Кіріспе

Британдық актер (1895–1953) 2=Оңтүстік Африка журналисі және саясаткері

Уильям Найджел Эрнл Брюс (4 ақпан 1895 – 8 қазан 1953) – сахна мен экрандағы британдық кейіпкерлік актер. Ол Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары радио сериясында және фильмдер сериясында доктор Уотсон рөлін сомдауымен ең жақсы танымал, онда Базил Рэтбоунмен бірге Шерлок Холмс рөлінде ойнады. Брюс Альфред Хичкоктың «Ребекка» және «Күдік» фильмдеріндегі, сондай-ақ Чарли Чаплиннің «Рампадағы шам» және «Ласси үйге оралады» фильміндегі рөлдерімен де есте қалады.

Ерте өмір

Брюс, сэр Уильям Уоллер Брюстің, 10-шы баронеттің және оның әйелі, Корольдік артиллерияның генералы Джордж Селбидің қызы Анжелика Леди Брюстің екінші ұлы болды. Ол Мексиканың Баха-Калифорния штатындағы Энсенада қаласында дүниеге келді, оның ата-анасы әлемді аралап жүрген кезде. Оның ағасы – жазушы және авантюрист сэр Майкл Брюс. Ол өзінің негізгі білімін Стивендждегі Гранж мектебінде алды, ал 1908 жылдан 1912 жылға дейін Темзадағы Абингдон мектебінде оқыды. Абингдонда ол белсенді спортшы болды, бірінші XI крикет командасының құрамында ойнады (оны үшін «түстер» алды), жеңіл атлетиканың бірінші командасы мен мектептің футбол 2-ші XI командасы үшін өнер көрсетті. 1912 жылы Брюс 17 жасында мектепті бітіріп, Лондон қаласындағы биржа брокерінің кеңсесінде жұмыс істеді. 1914 жылдың басында қалада жұмыс істеп жүрген кезде, ол өз еркімен Британ армиясының аумақтық күштеріне, 852 нөмірімен Құрметті артиллерия компаниясының қатардағы әскері ретінде қосылды. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол полкпен бірге жұмылдырылды және 1914 жылдың 18 қыркүйегінде 19 жасында Батыс майданға 1-ші батальонымен аттанды. 1915 жылдың 5 қаңтарында Бельгиядағы Кеммельдегі окоптарда ол аяқтарына автоматтан оқ тиіп, көптеген жаралар алды және оң жамбасын сындырды. Содан кейін ол медициналық эвакуациямен Ұлыбританияға жеткізілді, ол 1915 жылдың қалған бөлігін ауруханада жатты. 1915 жылдың желтоқсанында аяқтарына келген зақымдардың салдарынан әскери қызметке жарамсыз деп танылып, Британ армиясынан босатылды. 1916 жылдың қазанында ол қайтадан Британ армиясына қосылып, Кембридждегі офицерлік кадеттер батальонында оқыды, содан кейін 1917 жылдың қаңтарында Сомерсет жеңіл жаяу әскер полкінің 10-шы (қызметтік) батальонында субальтен болып кірісті, ол 1917 жылдың қалған бөлігінде оқу офицері болып қызмет етті, 1915 жылғы жараларының салдарынан майдандағы активті қызметке қатыса алмады.

Мансап

Британ армиясынан босатылғаннан кейін Брюс Лондон қор биржасындағы мансабын тастап, кәсіби актерлік мансабын бастады. 1920 жылғы 12 мамырда Лондонның «Комедия» театрында «Неге үйлену керек?» спектаклінде лакей рөлінде сахнаға тұңғыш рет шықты. Сол жылдың қазан айында ол Генри В. Эсмонд пен Ева Мурдың сахналық менеджері ретінде Канадаға барды және «Элиза қалуға келеді» пьесасында «Монтег Джордан» рөлін ойнады. Англияға оралғаннан кейін ол сол рөлде гастрольдік сапармен шықты. Содан бері ол үнемі сахнада ойнады, ал 8 жыл өткен соң үнсіз фильмдерде жұмыс істей бастады. 1926 жылы ол Бродвейде Ноэль Ковардтың «Бұл адам еді» спектаклінде майор Эвелин Батерст рөлін сомдады. 1930 жылдары ол бірнеше рет Бродвейге оралып, Рональд Джинстің «Шұғыл орақ» (1931) пьесасында Филипп Даунз, Бенн В. Левидің «Генриге көктем» (1931–1932) пьесасында Джеливелл мырза, Артур Шварцтың «Вирджиния» (1937) пьесасында Колония губернаторы және Оскар Хаммерштейннің «Әншілер» (1938) пьесасында Уильям Швенк Гилберт рөлдерін ойнады. 1934 жылы ол АҚШ-қа, Голливудқа көшіп барды. Оның мансабы табысқа ие болғандықтан, 1930 жылдардың екінші жартысында Беверли-Хиллстегі 701 Солтүстік Альпин-Драйв мекенжайында үй салды. Брюс көбінесе әзілқой, ойшыл ер азаматтарды сомдайтын. Ол өзінің кино мансабында 78 фильмде жұмыс істеді, оның ішінде «Қазына аралы» (1934), «Жылы бригаданың шабуылы» (1936), «Ребекка» (1940) және «Күдік» (1941) фильмдері бар. Ол екі маңызды фильмде ойнады: «Беки Шарп» (1935) – толық Technicolor түсірілген алғашқы көркем фильм және «Буна Дьявол» (1952) – алғашқы 3D көркем фильм. «Жаңбыр келді» (1939) фильмінде ол әдеттен тыс жағымсыз кейіпкерді сомдады, бұл фильм арнайы эффектілері үшін «Оскар» сыйлығын алған алғашқы фильм болды.

