Кіріспе

Жоғары тұжырымдама – оңай түсіндірілетін негізгі идеясы бар көркем туынды. Оны кейіпкерлерді дамыту мен терең мағынаға баса назар беретін, қысқаша баяндауға келмейтін төмен тұжырымдамадан ажыратуға болады. Бұл терминнің пайда болуы туралы әртүрлі пікірлер бар.

Терминология

Жоғары идеялық сюжеттер әдетте, оқиғаларды бастайтын "егер..." деген негізгі сұрақпен сипатталады. Көптеген жазғы блокбастерлер осыған ұқсас жоғары идеяға негізделген, мысалы, "Динозаврларды клондау мүмкін болса не болар?" – "Журасик Парк" фильміндегідей. Жоғары идеялық сюжеттер ұқсас сюжеттерден ерекшеленеді. Ұқсас сюжеттерде жоғары идеялық әңгіме жасырын мәнді түсіндіру үшін қолданылуы мүмкін. Бұған мысал ретінде Джордж Оруэллдің "1984" романын келтіруге болады, ол: "Егер біз тоталитарлық үкіметпен болашақта өмір сүрсек не болар?" – деген сұрақ қояды, сонымен қатар Оруэллдің (нақты әлемдегі) замандас қоғамына бағытталған әлеуметтік пікірлер мен сын-ескертпелер жасайды. Сол сияқты, Джин Родденберридің "Жұлдыз жолы" ғылыми-фантастикалық сериалы болашақ ғарыш кемесі экипажының жоғары идеялық сюжеттерінен асып, 20-ғасырдың әлеуметтік мәселелерін гипотетикалық және жаңаша контексте қарастырды. "Маймылдар планетасы" (1968) фильмі де маймыл өркениетінің көзімен қарап, нәсілдік қатынастар және қазіргі заманғы адамзат қоғамының басқа да мәселелері туралы әлеуметтік пікірлер білдіреді, бұл ішінара сценарийдің авторы Род Серлингтің антисемитизммен күресінің нәтижесі болды.

Сипаттамалары

Бұл термин көбінесе күрделі кейіпкерлерді зерттеу, операторлық жұмыс немесе өндірістің көркемдік орындалуына қатысты басқа да артықшылықтары бар фильмдерге емес, кең ауқымды қызығушылық тудыратын тартымды идеяға негізделген және дамытылған фильмдерге қолданылады. Жоғары идеялы фильмдердің ең айқын мысалдары – "Жетіспедегі жыландар" және "Акула" фильмдері, олар өздерінің тұжырымдамасын атауында қамтиды. "Жоғары идеялы" деп сипатталған фильмді кең көрерменге сату оңай деп есептеледі, себебі ол жеңіл түсінілетін идеяны ұсынады. Мұндай қарапайым сюжет көбінесе бір ғана есімдей бейнемен беріледі, мысалы, "Жура паркі" ойын-сауық паркінің логотипі. Жоғары идеялы фильмдерде жанр мен эстетика жақсы анықталған, сонымен қатар "көрініс, қызықтыру және тауар" деп аталатын маркетингтік қағидалар бар. Фильмнің "көрінісі" – ол көпшілыққа, әсіресе шығар алдында қаншалықты әдемі көрінетіні. "Жура паркі" әлемге бұрын-соңды көрмеген динозаврларды көрсетті. "Қызықтыру" – фильм көрерменге ұсынып отырған әңгіме. Барлығы динозаврлар 65 миллион жыл бұрын жойылғаннан кейін қалайша қайтадан жер бетіне оралатынын және адамдармен қалай өмір сүретінін білуге асықты. "Тауар" – фильмді жарнамалауға арналған барлық өнімдерді білдіреді. "Жура паркі" фильмдегі футболкалар мен түскі ас жәшіктері сияқты тауарлар жақсы сатылатын болды, ал кейіннен Universal Studios-тың "Жура паркіне" арналған сыйлық дүкенінде де ұқсас өнімдер сатылды.

Коммерциялық артықшылықтар

Жоғары идеялы телесериалдар мен фильмдер көрермендердің қызығуын ояту үшін киножұлдыздар сияқты бұрыннан танымал өнімдерге сүйенеді, сондай-ақ саундтрек, музыкалық бейнелер және DVD жинақтары сияқты лицензиялық тауарларға сілтеме жасайтын өзара жарнамалық кампанияларды пайдаланады. Олар көбінесе нарықтық зерттеулер мен көрсетімдерден алынған пікірлерді максималды танымалдылықты қамтамасыз ету үшін сюжетті (тіпті "Жетіспеде жыландар" фильміндегідей, диалогты) өзгерту үшін қолданады. Кейбір коммерциялық блокбастерлер сәтті музыка және спорт өкілдерінің киноиндустриясына енуі үшін жасалған жұлдыздық жобалар болып табылады. Мұндай коммерциялық жобаларда экрандағы оқиғадан гөрі өнім брендінің танымалдығы маңыздырақ болғандықтан, жоғары идеялы сюжет көрермендерді тым күрделі немесе қиын түсіндірілетін сюжетпен шатыстыру қаупін болдырмау үшін "қауіпсіз" нұсқа ретінде жиі қолданылады.