Карл Давыдов: «Виолончельдің патшасы» өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Карл Юльевич Давидов (Карл Юльевич Давидов; 15 наурыз 1838 [Е.С. 3 наурыз 1838] – 26 ақпан 1889 [Е.С. 14 ақпан 1889]) – ресейлік виолончельші, Пётр Ильич Чайковский оны «виолончельшілердің патшасы» деп атаған. Ол сонымен қатар виолончельге арналған шығармалар жазған композитор болған. Оның есімі әртүрліше жазылуы мүмкін: Давыдов, Дэвидофф, Дэвидов және тағы да басқалар, ал оның есімі кейде Чарльз немесе Карл деп те жазылады.

Өмірбаян

Давыдов – еврей дәрігері және әуесқой скрипкашы Юлий Петрович Давидхофтың ұлы еді. Оның ағасы Август Давидов белгілі математик және педагог болса, немере інісі Алексей Давидов виолончельші, композитор және кәсіпкер атанды. Жастық шағында Давыдов Санкт-Петербург университетінде математика оқыды, сосын Лейпциг консерваториясында Мориц Хауптманмен оқып, композиторлық жолға түсті. 1850 жылы ол толық уақытты виолончель солисі болды, бірақ композициялық жұмыстарын да жалғастырды. 1863 жылы Санкт-Петербург консерваториясында виолончель профессоры болып тағайындалды, ал 1878 жылы консерватория директоры болды. 1886 жылы туған скандал оны лауазымынан кетуге мәжбүр етті, сосын Антон Рубинштейн басшылықты иеленді. Оның шәкірттері көп болды, соның ішінде Александр Вержбилович те бар. Давыдов Мазеппа тақырыбында опера жазуды жоспарлаған. Виктор Буренин 1880 жылы осы мақсат үшін либретто жазды, бірақ Давыдов оны композициялауға уақыт таба алмағандықтан, Буренин либреттоны Чайковскийге ұсынды. Чайковскиймен жақын байланыста болғанымен, Карл Давыдов Чайковскийдің әпкесі Александраның күйеуі болған орыс православиелік Давыдовтармен туыс емес еді. Давыдов көптеген көрнекті композиторлармен, музыканттармен және аристократиямен байланыс тастады. 1870 жылы өнерді қолдаушы граф Вильгорский Давыдовқа 1712 жылы жасалған Страдивари виолончелін сыйға берді. Бұл виолончель қазір «Давыдов Страдивариусы» деп аталады, ол Жакелин ду Пре қайтыс болғанға дейін оған тиесілі болды және қазір виолончельші Йо-Йо Маға жалға берілген. Бірнеше композитор оған шығармаларын арнады, олардың ішінде Чайковскийдің «Итальяндық каприччиосы» және Антон Аренскийдің бірінші фортепиано триосы ерекше аталады. Давыдов 1888 жылы аяқталған, әлі де танымал «виолончель мектебі» – этиюдтер мен техника туралы кітабын жазды, онда музыканттың физикалық мүмкіндіктерін ескере отырып, иірімді ұстау және жоғары регистрде ойнау мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған жаңа тәсілдерді ұсынды. Давыдов 1889 жылдың 26 ақпанында Мәскеуде қайтыс болды. 2019 жылы оның құрметіне Мәскеу облыстық виолончель сайысы құрылды.

Davydov was the son of a Jewish physician and amateur violinist, Yuly Petrovich Davidhoff from Courland Governorate. His elder brother August Davidov was a noted mathematician and educator, and his nephew Alexei Davidov also became cellist and composer and also a businessman. In his youth Davydov studied mathematics at St. Petersburg University, and then pursued a career as a composer, studying with Moritz Hauptmann at the Leipzig Conservatory. He became a full time cello soloist in 1850 while continuing to compose. He took a post as a professor of cello at the St Petersburg Conservatory in 1863, and subsequently became director in 1878. In 1886 scandal forced him from his position, and Anton Rubinstein took the helm. He had many students, including Aleksandr Verzhbilovich. He intended to write an opera on the subject of Mazeppa. Viktor Burenin wrote a libretto for this purpose in 1880, but when Davydov proved unable to find the time to compose, Burenin offered the libretto to Tchaikovsky. Although closely associated with Tchaikovsky, Karl Davydov was not related to the Princes Davydov, Russian Orthodox, into which Tchaikovsky's sister Alexandra married. Davydov was well connected with a great number of the top tier composers, musicians and nobility. In 1870 Count Wilhorsky, a patron of the arts, presented Davydov with a Stradivarius cello constructed in 1712. This cello, now known as the Davidov Stradivarius, was owned by Jacqueline du Pré until her death and is currently on loan to cellist Yo Yo Ma. Several composers dedicated works to him, notably Tchaikovsy's Cappricio Italien and Anton Arensky's first piano trio. Davydov went on to write his still popular "cello school" book of etudes and technique, completed in 1888, taking the physical limitations into considerations for advancing the possibilities in both the bow hand and playing in the high registers. Davydov died in Moscow on 26 February 1889. In 2019 a Moscow regional cello competition was established in his name.

Виолончельдің транскрипциялары

Давыдов Шопеннің фортепианоға арналған соло шығармаларын виолончель мен фортепианомен орындауға транскрипциялап, өңдеді. Breitkopf & Härtel баспасынан Вальстер мен Мазуркалардың транскрипциялық жинағы жарық көрді. Тағы бір транскрипциялық жинақ – Edition Peters баспасында жарияланған Ноктюрндер мен басқа да фортепианоға арналған соло шығармалардың таңдамасы.