Ұсауқұйрық қасқырқұс туралы мәліметтер

Кіріспе

Құс түрі

Өткір құйрықты қақ (Tympanuchus phasianellus), сондай-ақ қақбас немесе отты қақ деп те аталады, орташа мөлшердегі далалық қақ. Тимпанукус туысының үш түрінің бірі, өткір құйрықты қақ Алясканың барлық аймақтарында, Канаданың көп бөлігінде, солтүстік және батысында, сондай-ақ АҚШ-тың батыс және орталық-батыс бөліктерінде кездеседі. Өткір құйрықты қақ – Канаданың Саскачеван провинциясының ресми құсы.

Таксономия

1750 жылы ағылшын табиғаттанушысы Джордж Эдвардс өзінің "Сирек Құстардың Табиғи Тарихы" атты еңбегінің үшінші томына өткір құйрықтық қаңқаның суреті мен сипаттамасын қосты. Ол бұл құсқа ағылшын тілінде "Гадсон шығанағынан келген ұзын құйрықты қаңқа" деген ат берді. Эдвардс қолмен боялған гравюрасын Джеймс Ишамның Гадсон шығанағынан Лондонға әкелген сақталған нұсқасына сүйеніп жасады. 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің оныншы басылымын жаңартқанда, өткір құйрықтық қаңқаны тетрао туысына жатқызды. Линней оның қысқаша сипаттамасын берді, Tetrao phasianellus есімді екі атауын тағайындады және Эдвардстың еңбегін сілтеді. Қазір өткір құйрықтық қаңқа Tympanuchus туысына жатады, бұл туыс 1841 жылы неміс зоологы Константин Вильгельм Ламберт Глогермен дала қаңқасы үшін енгізілген. Туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі "tumpanon" сөзінен (мағынасы – "добыл") және "ēkheō" сөзінен ("дыбыстау") құралған. Phasianellus деген түрлік атау латын тіліндегі "phasianus" (мағынасы – "фазан") сөзінің кішіртілген түрі. Дала қаңқасы, кіші дала қаңқасы және өткір құйрықтық қаңқалар – Солтүстік Америкада ғана кездесетін Tympanuchus туысына жататын қаңқалар. Өткір құйрықтық қаңқаның алты қазіргі және бір жойылған түршесі бар:

Ұзындығы: 15,0 – 19,0 дюйм (38,1 – 48,3 см)
Салмағы: 21,0 – 31,0 унция (596 – 880 г)
Қанатының ені: 24,4 – 25,6 дюйм (62 – 65 см)

Тарату

Тарихи тұрғыдан алғанда, еуропалықтар қоныстанғанға дейін өткір құйрықты қасқыр сегіз канадалық провинция мен 21 АҚШ штабын мекендеген. Олар солтүстікте Аляскадан, оңтүстікте Калифорния мен Нью-Мексикоға, ал шығыста Канаданың Квебек провинциясына дейін тараған.

Тамақтандыру

Бұл құстар жаз айларында жерде, қыс айларында ағаштарда азықтанады. Олар тұқымдарды, бүршіктерді, жидектерді, шөптесін өсімдіктерді және жапырақтарды жейді, сондай-ақ жәндіктерді, әсіресе жазда шегірткелерді. Ашық құйрықты қақ қарғаның тамақтанатын белгілі бір шегіртке түрлері – Melanoplus dawsoni және Pseudochorthippus curtipennis.

Өсіру

Қасқыр құс – лектеу мінез-құлқына ие құс түрі. Бұл құстар басқа еркектермен бірге ашық жерлердегі лектерде топтасады, онда бір лекте бір еркектен бастап 20-ға дейін (орташасы 8-12) еркек болуы мүмкін. Лек – жануарлардың демонстрациялық және жұптасу мінез-құлқы жүзеге асыратын жиналатын орын. Көктемде еркек қасқыр құстар наурыздан шілдеге дейін осы лектерге жиналады, ең көп саны сәуірдің соңы мен мамырдың басында байқалады. Қасқыр құстарының түрлі түршелерінің нақты мекендер мен өсімдік қауымдастықтарын таңдауы әртүрлі. Осы нақты мекендерді таңдау құстарға қол жетімді мекендердің сапасына байланысты. Лектер үшін пайдаланылатын басқа мекендерге егістік жерлер, жақында өртенген аймақтар, шабылған жерлер, мал жайылымдарындағы төбелер және ылғалды шалғындар жатады. Годдард және авторлар (2009) бұталы мекендердің пайдаланылуы көптеген зерттеушілермен толыққанды зерттелмегенін айтады. Годдард және авторлар (2009) Канаданың Альберта штатындағы қасқыр құс аналықтарының алғашқы ұя салу кезінде бұталардың қамтылуының артық болуына байланысты бұталы далалық мекендерді жиі таңдайтынын анықтады. Roersma (2001) сондай-ақ Оңтүстік Альбертадағы құстардың барлық бағаланған мекендерге қарағанда биік, ағаш тәрізді өсімдіктерді таңдағанын және құстар бұл аймақты қол жетімді ағаш мекендеріне қарағанда үлкен пропорцияда пайдаланғанын анықтады. Бұл тұжырымдар Prose және авторлардың (2002) пікіріне қайшы келеді, олардың сөзіне göre, қасқыр құсының ұялау табыстылығы үшін қалдық өсімдіктер маңызды, себебі құстар маусымның басында ұялайды.

