Кіріспе
Экономиканы бизнесте қолдану
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
Менеджерлік экономика – ұйымдық шешім қабылдау процесінде экономикалық әдістерді қолдануды қамтитын экономиканың бір саласы. Экономика – тауарлар мен қызметтердің өндірісі, таратылуы және тұтынуын зерттейтін ғылым. Менеджерлік экономика шектеулі ресурстарды бөлу туралы шешімдер қабылдау үшін экономикалық теориялар мен принциптерді пайдалануды қамтиды. Ол менеджерлерге компанияның клиенттері, бәсекелестері, жеткізушілері және ішкі операцияларына қатысты шешімдер қабылдауда бағыт-бағдар береді. Менеджерлер экономикалық үлгілерді пайдаланып, фирманың пайдасын, ресурстарды бөлуді және жалпы өнімділігін оңтайландыруға, тиімділікті арттыруға және өнімсіз қызметтерді азайтуға тырысады. Бұл үлгілер ұйымдарға микро және макроэкономикалық деңгейде нақты проблемаларды талдау арқылы рационалды және прогрессивті шешімдер қабылдауға көмектеседі. Менеджерлік экономиканы түрлі жолдармен анықтайды:
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
Бұл экономикалық теория мен методологияны бизнес-менеджмент практикасында қолдану. Бизнес тиімділігіне баса назар аудару. «Экономикалық теорияны бизнес практикасымен үйлестіру арқылы басқарудың шешім қабылдауын және болашаққа бағытталған жоспарлауды жеңілдету» деп анықталады. Бизнес жағдайларын талдау үшін экономикалық ойлау қабілетін пайдалану. «Бизнес шешімдерінің проблемаларын түсінуге және талдауға бағытталған негізгі ғылым саласы» деп сипатталады. Кәсіпорынның және басқа басқару бөлімшелерінің қызметінде қол жетімді ресурстарды бөлуді зерттеу. Модельде өлшеуге және басқаруға болатын, немесе кеміндеше сандық түрде шамалап бағаланатын бизнес жағдайларымен ғана айналысу. Қысқа және ұзақ мерзімді жоспарлау шешімдерінің бизнес кірісі мен табысына тигізетін ықтимал әсерін және салдарларын талдау. Жоғарыда аталған мақсаттарға жету үшін менеджер-экономист қолданатын негізгі принциптер:
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
* Операцияларды басқару және өнімділікті бақылау.
* Мақсат қою.
* Дарынды басқару және дамыту.
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
Экономикалық шешімдерді оңтайландыру үшін операциялық зерттеу, математикалық бағдарламалау, стратегиялық шешім қабылдау, ойын теориясы және басқа да есептеу әдістері жиі қолданылады. Жоғарыда аталған әдістер әдетте деректерді талдау техникаларын пайдаланып сандық шешімдер қабылдау үшін қолданылады. Менеджерлік экономика теориясы ынталандыру, бизнес ұйымдастыру, қисықтар, жарнама, инновация, белгісіздік, баға белгілеу, талдау және бәсекелестікке назар аударады. Басқаша айтқанда, менеджерлік экономика – экономика мен менеджмент теориясының үйлесімі. Ол менеджерге шешім қабылдауда көмектеседі және тәжірибе мен теория арасындағы байланыс құралы болып табылады. Сонымен қатар, менеджерлік экономика менеджерлерге кез келген жағдайда оңтайлы шешімдер қабылдауға мүмкіндік беретін құралдар мен әдістерді ұсынады. Менеджерлік экономиканың құралдарымен шешуге болатын проблемалардың мысалдары:
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
* Бизнес өндіретін тауардың немесе қызметтің бағасы мен көлемі.
* Қазіргі қызметкерлерді оқытуға инвестиция жасау керек пе, әлде нарықты зерттеу керек пе?
* Көліктік құралдарды қашан сатып алу немесе жаңарту керек?
* Екі фирма арасындағы бәсекелестікті түсінуге қатысты, пайданы барынша арттыру мақсатындағы шешімдер.
