Гарри Хопкинс: Америкалық саяхатшы және дипломат

Кіріспе

Америкалық «Жаңа мәміле» әкімшісі және Екінші дүниежүзілік соғыс дипломаты (1890–1946)

Гарольд Ллойд "Гарри" Хопкинс (17 тамыз 1890 – 29 қаңтар 1946) – американдық мемлекет қайраткері, мемлекеттік басқарушы және президенттік кеңесші. Президент Франклин Делано Рузвельттің сенімді орынбасары Хопкинс 1938–1940 жылдары АҚШ-тың сауда министрі қызметін атқарды, ал Рузвельттің сыртқы саясат жөніндегі бас кеңесшісі және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас елдердің басшыларымен байланыс жасаушы ретінде жұмыс істегенге дейін «Жаңа мәміле» көмек бағдарламаларын басқарды. Мансабында Хопкинс Нью-Йорктің уақытша төтенше жағдайларды жою басқармасын, Федералдық төтенше жағдайларды жою басқармасын, Азаматтық жұмыстар басқармасын және Works Progress Administration-ды басқарды, ол АҚШ-тың ең ірі жұмыс берушісіне айналды. Кейіннен ол одақтастарға әскери көмек көрсету мақсатындағы 50 миллиард долларлық Lend-Lease бағдарламасын басқарды және Рузвельттің жеке өкілі ретінде АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы одақты құруда маңызды рөл атқарды. Айова штатында туған Хопкинс Гриннелл колледжін бітіргеннен кейін Нью-Йорк қаласына қоныстанды. Ол Нью-Йорк қаласының балалар әл-ауқатын қорғау бюросында жұмыс істеді және әртүрлі әлеуметтік жұмыс және қоғамдық денсаулық сақтау ұйымдарында қызмет етті. 1923 жылы ол Ұлттық әлеуметтік жұмыскерлер қауымдастығының президенті болып сайланды. 1931 жылы Нью-Йорктің уақытша төтенше жағдайларды жою басқармасының төрағасы Джесси И. Штраус Хопкинсті агенттіктің атқарушы директоры етіп тағайындады. Оның бағдарламаны табысты басқаруы сол кездегі Нью-Йорк губернаторы Рузвельттің назарын аударды, ол 1932 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Хопкинсті федералдық әкімшілігіне шақырды. Хопкинс президент Рузвельт пен бірінші ханым Элеонора Рузвельтпен тығыз қарым-қатынаста болды және 1930 жылдардың соңына дейін, оның асқазан рагымен ұзақ күресі салдарынан денсаулығы нашарлағанға дейін президенттің әлеуетті ізбасары саналды. Рузвельттің ең жақын сенімді адамы ретінде Хопкинс Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін сыртқы саясатта жетекші рөл атқарды. 1940 жылдан 1943 жылға дейін Хопкинс Ақ үйде тұрып, президентке американдық сыртқы саясатты басқаруда, әсіресе Ұлыбритания мен Кеңес Одағына қатысты көмек көрсетті. Ол Ұлыбританияға жиі сапар шекті, оның премьер-министрі Уинстон Черчилль Хопкинсті өзінің естеліктерінде "жанды жаны бар" және "адамдардың табиғи көшбасшысы" деп еске алды. Хопкинс одақтас елдердің маңызды конференцияларына қатысты, оның ішінде Касабланка конференциясы (1943 жылдың қаңтары), Каир конференциясы (1943 жылдың қарашасы), Тегеран конференциясы (1943 жылдың қарашасы-желтоқсаны) және Ялта конференциясы (1945 жылдың ақпаны). Оның денсаулығы нашарлай берді және ол 1946 жылы 55 жасында қайтыс болды.

Harold Lloyd "Harry" Hopkins (August 17, 1890 – January 29, 1946) was an American statesman, public administrator, and presidential advisor. A trusted deputy to President Franklin Delano Roosevelt, Hopkins directed New Deal relief programs before serving as the eighth United States secretary of commerce from 1938 to 1940 and as Roosevelt's chief foreign policy advisor and liaison to Allied leaders during World War II. During his career, Hopkins supervised the New York Temporary Emergency Relief Administration, the Federal Emergency Relief Administration, the Civil Works Administration, and the Works Progress Administration, which he built into the largest employer in the United States. He later oversaw the $50 billion Lend Lease program of military aid to the Allies and, as Roosevelt's personal envoy, played a pivotal role in shaping the alliance between the United States and the United Kingdom. Born in Iowa, Hopkins settled in New York City after he graduated from Grinnell College. He accepted a position in New York City's Bureau of Child Welfare and worked for various social work and public health organizations. He was elected president of the National Association of Social Workers in 1923. In 1931, New York Temporary Emergency Relief Administration chairman Jesse I. Straus hired Hopkins as the agency's executive director. His successful leadership of the program earned the attention of then New York Governor Roosevelt, who brought Hopkins into his federal administration after he won the 1932 presidential election. Hopkins enjoyed close relationships with President Roosevelt and First Lady Eleanor Roosevelt, and was considered a potential successor to the president until the late 1930s, when his health began to decline due to a long running battle with stomach cancer. As Roosevelt's closest confidant, Hopkins assumed a leading foreign policy role after the outset of World War II. From 1940 until 1943, Hopkins lived in the White House and assisted the president in the management of American foreign policy, particularly toward the United Kingdom and the Soviet Union. He traveled frequently to the United Kingdom, whose prime minister, Winston Churchill, recalled Hopkins in his memoirs as a "natural leader of men" with "a flaming soul." Hopkins attended the major conferences of the Allied powers, including the Casablanca Conference (January 1943), the Cairo Conference (November 1943), the Tehran Conference (November–December 1943), and the Yalta Conference (February 1945). His health continued to decline, and he died in 1946 at the age of 55.