Ұяларының мекені

Бұлар - жаңа туғанда көздері ашық, өздігінен тамақтана алатын және анасының күтіміне мұқтаж болмайтын дамыған түр. Шағылысқан құйрықты қасқырдың балапандары ұядан шыққаннан кейін жасыруға және тамақ іздеуге анасымен бірге ұядан кетеді. Шағылысқан құйрықты қасқырдың балапандарын өсіру ортасының көптеген ерекшеліктері бар: жасыру үшін бұталы өсімдіктер, тамақтану үшін жақын жердегі қысқа өсімдіктер және көп мөлшерде шөптесіндер. Ортаның фрагментациясының түрі экологиялық өрбуге байланысты өзгереді, себебі бұталы және шөптесіндік жерлер орманды аймақтарға айналады. Өрттерді сөндіру, ағаштар отырғызу, орман кесуді шектеу және жағымсыз ағаш түрлерінің көбеюі де ортаның фрагментациясына әкелді. Ортаның фрагментациясына ең үлкен үлес ауыл шаруашылығы индустриясы қосты. 1862 жылғы "Жер телімі туралы" заң батыстағы құнарлы даланың үлкен аумақтарын алғашқы қоныс аударушыларға ашты. 1905 жылға қарай батыстың 41 миллион гектарына шаруа қожалықтары орналасты. Бұл жердің көп бөлігі егін өндіруге жеткіліксіз жауын-шашынмен жартылай шөлейтті жайылымдарда орналасқан. Мал шаруашылығының ортаға тигізетін әсерін түсінгенге дейін, ерте қоныс аударушылар шағылысқан құйрықты қасқырдың мекендеу ортасына қатты зиян келтірді. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы шаңды дауыл және Ұлы депрессия кезеңіндегі ерте ауыл шаруашылығының екінші салдары – өнімсіз жерді қоныс аударушылардың тастап кетуі болды. Бұл өсімдіктер топырақты қайта жандандырып, қорғау арқылы өз мақсатына жетті. Бірақ бұл жат өсімдіктер үлкен бәсекелес болып, жергілікті өсімдіктерге тікелей әсер етті. Кейбір жағдайларда бидай шөптері мен жылтыр бром жергілікті өсімдіктерді ығыстырып, монокультуралық орта құрды. Монокультуралық орта шағылысқан құйрықты қасқырлар үшін қолайлы емес, себебі олар жоғары гетерогенділікке ие жерлерді артық жақсы көреді. Хамерстром (1939) былай деді: "Жеке жабын өсімдіктерінен гөрі маңыздысы – барлық түрлердің ұяларының көпшілігі таза емес, жабын қоспаларында орналасқандығы".

