Кіріспе

Италиялық орташа жұмсақтан қатты Альпі тауларының ірімшігі.

Азиаго (/UK/,/æ//s//i/'/ɑː//ɡ//oʊ//, /,/æ//z//i// / ASSeeAHgoh, AZ , /US/,/ɑː//s//i// //, /,/ɑː//ʒ//i// //, /,/ɑː//ʃ//i// / AHs(h)ee , AHzhee , aˈzjaːɡo) – сиыр сүтінен жасалған ірімшік, алғаш рет Италиядағы Азиаго қаласында өндірілген. Оның пісу дәрежесіне қарай текстурасы өзгереді: жаңа Азиаго (Asiago pressato деп аталады, яғни «пресстелген Азиаго») тегіс, ал піскен Азиаго (Asiago d'allevo, яғни «мал шаруашылығы Азиагосы») кеуекті болады. Піскен ірімшікті көбінесе салаттарға, сорпаларға, макаронға және соустарға үйкеп қосады, ал жаңа Азиагоны панини немесе бутербродтарға кесіп дайындайды; оны түрлі тағамдарға және қарпуызға ерітуге болады. Бұл швейцариялық немесе Альпілік ірімшіктер тобына жатады. Азиаго Италия, АҚШ және Австралия сияқты әлемнің көптеген елдерінде өндіріледі. Италияда Азиагоның шығу тегі қорғалған (denominazione di origine protetta немесе DOP, төменде қараңыз), себебі Азиаго бастапқыда Азиаго платосының Альпілік аймағында, Венето және Трентино-Альто-Адидже аймақтарында өндірілген. Азиаго ірімшігі – Венето аймағының ең тиянақты өнімдерінің бірі. Ол, және қазір де, DOP аймағында өндірілетін ең танымал ірімшік болып табылады. DOP өндіріс аймағы қатаң белгіленген: ол По алқабының шалғындарынан басталып, Азиаго платосы мен Трентиноның таулы жерлері арасындағы Альпілік жайылымдарында аяқталады. Сүт жиналатын және Азиаго DOP ірімшігі өндірілетін DOP белгіленген аймақ Италияның солтүстік-шығысындағы төрт провинцияны қамтиды: Виченца мен Трентоның толық аумағы және Падуа мен Тревизо провинцияларының бір бөлігі. Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан сүт шаруашылықтарынан алынған сүтті пайдаланып, ірімшік пісірілетін және сақталанатын мекемелерде өндірілген Азиаго ірімшігіне «Тау өнімі» деген қосымша белгі тағайындалады. Уақыт өте келе Азиаго өндірісі басқа елдерде де, әсіресе Италиядан көптеген адамдар көшіп келген елдерде де басталды. Осылайша, ірімшік өндірісі бүкіл әлемге тарады және «Азиаго» термині кез келген жерде өндірілетін ірімшіктің стилін сипаттайды.

Тарих

10-15 ғасырлар аралығында қой шаруашылығы Азияго платосының басты ауыл шаруашылық қызметі болды – ол өте жақсы жайылымдарымен мәшһүр еді. Оның мақсаты – дәмді ірімшік (бастапқыда «Пегорин» деп аталған) және жақын орналасқан аңғардағы (Вальдагно, Скио, Пиовен Рошетт) тоқыма фабрикалары үшін жүн өндіру болды. 1700 жылдары Асияго өндірісі айналасындағы аймақтарға тарады; 18-19 ғасырларда ұзақ пісіру арқылы Асияго д’Альлево ірімшігі жасалды. 1900 жылдардың басында ғана қысқа пісірілген Asiago Pressato өндіріле бастады. 1500 жыл шамасында мал өсіру технологиясы жаңарып, қойлардың орнына ірі қара мал өсіруге көшті (әсіресе жайылымдарды пайдаланудан кесілген шөптерге күтім жасауға ауысуының нәтижесінде); тек 19 ғасырда ғана сиыр сүті осы аймақтың ірімшіктерінде қой сүтін толығымен алмастырды. Осы кезеңде платодағы шаруалардың фермаларында сақталған дәстүрлі ірімшік жасау технологиялары жақсартылды. Заманауи технологияның арқасында олар Азияго аумағындағы шағын және орта сүт зауыттарына да тарады. Асияго ірімшігінің өндірісі 19 ғасырға дейін Азияго платосында басым болды. Кейіннен өндіріс көршілес жазық жерлерде және Трентино фермаларында да қолға алынды. Оның кеңінен таралуына соғыс оқиғалары да себеп болды, олар аймақтың халқының азаюына әкелді. Асияго Австрия империясымен шектес болды және Наполеонның Италиядағы жорығы, сондай-ақ Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде даулы аймақ және ірі шайқастардың ошағы болды. 1920 жылдары итальяндық иммигранттар Асиягоны АҚШ-қа әкелді, ал 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында оның майдаланған ірімшік қоспаларында және сол атпен аталатын «асияго бәлішінің» үстіне салынуы арқылы танымал болды. Асияго ірімшігінің сапасын қамтамасыз ету, атаулардың, белгілердің және мөрлердің дұрыс қолданылуын қадағалау және Италияда және шетелде ірімшік туралы хабардарлықты арттыру мақсатында 1979 жылы Виченца қаласында «Consorzio Tutela Formaggio Asiago» консорциумы құрылды. Ол қырықтан астам ірімшік өндірушілер мен ірімшік пісіру мекемелерін білдіреді.