* Тұтынушылар мен бәсекелестердің ынталандыруларының бизнес шешімдеріне тигізетін әсері.
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
Менеджерлік экономика кейде бизнес экономикасы деп те аталады және ол экономиканың микроэкономикалық талдауын бизнестің немесе басқа басқару бөлімшелерінің шешім қабылдау әдістеріне қолданады, бұл менеджерлерге көп қырлы шешімдер қабылдауға көмектеседі. Есептеу және сандық талдау регрессиялық талдау, корреляция және есептеу сияқты әдістерді кеңінен пайдаланады.
Managerial economics is a branch of economics involving the application of economic methods in the organizational decision making process. Economics is the study of the production, distribution, and consumption of goods and services. Managerial economics involves the use of economic theories and principles to make decisions regarding the allocation of scarce resources. It guides managers in making decisions relating to the company's customers, competitors, suppliers, and internal operations. Managers use economic frameworks in order to optimize profits, resource allocation and the overall output of the firm, whilst improving efficiency and minimising unproductive activities. These frameworks assist organisations to make rational, progressive decisions, by analysing practical problems at both micro and macroeconomic levels. Managerial economists define managerial economics in several ways:
It is the application of economic theory and methodology in business management practice. Focus on business efficiency. Defined as "combining economic theory with business practice to facilitate management's decision making and forward looking planning." Includes the use of an economic mindset to analyze business situations. Described as "a fundamental discipline aimed at understanding and analyzing business decision problems". Is the study of the allocation of available resources by enterprises of other management units in the activities of that unit. Deal almost exclusively with those business situations that can be quantified and handled, or at least quantitatively approximated, in a model. To analyze the possible effects and implications of both short and long term planning decisions on the revenue and profitability of the business. The core principles that managerial economist use to achieve the above purposes are:
monitoring operations management and performance,
target or goal setting
talent management and development. In order to optimize economic decisions, the use of operations research, mathematical programming, strategic decision making, game theory and other computational methods are often involved. The methods listed above are typically used for making quantitate decisions by data analysis techniques. The theory of Managerial Economics includes a focus on; incentives, business organization, biases, advertising, innovation, uncertainty, pricing, analytics, and competition. In other words, managerial economics is a combination of economics and managerial theory. It helps the manager in decision making and acts as a link between practice and theory. Furthermore, managerial economics provides the tools and techniques that allow managers to make the optimal decisions for any scenario. Some examples of the types of problems that the tools provided by managerial economics can answer are:
The price and quantity of a good or service that a business should produce. Whether to invest in training current staff or to look into the market. When to purchase or retire fleet equipment. Decisions regarding understanding the competition between two firms based on the motive of profit maximization. The impacts of consumer and competitor incentives on business decisions
Managerial economics is sometimes referred to as business economics and is a branch of economics that applies microeconomic analysis to decision methods of businesses or other management units to assist managers to make a wide array of multifaceted decisions. The calculation and quantitative analysis draws heavily from techniques such as regression analysis, correlation and calculus.