Sharp tailed grouse are a precocial species, meaning that they hatch with their eyes open, are self reliant, and do not require the mother to feed them. Shortly after hatching, the chicks and mother leave the nest site in search of cover and food. Brood rearing habitats of sharp tailed grouse have many characteristics including: shrubby vegetation for concealment, short vegetation nearby for feeding, and high amounts of forbs present. The type of habitat fragmentation varies from ecological succession, as shrub/grassland areas transition into forested areas. Fire suppression, tree plantings, limiting logging practices, and an increase of invasive woody species have also led to habitat fragmentation. The largest contributor to habitat fragmentation has been the agriculture industry. The Homestead Act 1862 opened up great expanses of virgin prairie in the west to early settlers. By 1905 about 41 million hectares of the west had been homesteaded. Much of this land was in semi arid rangelands with sub marginal precipitation to support crop production. Cattle can be an important tool to manage habitat structure for sharp tailed grouse when managed properly (Evens 1968). The habitat of sharp tailed grouse was severely affected by early settlers before cattle grazers understood the impact to the environment from overgrazing. A secondary effect of early agriculture during the years of the Dust Bowl and Great Depression in the late 1920s and early 1930s was when homesteaders abandoned the unproductive land. These plants served their purpose by re vegetating and protecting the soil. But these invaders became great competitors and directly affected native vegetation. In some instances crested wheatgrass and smooth brome have forced out native vegetation, creating monoculture habitats. Monoculture habitats are not favored by sharp tailed grouse, as they prefer sites with high heterogeneity. Hamerstrom (1939) was quoted as saying "More important than the individual cover plants is the fact that most of the nests of all species were in cover mixtures rather than pure stands."

Тұрғын үйді бағалау

1950 жылға дейін өткір құйрықты қақтардың мекендеу ортасын бағалау жөніндегі зерттеулер көзбен қарау арқылы жүргізілген. Хамерстром (1939) жеткілікті жамылғының болмауына байланысты сирек өсімдіктердің ұя салу үшін сирек таңдалатынын хабарлаған. Мекеңдеу ортасының жалпылама ережелері белгілі бір жерде табылған жекелеген құстардың санына сүйеніп жасалған. Егер бір жерде құстар көп болса, ал екінші жерде аз болса, онда біріншісі жақсы мекендеу ортасы деп есептелді. Хамерстром (1963) саванналық стильдегі мекендеу ортасында 207-нің 119-ы (57%) қақтың балапандарының жиі кездесетінін байқады. Ол саванналық стильдегі мекендеу ортасы ең жақсы басқару үшін қажетті мекендеу ортасы деген қорытындыға келді. Қақтың мекендеу ортасын зерттеу дамыған сайын, бағалау әдістері де жетілді. Көзбен көруге кедергі жасайтын факторларды (ККФ) өлшеу және мекендеу ортасының индексін жасау үшін жамылғы тақталары мен Робель бағаналары жасалды. Жамылғы тақталарын алғаш 1938 жылы Уайт (1938) ақ құйрықты бұғылардың мекендеу ортасын зерттеу үшін жасаған. Уайттың (1938) жамылғы тақтасының биіктігі 6 фут болды және әр футқа нөмірленген. Өсімдіктердің кедергісін өлшеу үшін көрінетін белгілер саналды. Кобригер (1965) 3 дюймдік аралықта біріншісі ақ, екіншісі қара түсті квадраттардан тұратын 4×4 футтық тақта жасады. Ол камераны көбейту орнының ортасына 3 фут биіктікте орналастырды. Содан кейін ол жамылғы тақтасын 30 фут қашықтықта орналастырып, оның суретін түсірді. Барлық суреттерді жинағаннан кейін, олар қол линзасымен қаралып, көрінетін квадраттардың саны бағаланды. Бұл сан оған жамылғы кластарының өсімдік индексін берді. Бұл әдісті Limb және авторлар (2007) өзгертті. Кобригер (1965) сияқты 30 фут қашықтықтан сурет түсірудің орнына, Limb және авторлар (2007) 1×1 метрлік жамылғы тақтасының фонында 1 метр биіктікте, 4 метр қашықтықтан өсімдіктердің суретін түсірді. Бұл сандық суреттер Adobe Acrobat бағдарламасына жүктелді және 1×1 метрлік фонға цифрлық түрге айналдырылды. Robel және авторлар (1970) өсімдік салмағына сәйкес биіктікті анықтау үшін бағана жасады. Бұл бағана Робель бағанасы деп аталды. Robel және авторлар (1970) 1 метр биіктікте және бағанадан 4 метр қашықтықта алынған ККФ өлшемдерінің белгілі бір жердегі өсімдік өндірісінің мөлшерін анықтау үшін сенімді индекс екенін анықтады. Hamerstrom және авторлар (1957) «Шөптің биіктігі мен тығыздығы далалық тауықтар үшін түрлер құрамынан гөрі маңыздырақ» деген пікір білдірген, бұл Robel және авторлар (1970) баяндағандай. Бұл өткір құйрықты қақтарға да қатысты деп есептелді. Бұл маңызды аспектілерді қазір Робель бағанасы, Наддс жамылғы тақтасы және Limb және авторлардың цифрлық фотосурет әдісі арқылы тиімді және нәтижелі бағалауға болады.

