Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исаак Дукас Комнен (немесе Дукас Комнен, шамамен 1155 – 1195/1196) – Византия империясына талапкер және 1185 жылдан 1191 жылға дейін Кипрді билеген адам. Сол замандағы дереккөздерде оны көбінесе Кипр императоры деп атаған. Ол үшінші крест жорығы барысында Кипр аралын Англия королі Ричард I-ге жоғалтты.
Isaac Doukas Komnenos (or Ducas Comnenus, c. 1155 – 1195/1196) was a claimant to the Byzantine Empire and the ruler of Cyprus from 1185 to 1191. Contemporary sources commonly refer to him as the emperor of Cyprus. He lost the island to King Richard I of England during the Third Crusade.
Отбасы
1143 жылы Византия императоры Иоанн II Комненнің қайтыс болуымен, тақ оның үшінші және ең үлкен ұлы Исаак Комненға емес, ең кіші ұлы Мануил I Комненға көшті, ол сәтті түрде таққа талапкер болды. Исаак Себастократор лауазымын атқарды. Оның бірінші әйелі Теодора Каматерина (1144 жылы қайтыс болды) оған Ирен Комнен есімді қыз берді, ол Дукас Каматермен үйленіп, Исаак Комненді дүниеге әкелді, ол шамамен 1155 жылы патшалық Комнен әулетінің кіші мүшесі болды.
At the death of Byzantine emperor John II Komnenos in 1143, the throne passed not to his third and oldest living son, Isaac Komnenos, but his youngest son, Manuel I Komnenos, who successfully claimed the throne. Isaac held the auxiliary position of sebastokrator. His first wife Theodora Kamaterina (d. 1144) bore him a daughter, Irene Komnene, who married one Doukas Kamateros and gave birth to Isaac Komnenos, making him a minor member of the royal Komnenos family, c. 1155.
Өмір
Келесі өмірбаянның көп бөлігі Византия тарихшысы Никетас Хониаттың еңбектеріне негізделген. Исак – бұрын белгілі болмаған византиялық аристократ Дукас Каматерос пен себастократор Исак Комненнің қызы Ирене Комнененің ұлы. Ол Кипрде армян принцессасына үйленді.
Most of the following biography is derived from the works of Byzantine historian Niketas Choniates. Isaac was the son of an otherwise obscure Byzantine aristocrat, Doukas Kamateros, and Irene Komnene, daughter of sebastokrator Isaac Komnenos. He married an Armenian princess on Cyprus.
Губернатор мен түрме
Император Мануил I Комнен Исаурияны және Тарс қаласын билеуге Исақты тағайындады. Ол Киликия Армян Корольдығына қарсы соғыс ашты және оның әскерлері оны тұтқынға алды. Мануил I 1180 жылы қайтыс болды, ал оның ізбасарлары Исақты құтқаруға дереу әрекет етпеді. Ұзақ жылдар тұтқындықта болуы оның жағымсыз мінезіне себеп болған сыңайлы. Армян патшасының әйелі болғандықтан, ол тұтқындық кезеңін тым қиын жағдайда өткермеген болуы мүмкін. 1183 жылы оның әпкесі, Иерусалим патшайымы Феодора Комнина, жаңа Византия императоры Андроник I Комненмен (1183–1185) келісім жасасты. Олардың қызы Эйренені Мануил I-нің ұлына үйлендіріп, Исақтың құнының төленуіне көмектесті. Императордың адал қолдаушысы және Исақтың туысы Константин Макродукас, сондай-ақ туысы және балалық шағынан бергі досы Андроник Дукас, "содомит және распатты" деп сипатталды, екеуі де Исак Комненнің Византия императорына адалдығына кепілдік берді. Никетас Хониат "Фрери" деп атаған Тамплиерлер ордені де халықаралық банк ісін жүзеге асыру аясында үлес қосты.
Appointed governor of Isauria and the town of Tarsus by Emperor Manuel I Komnenos, Isaac started a war against the Armenian Kingdom of Cilicia and was captured by its soldiers. Manuel I died in 1180 and his successors did not immediately attempt to rescue Isaac, whose long imprisonment seemingly contributed to his unpleasant disposition. On account of his Armenian royal wife, he perhaps endured not too harsh terms of captivity. In 1183 his aunt Theodora Komnene, queen consort of Jerusalem, arranged with the new Byzantine emperor Andronikos I Komnenos (1183–1185), to marry their daughter Eirene to a son of Manuel I, and contribute to Isaac's ransom. Constantine Makrodoukas, a loyal supporter of the emperor and uncle of Isaac, and Andronikos Doukas, a relative and childhood friend, described as a "sodomite and debaucher", both made contributions and personally stood surety for the fealty of Isaac Komnenos to the Byzantine emperor. The Knights Templar, whom Niketas Choniates labels "the Phreri," contributed as well, as part of their international banking functions.