Ерте өмір

Хопкинс Айова штатының Сиу-Сити қаласында, 512-ші 10-шы көшеде, Дэвид Алдона мен Анна (туған есімі Пикетт) Хопкинстің төрт ұлы мен бір қызының төртінші баласы болып дүниеге келді. Оның әкесі Мейн штатының Бангор қаласында туған, ол бастапқыда сатушы, алтын іздеуші, дүкенші және боулинг аллеясын басқарушы болып жұмыс істеген, бірақ оның ең басты құмарлығы боулинг болды, соңында ол онымен кәсіп ашты. Анна Хопкинс, Онтарионың Гамильтон қаласында туған, жас кезінде Вермиллионға (Оңтүстік Дакота) көшіп, онда Дэвидке тұрмысқа шықты. Ол дінге берілген, методист шіркеуінің істеріне белсенді қатысты. Гарри туылғаннан кейін көп ұзамай отбасы Айова штатының Кэушл-Блаффс қаласына, содан соң Небраска штатының Керни және Гастингс қалаларына көшіп барды. Олар Чикагода екі жыл тұрып, ақырында Айова штатының Гриннелл қаласында қоныстанды. Хопкинс Гриннелл колледжін бітіргеннен кейін көп ұзамай Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс жағындағы геттодағы әлеуметтік орталық – Кристодора үйінде жұмыс істеді. 1913 жылдың көктемінде ол Нью-Йорктің кедейлердің жағдайын жақсарту қауымдастығының (AICP) Джон А. Кингсбериден "достық келуші" және AICP-тің Отбасылық әл-ауқат департаменті жанындағы Жұмыспен қамту бюросының бастығы лауазымын қабылдады. 1915 жылғы экономикалық төмендеу кезінде Хопкинс пен AICP-нің Уильям Мэтьюс Элизабет Милбанк Андерсонның Милбанк еске алу қорынан 5000 доллар көмек алып, Бронкс Парк жұмыспен қамту бағдарламасын ұйымдастырды, ол АҚШ-тағы алғашқы мемлекеттік жұмыспен қамту бағдарламаларының бірі болды.

Әлеуметтік және қоғамдық денсаулық сақтау қызметі

1915 жылы Нью-Йорк қаласының мэрі Джон Пуррой Митчелл Хопкинсті асыраушы балалары бар аналарға жәрдемақы төлейтін Балалар әл-ауқаты бюросының атқарушы хатшысы етіп тағайындады. Хопкинс бастапқыда Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болды, бірақ 1917 жылы соғыс жарияланғанда, ол оны ынтамен қолдады. Көзінің нашарлығына байланысты әскерге шақырылғандар тізімінен алынды. Хопкинс Нью-Орлеан қаласына көшіп, онда Америка Қызыл Кресінде Азаматтық жәрдем, Перс шығанағы бөлімшесінің директоры болып жұмыс істеді. Көп ұзамай, Қызыл Крестің Перс шығанағы бөлімшесі Оңтүстік-Батыс бөлімшесімен бірікті, ал Хопкинс, енді Атлантада орналасқан, 1921 жылы бас менеджер болып тағайындалды. Хопкинс Америка әлеуметтік жұмыскерлер қауымдастығының (AASW) ұставын жасауға көмектесті және 1923 жылы оның президенті болып сайланды. 1922 жылы Хопкинс Нью-Йорк қаласына қайтып келді, онда AICP Милбанк еске алу қорымен және Мемлекеттік қайырымдылық қорымен бірлесіп Нью-Йорк штатында үш денсаулық сақтау демонстрациясын жүзеге асырды. Хопкинс Беллвью-Йорквилл денсаулық сақтау жобасының менеджері және AICP директорының орынбасары болды. 1924 жылдың ортасында ол Нью-Йорк туберкулезі қауымдастығының атқарушы директоры болды. Оның қызмет ету кезеңінде агенттік үлкен өсімді басынан өткерді және Нью-Йорк жүрек қауымдастығын өз құрамына қосты. 1931 жылы Нью-Йорк штатының губернаторы Франклин Д. Рузвельт R. H. Macy дүкенінің президенті Джесси Страусты Уақытша төтенше жағдайларды жою басқармасының (TERA) президенті етіп тағайындады. Страус Рузвельтке бұрын белгісіз болған Хопкинсті TERA-ның атқарушы директоры етіп тағайындады. Оның агенттікке алғашқы 20 миллион долларлық қаражатты тиімді басқаруы Рузвельттің назарын аударды, және 1932 жылы ол Хопкинсті агенттіктің президенті лауазымына көтерді. Хопкинс пен Элеонора Рузвельт ұзаққа созылған достық қарым-қатынас орнатты, бұл оның жәрдем бағдарламаларындағы рөлін нығайтты.