Research conducted before 1950 on sharp tailed grouse habitat assessment was done visually. Hamerstrom (1939) reported sparse vegetation was seldom selected for nesting due to lack of adequate cover. Habitat generalizations were formed based on the number of individuals found at a given local. These assumptions were if more birds were present at one location and less at another, then the first must be the better habitat. Hamerstrom (1963) observed 119 of 207 (57%) grouse broods frequenting savannah style habitat. He concluded that the savannah style habitat was the habitat needed for best management. As the research on habitat for grouse species matured, so did the techniques used for assessment. Cover boards and Robel poles were developed to measure visual obstruction (VO) and create habitat indices. Cover boards were developed as early as 1938 by Wight (1938) to study white tailed deer habitat. Wight’s (1938) cover board was 6 feet in height, marked and numbered every foot. Visible marks were counted to measure obstruction by plants. Kobriger (1965) developed a 4×4 foot board marked at 3 inch intervals with alternating white and black squares. He placed a camera in the center of the breeding ground at a height of 3 feet. He then placed the cover board 30 feet away taking photographs of the cover board. After compiling all the photographs, they were analyzed with a hand lens to assess the number of squares visible. This number gave him a vegetation index of cover classes. This method has been modified by Limb et al. (2007). Instead of taking photographs 30 feet away like Kobriger (1965), Limb et al. (2007) took photographs of vegetation back dropped by a 1×1 meter cover board at a height of 1 meter, 4 meters away. These digital photographs were uploaded to Adobe Acrobat and digitized to the 1×1 meter backdrop. Robel et al. (1970) developed a pole to determine height based on correlated vegetation weight. The pole was duly named the Robel pole. Robel et al. (1970) found that VO measurements taken at a height of 1 m and a distance of 4 m from the pole gave a reliable index of the amount of vegetation production at a location. Hamerstrom et al. (1957) were quoted as saying "Height and density of grass were clearly more important to the prairie chickens than species composition" as reported by Robel et al. (1970). This was also believed to be true for the sharp tailed grouse. These key aspects can now be assessed using the Robel pole, Nudds cover board, and Limb et al. digital photography method effectively and efficiently.

Менеджмент

Құйрықты қасқырдың таңдаған барлық мекендеу түрлеріндегі мекендеу ортасының фрагментациясының әсері осы түрге әсер ететіні анық. Құйрықты қасқырдың мекендеу ортасын басқару жылдар бойы бақылаудан (қазіргі мекендеу ортасын сақтауды қамтамасыз ету) неғұрлым белсенді әдіске ауысты. Әдебиетте ұя салу және бала күту мекендерін бағалау және басқару сияқты лекке жиналатын және қысқы мекендерді басқару осымен салыстырғанда нашар анықталған. Робель бағанасы мен жабын тақталарының дамуы мекендеу ортасын бағалауда маңызды құралға айналды, бұл жер басқарушыларға өсімдік құрылымы мен тығыздығына негізделген мекендеу ортасын инвентаризациялау және зерттеуге мүмкіндік береді. Соңғы жылдары мекендеу ортасын бағау үшін екі әдіс арасында Робель бағанасы жиі қолданылатын әдіс болып табылады. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі (USFS) малдың жайылымдық тығыздығын белгілеу үшін ағымдағы жылғы қалдық өсімдіктерге негізделген визуалды кедергіні (VOR) пайдаланады. Бұл әдіс қазіргі уақытта USFS-тің Кіші Миссури жайылымдарында, Шайен ұлттық жайылымдарында, Седар өзенінің ұлттық жайылымдарында және Гранд өзенінің ұлттық жайылымдарында қолданылады, олардың барлығы Солтүстік және Оңтүстік Дакота штатындағы Дакота Прайри ұлттық жайылымдарында орналасқан. Бұл әдіс өсімдіктердің визуалды кедергісіне (VO) негізделген мекендеу ортасына сәйкестік индексін жасау үшін қолданылды, ол 0-ден 30,5 см-ге дейін, 0-ден 1,0-ға дейін бағалау рейтингімен. Проуз және басқалардың (2002) ұялау мекендері жөніндегі зерттеулері Небрасканың құмды төбелерінде ұялайтын құйрықты қасқырлар 4 см-ден жоғары визуалды кедергі (VOR) көрсеткен ұя орындарын таңдайтынын көрсетті. Сол сияқты, Клоусон және Роттелла (1998) Оңтүстік-Батыс Монтанадағы ұялардың 58% -ының (741 ұяның 432-сі) орташа VOR 24 см болатын жерлерде орналасқанын байқады. Осы зерттеудегі қалған ұялар VOR 11-18 см болатын жерлерде орналасқан. Рис және басқалар (2001) ұялауға мүмкіндік болатын жерлерге жақын 5 см-ден төмен VO көрсеткен жерлер орташа VO төмендеген сайын сапалы ұялау мекенінің төмендеуін көрсететінін байқады. Құйрықты қасқырдың мекендеу ортасын бағау үшін Робель бағанасын пайдалану менеджерлерге жайылым маусымының соңында өсімдік құрылымының мақсатты биіктігін анықтауға мүмкіндік берді. Бұл менеджерлерге қажетті өсімдік биіктігіне жету үшін тиісті жайылымдық деңгейді белгілеуге мүмкіндік береді. Ереже бойынша, қолайлы құйрықты қасқыр ұялау мекені үшін орташа VOR көрсеткіші 3,5 дюйм (8,89 см) құрайды. Лекке жиналатын мекендеу ортасын құйрықты қасқырдың барлық түрлерінің ареалында өртеу, шабу, тазалау және жайылым арқылы басқаруға болады. Амманн (1957) ағаш өсімдіктері бар лектердің жалпы лек ауданының 30% -ынан аспайтынын анықтады. Сол сияқты, Мойлс (1989) лекке жиналатын жерлердегі ақ қайын ағаштарының (Populus tremuloides) көбеюі мен еркектердің санының арасында кері байланыс бар екенін тапты. Ағаштар құс хищниктері үшін тіреу қызметін атқаруы мүмкін, бірақ ағаш өсімдіктерінің әсеріне қатысты қосымша зерттеулер қажет.