Түрмеден Кипрге
1185 жылы армяндар Исақты босатып жіберді, императорлық қызметтен шаршағаны анық болды. Ол қалған кепіл ақшасын жалдамалы әскерлерді жалдауға жұмсады және Кипрге теңізден өтті, онда жалған императорлық бұйрықтардың көмегімен, жергілікті басқаруға өзіне бағынуға бұйрық беріп, билеуші болды. Исаак Комнен императорлық қызметке оралмағандықтан, Андроник I Константин Макродукас пен Андроник Дукасты мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындауға бұйрық берді. 1185 жылдың 30 мамырында Стефан Хагиокристофориттің қозуымен халық оларды таспен өлтірді. Хагиокристофорит жүргізген су оракулы келесі императордың әрпі ретінде I (йота) әрпін көрсетті, бұл Андроник I-ді Исаактың таққа таласуынан қорқытты. Бірақ кейіннен жасалған оракул бұл мүмкіндікті жоққа шығарды, жаңа билеудің басталуын Исаактың Кипрден қайта оралуға уақыты болмайтын жақын арада деп болжады. Осы уақытта Исаак көптеген римдіктерді өзіне қызметке алды. Ол Кипрдің тәуелсіз патриархын құрды, ол 1185 жылы оны император деп тағайындады. Константинопольде болған халық көтерілісі 1185 жылдың 12 қыркүйегінде Андроник I-нің өліміне әкелді, содан кейін Исаак II Ангел Византия тағына отырды. Кипрді қайтарып алу үшін ол 70 кемеден тұратын флот құрды. Флотты императордың алыс туысы Иоанн Контостефан және Алексий Комнен (1188 жылы қайтыс болды) басқарды. Екеуі де бұл жауапкершілікке толыққанды лайық емес еді, себебі Иоанн қарт болса, Алексий Андроник I-нің бұйрығымен соқыр қалған еді. Флот Кипрге қонды, бірақ әскерлер түскеннен кейін, кемелер Сицилия королі Вильгельм II-нің қызметіндегі қарақшы Бриндизилік Маргаритпен басылып алынды. Содан кейін Исаак немесе, көбінесе Маргарит византиялық әскерлерді жеңіп, олардың командирлерін тұтқынға алып, Сицилияға әкеп кетті. Кипрде қалған теңізшілер аман қалу және жауға қарсы тұру үшін бар күштерін жұмсады. "Олар көп уақыттан кейін ғана үйлеріне оралды, егер мүлдем жойылмаса".
In 1185, the Armenians released Isaac, clearly tired of the imperial service. He used leftover ransom money to hire a troop of mercenaries and sailed to Cyprus, where he made himself ruler with the help of falsified imperial letters ordering the local administration to obey him in everything. Because Isaac Komnenos failed to return to imperial service, Andronikos I ordered Constantine Makrodoukas and Andronikos Doukas arrested for treason. A mob stoned them to death on 30 May 1185, incited by the courtier Stephen Hagiochristophorites. A water oracle conducted by Hagiochristophorites had given the letter I (iota) as the initial of the succeeding emperor, leading Andronikos I to fear that Isaac would usurp the throne. To his relief, a subsequent oracle ruled out this possibility, placing the start of the new reign on an imminent date that would leave Isaac no time to make the crossing from Cyprus. Meanwhile, Isaac took many other Romans into his service. He created an independent patriarch of Cyprus, who crowned him as emperor in 1185. After a popular uprising at Constantinople led to the death of Andronikos I on 12 September 1185, Isaac II Angelos succeeded to the Byzantine throne. He raised a fleet of 70 ships to take back Cyprus. The fleet was under the command of John Kontostephanos and Alexios Komnenos (died 1188), a nephew once removed of the emperor. Neither man was ideally suited for this responsibility, John being of advanced age and Alexios having been blinded by order of Andronikos I. The fleet landed in Cyprus, but after the troops had disembarked, the ships were captured by Margaritus of Brindisi, a pirate in the service of King William II of Sicily. Subsequently, Isaac or more likely Margaritus won a victory over the Byzantine troops and captured their commanders, who were carried off to Sicily. The rest of the sailors on Cyprus tried their best to survive and to fend off the enemy. "Only much later did they return home, if they had not perished altogether."