Жаңа келісім

1933 жылдың наурыз айында Рузвельт Хопкинсті Вашингтонға федералдық жәрдем әкімшісі ретінде шақырды. Ақы төленетін жұмыстың ақшалай жәрдемнен психологиялық тұрғыдан құндырақ екеніне сенімді Хопкинс Нью-Йорк штатының уақытша төтенше жағдайлар жөніндегі басқармасының жұмысын жалғастыруға және кеңейтуге тырысты. Ол Федералдық төтенше жағдайлар жөніндегі басқарманы (FERA), Азаматтық жұмыс басқармасын (CWA) және Жұмыс прогресі басқармасын (WPA) басқарды. Хопкинстің бағдарламаларында жұмыс істеген адамдардың 90 пайызынан астамы жұмыссыз немесе жәрдем алушылар болды. Ол бәсекелес бағдарламаны басқарған Харольд Икеспен келіспеді, ол қоғамдық жұмыс басқармасы болды, ол жеке құрылыс фирмаларымен келісімшарт жасасу арқылы да жұмыс орындарын жасады, бірақ үміткерлердің жұмыссыз немесе жәрдем алушы болуын талап етпеді. 1933-1935 жылдардағы ең ірі бағдарлама болған FERA, жергілікті билік органдарына тікелей жәрдемге мұқтаж адамдарды жұмысқа орналастыру үшін жұмыс жасау жобаларын іске асыруға қаржы беруді қамтыды. CWA ұқсас болды, бірақ мемлекеттік қолдаумен жұмыс істеу үшін жұмысшылардың жәрдем алуын талап етпеді. Төрт айдың ішінде CWA төрт миллион адамды жұмысқа алды, ал бес айлық жұмыс барысында CWA 200 жүзу бассейні, 3700 ойын алаңы, 40 000 мектеп, 402 335 шақырымдық жол және 12 миллион фут кәріз құбырын салды. CWA-ға ілескен WPA өзінің жеті жылдық тарихында 8,5 миллион адамды жұмыспен қамтып, 1,4 миллион жобада жұмыс істеді, оның ішінде 103 гольф алаңы, 1000 әуежай, 2500 аурухана, 2500 спорт стадионы, 3900 мектеп, 8192 саябақ, 12 800 ойын алаңы, 124 031 көпір, 125 110 қоғамдық ғимарат және 651 087 шақырым (1 047 820 км) автомобиль жолдары мен жолдарды салу немесе жөндеу жұмыстары жүргізілді. WPA жергілікті және мемлекеттік билік органдарымен бірлесіп, таңдалған жобалар бойынша өздігінен жұмыс істеді, бірақ әрқашан өз қызметкерлері мен бюджетімен. Хопкинс жастарға (Ұлттық жастар басқармасы) және суретшілер мен жазушыларға (Федералдық бір бағдарлама) арналған бағдарламаларды бастады. Хопкинс пен Элеонора Рузвельт «Жаңа саясаттың» жәрдем бағдарламаларын жариялау және қорғау үшін бірлесіп жұмыс істеді. Ол ауылдық аймақтарға қызығушылық танытты, бірақ Ұлы депрессия кезінде қалаларға көбірек назар аударды. Ол отставкаға кеткеннен кейін Хопкинс Жапондық американдықтар үшін интернат лагерьлерін салуда WPA-ның маңызды рөлін мақтан тұтқанын айтты. Мысалы, 1942 жылдың 19 наурызында ол сол кездегі WPA басшысы Говард О. Хантерді «Батыс жағалауындағы жапондықтарды эвакуациялау үшін Соғыс министрлігіне лагерьлер салуы үшін» мақтады. 1930 жылдардың соңында асқазан рагымен күресуден әлсірегенге дейін Рузвельт оны мүмкін болатын ізбасар ретінде дайындағандай көрінді. Алайда, Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Рузвельт 1940 жылы тағы да сайлауға түсіп, бес тоқсандық мерзімге жеңіске жетті.

