Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентина провинциясы Сантьяго-дель-Эстеро (sanˈtjaɣo ðel esˈteɾo), жай ғана Сантьяго деп те аталады, Аргентинаның солтүстігінде орналасқан провинция. Солтүстіктен бастап сағат тілімен жүргендегі көршілес провинциялар: Салта, Чако, Санта-Фе, Кордова, Катамарка және Тукуман.
Province of Argentina
Santiago del Estero (sanˈtjaɣo ðel esˈteɾo), also known simply as Santiago, is a province in the north of Argentina. Neighboring provinces, clockwise from the north, are Salta, Chaco, Santa Fe, Córdoba, Catamarca and Tucumán.
Тарих
Бұл жерлердің түпкі тұрғындары Юри Тонокоте, Санавирон және басқа тайпалар болды. Сантьяго-дель-Эстерода бүгінде жергілікті кечуа тілінің нұсқасын қолданатын шамамен 100 000 адам тұрады, бұл Инка тілінің ең оңтүстікке қарай таралған жері. Тілдің бұл аймаққа қашан және қалай келгені әлі анық емес – мүмкін, ол алғашқы испандық экспедицияларымен бірге келген жергілікті әскерлермен бірге келген болуы мүмкін. Диего де Рохас алғаш рет 1542 жылы осы жерге жеткен. Франсиско де Агирре 1553 жылы Сантьяго-дель-Эстеро қаласын Тынық мұхитынан келген испан конкистадоры құрған ең солтүстік қала ретінде негіздеді. Кейін Сантьяго түрлі үкіметтердің билігіне қарады: Тукуман интендантынан бастап, Шаркас аудиенциясына дейін, содан кейін қайтадан Тукуманға, астанасы болып белгіленген. Бірақ 1699 жылы епископ Кордоваға, ал екі жылдан кейін үкімет Салтаға көшті. Сонымен қатар, Буэнос-Айрес пен Перу вице-корольдігі арасындағы күміс сауда жолы Сантьяго арқылы емес, Тукуман арқылы өтті. Осы жағдайлардың салдарынан қала мен аймақтың маңызы күрт төмендеді, ал 19 ғасырдың басында қалада бар болғаны 5000 тұрғын болды. Сальта интенданты құрылғанда Сантьяго-дель-Эстеро Тукуманның жаңа интендантының құрамына кірді. Ұлттық қақтығыс кезінде Сантьяго-дель-Эстеро 1820 жылы Тукуманнан бөлініп, автономиялық губернатор Хуан Фелипе Ибарраның басқаруына көшті. Жаңа провинцияның алғашқы онжылдықтарындағы ең белсенді жақтастарының бірі – Амансио Хасинто Алкорта, 1826-1862 жылдар аралығында провинциясын өкілдік еткен, коммерцияны және салық салу жүйесін жаңғыртуға көмектескен және жас мемлекетте отандық банк ісі мен несие беруді дамытқан құрметті композитор болды. 1856 жылы провинциялық конституция қабылданды. 20 ғасырдың басында Сантьяго-дель-Эстеро Чако провинциясымен даулы аймақтың бір бөлігін алды. Ол кезде провинцияда 4 қала және 35 000 тұрғын болды, олардың көп бөлігі қиын жағдайда өмір сүрді. 1950 жылы Лос-Квирога тоғанының салынуы құрғақ жердің суару арқылы өнімділігін арттыруға мүмкіндік берді. 1890 жылдары ұлттық саясаткерлер Сантьяго-дель-Эстеро қаласының солтүстік-батысындағы, көлік және тұру орындарының нашар дамыған, бірақ минералды бұлақтарымен әйгілі, шағын танымал туристік маршрут туралы білді. 1918 жылы баяндамасын аяқтаған Геркулес Корти Рио Хондоның ыстық бұлақтары жер бетіндегі ең емдік бұлақтардың бірі екенін, ал минералды бұлақтар денсаулық туризмінің маңызды орталығына айналып келе жатқандықтан, Рио Хондо Аргентинаның барлық аймақтарынан келушілерді қысқа мерзімде тартты деді. 1932 жылы қоғамдық демалыс орны ретінде жарияланған алғашқы ресми қонақ үйлер 1940 жылдардың соңында ашылды. 1948 жылы провинция перонист белсендісі Карлос Артуро Хуарес провинцияның губернаторы болып сайланды. 20 ғасырдың соңында Сантьяго-дель-Эстероның орталық саяси тұлғасы болған Хуарес белсенді және амбициялы болды, ол жергілікті саясатта (көбінесе өкілдік арқылы) тез арада маңызды рөл атқарды. 1990 жылдары Каудильо ретінде танылған ол қарсыластарының өліміне бұйрық берді, соның ішінде 1996 жылы бұрынғы губернатор Сесар Итурре және 1998 жылы епископ Герардо Сюэлдо. Алайда, екі жас әйелдің өлімі Хуарездің кісі өлтірушісі Антонио Муса Азарды әшкереледі, ал Муса Азардың бұрынғы кісі өлтірулер мен қорқытулар сериясымен байланысы болғандықтан Хуарес 2002 жылдың соңында отставкаға кетті. Оның орнына әйелі Нина Арагонес де Хуарес тағайындалды, бірақ ол 2004 жылдың наурыз айында президент Нестор Киршнердің бұйрығымен қызметтен алынды.