Кипрдің билігі
Исақ патша таққа отырғаннан бастап Кипрді тонауға кірісті. Ол әйелдерді зорлап, бойжеткендерді тазалығынан айырды, қылмыстар үшін тым қатал жазалар тағайындады және азаматтардың мүлкін тонады. "Бұрын Әйүп пайғамбардай бай болған кипрліктер енді көшеде жалаңаш, аш күйінде қайыр сұрап, не болмаса осы ызалы тиранның қылышынан қаза тапқандарын көруге болар еді". Сонымен қатар, ол бұрынғы ұстазы Василий Пентакеннің аяғын кесіп тастауға әмір берді. Никетас Хониат Исақтың мінезін ашулы және зорлыққа бейім деп сипаттайды, оны "отта қайнаған қазан сияқты ызадан қайнап тұрған адам" дейді. Бірақ Византия императоры Андроник I Комнен одан да зор қатыгездіктерге жауапты болды. Византия империясы үшін қауіпті тікен болған Сицилияның Вильгельм II-сімен жасасқан сырттай одақ Исаакқа өзінің билік кезеңі бойы аралды ұстап тұруға көмектесті, сондай-ақ ол Мысыр мен Сирияның сұлтаны Саладинмен жақын байланыста болды.
From the time of his coronation, Isaac quickly started to plunder Cyprus, raping women, defiling virgins, imposing overly cruel punishments for crimes, and stealing the possessions of the citizens. "Cypriots of high esteem, comparable to Job in riches now were seen begging in the streets, naked and hungry, if they were not put to the sword by this irascible tyrant." Furthermore, he despicably ordered the foot of Basil Pentakenos, his old teacher, hacked and amputated. Niketas Choniates, clearly not very partial to Isaac, describes him as an irascible and violent man, "boiling with anger like a kettle on the fire." Byzantine emperor Andronikos I Komnenos nevertheless bore responsibility for greater cruelties. A seeming league with William II of Sicily, a powerful thorn in the side of the Byzantine Empire, helped Isaac to hold the island for the duration of his reign, and he was also closely connected to Saladin, sultan of Egypt and Syria.
Үшінші крест жорығы
1189 жылы Ричард Арыстанжүрек және басқалары үшінші крест жорығына қатысты. 1191 жылдың басында Ричардтың никесіндегі Наварралық Беренгария мен Ричардтың қарындасы Англиялық Иоанна бірге саяхаттап, Кипрде кеме апатына ұшырады; одан кейін Исаак Комнен оларды тұтқынға алды. Ричард Тирге жол тартқанда аралды басып алды. Тарихта Исаактың ат үстінен Ричардқа екі жебе атқандығы жазылған, бұл ерекшелік, себебі Византиялық атпен жебе ату өнері сирек зерттелген тақырып. Ағылшылдар Исақты аралдың солтүстік шетінде, Карпас түбегіндегі Апостолос Андреас мүйісінің жанында тұтқынға алды. Ричард оған бұғау салмауға уәде бергендіктен, Исақты күміс тізбектермен ұстап тұрды. Ағылшылдар Исақты Триполи маңындағы Маргат қаласында тұтқындаған Госпитальдік орденге тапсырды. Бұл Кипр тарихындағы маңызды беткесу болды, ол бірнеше ғасыр бойы аралды билеген Кипр Корольдігінің құрылуына әкелді. Англияға қайтқаннан кейін Ричард патша Портсмут қаласына Исаак Комненнің елтаңбасын сыйлады: "көк түсті алтын жарты ай, сегіз қырлы жарық жұлдыз" – Кипрді жаулап алуда Портсмуттан келген сарбаздардың, теңізшілердің және кемелердің елеулі үлесін мойындау үшін. Бұл елтаңба Портсмуттың қазіргі күнге дейін гербі болып табылады.
