Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салықтар мен субсидиялар тауарлардың бағасын өзгертеді, нәтижесінде тұтылатын мөлшері де өзгереді. Адвалорлық салық пен белгілі бір салық немесе субсидия тауар бағасына қолданылу әдісі жағынан өзгеше. Қорытындыда, салық салу нарықты жаңа тепе-теңдікке жылжытады, онда сатып алушылар төлейтін тауар бағасы артады, ал сатушылардың алатын бағасының үлесі кемиді. Салықтың салдары сатып алушыларға немесе сатушыларға салық салынуына қарамастан, сатушылардан алынатын салықтар көбінесе сатып алушылардан талап етілетін бағаны көтеру арқылы өтеледі. Салықтың көп бөлігі нарықтың аз серпімді жағына тиеді, себебі сатылған немесе сатып алынған мөлшерді өзгерту арқылы салыққа жауап беру қабілеті төмен. Ал субсидия енгізу, керісінше, өндіріс бағасын төмендетіп, фирмаларды көбірек өнім өндіруге немесе сатып алушылар төлейтін бағаны төмендетіп, сату көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай саясат сатушылар мен сатып алушылардың екеуіне де пайдалы.
Taxes and subsidies change the price of goods and, as a result, the quantity consumed. There is a difference between an ad valorem tax and a specific tax or subsidy in the way it is applied to the price of the good. In the end levying a tax moves the market to a new equilibrium where the price of a good paid by buyers increases and the proportion of the price received by sellers decreases. The incidence of a tax does not depend on whether the buyers or sellers are taxed since taxes levied on sellers are likely to be met by raising the price charged to buyers. Most of the burden of a tax falls on the less elastic side of the market because of a lower ability to respond to the tax by changing the quantity sold or bought. Introduction of a subsidy, on the other hand, may either lowers the price of production which encourages firms to produce more, or lowers the price paid by buyers, encouraging higher sales volume. Such a policy is beneficial both to sellers and buyers.
Мысал
Бастапқы тепе-теңдік бағасы $3.00, ал тепе-теңдік көлемі 100. Үкімет сатушылардан $0.50 салық қабылдағаннан кейін, жаңа ұсыныс қисығы бастапқы ұсыныс қисығына қарағанда $0.50-қа жоғары жылжиды. Жаңа тепе-теңдік бағасы $3.00 мен $3.50 аралығында болады, ал тепе-теңдік көлемі азаяды. Егер тұтынушылар $3.30 төлесе және жаңа тепе-теңдік көлемі 80 болса, онда өндірушілер $2.80 алады, ал жалпы салық түсімі $0.50 x 80 = $40.00-ға тең. Сатып алушылар төлеген салық жүгі $0.30 x 80 = $2.40, ал сатушылар төлеген салық жүгі $0.20 x 80 = $1.60-қа тең.
The original equilibrium price is $3.00 and the equilibrium quantity is 100. The government then levies a tax of $0.50 on the sellers. This leads to a new supply curve which is shifted upward by $0.50 compared to the original supply curve. The new equilibrium price will sit between $3.00 and $3.50 and the equilibrium quantity will decrease. If we say that the consumers pay $3.30 and the new equilibrium quantity is 80, then the producers keep $2.80 and the total tax revenue equals $0.50 x 80 = $40.00. The burden of the tax paid by buyers is $0.30 x 80 = $2.40 and the burden paid by sellers equals $0.20 x 80 = $1.60.
Еластикалық әсер
Сұраныс пен ұсыныстың бағаға сезімталдығына байланысты, салықтың қанша бөлігін кім төлейді немесе субсидияның қанша бөлігін кім алады, ол өзгеруі мүмкін. Егер ұсыныс қисығы сұраныс қисығынан гөрі аз серпімді болса, өндірушілер салықтың көбірек бөлігін төлейді және тұтынушыларға қарағанда субсидияның көбірек бөлігін алады, себебі өндірушілер алатын баға мен бастапқы нарықтық баға арасындағы айырмашылық, тұтынушылар төлейтін айырмашылықтан артық болады. Ал егер сұраныс қисығы ұсыныс қисығынан гөрі иілгісіз болса, тұтынушылар салықтың көбірек бөлігін төлейді және субсидияның көбірек бөлігін алады, себебі тұтынушылар төлейтін баға мен бастапқы нарықтық баға арасындағы айырмашылық, өндірушілер төлейтін айырмашылықтан артық болады.
Depending on the price elasticities of demand and supply, who bears more of the tax or who receives more of the subsidy may differ. Where the supply curve is less elastic than the demand curve, producers bear more of the tax and receive more of the subsidy than consumers as the difference between the price producers receive and the initial market price is greater than the difference borne by consumers. Where the demand curve is more inelastic than the supply curve, the consumers bear more of the tax and receive more of the subsidy as the difference between the price consumers pay and the initial market price is greater than the difference borne by producers.
Астарлы әңгіме
Бұл салық түрінің әсерін стандартты сұраныс және ұсыныс диаграммасында көрсетуге болады. Салық болмаған жағдайда, тепе-теңдік бағасы Pe, ал тепе-теңдік саны Qe болады. Салық енгізілгеннен кейін, тұтынушылар төлейтін баға Pc-ге, ал өндірушілер алатын баға Pp-ге өзгереді. Тұтынушылардың төлейтін бағасы өндірушілердің алатын бағасы мен салық мөлшерінің қосындысына тең болады. Тұтынушылар жоғары бағада (Pc) аз сатып алады және өндірушілер төмен бағада (Pp) аз сатады, сондықтан сатылатын саны Qe-ден Qt-ға төмендейді.
The effect of this type of tax can be illustrated on a standard supply and demand diagram. Without a tax, the equilibrium price will be at Pe and the equilibrium quantity will be at Qe. After a tax is imposed, the price consumers pay will shift to Pc and the price producers receive will shift to Pp. The consumers' price will be equal to the producers' price plus the cost of the tax. Since consumers will buy less at the higher consumer price (Pc) and producers will sell less at a lower producer price (Pp), the quantity sold will fall from Qe to Qt.