It is apparent that the effects of habitat fragmentation across all habitat types selected by sharp tailed grouse are impacting this species. The management of sharp tailed grouse habitat has changed over the years from observational (making sure current habitat is maintained) to a more hands on approach. The management of lekking habitat and winter habitat are not as clearly defined in the literature as nesting and brood rearing habitat assessment and management. The development of the Robel pole and cover boards has become a key tool in habitat assessment providing land managers a means to inventory and study habitat preferences based on vegetation structure and density. The Robel pole has become the more favored of the two methods in recent years for habitat assessment. The United States Forest Service (USFS) uses visual obstruction readings (VOR) to set stocking densities for cattle based on the current years standing residual vegetation This method is currently conducted on the USFS Little Missouri Grasslands, Cheyenne National Grasslands, Cedar River National Grassland, and Grand River National Grassland, all found in the Dakota Prairie National Grasslands in North and South Dakota. This method was used to create a habitat suitability index based on vegetation visual obstruction (VO), ranging from 0 30.5 cm with a suitability index rating of 0 1.0. Studies of nesting habitat by Prose et al. (2002) in the Nebraska Sandhills found that nesting sharp tailed grouse selected nest sites with visual obstruction readings (VOR) of more than 4 cm. Similarly, Clawson and Rottella (1998) observed that 58% of nests (432 of 741) in Southwestern Montana were located in sites with an average VOR of 24 cm. The other nests in this study were located in sites with VOR’s of 11–18 cm. Reece et al. (2001) observed that sites with a VO of less than 5 cm near possible nesting locations indicated a decline in quality nesting habitat as average VO declined. The use of the Robel pole to assess habitat for sharp tailed grouse has given managers a target height of vegetation structure to have at the end of the grazing season. This allows managers to set the appropriate stocking rate to best attain a desired vegetation height. As a rule of thumb, the average VOR reading for suitable grouse nesting habitat is 3.5in (8.89 cm). Lekking habitat can be managed by burning, mowing, clear cutting, and grazing across the entire range of the sharp tailed grouse subspecies. Ammann (1957) found that leks that contained woody vegetation did not exceed 30% of the total lek area. Similarly, Moyles (1989) found a negative correlation with increased in aspen trees (Populus tremuloides) on lekking sites and the number of displaying males present. Trees may provide perches for avian predators but further work needs to be done on the effects of woody plant encroachment.

Қалыптануы мен сақталуы

Бұл құстардың саны көбейіп келеді және олардың қорғау статусы – ең аз уайым тудыратын түрлер.