The indigenous inhabitants of these lands were the Juríes Tonocotés, Sanavirones and other tribes. Santiago del Estero is still home to about 100,000 speakers of the local variety of Quechua, making this the southernmost outpost of the language of the Incas. When the language reached the area, and how, remains unclear—it may even have arrived only with the native troops that accompanied the first Spanish expeditions. Diego de Rojas first reached this land in 1542. Francisco de Aguirre founded the city of Santiago del Estero in 1553 as the northernmost city founded by Spanish conquistadores coming from the Pacific Ocean. Santiago then passed under different governments, from the intendency of Tucumán to the Audiencia de Charcas, then again to Tucumán, of which it was later to be designated capital. However, the bishop moved to Córdoba in 1699 and the government moved to Salta two years later. Furthermore, the silver route between Buenos Aires and the Viceroyalty of Peru passed through Tucumán rather than through Santiago. The combination of these circumstances drastically reduced the importance of the city and the territory and, by the beginning of the 19th century, the city had barely 5,000 inhabitants. With the creation of the intendency of Salta, Santiago del Estero was transferred to the new intendency of Tucumán. In the middle of the national conflict, Santiago del Estero separated from Tucumán in 1820, coming under the control of pro autonomy Governor Juan Felipe Ibarra. Among the new province's most effective advocates during its early decades was Amancio Jacinto Alcorta, a young composer of sacral music who, representing his province from 1826 to 1862, helped modernize commerce and its taxation in the unstable young nation and promoted domestic banking and credit. In 1856 the provincial constitution was formulated. At the beginning of the 20th century Santiago del Estero acquired part of the lands that were the subject of a dispute with Chaco Province. By then the province had four cities and 35,000 inhabitants, most of whom lived in precarious conditions. The construction of the Los Quiroga dam in 1950 enabled the productivity of the otherwise arid land to be increased by irrigation. During the 1890s, national policy makers were made aware of a little publicized tourist route northwest of the city of Santiago del Estero, whereby, despite the abject lack of transportation or lodging amenities, a steady stream of visitors rode on horseback over craggy terrain for hours for the sake of enjoying a cluster of mineral springs rarely mentioned since Spaniards had first noticed them in 1543. The Argentine Department of Agriculture commissioned University of Buenos Aires chemistry professor Hercules Corti to study the springs. Completing his report in 1918, Corti stated that the Río Hondo Hot Springs were among the most therapeutic on earth and, coming at a time when mineral springs were becoming a leading destination for health tourism, Río Hondo quickly began attracting visitors from all over Argentina. Set aside as a public resort in 1932, the first formal hotel facilities were opened in the late 1940s. In 1948, the province elected Peronist activist Carlos Arturo Juárez Governor of the province. Santiago del Estero's central political figure during the late 20th century, Juárez was energetic and ambitious, and he soon became indispensable to local politics (mostly by proxy). Regarded as a Caudillo, by the 1990s, was readily ordering his opponents' deaths, including those of former Governor César Iturre in 1996 and of Bishop Gerardo Sueldo in 1998. The deaths of two local young women, however, exposed Juárez's assassin, Antonio Musa Azar, and, faced with undeniable links to Musa Azar's litany of past murders and extortions, Juárez resigned in late 2002. His wife, Nina Aragonés de Juárez, was hand picked to replace him; she was herself removed from office by order of President Néstor Kirchner in March 2004.