In March 1933, Roosevelt summoned Hopkins to Washington as federal relief administrator. Convinced that paid work was psychologically more valuable than cash handouts, Hopkins sought to continue and expand New York State's work relief programs, the Temporary Emergency Relief Administration. He supervised the Federal Emergency Relief Administration (FERA), the Civil Works Administration (CWA), and the Works Progress Administration (WPA). Over 90% of the people employed by the Hopkins programs were unemployed or on relief. He feuded with Harold Ickes, who ran a rival program, the Public Works Administration, which also created jobs by contracting private construction firms, which did not require applicants to be unemployed or on relief. FERA, the largest program from 1933 to 1935, involved giving money to localities to operate work relief projects to employ those on direct relief. CWA was similar but did not require workers to be on relief to receive a government sponsored job. In less than four months, the CWA hired four million people, and during its five months of operation, the CWA built and repaired 200 swimming pools, 3,700 playgrounds, 40,000 schools, 250000 mile (402335 km) of road, and 12 million feet of sewer pipe. The WPA, which followed the CWA, employed 8.5 million people in its seven year history, working on 1.4 million projects, including the building or repair of 103 golf courses, 1,000 airports, 2,500 hospitals, 2,500 sports stadiums, 3,900 schools, 8,192 parks, 12,800 playgrounds, 124,031 bridges, 125,110 public buildings, and 651087 mile (1047820 km) of highways and roads. The WPA operated on its own on selected projects in co operation with local and state governments, but always with its own staff and budget. Hopkins started programs for youth (National Youth Administration) and for artists and writers (Federal One Programs). Hopkins and Eleanor Roosevelt worked together to publicize and defend New Deal relief programs. He was concerned with rural areas but increasingly focused on cities in the Great Depression. In the years after he resigned, Hopkins expressed pride in the WPA's key role in building internment camps for Japanese Americans. On March 19, 1942, for example, he lauded the then WPA head WPA, Howard O. Hunter, for the "building of those camps for War Department for the Japanese evacuees on the West Coast." Before Hopkins began to decline from his struggle with stomach cancer in the late 1930s, Roosevelt appeared to be training him as a possible successor. With the advent of World War II in Europe, however, Roosevelt ran again in 1940 and won an unprecedented third term.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылғы 10 мамырда, Нидерланды, Бельгия және Люксембургтің неміс басқындығын ұзақ түн және күндіз бойы талқылағаннан кейін, «Жалған соғыс» деп аталған соғыс аяқталған соң, Рузвельт шаршаған Хопкинсті кешкі асқа және содан кейін Ақ үйдің екінші қабатындағы жатын бөлмесінде түндеуге шақырды. Хопкинс үш жарым жыл бойы сол жатын бөлмеде тұрды. 1941 жылғы 7 желтоқсанда сағат 13:40-та Хопкинс Ақ үйдің Овалдық кабинетінде президент Рузвельтпен түскі ас ішіп отырғанда, Рузвельт Теңіз әскері министрі Фрэнк Нокстан телефон арқылы Перл-Харборға шабуыл жасалғаны туралы алғашқы хабарламаны алды. Бастапқыда Хопкинс жаңалыққа күмәнданды, бірақ бірнеше минуттан кейін Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Харольд Рейнсфорд Старк Перл-Харборға шабуыл жасалғанын растады. Соғыс жылдарында Хопкинс Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльге Рузвельттің бас елшісі ретінде қызмет етті. 1941 жылдың қаңтар айында Рузвельт Хопкинсті Ұлыбританияның ниетін және жағдайын бағалауға жіберді. Черчилль маңызды қонақты Ұлыбританияның барлық аймақтарына апарып көрсетті. Ол елге оралғаннан кейін, Глазгодағы Солтүстік британдық қонақүйінде өткен шағын кешкі ас кезінде Хопкинс сөз сөйлеп, тост көтерді: «Сіздер президент Рузвельттен не сұрайтыныңызды білгіңіздер деп ойлаймын. Онда мен сіздерге Рут кітабынан бір шумақ келтірейін: «Сен қайда барсаң, мен де сонда барамын, сен қайда қонсаң, мен де сонда қонамын. Сенің халқым – менің халқым, сенің Құдайың – менің Құдайым». Хопкинс АҚШ-тың Ұлыбританияға, Кеңес Одағына, Қытайға және басқа да одақтас елдерге азық-түлік, мұнай және әскери кемелер, ұшақтар мен қару-жарақтарды қоса алғанда, материалдық көмек көрсеткен «Ленд-Лизинг» бағдарламасының басқарушысы болды. Төлем негізінен одақтастардың жауға қарсы әскери әрекеттерімен, сондай-ақ американ әскерлері пайдаланған одақтас елдердің аумағындағы әскери және теңіз базаларын жалға алу арқылы жүзеге асырылды. Хопкинс 50 миллиард долларлық «Ленд-Лизинг» бағдарламасының саясатында, әсіресе жабдықтау мәселелерінде маңызды рөл атқарды, алдымен Ұлыбритания үшін, содан кейін неміс басқындығынан кейін Кеңес Одағы үшін. 1941 жылдың шілдесінде ол Иосиф Сталинмен жеке байланыс орнату үшін Мәскеуге барды. Хопкинс кеңестік үкіметті «Ленд-Лизинг» бағдарламасына қосуды ұсынды, ал Рузвельт оны қабылдады. Хопкинс «Ленд-Лизинг» бойынша шешімдерді Рузвельттің сыртқы саясатының жалпы мақсаттарына сәйкес қабылдады. Ол Черчилльмен бірге Атлантикалық конференцияға қатысты. Хопкинс Германияға қарсы агрессивті соғысты қолдады және 1941 жылдың желтоқсанында АҚШ соғысқа кірмес бұрын Ұлыбританияға бағытталған конвойлерді қорғау үшін әскери-теңіз күштерін пайдалануға Рузвельтті сәтті инабаттандырды. Рузвельт оны 1942-1943 жылдары Каир, Тегеран, Касабланка және 1945 жылы Ялта қалаларында Черчилль мен Сталинмен өткен кездесулеріне кеңесші ретінде алып жүрді. Ол Қытайдың әскери және әуе күштеріне «Ленд-Лизинг» көмегін қолдады. Хопкинс Мемлекеттік департаменттен де артық дипломатиялық билікке ие болды. Хопкинс көптеген болашақ көшбасшыларды анықтауға және демеуге көмектесті, соның ішінде Дуайт Д. Эйзенхауэрді. Ол Ақ үйде тұруын жалғастырды және президентті басқа кеңесшілерге қарағанда жиі көріп тұрды. 1943 жылдың ортасында Хопкинс республикашылдар мен баспасөз тарапынан жеке пайдасы үшін өкіметін теріс пайдаланғаны туралы сынға ұшырады. Бір өкіл британдық медиа магнаты Лорд Бивербрук Хопкинстің әйелі Луизаға 500 000 долларлық зұмбақ тастар сыйға бергенін мәлімдеді, бірақ Луиза оны жоққа шығарды. Газеттерде Хопкинс құрбандыққа шақыру кезінде қатысқан сәнді кешкі ас туралы мақалалар жарияланды. Хопкинс қысқа уақытқа дейін Чикаго Трибюн газетін жамандау үшін сотқа беруді қарастырды, себебі газет оны Ресей патшасы Николай II-нің әйгілі сарай адамы Григорий Распутинмен салыстырған, бірақ Рузвельт оны бұзды. Хопкинстің денсаулығы нашарлап бара жатқанмен, Рузвельт оны 1945 жылы Еуропаға қосымша сапарларға жіберді. Хопкинс 1945 жылдың ақпан айында Ялта конференциясына қатысты. Рузвельт қайтыс болғаннан кейін ол отставкаға кетуге тырысты, бірақ президент Гарри Трумэн Хопкинсті тағы бір тапсырмамен Мәскеуге жіберді. Хопкинстің соғыс кезінде қарулы күштерде қызмет еткен үш ұлы болды: Роберт, Дэвид және Стивен. Стивен теңіз корпусында қызмет еткен кезде қаза тапты.

