Кіріспе
Мінез-құлық құрылымы – жеке адамның басқалармен, түрлі жағдайларға және қоршаған ортаға қатысы мен реакцияларында көрінетін екіншілік қасиеттердің жүйесі. Егер баланың тәрбиесі немесе білімі оның негізгі сезімдерінде қайшылық тудырса, оны логикасыз ортада өмір сүруге мәжбүр етсе және баланың ұзақ мерзімді мүдделерін ескермейтін ересектермен қарым-қатынасқа түсірсе, онда осындай екіншілік қасиеттер қалыптасуы мүмкін. Осылайша бала, әдетте болатын эмоциялық реакцияны тоқтатып қояды. Бұл балаға сол қиын ортада көмектессе де, тәуелсіз ортада адамдармен қарым-қатынас жасағанда оның өзіне зиян келтіретін, энергияның басқа арналармен шығуына себеп болуы мүмкін. Өмір бойында, тіпті ересек шақта болса да, ауыр жарақаттар мінез-құлыққа күшті әсер етеді. Посттравматикалық стресс бұзылысын қараңыз. Дегенмен, мінез-құлық адамның өмірлік циклдегі психоәлеуметтік сын-қатерлерді қалай еңсергеніне байланысты жақсы жаққа да қарай дамуы мүмкін (Эриксон).
Фрейд
Фрейдтің мінез туралы алғашқы мақаласында анальдық мінез қаталдық, қисықшылдық және жоғары дәрежеде тазалықтан тұрады деп сипатталған. Ол мұны баланың анальдық эротизмдегі ләззаттан айырылуына реакция ретінде қарастырды. Осы мінездің оң жағы – жауапкершілігі жоғары, ішкі құлшынысқа бағытталған, ұқыпты адам. Фрейд эротикалық мінезді махаббатқа берілген және тәуелді деп сипаттады. Ал нарциссистік мінезді күшті супер-эгоны қабылдамағандықтан агрессивті және тәуелсіз, табиғи көшбасшы ретінде сипаттады.
Фромм
Эрих Фромм үшін мінез – жеке тұлғаның ассимиляциялау және қарым-қатынас құру жолдарын қалыптастыруы ретінде дамиды. Кейіпкерлер типтері Фрейдтің типтеріне ұқсас, бірақ Фромм оларға басқаша атаулар береді: қабылдағыш, жинағыш және қанаушы. Фромм жаңа сервистік экономикада сәтті болу үшін өзін үнемі бейімдейтін адамдарды сипаттау үшін маркетинг типін қосады. Фромм үшін кейіпкерлер типі өнімді немесе өнімсіз болуы мүмкін. Фромм әрбір адамда белгілі бір қоғаммен табысты өзара әрекеттесуге және оның өндіріс жолдарымен әлеуметтік нормаларына бейімделуге мүмкіндік беретін мінез құрылымы қалыптасатынын айтады (әлеуметтік мінезге қараңыз), ал басқа қоғамда қолданылғанда бұл өте нәтижесіз болуы мүмкін. Фромм мінез құрылымы туралы идеяларын Фрейдтің екі әріптесі/оқушысы – Сандор Ференци мен Вильгельм Райхтан алды. Осы тұжырымдаманы Ференциден дамытқан және дене құрылымы мен дамуына, сондай-ақ психикалық өміріне қатысты мінез құрылымын зерттеуді қосымша енгізген – Райх болды.
Рейх
Вильгельм Райхтың пікірінше, мінез құрылымдары – сезімдерді қабылдауға қарсы тұратын, созылмалы, бейсана түрде сақталатын бұлшықеттік ширығуларға негізделген. Бұл ширығулар травмадан туындайды: бала ата-аналарының қажеттіліктерін қанағаттандырудан гөрі елемеуі немесе жазалауы салдарынан, күшті сезімдерін шектеуге үйренеді. Рейх бес негізгі мінез құрылымын атады, олардың әрқайсысы балалық шақтағы қажеттіліктері қанағаттандырылмаған немесе тоқыраған кезде қалыптасқан нақты ширығуларға байланысты өзіндік дене типіне ие: Шизоидтық құрылым, бұл толыққанды шизофренияға алып келуі мүмкін: бұл жатырда жатқан кезде тіпті жау тұратын ата-аналардың қамқорлықсыздығынан туындайды. Бұл құрылымда дене мен сананың фрагментациясы байқалады. Ауыздық құрылым – туғаннан бастап шамамен 18 айға дейінгі кезеңдегі негізгі тамақтану қажеттілігіне байланысты жарақаттың салдары. Ересек ауыздық құрылым кейде «сен мен үшін істе» деген көзқарасқа ие болады, бұл бала кезінде күтімсіздікке ұшырағандықтан туындаған реакция. Басқа жағдайларда қорғаныс – жеке адамның өзінің қажеттіліктерін жоққа шығару, себебі қажеттілік білдіру тастап кетуге әкелуі мүмкін деген сенімге ие болу. Адам өзінің денді, табиғи күш-қуатын және агрессиясын жоғалтады, энергиясы құлдырап, оны сақтап тұру қиынға соғады. Дене көбінесе иықтарын иіп, көкірегін қысып, тыныс алуды шектейді, демек, денеге сіңірілетін энергия мөлшері азаяды. Бұл поза қолға энергия ағынын шектейді, нәтижесінде қолдар әлсірейді. Ауыздық құрылымның денесі қабылдаудан қорғанып, қажеттіліктері қанағаттандырылмайды деген сенімді нығайтады, бұл қорғаныс дене мен сана арқылы күшпен бұзылмаса және жеке адам энергиясын жұмылдыра алмаса, өз аяқтарымен тұрып, қажеттілік пен қабылдау құқығын иелене алмаса, өзін-өзі орындалатын болжамға айналады. Психопаттық немесе жоғары қарай жылжу құрылымы: бұл жарақат 3 жасқа толғанда, ата-аналар баланы өздерінің нарциссикалық қажеттіліктері үшін «ерекше» сезімге бөлеп, эмоционалды түрде зәбірлейді және манипуляциялайды. Бала ешқашан өзін осал сезінуге жол бермеуге шешім қабылдайды, сондықтан басқаларды өз еркімен басқаруға және билік етуге тырысады. Денесі жоғары жағынан жақсы дамыған, төменгі жағынан әлсіз, психопат жерден алыстап, жоғарыдан билік етуге тырысады. Бұл құрылымның түрлері әртүрлі, бұрынғы жаралармен араласуына байланысты: үстемдік ететін – таза тип, мойынсұнушы – ауыздықпен араласқан, шегінуші – шизоидтықпен