Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ж.Р.Р. Толкиннің әдеби туындысы
Literary work by J. R. R. Tolkien
Шығу тегі
Толкин "Гондолиннің құлауы" деп аталатын әңгімені 1917 жылы әскери казармада, әскери шеру музыкасы жазылған қағаздың артында жазуды бастады. Бұл оның Ортажер аңыздары жинағының қағазға түсірген алғашқы, анықталған әңгімесі. Әңгіменің бірінші жартысы "Толкиннің шығармашылық дамуын және соғыстың бірінші жылындағы міндетін қабылдауын" көрсетеді, ал екінші жартысы оның жеке шайқастағы тәжірибесін еске түсіреді. Толкин бұл әңгімені 1920 жылдың көктемінде Эксетер колледжінің эссе клубында оқып берді. Толкин Бірінші дәуірдегі әңгімелерін үнемі өңдеп отырды; алайда, ол 1917 жылы жазған және автор қайтыс болғаннан кейін "Жоғалған ертегілер кітабында" жарияланған нұсқасы, қаланың құлауы туралы толыққанды әңгіме болып қала береді.
Tolkien began writing the story that would become The Fall of Gondolin in 1917 in an army barracks on the back of a sheet of military marching music. It is the first traceable story of his Middle earth legendarium that he wrote down on paper. While the first half of the story "appears to echo Tolkien's creative development and slow acceptance of duty in the first year of the war," the second half echoes his personal experience of battle. The story was read aloud by Tolkien to the Exeter College Essay Club in the spring of 1920. Tolkien was constantly revising his First Age stories; however, the narrative he wrote in 1917, published posthumously in The Book of Lost Tales, remains the only full account of the fall of the city.
Әңгіме нұсқаларын жариялау
1977 жылы жарық көрген "Сильмариллион" кітабындағы "Туор және Гондолиннің құлауы" повесі, оның ұлы Кристофердің 1917 жылғы повесті өңдеуінің нәтижесі болды (бірінші дүниежүзілік соғыстың әскери қимылдарын еске салатын кейбір элементтер алынып тасталды), сондай-ақ "Анналдар" мен "Квенталардың" әртүрлі нұсқаларынан алынған қысқартылған нұсқалар қосымша көздер ретінде пайдаланылды. Кейінірек жазылған "Квента Сильмариллион" және "Сұр жылнамалар" – жарияланған "Сильмариллионның" көп бөлігіне негізгі дереккөздер болды, екеуі де Туор туралы әңгіме басталар алдында тоқтатылған. "Гондолиннің құлауы" повесінің кейінірек жарық көрген жартылай аяқталған нұсқасы 1980 жылы "Аяқталмаған әңгімелер" кітабында "Туор және Гондолинге келуі" деген атпен жарияланды. Бастапқыда "Туор және Гондолиннің құлауы" деп аталған бұл повесть, ертерек жазылған әңгімеге қарағанда зәулімдеу болып келеді. Кристофер Толкин осы әңгімені "Аяқталмаған әңгімелерге" енгізер алдында атауын өзгертті, себебі ол Туордың Гондолинге келген сәтінде аяқталады, ал құлаудың өзі суреттелмеген. Сонымен қатар, 1985 жылы жарық көрген "Белериан жырлары" кітабында "Гондолиннің құлауы жырлары" атты аяқталмаған поэманың бірнеше шумақтары келтірілген. 130 шумақта Толкин айдаһарлар қалаға шабуылдайтын сәттерге жетеді.