Басқарушылық экономикадағы шешім қабылдау
"Экономикалық теория мен әдістерді бизнес шешімдерін қабылдауға қолдану" ретінде, менеджерлер басқарушылық экономиканы оларға өз ұйымдарының қызметін бақылауға көмектесетін түсініктерді беруі себепті зерттейді. Менеджерлер экономикалық мінез-құлық принциптерін ұтымды қолданса, ұйымдар тиімді жұмыс істейді. Мәселені дұрыс анықтамау кейде шешуге тырысылып жатқан мәселенің өзіне себеп болуы мүмкін. Мақсатты анықтау – шешімнің мақсатын, яғни шешім нені қамтамасыз етуге бағытталғанын бағалаудың екінші қадамы. Осы жерде басқарушылық экономика әрекеттің тәуекелдері мен ықтимал қаржылық салдарларын анықтау үшін қолданылады. Шешім қабылдау. Қолдағы мәселенің салдары мен мүмкін болатын шешімдер талданғаннан кейін шешім қабылдауға болады. Осы кезде әлеуетті шешімдер басқарушылық экономикамен сандық түрде өлшенетін, фирманың пайдасын барынша арттырып, тәуекелдерін және жағымсыз нәтижелерін азайтатын шамалар болуы керек. Сезімталдық талдау жобаланған шешімнің күшті және әлсіз жақтарын талдауға мүмкіндік береді. Бағаны тым төмен белгілеу тиімділікті төмендетеді, өнім сапасына кері әсер етеді және тұтынушыда баға туралы күтуді қалыптастырады. Бағаны тым жоғары белгілеу тұтынушының көзқарасынан ұйымның беделіне кері әсер етуі мүмкін. Менеджерлер интуитивті немесе технократиялық шешім қабылдау стильдерін қолдануы мүмкін. Технократиялық тәсіл сандық талдау мен оңтайландыруға сүйенеді және әдетте өтемақы әдісін қамтиды. Өтемақы бағалау бір белгіні екінші белгімен толықтыруға мүмкіндік береді. Мысалы, менеджер өнімнің төмен сапасын өтеу үшін оның бағасын төмендетуі мүмкін. Интуитивті шешім қабылдау тұтынушы эвристикасына сүйенеді, ол тез шешім қабылдаудың танымдық процестері ретінде анықталады және талданатын ақпарат мөлшерін шектеу арқылы жүзеге асырылады. Бәсекеге қабілетті артықшылық, нарықты сегменттеу және бағалық дискриминация сияқты экономикалық ұғымдар баға стратегиясына қатысты.
Бағалық кемсітушілік
Бағалық дискриминация – бірдей немесе ұқсас тауарды әртүрлі тұтынушы сегменттеріне әртүрлі бағамен сату. Тұтынушы сегменттері төлеуге дайын мөлшерінің айқын айырмашылығымен бөлінеді. Бағалық дискриминацияның болуы үшін фирмалар клиент сегменттерін әртүрлі баға серпімділігіне сәйкес бөле алуға, нарықта белгілі бір күшке ие болуға және клиенттердің өнімді қайта сатуына кедергі келтіруге тиіс. Бағалық дискриминацияның үш классикалық түрі бар. Бірінші дәрежелі бағалық дискриминация немесе толық бағалық дискриминация – фирма әрбір сатып алушының төлеуге дайын екенін дәл анықтағанда пайда болады. Дегенмен, практикада бұл стратегияны іске асыру қиын, себебі ол сұраныс қисығын толыққанды білуді қажет етеді. Екінші дәрежелі бағалық дискриминация – фирмалар өнімдер мен қызметтерді сатып алынған бірлік санына қарай әртүрлі бағалай алатын кезде пайда болады. Мысалдарға мөлшерлік жеңілтулер, көтерме бағалар және «екінің бірі» сияқты ұсыныстар жатады. Бағалық дискриминацияның басқа да түрлеріне жинақы сату, жеке тұлғалар арасындағы бағалық дискриминация және сатып алу тарихына негізделген бағалық дискриминация кіреді. Фирманың бағалық дискриминацияны тиімді жүзеге асыру қабілеті оның табыстылығын арттыруға және/немесе клиенттер базасын кеңейтуге мүмкіндік береді, бірақ бұл тек бағалық дискриминация үшін қажетті шарттар орындалған жағдайда ғана мүмкін.