География
Облыс Гран-Чаконың жазық далаларында орналасқан, кейбір шұңқырлары бар. Осы шұңқырларда, негізінен, Баñado de Figueroa, Bañado de Añatuya және Саладо және Дульсе өзендерінің алаптары маңында көлдер қалыптасқан. Сумампа және Амбаргаста таулары оңтүстік-батыстағы Пампаның ықпалынан пайда болған. Топырағы әк және тұзға бай, құрғақ, жартылай шөл және далалық сипатталады. Басым ауа райы субтропикалық, құрғақ маусыммен және жыл бойы жоғары температурамен сипатталады; жылдық орташа температура 21,5°C, соңғы жылдары 24°C-қа дейін көтерілді, ең жоғары температура 50°C-қа жетеді, 1970 жылдан бері температураның айқын өскені байқалады. Күтпегенінен, 1910 жылға дейін ең жоғары температура 38°C, ал ең төменгі температура 5°C болған, ол қазір 2°C-қа дейін төмендеді. Қысқы маусымда орташа жауын-шашын мөлшері 120 мм, ал жылдық орташа көрсеткіш 700 мм құрайды.
The province is located almost completely in the flat lands of the Gran Chaco, with some depressions. In these depressions lagoons have formed, mainly at Bañado de Figueroa, Bañado de Añatuya, and those near the basin of the Salado and Dulce Rivers. The Sumampa and Ambargasta sierras are the result of the influence of the Pampas at the southwest. The soil, rich in lime and salt, is arid and characterised by semi deserts and steppes. The predominant weather is sub tropical with a dry season and high temperatures during the entire year; the annual average is 21.5 °C, increased to 24 °C in the latest years, with maxima of up to 50 °C, with visible increases in temperature since 1970. Surprisingly, the maximum was of 38 °C before 1910; and minima of 5 °C, which has increased to 2 °C. The dry season, during the winter, receives an average of 120 mm of precipitation, but the annual average is 700 mm.
Экономика
Провинцияның экономикасы, Солтүстік Аргентинаның көп бөлігі сияқты, салыстырмалы түрде өнімділігі төмен, бірақ 2006 жылы шамамен 2,863 миллиард АҚШ долларын құрады; жан басына шаққандағы өнім 3559 АҚШ долларын көрсетті, бұл елдегі ең төменгі көрсеткіш және орташа көрсеткіштен 60% кем. Сантьяго-дель-Эстеро ұзақ жылдар бойы ауылдық және негізінен ауыл шаруашылығымен айналысқан (өте жақсы мақта мен темекісімен, сондай-ақ былғары өнімдерімен танымал) және өндіріс саласы дамылмаған; дегенмен, қарапайым провинция 2002 жылдан бері Аргентинаның жақсаруына байланысты, өзге де жақсы жағдайға ие провинциялармен бірдей қарқынмен өсті. Провинция экономикасы әлі де бастапқы өндіріске, әсіресе ауыл шаруашылығына бағытталған, ол провинцияның өнімінің шамамен 12% құрайды. Саладо және Дульсе өзендерінің бассейндерінде орналасқан негізгі егістерге мақта (елдік өнімнің 20%), соя, жүгері және пияз жатады. Мал шаруашылығы да маңызды, әсіресе шығыс бөлігінде, ауа райы оған мүмкіндік береді, бірақ ешкілер (елдік өнімнің 15%) провинцияның қалған бөлігіне жақсы бейімделген. Квебрахо және алгарробо ағаштарынан жасалатын өнімдер, сондай-ақ отырғызылған түрлер жылына орташа есеппен 300 мың тоннан астамды құрайды, оның шамамен 100 000 тоны ағаш өңдеуге, ал қалғаны отын және көмірге пайдаланылады. Оңтүстік-батыстағы тұзды далаларда аз мөлшерде кен өндірісі жүргізіледі. Өңдеу өнеркәсібі (өндірістің 10% азырақ) негізінен азық-түлік, тоқыма және былғары өнімдерін өндіретін шағын кәсіпорындардан тұрады. Туризм дамыған, бірақ негізінен танымал туристік орындарда. Туристер Сантьяго-дель-Эстероға (Аргентинаның ең көне қаласы), оның тарихи ғимараттары мен мұражайларына, 200 қонақ үйі бар Термас-де-Рио-Хондо және Рио-Хондоның ыстық бұлақтарына, сондай-ақ су спортымен айналысатын Фронталь бөгетіне келеді. Провинцияда Копо ұлттық паркі және төрт қорғалатын аймақ бар: Банадос-де-Фигероа, Сьеррас-де-Амбаргаста, Сьерра-де-Гуасаян және Сьеррас-де-Сумампа.