On May 10, 1940, after a long night and day spent discussing the German invasion of the Netherlands, Belgium, and Luxembourg that had ended the so called "Phoney War," Roosevelt urged a tired Hopkins to stay for dinner and then the night in a second floor White House bedroom. Hopkins would live out of the bedroom for the next three and a half years. On December 7, 1941, at 1:40 pm, Hopkins was in the Oval Study, in the White House, having lunch with President Roosevelt, when Roosevelt received the first report that Pearl Harbor had been attacked via phone from Secretary of the Navy Frank Knox. Initially, Hopkins was skeptical of the news until Chief of Naval Operations Adm. Harold Rainsford Stark called a few minutes later to confirm Pearl Harbor had in fact been attacked. During the war years, Hopkins acted as Roosevelt's chief emissary to British Prime Minister Winston Churchill. In January 1941, Roosevelt dispatched Hopkins to assess Britain's determination and situation. Churchill escorted the important visitor all over the United Kingdom. Before he returned, at a small dinner party in the North British Hotel, Glasgow, Hopkins rose to propose a toast: "I suppose you wish to know what I am going to say to President Roosevelt on my return. Well I am going to quote to you one verse from the Book of Ruth 'Whither thou goest, I will go and where thou lodgest I will lodge, thy people shall be my people, and thy God my God.'" Hopkins became the administrator of the Lend Lease program, under which the United States gave to Britain and Soviet Union, China, and other Allied nations food, oil, and materiel including warships, warplanes and weaponry. Repayment was primarily in the form of Allied military action against the enemy, as well as leases on army and naval bases in Allied territory used by American forces. Hopkins had a major voice in policy for the vast $50 billion Lend Lease program, especially regarding supplies, first for Britain and then, upon the German invasion, the Soviets. He went to Moscow in July 1941 to make personal contact with Joseph Stalin. Hopkins recommended and Roosevelt accepted the inclusion of the Soviets in Lend Lease. Hopkins made Lend Lease decisions in terms of Roosevelt's broad foreign policy goals. He accompanied Churchill to the Atlantic Conference. Hopkins promoted an aggressive war against Germany and successfully urged Roosevelt to use the Navy to protect convoys headed for Britain before the US had entered the war in December 1941. Roosevelt brought him along as advisor to his meetings with Churchill and Stalin at Cairo, Tehran, Casablanca in 1942–43, and Yalta in 1945. He was a firm supporter of China, which received Lend Lease aid for its military and air force. Hopkins wielded more diplomatic power than the entire State Department. Hopkins helped identify and sponsor numerous potential leaders, including Dwight D. Eisenhower. He continued to live in the White House and saw the President more often than any other advisor. In mid 1943, Hopkins faced a barrage of criticism from Republicans and the press that he had abused his position for personal profit. One Representative asserted that British media tycoon Lord Beaverbrook had given Hopkins's wife, Louise, $500,000 worth of emeralds, which Louise denied. Newspapers ran stories detailing sumptuous dinners that Hopkins attended while he was making public calls for sacrifice. Hopkins briefly considered suing the Chicago Tribune for libel after a story that compared him to Grigory Rasputin, the famous courtier of Tsar Nicholas II of Russia, but he was dissuaded by Roosevelt. Although Hopkins's health was steadily declining, Roosevelt sent him on additional trips to Europe in 1945. Hopkins attended the Yalta Conference in February 1945. He tried to resign after Roosevelt died, but President Harry S. Truman sent Hopkins on one more mission to Moscow. Hopkins had three sons who served in the armed forces during the war: Robert, David and Stephen. Stephen was killed in action while he was serving in the Marine Corps.