Бағалау психологиясы
Бағалау психологиясы баға белгілеудің тұтынушылардың тауарды қабылдауына және олардың тұтынуға деген ықыласына қалай әсер ететінін түсіну үшін қолданылады. Тауардың бағалануы оның қабылданатын құндылығына әсер етеді. Кәсіпорындар тұтынушылардың бағаны қабылдауына әсер ету арқылы төлеуге дайындығын пайдалана алады, төлемнің ауыртпалығын азайтады және ауысу шығындарын пайдаланады. Тұтынушының бағаны қабылдауын кішірек санды көрсету (мысалы, тауардың бағасын 5 доллардың орнына 4,99 долларға белгілеу), жоғары эталондық бағаға байланыстыру немесе шығындарды жеке компоненттерге бөлу (мысалы, тауардың бағасы және жеткізілу құны) арқылы өзгертуге болады. Төлемнің ауыртпалығын азайту – адамның жоғалтудан қашу табиғатына байланысты, адамдар ақша жұмсаған кезде сезінетін психологиялық "азабын" азайтуға бағытталған стратегияларды қамтиды. Бұған уақыт бойынша стратегиялар, мысалы, біржолғы төлемдер немесе тұтыну алдында төлем жасау, сондай-ақ цифрлық немесе жасанды (мысалы, токендер) төлемдер сияқты назар аудару стратегиялары кіреді. Соңында, ауысу шығындарын пайдалану арқылы кәсіпорындар өндірушінің үстеме құнын арттыра алады және/немесе нарықтағы үлесін ұлғайта алады. Ауысу шығындары – «тұтынушылардың ағымдағы сатып алу мен бұрынғы инвестициялар арасындағы үйлесімділікті қалауынан» туындайды. Алайда, тұтынушылар жоғалтудан қашу, ақпараттың жетіспеуі, кешіктіру, статус-квоға бейімділік немесе иелену әсері салдарынан оптималды таңдау жасауға кейде сәтсіздікке ұшырайды. Бұл фирмаларға бал айының бағасы (немесе бастапқы бағалар) және қосымша баға белгілеу сияқты стратегиялар арқылы осы мінез-құлықты пайдалануға мүмкіндік береді, бұл арзан бастапқы сатып алуды, бірақ қымбат ауыстыруды (мысалы, принтерлер мен картридждер) қамтиды. Бағалау психологиясы тұтыну үлгілерінің неоклассикалық түсінікпен әрқашан сәйкес келмейтінін түсіндіреді, ол баға мен тұтынудың кері байланыста екенін болжайды. Сноб эффектісі, Бандтасу эффектісі және Веблен эффектісі – осы болжамға қарсы үш мысал. Сноб эффектісі басқалар оны тұтынуды бастағанда тұтынушылар тауарды тұтынуды азайта бастағанда пайда болады. Тауарға бірегей құн берілген болса, сұраныс өскен сайын бұл құн төмендейді. Бандтасу эффектісі керісінше. Тұтынушылар барлығының тұтынатын нәрсені тұтынуды қалайды, сондықтан тауарларды баға емес, қабылданатын әлеуметтік құндылығымен бағалайды.
Танымдық бейімділіктер
Мемлекетке байланысты қалауларды әсер ететін көзқарас қателіктерінен өзге, тұтынушылардың қалауын қалыптастырып, шешім қабылдауға ықпал ететін көптеген танымдық қателіктер бар. Толық тізім үшін танымдық қателіктерге жүгініңіз. Бұл қателіктер фирмалардың тиімділігіне, мемлекеттік саясатқа және жалпы алғанда таңдауларға нақты әсер ете алады.
Көтермелеу
Менеджерлер қызметкерлерді фирманың мақсаттарына сай нәтижелерге жетуге ынталандыру үшін ақшалай және ақшалай емес ынталандыруларды қолданады. Ынталандырудың нәтижесі ынталандырудың жобалану және іске асыру процесіне, олардың ішкі және әлеуметтік мотивациялармен өзара әрекеттесуіне, сондай-ақ оларды жоюдың мінез-құлық әсерлеріне байланысты. Нәтижеге негізделген ақшалай ынталандырудың әсерін талдау бойынша жүргізілген тәжірибеде өнімділік қызметкерлердің қабілетіне пропорционалды түрде жақсарғаны, бірақ ынталандырылмаған міндеттерге немқұрайлылықтың артқаны көрсетілді. Ақшалай ынталандырудың әдетте екі түрі бар: стандартты тікелей баға әсері және жанама психологиялық әсер. Стандартты тікелей баға әсері ынталандырылған мінез-құлықты тартымдырақ етеді, ал жанама психологиялық әсер сапаға қойылатын талаптар туралы басшылардан (менеджерлерден) қызметкерлерге (агенттерге) берілетін маңызды ақпарат арқылы ынталандырылған мінез-құлықты аз тартымды етеді, бұл күтпеген мінез-құлық нәтижелерін тудыруы мүмкін. Керісінше, танымал экспериментте балалар бағдарламасы балаларын кешіктіріп алған ата-аналардан 3 доллар көлемінде алым қабылдады. Осы ынталандыру арқылы ата-аналарға жеткізілген ақпарат кішкентай айыппұлдың кешігудің үлкен мәселе емес екенін көрсетті, нәтижесінде, қысқа мерзімде кешіктіріп алу жағдайларының саны артты. Бұл ақпарат алым алынып тасталғаннан кейін де сақталды, және айыппұл төлеген ата-аналар, ынталандыру арқылы ақпарат алмағандарға қарағанда, балаларын кешіктіріп алуға бейім болды. Дегенмен, әдетте, ынталандырулар жеткілікті деңгейде болған кезде, стандартты тікелей баға әсері жанама психологиялық әсерден басымдық алады, егер ынталандырулар соншалықты жоғары болмаса, агенттер осы жағдайға қатысты теріс пікір қалыптастырады.