The province's economy, like most in northern Argentina, is relatively underproductive and, still, totalled an estimated US$2.863 billion in 2006; its per capita output, US$3,559, was the nation's lowest and a full 60% below the average. Santiago del Estero had long been very rural and fairly agricultural (known for its excellent cotton and tobacco, as well as leather) and nearly lacking in manufacturing; despite this, the humble province has grown just as quickly as many of its better positioned fellow provinces, in the recovery that Argentina has enjoyed since 2002. The economy of the province still leans toward primary production, specially in agriculture, about 12% of the province's output. Centred on the basins of the Salado and Dulce Rivers, the main crops include cotton (20% of the national production), soybean, maize and onion. Cattle farming is also important, mainly in the east, where weather conditions make it possible, but goats, with 15% of the national production, adapt better to the rest of the province. The wood industry of quebracho and algarrobo has also added implanted species totaling an annual average of over 300 thousand tons, of which around 100,000 tons are used for timber and the rest for firewood and vegetal coal. There is little mining but in the salt flats in the southwest. Manufacturing (less than 10% of output) consists of small industrial enterprises centred mainly on food, textiles and leather. Tourism is somewhat developed, but only around the main tourist attractions. Tourists visit Santiago del Estero (the oldest city in Argentina) and its historical buildings and museums, Termas de Río Hondo and the Río Hondo hot springs with its 200 hotels, and the Frontal dam where water sports are practiced. The province is home to the Copo National Park, and four protected areas: Bañados de Figueroa, Sierras de Ambargasta, Sierra de Guasayan and Sierras de Sumampa.
Мәдениет
Сантьяго-дель-Эстеро тарихымен байланысты маңызды тұлғалар – Тәуелсіздік соғысының көшбасшысы (жазушы Хорхе Луис Борхестің атасы) полковник Хуан Франсиско Борхес, сондай-ақ революциялық көшбасшылар Марио Роберто және Франсиско Рене Сантучо, Partido Revolucionario de los Trabajadores және Ejército Revolucionario del Pueblo ұйымдарын құрғандар. XIX ғасырдан бері провинцияның ең көрнекті мәдени қайраткерлеріне суретшілер Фелипе Табоада, Рамон Гомес Корнет, Карлос Санчес Грамахо, Альфредо Гогна, Рикардо және Рафаэль Туриньо, сондай-ақ жазушылар Хорхе Вашингтон Абалос, Бернардо Канал Фейжоо, Клементина Роза Квенел және Хулио Каррерас (h) кірді. Флейта концерттері мен діни музыканың белгілі композиторы Амансио Хасинто Алкорта, сонымен қатар 19-ғасырдың ортасында Сантьяго-дель-Эстеро атынан Конгресте ерекше көзге түсті. Сантьяго-дель-Эстероның музыкалық мұрасы – оның ең маңызды мәдени ерекшеліктерінің бірі, оның халықтық фольклоры чакарера мен самбадан тұрады. Manseros Santiagueños, Alfredo Ábalos, Leo Dan, Jacinto Piedra және Raly Barrionuevo сияқты танымал әртістер мен топтар бар. Аймақтың ең танымал халық музыкалық ансамблі – 1945 жылдан бері осы жанрда шығармашылықпен айналысып, 1952 жылдан бері жазбалар жасап келе жатқан Абалос бауырлары. Бұл топ Аргентинадағы ең танымал халық музыканттарының бірі болды.
Important figures connected to the history of Santiago del Estero include colonel Juan Francisco Borges, leader of the Independence War (and ancestor of writer Jorge Luis Borges), as well as the revolutionary leaders Mario Roberto and Francisco René Santucho, founders of the Partido Revolucionario de los Trabajadores and the Ejército Revolucionario del Pueblo. Among the province's most distinguished cultural figures since the 19th century have been painters Felipe Taboada, Ramon Gómez Cornet, Carlos Sánchez Gramajo, Alfredo Gogna, and Ricardo and Rafael Touriño, as well as writers Jorge Washington Ábalos, Bernardo Canal Feijóo, Clementina Rosa Quenel and Julio Carreras (h). Amancio Jacinto Alcorta, a celebrated composer of flute concertos and religious music, also represented Santiago del Estero in Congress through much of the mid 19th century with distinction. Santiago del Estero's musical heritage is one of its most important cultural aspects, with typical folklore chacarera and zamba. Renowned artists and groups include the Manseros Santiagueños, Alfredo Ábalos, Leo Dan, Jacinto Piedra and Raly Barrionuevo. The province's best known folk music ensemble is probably the Ábalos Brothers, active in the genre since 1945 and recording since 1952. The group were among the best known folk musicians in Argentina.
