Кіріспе

Қосынның түрі

Фонетикада, тіл алды-аспалы немесе тіл алды-аспалы қосындылар – бұл тіл ортасы-аспалы қосындылар, көбінесе тілдің дөңгелектелген (жиырылған) түрімен әлсіз жұмсақталған дауыстар. Олар тілдерде кең таралған және ағылшын тілінде ship және chip сияқты сөздерде кездеседі. Халықаралық фонетикалық әліпбиде фрикативтер (дауыссыз) және (дауысты) деп белгіленеді, ал сәйкес африкаттар (дауыссыз) және (дауысты) деп жазылады. (Африкаттар үшін кейде біріктірілген символдар немесе біртұтас Юникод символдары қолданылады, әсіресе африкат пен тоқтау + фрикативтің тізбегі арасындағы айырманы көрсететін тілдерде.) Ағылшын тілінде осы дауыстармен сөздердің мысалдары: shin, chin, gin және vision (сөздің ортасында). Басқа көптеген тіл алды қосындылары сияқты, тіл алды-аспалы қосындыларды тілдің ұшымен немесе жапырағымен айтуға болады, сондықтан олар апикальды немесе ламинальды деп аталады. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар екі нұсқаны да қолданады, және бұл қосындылардың дыбысына едәуір әсер етпейді.

Басқа дыбыстарға ұқсастығы

Бұл дыбыстар альвеолопалаттық сибилянттарға және ретрофлекстік сибилянттарға ұқсас, олардың барлығы пост-альвеоляр дауыссыз дыбыстар. Палатоальвеоляр дыбыстарда тілдің алдыңғы бөлігі дөңгеленеді, яғни тілдің алдыңғы жағы аспанға қарай жартылай жылжиды, бұл дауыссыз дыбысқа әлсіз жұмсақталған (палатталған) дыбыс береді. Олар басқа пост-альвеолярлардан толық жұмсақталған (палатталған) альвеолопалаттықтар мен жұмсақталмаған (палатталмаған) ретрофлекстер арасындағы жұмсақтық деңгейімен ерекшеленеді. Әдетте, палатоальвеоляр артикуляция тек сибилянттарда ғана ажыратылады. Кейбір тілдерде мұрындық немесе бүйірлік дыбыстарды палатоальвеоляр деп санауға болады, бірақ мұндай дыбыстарды альвеолопалаттықтар мен жұмсақталған (палатталған) альвеолярлардан тұрақты түрде ажыратуға болатыны белгісіз. Тіпті сибилянттардың өзінде де, палатоальвеолярлар көбінесе жай ғана "пост-альвеолярлар" немесе тіпті "палатальдар" деп сипатталады, себебі көптеген тілдерде олар осы дыбыстардан ерекшеленбейді.