Жалақы айырмашылығы
Жұмысшылар өз әріптестеріне қарағанда едәуір төмен жалақы алса, өнімділік пен қатысу ұйымдық мақсаттармен үйлеспеуі мүмкін. Жалақының айырмашылығы ұйымның әлеуметтік мәдениетіне, ынтымағына және ынтымақтастығына зиян келтіріп, жұмыс ортасының динамикасын күрт өзгерте алады. Экономикалық қызмет әлеуметтік өзара әрекетке көп көмектесетін дамып келе жатқан елдерде бұл салдарларға жол бермеу өте маңызды. Зерттеулер көрсетіп тұрғандай, жұмыскерлерге жалақы теңсіздігінің себептерін нақты түсіндіру арқылы осы жағдайдың алдын алуға болады. Өз мүддесін қорғауға бейімділіктен туындап, жұмыскерлер нақты дәлелдер көрсетілмесе, өздерінің әріптестерінен нашар жұмыс істейтініне сенгісі келмейді. Әсіресе, қызметкерлер басшыларына сенімсіздік танытса, оларға нақты дәлелдер мен түсіндірмелер берілмегенше, жақсы көрушілікке күдік тудыруы мүмкін. Турнирлер өнімділікті ынталандыру үшін өте тиімді құрал болуы мүмкін. Экономика және менеджмент саласындағы эмпирикалық зерттеулер турнир сияқты ынталандыру жүйесі жұмыс орындарындағы жұмыскерлер мен менеджерлердің жеке өнімділігін арттыратынын көрсетті. Дегенмен, зерттеулер турнирлердің әйелдер сияқты белгілі бір топтарды тұрақты түрде кемсітетінін де көрсетіп тұр. Мансаптық өсу үшін турнирлік жарыстардың кең таралғандығы әйелдердің жоғары лауазымдарда жеткіліксіз өкілдігінің себебін түсіндіруге көмектеседі. Басқа зерттеулер гендерлік айырмашылықтарды тәуекелге қарсы тұру, кері байланысқа қарсылық, жоғары сенімділік, қабілеттерді өзі бағалау, келіссөз жүргізу дағдылары және өзін-өзі таныстыру салаларында зерттеді, бұл біркелкі өнімділікке қарамастан жалақы айырмашылығына себеп болатын қосымша факторлар болып табылады. Менеджерлердің жұмыс орнындағы теңсіздікті күшейтудегі көреалмаушылықтың рөлін анықтау қабілеті компанияның нәтижелерін жақсартуға маңызды үлес қосады.
Ойын теориясы
Ойын теориясы – жеке тұлғалардың жеке қалаулары, ынталары мен пайдаларына байланысты агенттердің әртүрлі таңдауларын зерттейтін ғылым.
