Кіріспе

Ойын картасы

Пик тузы (сондай-ақ Spadille және Өлім картасы деп те аталады) дәстүрлі түрде ойын карталары жинағындағы ең жоғары және ең құнды карта болып саналады. Картының нақты құны әр ойынға қарай өзгеріп тұрады.

Дизайн

Қазіргі кезде кең таралған пік турының әсем дизайны 17 ғасырда Джеймс I және кейіннен королева Анна пик турына баспахананың таңбасын қоюды талап ететін заңдар қабылдағаннан бастау алады. Англияға Карл I әкелген мөртаңба салығы 1711 жылы королева Анна тарапынан ойын карталарына да қолданыла бастады және 1960 жылға дейін сақталды. Салық төленгенін растау үшін жылдар бойы әртүрлі әдістер қолданылды. 1712 жылдан бастап, карта жинағындағы біреуі, әдетте пік туры, қолмен мөрмен белгіленді. 1765 жылы қолмен мөр басу патшалық гербін қамтитын, ресми пік турының басылып шығарылуымен алмастырылды. 1828 жылы «Ескі Фризл» деп аталған «Пик тузы» бір шиллингтік төмендетілген салық төленгенін көрсететіндей етіп басылды. 1862 жылы ресми үш пеннилік қаптамалар енгізілген кезде жүйе тағы өзгерді, өндірушілерге кез келген сурет салуға рұқсат берілді, бірақ көпшілігі бүгінге дейін танымал болған әсем пік турын сақтап қалды. Осылайша, пік туры карта жасаушы туралы ақпаратты көрсету үшін пайдаланылады. 1882 жылдан бері, әр мастер тағайындалғанда, Ойын карталарын жасаушылардың құрметті компаниясы жыл сайын карта жинағын шығарып келеді, ал 1888 жылдан бері мастердің портреті пік турының ортасында бейнеленеді. Пік картасының дизайны соншалықты маңызды болды, тіпті ол дизайн патенттері мен сауда таңбаларының нысанына айналды. Мысалы, 1882 жылдың 5 желтоқсанында Джордж Г. Уайт өзінің дизайны үшін АҚШ-тың US0D0013473 дизайн патентін алды. Оның дизайны екі жағынан пікке сүйенген ер және әйел бейнелерімен әшекейленген.

Соғыс

Пик асасы бірнеше рет соғыс майданында қолданылған. Бірінші дүниежүзілік соғыста британдық армияның 12-ші (шығыс) дивизиясы өзінің таңбасы ретінде пик туын пайдаланды. Екінші дүниежүзілік соғыста Үндістан армиясының 25-ші жаяу әскер дивизиясы жасыл түсті фондағы пик туын өз таңбасы ретінде қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыста американдық 101-ші әуе десантты дивизиясының 506-шы парашюттік жаяу әскер полкінің сарбаздарының шлемдерінің қабырғаларына пик туының суреті салынды. Осылайша, карта ойнаудағы сәттілікке байланысты, ол жақсы ырымға ие болып есептелді. Ірі ауқымды әуе десанттық операциядан кейін, әуе десантты дивизиядағы полктарды анықтауды жеңілдету үшін төрт түрлі картаның түсі қолданылды. Полктер ішіндегі батальондар сағат тілі бойынша жоғарыдан нүктелермен немесе сызықтармен белгіленді: штаб – сағат он екіде, 1-ші батальон – сағат үште, және т.б. Вьетнам соғысы кезінде пик туы психологиялық соғыс құралы ретінде қолданылды, себебі американдық сарбаздар өлтірілген вьетнамдықтардың денелеріне осы картаны қалдыруды қалыпты жағдай деп санады. Олар картаның Вьетнамдағы француз отаршылдығымен байланысты екенін және вьетнамдық дәстүрде өлім мен бақытсыздық символы ретінде қарастырылатынын, осының Вьетконг сарбаздарын қорқытып, олардың рухын түсіретініне сенді. Бұл әдет настолько кең таралған еді, АҚШ-тың карта шығару компаниясынан Чарли ротасы, 2-ші батальон, 35-ші жаяу әскер полкі осы бір картадан көптеген жәшіктерді жеткізуді сұрады. Ақ түсті қаптамаларға "Велосипед – құпия қару" деп жазылған, ал карталар шабуылдар кезінде ауылдар мен ормандарға әдейі шашыратылды. Пик туы Вьетконг сарбаздары үшін мистикалық қорқыныш символы болмаса да, американдық сарбаздардың рухын көтеріп, оларға күш берді. Кейбір американдық сарбаздар мен теңізшілер осы картаны шлемдеріне бекітіп, соғысқа қарсы белгі ретінде пайдаланған. 2003 жылы Ирак операциясы кезінде АҚШ сарбаздарына ізделіп жатқан ирактықтардың суреттері салынған карталар берілді, әр картада ізделіп жатқан ирактық шенеуніктің суреті бейнеленген. Саддам Хусейн "Пик туы" картасына орналастырылды.

Басқа

Пик тусы – жыныстық тартымдылықты сезінбейтін және романтикалық сезімі жоқ адамдардың символы. Жыныстық тартымдылықты сезінбейтін, бірақ романтикалық сезімі бар адамдар жүрек тусын символ ретінде пайдаланады.

Идиомалар

Пик турғанымен байланысты әртүрлі идиомалар бар, олардың ішінде "пик турғанындай қара" дегені кездеседі. Бұл тіркес толығымен қара, жарық немесе түссіз, сондай-ақ адамдағы нәсіл, мораль немесе тазалықтың жоқтығын білдіруі мүмкін. Француз тіліндегі "fagoté comme l'as de pique" деген сөз тіркесі "пик туындай нашар киінген" деп аударылады.

Кодтау

Пик тузы Unicode кодында U+1F0A1 кодтық нүктесімен көрсетілген, бұл Unicode блогындағы ойын карталары бөлігінің құрамында.