Кеңес Одағымен қарым-қатынастар

Хопкинс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңес шенеуніктерімен байланыс жасайтын жоғары деңгейдегі американдық лауазымды тұлға болды. Ол орта буыннан бастап, тіпті Сталин сияқты жоғары деңгейдегі кеңес шенеуніктерімен байланыста болды. Анастас Микоян – Хопкинстің «Ленд-Лизинг» бағдарламасы бойынша жауапты серігі. Ол жиі Рузвельттің жоспарларын Сталинге және басқа да жоғары деңгейдегі кеңес шенеуніктеріне түсіндіріп, американдық мақсаттарға кеңес тарапынан қолдау алуға тырысты, бірақ бұл әрекеттер шектеулі табысқа жетті. Мәскеудің 1945 жылғы 28 наурызда Гдыняда жаулап алынған неміс эксперименталды U-кеме стансасын американдық теңіз сардарына қарауға рұқсат бермеуі – сенімсіздіктің айқын мысалы болды, бұл «Ленд-Лизинг» көмегін тасымалдаған конвойларды қорғауға көмектесуге кедері келтірді. Хопкинс өз кезегінде Сталиннің мақсаттары мен қажеттіліктерін Рузвельтке жеткізді. «Ленд-Лизинг» бағдарламасы бойынша шешім қабылдаудағы басты тұлға ретінде ол республикашылдардың қайта-қайтағы қарсылығына қарамастан, Кеңес Одағына көмек көрсетуге басымдық берді. Хопкинс совет әскерлері соғыстың ауыр жүгін көтеріп жүргендіктен, американдық көмек соғыстың аяқталуын жеделдетуіне сенді. 1943 жылғы 10 тамызда ол КСРО-ның соғыстағы шешуші рөлі туралы айтқанда: «Ресей соғыста болмаса, Одақтың күштері Еуропада жеңіске жете алмайды, ал Біріккен Ұлттар Ұйымының жағдайы осал болады. Сол сияқты, соғыстан кейінгі Еуропада Ресейдің беделі зор болады. Германияны жеңгеннен кейін, оның зор әскери күштеріне қарсы тұрарлық күш Еуропада жоқ» деді. Хопкинс қайтыс болғаннан кейін де сынға ұшырады. Джордж Рейси Джордан 1949 жылғы желтоқсанда АҚШ Конгресінің Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комиссиясына Хопкинстің советтік ядролық құпияларды бергенін мәлімдеді. Тарихшылар Джорданды сенімді тұлға деп санамайды, себебі Джордан Хопкинспен Вашингтонда уран жөнелту мәселесін талқылағанын айтқан кезде, Хопкинс Миннесота штатындағы Мейо клиникасында жансақтау бөлімінде жатқан. 1963 жылы ФБР Джорданның «жаңсақ сөйлегені немесе алдануға ұшырағаны» туралы қорытынды жасады. Тарихшы Шон МакМекиннің «Сталиннің соғысы» (2021) атты соңғы кітабында айтуынша, «1970 жылдары, кеңестік тыңшылық туралы пікірлер догмаға айналғаннан кейін, Хопкинс пен Эдвард Стеттиний арасындағы хат алмасу және советтік протокол комитетінің хаттамалары сияқты көптеген АҚШ-тың «Ленд-Лизинг» құжаттары құпиясынан ашылды. Бұл құжаттар Джорданның көптеген мәлімдемелерінің дұрыстығын растайды, бірақ Хопкинстің әрекеттері заңсыз болды деген айыптаудан басқа». Кез келген советтік шенеунік Хопкинспен сөйлескен жағдайда, ол бұл туралы НКВД-ға, советтік ұлттық қауіпсіздік органына міндетті түрде хабарлауы керек болған. Эдуард Марк (1998) кейбір советтік шенеуніктердің, мысалы, тыңшы Ишак Ахмеровтің Хопкинстің кеңесшілдік көзқарасы бар деп есептегенін, ал басқалары олай емес деп ойлағанын айтады. «Фредерик Рузвельт және Холокост» кітабының авторы Верн Ньютон Хопкинс туралы жазған ешбір автор оның ашқан құпияларын немесе коммунизмге көмектесу үшін американдық басымдықтарды бұрмалаған шешімдерін анықтамағанын мәлімдеді. Марк көрсеткендей, Хопкинс Рузвельтке кеңесшілдік көзқарасын ұсынған жоқ, ол немісшілдікке қарсы және американдық болды. Ашылған кез келген «құпиялар» рұқсат етілген. Марк сол кездегі барлық әрекеттердің мақсаты американдық соғыс күшін нығайту және кеңестіктердің Гитлермен келісім жасасуына жол бермеу болғанын айтады. Қазіргі уақытта Лоуренс Дуганның «Венона» жобасының советтік телеграммаларын шифрдан шығаруда аталған «19» агенті болуы мүмкін деп саналады. Хопкинс советтік ниеттерді бағалаудағы адалдығынан туындаған қателікке ұшыраған болуы мүмкін. Тарихшы Роберт Конквест: «Хопкинс советтік мотивацияның абсурдты түрде қате стереотиптерін сөзсіз қабылдады, ойлауға, қол жетімді дәлелдерді зерттеуге немесе білімді адамдардың пікірін іздеуге тырыспады. Ол Сталинге қатысты саясатты өзінің (және оның айналасындағылардың) берік сенімдеріне негізделген догматикалық сеніммен жүргізді» деп жазды.