Доктор Ватсон

Брюстің мансабындағы ең танымал рөлі – 1939–1946 жылдар аралығында түсірілген «Шерлок Холмс» фильмінің сериясындағы доктор Уотсон рөлі болды, осы фильмде оның досы Базил Ратбоун Холмс рөлін ойнады. Брюс осы серияның барлық 14 фильмінде және «Шерлок Холмс жаңа оқиғалары» радио бағдарламасының 200-ден астам эпизодында Уотсон рөлінде ойнады. Көрермендерге Уотсон екі басты кейіпкердің арасында үлкені болып көрінсе де, Брюс Ратбоуннан үш жасқа кіші болған. Көптеген көрермендер үшін Найджел Брюс доктор Уотсонның бейнесін қалыптастырғанмен, «Холмс» әуесқойлары кітаптағы Уотсонның ақылды және қабілетті болғанын (дегенмен, ерекше детектив емес) және Брюстің ойнаған рөлі Уотсонды әдеби кейіпкерге қарағанда зияткерлік тұрғыдан нашар және ойсыз көрсеткеніне қарсы болды. (Осы бейнеден туған лақап аты – «Boobus Britannicus» болды.) Лорен Д. Эстлмен Брюс туралы былай деп жазды:

«Егер сахнада су шүмегі болса, оның аяғы міндетті түрде ішінде болады, ал егер тағдырдың сарказмдық бұрылысы мен режиссер Рой Уильям Ниллдің қалауы бойынша ол маңызды кездесуге тап болса, оның мұрынын сүртіп, оны лақтырып жіберуіне болады». Ратбоун, алайда, Брюстің рөлін жоғары бағалап, Уотсонды экрандағы ең сүйкімді кейіпкерлердің бірі деп атады. Тарихшы Дэвид Паркинсон Брюстің «әкедей келбеті Ратбоунның білімді детективіне керемет қарсы салмақ берді» деп жазды. Тарихшы Алан Барнс Брюстің өзіне қарсы айтылған сынға қарамастан, сол кезге дейін «Холмс» фильмінің канонында маңызсыз рөлде болған Уотсонды жаңғыртқанын айтады: «Брюстен кейін Холмсты оныңсыз көрсету – ойға сыймас ересь болар еді». Ратбоун мен Брюстің бірлескен фильмдер сериясы 1946 жылы продюсер-режиссер Рой Уильям Ниллдің қайтысымен аяқталды. Содан бері Артур Конан Дойлдің «Шерлок Холмс» әңгімелерінің көптеген қазіргі заманғы бейімделулері, әсіресе 1970 жылдан бері, танымал стереотипке қарсы тұрып, Уотсонды әрекетке қабілетті адам ретінде көрсетуге тырысты.

Кейінгі өмірі

Брюс, достарына "Уилли" деп танылған, Лос-Анджелестегі британдық киноколониясының жетекші мүшесі және (көбінесе британдық) Голливуд крикет клубының капитаны болды. Замандастарының кейбіреулерінен және Базил Ратбон мен Чарли Чаплин сияқты басқа британдық актерлерден айырмашылығы, Брюс АҚШ-та ұзақ тұрғандықтан британдық азаматтығын сақтап қалды. Ол Лондонның Гаррик клубы мен Бак клубының мүшелігін өмірінің соңына дейін сақтады. Оның соңғы фильмі "Құпия ақы" 1954 жылы оның қазасынан кейін шықты.

Өлім

Брюс 1953 жылы 58 жасында Калифорния штатының Санта-Моника қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның денесі кейін кремацияланды, ал күлі Лос-Анджелестегі Пайнс крематориясының қабіршесіндегі нишаға қойылды. 1947 жылы ол "Ойындар, әңгімелер және грим" деген атпен автобиография жазуды бастады, ол әлі жарияланбаған; алайда, оның үзінділері Шерлок Холмс журналында жарияланды және рұқсат алу арқылы онлайнға жүктелді.