Үкімет
Облыстық үкімет үш тармаққа бөлінеді: атқарушы, оны халық сайлаған губернатор басқарады, ол кабинет мүшелерін тағайындайды; заң шығарушы; және сот жүйесі, оны Жоғарғы Сот басқарады. Сантьяго-дель-Эстеро провинциясының Конституциясы провинцияның негізгі заңы болып табылады. Аргентинада ең ірі құқық қорғау мекемесі – Аргентина Федералдық Полициясы, бірақ қосымша жұмыстарды Сантьяго-дель-Эстеро провинциялық полициясы атқарады.
The provincial government is divided into three branches: the executive, headed by a popularly elected governor, who appoints the cabinet; the legislative; and the judiciary, headed by the Supreme Court. The Constitution of Santiago del Estero Province forms the formal law of the province. In Argentina, the most important law enforcement organization is the Argentine Federal Police but the additional work is carried out by the Santiago del Estero Provincial Police.
Қылмыс пен адам құқықтарын бұзу
Сантьяго-дель-Эстеро – ұйымдасқан қылмыстың араласуымен және 2005 жылы Герардо Замора билікке келгеннен бері пайда болған көптеген жер басып алу оқиғаларымен танымал провинция. Бұл жерде шаруалар мен жер иелері қорқытылып, мүлкінен айырылады. Қылмыстық топтар биліктен қорғалып, заңды иелерінен жерді тартып алумен айналысады. 2022 жылдың соңында қылмыстық топтар мен биліктің бірігуі айқын болған жер басып алу құрбандарының бірі Мануэль Асенсио Ардилес болды. Ол Жоғары Әділет Сарайының төрағасы Федерико Лопес Алзогарай тарапынан 30 гектар жерінен айырылды. Бұл жағдай туралы Америкааралық демократия институты – халықаралық ҮЕҰ да хабардар болды. Сантьяго-дель-Эстеро провинциясы тұрғындарының адам құқықтарын бұзумен де белгілі. 2022 жылы Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарға азаматтарға қатысты қауіптер, губернатор Герардо Заморамен байланысты қылмыстық желілер, мемлекеттік қызметкерлер мен олардың отбасылары туралы есеп ұсынылды. Провинцияда билікке байланысты болған көптеген кісі өлтіру оқиғаларының екеуі ерекше көзге түсті: біріншісі – Сантьяго-дель-Эстеро салық департаментіндегі өте ауыр сыбайлас жемқорлықты жариялаған лауазымды қызметкердің дене мүшелері қиылып өлтірілуі. Екіншісі – губернатор Герардо Замораның есірткі саудасына қатысты шағымына жауап ретінде жасалған бала зорлау және оның дене мүшелерін қию. Бұған қоса, провинцияның қаржысын басқарудағы ашық еместік те бар. Провинцияда орын алған кісі өлтірулер, жер басып алулар және зорлық-зомбылық – губернатормен, полициямен, судьялармен және прокурорлармен байланысы бар, жақсы құрылымдалған есірткі қылмыстық желісінің көрінісі. Бұл туралы кеңесші Дуглас Фарах 2022 жылдың қарашасында жарияланған «Трансұлттық қылмыстық конвергенция бойынша зерттеу: Сантьяго-дель-Эстеро, Аргентина» атты есебінде растады.
Santiago del Estero is a province known for the interference of organized crime and the high number of usurpations generated since Gerardo Zamora came to power in 2005, where peasants and landowners are threatened and stripped of them. There are several complaints in which criminal groups, protected from power, are dedicated to usurping land from their legitimate owners. At the end of 2022, one of the many cases of victims of usurpation, where the conjunction of criminal groups and power was observed, was that of Manuel Ascencio Ardiles, who was stripped of 30 hectares of land by the President of the Superior Court of Justice. from Santiago del Estero, Federico López Alzogaray. The case was even known by the Interamerican Institute for Democracy, an international NGO. Santiago del Estero is a province also known for the violations of Human Rights suffered by its inhabitants, to the point that in 2022 a report was presented to the High Commissioner for Human Rights that exposes the threats to citizens, criminal networks linked to the governor Gerardo Zamora, public officials and their families. Of the many cases of murders related to power in the province, there are two that have been emblematic: The first, the dismemberment and murder of an official who denounced a very serious case of corruption in the Santiago del Estero Revenue Department. And the second case, the rape and dismemberment of a child as revenge for a drug trafficking complaint involving the governor Gerardo Zamora. To all this is added the opacity in the management of the finances of the province. The murders, usurpations and violence that are experienced in the province are only the reflection of a well structured drug criminal network, with ties to the governor, the police, judges and prosecutors, this was confirmed by the consultant Douglas Farah in his report published in November of the year 2022, entitled "Case Study In Transnational Criminal Convergence: Santiago del Estero, Argentina".