Hopkins was the top American official assigned to dealing with Soviet officials during World War II. He liaised with Soviet officials from the middle ranks to the very highest, including Stalin. Anastas Mikoyan was Hopkins' counterpart with responsibility for Lend Lease. He often explained Roosevelt's plans to Stalin and other top Soviet officials to enlist Soviet support for American objectives, an endeavor that met with limited success. A particularly striking example of bad faith was Moscow's refusal to allow American naval experts to see the German experimental U boat station at Gdynia captured on March 28, 1945, and thus to help the protection of the very convoys that carried Lend Lease aid. In turn, Hopkins passed on Stalin's stated goals and needs to Roosevelt. As the top American decision maker in Lend Lease, he gave priority to supplying the Soviet Union, despite repeated objections from Republicans. As Soviet soldiers were bearing the brunt of the war, Hopkins felt that American aid to the Soviets would hasten the war's conclusion. On August 10, 1943, he spoke about the USSR's decisive role in the war, saying that "Without Russia in the war, the Axis cannot be defeated in Europe, and the position of the United Nations becomes precarious. Similarly, Russia's post war position in Europe will be a dominant one. With Germany crushed, there is no power in Europe to oppose her tremendous military forces." Hopkins continued to be a target of attacks even after his death. George Racey Jordan testified to the House Un American Activities Committee in December 1949 that Hopkins passed nuclear secrets to the Soviets. Historians do not cite Jordan as credible since at the time Jordan claimed to have met with Hopkins in Washington regarding uranium shipments, Hopkins was in intensive care at the Mayo Clinic in Minnesota. In 1963, the FBI concluded that Jordan "either lied for publicity and profit or was delusional." According to historian Sean McMeekin, in his recent book Stalin’s War (2021), “Many US lend lease records, including the correspondence of Hopkins and Edward Stettinius Jr and the minutes of the Soviet protocol committee, were declassified in the 1970s, long after opinions about Soviet espionage had hardened into dogma. These files are now open, and they confirm the veracity of nearly all of Jordan’s claims, except for his allegation that Hopkins’s actions were illegal”. It is likely that any Soviets who spoke to Hopkins would have been routinely required to report the contact to the NKVD, the Soviet national security agency. Eduard Mark (1998) says that some Soviets, such as spymaster Iskhak Akhmerov, thought that Hopkins was pro Soviet, but others thought that he was not. Verne W. Newton, the author of FDR and the Holocaust, said that no writer discussing Hopkins has identified any secrets disclosed or any decision in which he distorted American priorities to help communism. As Mark demonstrated, Hopkins was not pro Soviet in his recommendations to Roosevelt; he was anti German and pro American. Any "secrets" disclosed were authorized. Mark says that at the time, any actions were taken specifically to help the American war effort and to prevent the Soviets from making a deal with Hitler. It is currently considered likely that Laurence Duggan was the titular agent "19" mentioned in the Venona Project decryptions of Soviet cables. Hopkins may simply have been naïve in his estimation of Soviet intentions. The historian Robert Conquest wrote that "Hopkins seems just to have accepted an absurdly fallacious stereotype of Soviet motivation, without making any attempt whatever to think, or to study the readily available evidence, or to seek the judgement of the knowledgeable. He conducted policy vis a vis Stalin with mere dogmatic confidence in his own (and his circle's) unshakeable sentiments."