Престелген азияго

Бұл түрді жаңа, толық сүттен дайындайды. Бірінші қадам – сүтті 35 °C (95 °F) температураға дейін қыздыру. Содан кейін, сұйық ерітінді түріндегі арнайы ферменттер, мысалы, қатырғыш және липаза қосылады, нәтижесінде сүт ұйытыла бастайды. Ұйытылған сүт қамыры иленіп, жартылай пісіріледі. Содан кейін қамыр көптеген кішкентай бөлшектерге (жаңғақтай) бөлінеді, және шамамен 45 °C (113 °F) температурада қайта пісіріледі. Бұл қоспа тесіктелген қабырғалары бар қалыптарға құйылады, содан кейін алғашқы құрғақ тұздау жүргізіледі, және қалып әдетте гидравликалық пресспен шамамен төрт сағат бойы қысылады. Содан кейін дөңгелектер пластик ленталармен бүйірінен оралады (ленталар бүкіл формаға Asiago таңбасын жабыстырады) және екі-үш күнге "Frescura" деп аталатын бөлмеге кептіріледі. Осыдан кейін ленталар алынып тасталады, содан соң ірімшік екі күнге тұзды суда қатырылады. Содан кейін формалар 20-40 күнге дейін құрғақ ортада демалады. Дайын ірімшік цилиндр пішіндес, диаметрі және биіктігі шамамен алғанда, дөңгелектің орташа салмағы болады. Қабығы жұқа және серпімді, ал ішкі қамыры жұмсақ, майлы, ақ немесе ақшыл-сары түсті.

Азияго д'Альлево

Бұл түр толық сүт пен майсыздалған сүттің қоспасымен өндіріледі. Бірінші кезекте шикі сүт шамамен 35 °C-қа дейін қыздырылады, содан кейін ұйыту үшін құрт пен ферменттер сұйық ерітінді түрінде қосылады. Алынған қамыр иленіп, ішінара пісіріледі; ірімшік көптеген кішкентай бөліктерге (күріш дәнінің мөлшерінде) бөлінеді. Бұл кезеңде паста оттан алынып, үлкен шүберекпен араластырылады, содан кейін ірімшік сығырылып, ірімшік матасымен қапталған қалыптарға салынып, пішінделеді. Одан кейін бөлініп, суды ағызуға арналған үстелге бірнеше сағатқа қойылады, сосын ірімшік бірнеше рет айналдырылады. Келесі кезеңде, тұздау алдында, қалған сарысу алынып тасталады және DOP логотипі бүйіріне басылады. Бұл процесс бірнеше күнге (кем дегенде 48 сағатқа) созылады, осы уақыт ішінде дөңгелектер бірнеше рет айналдырылады. Ірімшік тұздаудың екі жолымен тұздалады: ірімшіктің бетіне тұз себу арқылы немесе тұзды суда мақтап. Соңғы кезең – кем дегенде 60 күнге созылатын пісіру процесі, ол шығу орнындағы қоймаларда жүргізілуі тиіс, онда сақтау температурасы мен салыстырмалы ылғалдылығы қатаң бақыланады (оптималды мәндер 80-85%).

Қорғалған шығу тегі атауы

Еуроодақта Asiago сыры итальяндық D.O.P. (Denominazione di Origine Protetta) өнімі болып табылады, бұл Қорғалған атау тегіне (PDO) баламалы.

Asiago- ның жалпы сипаты

АҚШ-тың патент және сауда белгілері кеңсесі asiago терминінің Италияда ғана өндірілетін ерекше өнім емес, сырдың бір түрін сипаттау үшін көптеген компаниялар тарапынан кеңінен қолданылатынын, сондықтан asiago жалпы термин екенін нақты және бірнеше рет растады. 2019 жылы Consorzio Tutela Formaggio Asiago, АҚШ-тың патент және сауда белгілері кеңсесі «asiago» термині жалпы термин екеніне байланысты тауар белгісіне қатысты өтінішті қабылдамағаннан кейін, АҚШ-та «asiago» сөзін тауар белгісі ретінде тіркеуден бас тартты. 2018 жылы IP Australia да «asiago» терминін тауар белгісі ретінде тіркеуге жасалған ұқсас әрекеттерді тоқтатты.