Ойын теориясының болжамы
Жалпы білім: Жалпы білім – ойынға қатысушылардың барлығына ойында ұсынылған ақпарат белгілі деген болжам. Рационалдылық: Рационалды болжам – ойыншылар ұсынылған ақпараттың барлық артықшылықтары мен кемшіліктерін дұрыс бағалай біліп, содан кейін өз шешімдерін осы бағалауларына сүйене отырып қабылдайды. Ойын теориясындағы экономикалық рационалдылық – ойыншының өзіне ең көп пайда әкелетін нәрсеге қарай бағалауларын жүйелеуі деген болжам. Ойыншы өзіне ең тиімді нәтижені және жолдарды таңдайды. Нэш тепе-теңдігі: Нэш тепе-теңдігі – ойыншылардың өз таңдауларынан немесе мінез-құлқынан бас тартуға мүдделілігі жоқ стратегия. Басым стратегия: Екінші ойыншы қандай стратегия таңдаса да, басым стратегия әрқашан артықшылыққа ие болып, нәтижені анықтайды. Қатаң түрде басымдығы жоқ стратегия – екінші таңдалған стратегия әрқашан нашар нәтижеге алып келетін стратегия. Шартты түрде басымдығы жоқ стратегия – баламалы стратегияның нәтижесімен салыстырғанда нашар немесе тең нәтиже беретін стратегия. Бір уақытта ойналатын ойындар: Бір уақытта ойналатын ойындар – ойыншылардың бір мезгілде шешім қабылдайтын ойындары.
Макроэкономика мен микроэкономиканың әсері
Шешім қабылдау кезінде басқарушылық экономика ұйымға қатысты микро және макроэкономикалық ортаны талдау үшін қолданылады. Микроэкономика пайданы барынша арттыруға бағытталған жеке фирмалардың іс-әрекеттерін зерттейді, ал макроэкономика экономиканың жалпы іс-әрекеттерін және мінез-құлқын қарастырады. Сондықтан, экономиканың екі саласы да басқарушылық экономикалық құрылымдардың қалыптасуына әсер етеді.
Макроэкономикалық
Макроэкономикалық үрдістерге қатысты, менеджмент экономикасында өнім, жұмыссыздық, инфляция және қоғамдық мәселелер сияқты салаларды болжау мен талдау маңызды. Себебі макроэкономиканың осы салалары жаһандық нарық жағдайларының жалпы картинасын бере алады, бұл басқарушылар үшін түсінуге өте қажетті. Макроэкономикалық принциптерді қолданатын менеджмент экономикасының мысалы – жұмыссыздық деңгейі жоғары кезде ескі қызметкерлерді оқытудың орнына жаңа қызметкерлерді жұмысқа алуды таңдаған менеджер, себебі таланттар қоры өте кең болады. Елдің саяси құрылымы (авторитарлық немесе демократиялық), саяси тұрақтылық және жеке секторға қатысты көзқарас ұйымдардың өсуі мен дамуына әсер ете алады. Бұл түрлі мемлекеттік саясаттардың басқару сапасына тигізетін әсері арқылы көрінеді. Микроэкономика да бизнеске қолда бар ресурстарды тиімді бөлуге қатысты ақпарат береді. Осы микроэкономикалық теориялар мен ескертулер менеджмент экономикасы арқылы бизнеске қатысты шешімдер қабылдау үшін қолданылады. Микроэкономика принциптерін түсіну арқылы менеджерлер фирмаға қатысты дұрыс шешімдер қабылдауға толыққанды ақпарат алады. Өндірісті талдау – микроэкономикалық әдістер өндіріс тиімділігін, факторларды оңтайлы бөлуді, шығындарды, масштабтық эффектілерді талдау және фирманың шығындар функциясын бағалау үшін қолданылады. Баға талдау – микроэкономикалық әдістер әртүрлі бағалау шешімдерін талдау үшін қолданылады, соның ішінде трансферттік бағалар, бірлескен өнімдердің бағасы, баға дискриминациясы, баға серпімділігін бағалау және оңтайлы бағалау әдісін таңдау. Капиталды жоспарлау – инвестициялық теория фирманың капитал сатып алу шешімдерін зерттеу үшін қолданылады.