қозғалыстарын жекпе-жекеге қалай енгізуге болатындығына қатысты өзінің ерекше тәсіліне ие.

Да Шенг Мэн

Да Шенг Мен, немесе "Ұлы дана" кунг-фуы Цинь династиясының соңында (1911 жылы) Солтүстік Қытайдағы шағын ауылдан шыққан Ку Си (Кау Сей) атты күрескер жасаған. Аңыз бойынша, ол түрмеде жазасын өтеген кезде, өзінің камерасынан маймылдар тобын бақылаған. Олардың қозғалыстарын және мінез-құлқын зерттегенде, олардың өзінің Ди Тан стилімен үйлесетінін анықтаған. Ку Сиге шабыттанған нақты жағдайлар аңызға айналса да, босатылғаннан кейін ол жаңа күресу стилін жасап, буддалық "Батысқа саяхат" ертегісіндегі Маймыл патшасы Сун Вуконгтың құрметіне оны "Да Шенг Мен" (Ұлы дана стилі) деп атады.

Да Шенг Пи Гуа

Да Шенг Пи Гуа Кунг-фу (Тай Синг Пек Квар деп те аталады) Ку Сидің шәкірті Гэн Де Хай (德海) әзірледі. Ол 8 жасынан бастап Пи Гуа кунг-фуын әкесі Кан Уинг Квайдан (榮貴) үйренуге кірісті. Гань Винг Гвай Пи Гуа кунг-фу шебері болған. Оның қайтысынан кейін Ку Си Гэн Де Хайды Да Шенг кунг-фуда оқытуға шешім қабылдады. Да Шенг кунг-фуын меңгергеннен соң және оны Пи Гуа кунг-фумен біріктіргеннен кейін, Ку Сиге деген құрметтің нышаны ретінде, яғни шабуылдар қарсыластың тізелеріне, шатқайнауына, тамағына немесе көздеріне бағытталады, ал қолдарымен соққылар көбінесе ашық ладоньмен соққы беру немесе «маймыл тырнағы» деп аталатын жартылай жиналған жұмсақ тырнақпен тырнақ салу түрінде болады. Сондай-ақ, маймылдың әр түрлі бет-әлпеттері – қуаныш, ашу, қорқыныш, үрей, ұйысқандық және қыңырлық сияқты мінез-құлықтар да орындалады. Ұзақ емес кезеңдерден басқа, қозғалыстардың көп бөлігі, тіпті жүгіру де, отырып немесе жартылай отырып жасалады және әдетте тәжірибелі адам қорқынышпен жан-жаққа қарайтын, өте жылдам және «үрпілі» бас қозғалыстарымен бірге жүреді. Маймыл таяғы, немесе хоу-пушка (棍) – осы стильдің ерекше қаруларының бірі. Маймыл боксы – еліктеу арқылы жасалатын техника, сондықтан қозғалыстар мен бет-әлпеттердің орындалуы соншалықты сенімді болуы керек, ол маймылға ұқсауы тиіс, ал маймылды еліктейтін адамға емес, сондықтан осы техникамен байланысты қиындық деңгейі өте жоғары.

Тай Шин

Маймыл кунг-фуның бес түрі дамытылды және жаңа техниканы атау кезінде Гэн Де Хай Да Шенгті бірінші орынға қойып, одан кейін Пи Гуа атады, соның салдарынан бұл техника Да Шенг Пи Гуа кунг-фу деп аталды.

Хоу Куан

Қытайда үйретілген дәстүрлі хоукван төрт аяқпен жүгіруді (қол мен аяқ), түрлі қиын акробатикалық қимылдарды қамтиды, мысалы, ауада бүйірлеп домалау, алға домалау, артқа домалау, артқы қолмен домалау, қолға тіреу, қолмен жүру, алға қарай секіру/шабуылдау, артқа қарай секіру, кенеуге айналу, артқа кенеу және көптеген тепкілер мен соққылар. Тай-шинг жүйесінің бұл бөлігінің көп бөлігі:

Мас маймыл жұмбаққа, көзге және шатқа соққы беруге, сондай-ақ құлау және домалау техникаларына назар аударады. Ол қорғаныссыздық сезімін тудыру және тепе-теңдікті бұзу үшін жалған қадамдарды қолданады. Практикант аяқ-қолмен жүреді, өте қауырсың қадамдар жасайды, кейде жерге құлап, қарсыласының жақындауын күтеді, содан кейін тізеге немесе шатқа күшті шабуыл жасайды. Мас маймыл басқа стильдерге қарағанда ішкі энергияны көп жұмсайды және меңгеруге қиын маймыл стилінің бірі, бірақ стандартты, шабуылға бағытталған қарсыласқа қарсы өте тиімді. Осы стильге қарсы тұру үшін дене күйін жиі өзгерту қажет, сонда ғана мас маймылдың техникалары дененің қатты, берік жерлеріне тиеді. Тас маймыл физикалық күшке баса назар аударатын стиль. Практикант денесін қарсыласпен соққы алмасуға дайындайды – шамамен темір дене әдісі. Практикант көбінесе денесінің бір бөлігін ашық қалдырып, қарсыласты шабуылға шақырады, содан кейін денесінің маңызды нүктесіне шабуыл жасайды. Ашық жерлерге рефлекстік түрде шабуылдамау және күшпен ұруға тырысу маңызды. Тұрып тұрған маймыл немесе Биік маймыл – тік қалыпты сақтайтын салыстырмалы түрде дәстүрлі маймыл стилі. Бұл стиль бойы ұзын адамдарға жақсырақ сәйкес келеді. Биік маймыл дене мүшелеріне көтеріліп, қысым нүктелеріне шабуыл жасағанды ұнатады. Бұл алысқа созылатын стиль. Ағаш маймыл – ашуланып, қаһарланып шабуылдайтын және қорғанатын қатал маймыл. Бұл стиль өте қауіпті, ал оның қозғалысы басқа маймылдарға қарағанда әлдеқайда жеңіл. Ағаш маймыл қарсыласты әлсіз жерлерінен жерге құлатып, мойынсұнуға мәжбүр етеді. Жоғалған маймыл алдауды кеңінен қолданады. Жоғалған маймылдың практиканттары қарсыластарын өздерінің қабілеттерін төмен бағалауға сендіру үшін адасқандай және шатасқандай көрінеді, содан кейін ең күтпеген сәтте кек алады. Қолдар мен аяқтар қозғалысы ерік-жігермен өзгереді және ағып тұрады. Маймылдар – топта немесе отбасылық топта өмір сүретін, бірақ табиғатынан өте территориялық жануарлар. Сондықтан олар басқа топтың аумағына кіргенде, әдетте, ұрыс болады, бұл қастандықшылардың өліміне әкелуі мүмкін. Бұл техника көрші аумаққа келген маймылдың қорқынышын, жүйкелілігін және сұмдығын қамтиды, ол мүмкіндігінше көп жемістер мен жәндіктерді тез жинап жеуге тырысады, ал өз үйіне оралғанға дейін қорқынышпен қарап тұрады.