The narrative "Of Tuor and the Fall of Gondolin" in the 1977 book The Silmarillion was the result of the editing by his son Christopher using the 1917 narrative (minus some elements all too obviously evocative of World War I warfare) and compressed versions from the different versions of the Annals and Quentas as additional sources. The later Quenta Silmarillion and the Grey Annals, the main sources for much of the published Silmarillion, both stop before the beginning of the Tuor story. A partial later version of The Fall of Gondolin was published in the 1980 book Unfinished Tales under the title "Of Tuor and his Coming to Gondolin". Originally titled "Of Tuor and the Fall of Gondolin," this narrative shows a great expansion of the earlier tale. Christopher Tolkien retitled the story before including it in Unfinished Tales, because it ends at the point of Tuor's arrival in Gondolin, and does not depict the actual Fall. There is also an unfinished poem, The Lay of the Fall of Gondolin, of which a few verses are quoted in the 1985 book The Lays of Beleriand. In 130 verses Tolkien reaches the point where dragons attack the city.
Жариялану тарихы
2018 жылы әңгіменің алғашқы жеке нұсқасын Ұлыбританиядағы HarperCollins баспасы жариялады. Кейн кітапта бұрын жарық көрген материалдар жинақталғанына қарамастан, "оның бәрібір осы міндетті аяқтауда сәтті болғанын" айтады, мысалы, "Мифология эскизін" прологқа қою арқылы. Бірақ редактордың неге "Нолдолидің Валинордан қашуы" поэмасының бір бөлігін (бұған дейін "Белерианд жырларында" болған) енгізгенін, ал "Гондолин құлауы" поэмасының фрагментін – әлдеқайда тікелей қатысы бар нәрсені – қалдырғанын түсінбейді. Кейн Алан Лидің түрлі түсті және қара-ақ суреттерін Кристофер Толкин мен оның әкесі арасындағы "ерекше және тамаша" ынтымақтастықтың соңғы кітабына "толыққанды үйлесім" ретінде бағалайды. Толкиннің алғашқы және ұлы жариялаған соңғы ертегісі ретінде кітап "осындай басылымның ауырлығын сезіндіреді", оқырманды бүкіл Легендариумнің бастауына, Ээрендел туралы әңгімеге (кейін Ээрендил деп аталды) қайтарады. The Washington Post газетінде жазған Эндрю Эрвин "Гондолин құлауы Толкиннің оқырмандары күткеннің бәрін ұсынады" деді. The Independent басылымының мәлімдемесінше, "Кітаптың күрделілігі мен қиындықтарына қарамастан – және олар көп – оқырманды аяғына дейін жетелеуге жететін әдемі суреттер мен көркем тіл жеткілікті, тіпті олар қайда бара жатқанын білмесе де".
In 2018, the first stand alone version of the story was published by HarperCollins in the UK Kane adds that although the book collects material already published, "it still succeeds in rounding out that task", for instance by putting the "Sketch of the Mythology" in the prologue. He wonders, though, why the editor included part of the poem "The Flight of the Noldoli from Valinor" (already in The Lays of Beleriand), but omits the poem fragment "The Lay of the Fall of Gondolin" which is far more obviously relevant. Kane admires Alan Lee's illustrations, both in colour and in black and white, as providing "a perfect complement" to the final book in the "unique and remarkable" collaboration between Christopher Tolkien and his father. As Tolkien's first tale and the last one to be published by his son, the book is "laden with the sense of weight such a publication brings", taking the reader back to the place where the whole Legendarium began, the story about Eärendel (later called Eärendil). Writing for The Washington Post, writer Andrew Ervin said that "The Fall of Gondolin provides everything Tolkien's readers expect." According to The Independent, "Even amid the complexities and difficulties of the book—and there are many—there is enough splendid imagery and characterful prose that readers will be carried along to the end even if they don't know where they are going."
Ғылым саласында
Финляндиялық энтомолог Лаури Кайла "Гондолиннің құлауы" кітабындағы кейіпкерлердің құрметіне Элахиста туысына жататын көптеген көбелек түрлерін атады, мысалы, E. finarfinella, E. gildorella және E. turgonella.
The Finnish entomologist Lauri Kaila named multiple species of moth in the genus Elachista, such as E. finarfinella, E. gildorella, and E. turgonella, after characters from The Fall of Gondolin.