араласқан. Мазохистік құрылым: бұл жарақат ата-ана балаға «жоқ» деуіне рұқсат бермегенде пайда болады, бұл шекара белгілеудің алғашқы қадамы. Бала басқалардан жазалауды талап ету арқылы бұлшықеттер мен майдың астында жиналатын ашудан арылуға тырысады. Қатты құрылым: бұл жарақат алғашқы жасөспірімдік кезеңде, 4 жасқа толғанда пайда болады. Баланың жыныстық қатынасын ата-анасы растамайды, керісінше, ұятқа қалдырады немесе жоққа шығарады. Бұл құрылым ата-аналарға және басқаларға баланың махаббатқа лайық екенін дәлелдеуге тырысады. Қатты құрылым көбінесе әдемі үйлесімді, бірақ жүрек пен жамбас арасында диафрагманың айналасында физикалық бөліну бар: махаббат пен жыныстық қатынас. Бұл адам эмоцияларын сезінуде қиындық көріп жатыр, олар күшті, бірақ жасырылған. Қатты құрылымның көптеген субструктуралары бар, олар жараның нақты сипатына, басқа да қатаң (эдипальды) құрылымдармен араласуына және жынысына байланысты: әйелдерде еркектік агрессивті, истерикалық және алма кезекті; ерлерде фалликалық нарциссистік, мәжбүрлі және пассивті әйел. Бұл құрылымдардың әрқайсысында ширығулар бар, ал бұл ширығулар белгілі бір дәрежеде «қауға» ұқсас, бірақ Рейх «мінездік қауға» деп атаған нәрсеге тек қатаң құрылым ғана ие: бүкіл денедегі ширығулар жүйесі. Қатты мінездің қай нұсқасына байланысты, қатаң мінезде «тақта» (яғни, қатаң) немесе «тор» (көбірек икемді) мінездік қауығы болады.
The schizoid structure, which could result in full blown schizophrenia: this is the result of not feeling wanted by hostile parents, even in the womb. There is a fragmentation of both body and mind with this structure. The oral structure is an adaptation to an early wound of deprivation around the basic need for nourishment from birth to approx. 18 months. The oral structure as an adult will sometimes adopt an attitude of "you do it for me," as a reaction to not having been nurtured when young. At other times the defense is one of compensation where the individual denies their own needs in the belief that needing will result in abandonment. The person loses touch with their healthy natural assertion and aggression and energy tends to collapse and be difficult to sustain. The body adopts a posture where shoulders are usually hunched which contracts the chest and limits breath and therefore the amount of energy the body takes in. The head juts forward, This posture limits energy flow to the arms which then feel weak. The body of the oral structure defends against receiving and thus confirms the belief that they cannot get their needs met, which becomes a self fulfilling prophecy unless the defense can be challenged in both mind and body and the individual can mobilize their energy, stand on their own two feet and own the right to need and to receive. The psychopath or upwardly displaced structure: this wound, around the age of 3, is around the parent manipulating, emotionally molesting the child by seducing them into feeling "special" for the parent's own narcissistic needs. The child resolves to never again permit themselves to be vulnerable, and so decides to instead manipulate and overpower others with their will. The body is well developed above, weak below, as the psychopath pulls away from the ground and attempts to overpower from above. This structure has variations, depending on the admixture with prior wounds: the overbearing is the pure type, the submissive is mixed with oral, the withdrawing, with schizoid. The masochist structure: this wound occurs when the parent refuses to allow the child to say "no," the first step in setting boundaries. The child seeks relief from the rage that builds up underneath bounded muscle and fat, by provoking punishment from others. The rigid: this wound occurs around the time of the first puberty, the age of 4. The child's sexuality is not affirmed by the parent, but instead shamed or denied. This structure seeks to prove to the parents and others that the child is worthy of love. The rigid structure is often beautifully harmonious, but there is a physical split around the diaphragm between heart and pelvis: love and sex. This person has trouble with being aware of their emotions, which are strong, yet buried. The rigid structure has many substructures, depending on the exact nature of the wound, the admixture with other pre rigid (oedipal) structures, and the gender: in women, the masculine aggressive, hysterical, and the alternating; in men, the phallic narcissist, the compulsive, and the passive feminine. While each of these structures has blocks, and these blocks to some degree resemble "armour", it is only the rigid structure that truly has what Reich called "character armour": a system of blocks all over the body. Depending on which version of rigid one is, the rigid character possesses either 'plate' (i. e. clanky) or 'mesh' (much more flexible) character armour.