Жеке өмір

1913 жылы Хопкинс Нью-Йорк қаласындағы прогрессивті қозғалыста белсенді болған венгр еврей иммигранты Этель Гроссқа (1886–1976) үйленді. Олардың үш ұлы болды: Дэвид, Роберт және Стивен (олар кір көкірегінен сәби қызын жоғалтты), және Гросс Хопкинс 1930 жылы, Хопкинс көпшілікке танылар алдында ажырасып кеткенімен, екеуі 1945 жылға дейін тығыз хат алмасуды жалғастырды. 1931 жылы Хопкинс Барбара Дунканға үйленді, ол алты жылдан кейін қатерлі ісіктен қайтыс болды. 1942 жылы Хопкинс Луиза Гилл Мэйсиге (1906–1963) Ақ үйдің Сары овал бөлмесінде үйленді. Мэйси бұрынғы ажырасқан, көңілді «Харпер Базар» журналының редакторы болған. Олар екеуі Рузвельттің өтініші бойынша Ақ үйде тұруын жалғастырды, бірақ Луиза ақырында өз үйлерін сұрады. Хопкинс 1943 жылдың 21 желтоқсанында Ақ үйдегі ұзақ тұруын аяқтады және әйелімен бірге Джорджтаун қаласындағы үйге көшіп кетті.

Қатерлі ісік пен өлім

1939 жылдың ортасында Хопкинске асқазан қатерлі ісігі болғаны анықталды, және дәрігерлер оның асқазанының 75%-ын алып тастаған кең ауқымды операция жасады. Хопкинстің асқазанының қалған бөлігі ақуыздар мен майларды сіңіруге күресті, ал операциядан кейінгі бірнеше айдан соң дәрігерлер оның өмір сүруіне тек төрт апта ғана қалғанын мәлімдеді. Осы сәтте Рузвельт сарапшыларды шақырды, олар Хопкинске қан плазмасын құйып, оның денсаулығының нашарлауын тоқтатты. Екінші дүниежүзілік соғыстың "жалған соғыс" кезеңі 1940 жылдың мамыр айында аяқталғанда, жағдай Хопкинсті жігерлендірді; Дорис Кернс Гудвин жазғандай, "Хопкинстің соғыс күшіндегі маңызды рөлінің емдік әсері дәрігерлер оған берген өлім жазасын тағы бес жылға кейінге шегерді". Оның өлімі асқазан қатерлі ісігімен байланысты болғанымен, кейбір тарихшылар оның қатерлі ісіктен кейінгі ас қорыту проблемаларына байланысты жинақталған нашар тамақтану салдарынан болды деп санайды. Тағы бір пікір бойынша, Хопкинс гепатит немесе цирроз салдарынан бауыр жеткіліксіздігінен қайтыс болды, бірақ Роберт Шервуд Хопкинстің қазадан кейінгі сараптамасы оның көптеген қан құюлары мен темір препараттарынан бауырда темірдің жинақталуынан туындаған гемосидероз салдарынан қайтыс болғанын көрсетті. Медициналық дәрігер, тамақтану саласындағы белгілі зерттеуші және Франклин Д. Рузвельттің қызы Анна Рузвельт Холстедтің үшінші күйеуі Джеймс А. Холстед "1946 жылы қайтыс болғанға дейінгі барлық қолда бар мәліметтерді ескере отырып, оның тропикалық емес немесе ересектердегі целиакия ауруы (глютен энтеропатиясы) болғанына күдік тудыруға болады" деген қорытындыға келді. Хопкинс 1946 жылдың 29 қаңтарында Нью-Йорк қаласында 55 жасында қайтыс болды. Оның денесі кремацияланып, күлі бұрынғы колледж қаласында, Айова штатының Гриннелл қаласындағы Хейзелвуд зиратында жерленді. Гриннелл колледжінің кампусында оның құрметіне аталған үй бар, ал оның балалық шағындағы үйі, ескерткіш тақтасымен бірге, Алтыншы авеню мен Елм көшесінде орналасқан.