Richard the Lionheart and others embarked on the Third Crusade in 1189. Early in 1191, Berengaria of Navarre, the fiancée of Richard, and Joan of England, the sister of Richard, travelled together and were shipwrecked on Cyprus; Isaac Komnenos then took them captive. In retaliation, Richard conquered the island while on his way to Tyre. Isaac is recorded shooting two arrows at Richard from horseback, which is notable because Byzantine horse archery is an obscure subject. The English took Isaac prisoner near Cape Apostolos Andreas on the Karpass Peninsula, the northernmost tip of the island. According to tradition, as Richard had promised not to put him into irons, he kept Isaac prisoner in chains of silver. The English transferred Isaac to the Knights Hospitaller, who kept him imprisoned in Margat near Tripoli. This was a major turning point in the history of Cyprus, leading to the foundation of the Kingdom of Cyprus which would rule the island for several centuries. On his return to England, King Richard granted to the town of Portsmouth the coat of arms of Isaac Komnenos: "a crescent of gold on a shade of azure, with a blazing star of eight points" in recognition of the significant involvement of soldiers, sailors, and vessels from Portsmouth in the conquest of Cyprus. This remains Portsmouth's coat of arms up to the present.
Түрмеге қамау, төлем және өлім
Үшінші крест жорығынан кейін Еуропаға оралған Ричардты Австрия және Штирия герцогы Леопольд V тұтқындады, ал Генрих VI, қасиетті Рим императоры, оны өзінің туысы Конрад Монферратты өлтірді деген айыппен түрмеге қамады. Келесі келісім бойынша Исаак пен оның қызы Исаактың тәтесі Теодора Комнененің ұлы Леопольд V-ге берілді. Содан кейін Исаак Рум сұлтандығына барып, 1195 жылы таққа отырған жаңа Византия императоры Алексий III Ангелосқа қарсы қолдау іздеді. Бірақ оның жоспақтары орындалмады, ол 1195 немесе 1196 жылы уланудан қайтыс болды.
Returning to Europe after the Third Crusade, Richard was captured by Leopold V, Duke of Austria and Styria, and imprisoned by Henry VI, Holy Roman Emperor, accused of murdering his cousin Conrad of Montferrat. The subsequent ransom agreement freed Isaac and his daughter into the care of Leopold V, the son of Isaac's aunt Theodora Komnene. Isaac then traveled to the Sultanate of Rûm, where he attempted to gain support against the new Byzantine emperor Alexios III Angelos, crowned in 1195. However his ambitions came to nothing, as he died of poisoning in 1195 or 1196.
Оның қызы
Исақ қызын атымен атамайды, бірақ оны көбінесе «Кипрлік бойжеткен» деп атайды. Әкесі Исақтың тақтан түсірілуімен ол Арыстан жүрек Ричардтың сарайына қосылды, ал үшінші крест жорығынан кейін Ричардтың сарайындағы басқа да әйелдермен бірге Англияға қайтты, олардың ішінде Ричардтың қарындасы Иоанна және Ричардтың әйелі, Наварралық Беренгария болды. 1194 жылы Ричард патшаның құтқару шартының бір бөлігі ретінде ағылшындар Кипрлік ханшайымды оның алыс туысы, Австрияның Леопольдінің қамқорлығына тапсырды. Кейін ол Прованста тұрып, 1199 жылы Жаннамен қайта кездесті, ол осы кезде Тулуза графы Реймонд VI-ға үйленген еді. 1199 жылдың қыркүйек айының басында Жаннаның қайтысынан кейін Реймонд Кипрлік ханшайымға үйленді, бірақ олардың некесі шамамен 1202 жылдың соңында бұзылды. 1203 жылы ол Фландрия графы Филипп I-нің заңды емес ұлы Тьерриге тұрмысқа шықты. 1204 жылы жұбайлар төртінші крест жорығына қосылуға ниеттенген жауынгерлердің тобымен Марсельден теңізге шықты, бірақ Кипрге жеткенде, олар Исақтың мұрагерлері ретінде аралды өзіне қаратуға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, және олар Арменияға қашып кетті.
Sources do not name the daughter of Isaac but usually call her the "Damsel of Cyprus". Upon the deposition of her father Isaac, she joined the court of Richard the Lionheart, and after the Third Crusade, she traveled back to England with the other ladies of his court, including Joan of England, sister of Richard, and Berengaria of Navarre, now queen consort of England. In 1194, as part of ransom agreement of King Richard, the English released the Cypriot princess into the care of Leopold of Austria, a distant relative. Later she lived in Provence, where in 1199 she again encountered Joan, now married to Raymond VI, Count of Toulouse. After Joan's death in early September 1199, Raymond married the princess from Cyprus, but the marriage was annulled probably in late 1202. In 1203 she married Thierry of Flanders, an illegitimate son of Count Philip I of Flanders. The couple sailed from Marseille in 1204 with a convoy of warriors who intended to join the Fourth Crusade, but on reaching Cyprus, they attempted to claim the island as inheritors of Isaac. The attempt failed, and they fled to Armenia.