Кіріспе
IPA-да ⟨l⟩ арқылы бейнеленетін консонанттық дыбыстар.
The voiced alveolar lateral approximant is a type of consonantal sound used in many spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents dental, alveolar, and postalveolar lateral approximants is , and the equivalent X SAMPA symbol is l.
As a sonorant, lateral approximants are nearly always voiced. Voiceless lateral approximants, are common in Sino Tibetan languages, but uncommon elsewhere. In such cases, voicing typically starts about halfway through the hold of the consonant. No language is known to contrast such a sound with a voiceless alveolar lateral fricative
In a number of languages, including most varieties of English, the phoneme becomes velarized ("dark l") in certain contexts. By contrast, the non velarized form is the "clear l" (also known as: "light l"), which occurs before and between vowels in certain English standards. Some languages have only clear l. Others may not have a clear l at all, or have them only before front vowels (especially ).
Ауыспалы альвеолярлық бүйірлік жақындасу дыбысы – көптеген сөйлеу тілдерінде қолданылатын консонанттық дыбыс түрі. Халықаралық фонетикалық әліпбидегі тістік, альвеолярлық және пост-альвеолярлық бүйірлік жақындасу дыбыстарын көрсететін символ – , ал эквивалентті X SAMPA символы – l.
The voiced alveolar lateral approximant is a type of consonantal sound used in many spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents dental, alveolar, and postalveolar lateral approximants is , and the equivalent X SAMPA symbol is l.
As a sonorant, lateral approximants are nearly always voiced. Voiceless lateral approximants, are common in Sino Tibetan languages, but uncommon elsewhere. In such cases, voicing typically starts about halfway through the hold of the consonant. No language is known to contrast such a sound with a voiceless alveolar lateral fricative
In a number of languages, including most varieties of English, the phoneme becomes velarized ("dark l") in certain contexts. By contrast, the non velarized form is the "clear l" (also known as: "light l"), which occurs before and between vowels in certain English standards. Some languages have only clear l. Others may not have a clear l at all, or have them only before front vowels (especially ).
Сонорант ретінде, бүйірлік жақындасу дыбыстары көбінесе дауысталады. Дауыссыз бүйірлік жақындасу дыбыстары ( ) қытай-тибет тілдерінде кең таралған, бірақ басқа жерлерде сирек кездеседі. Мұндай жағдайларда дауысталу әдетте консонанттың ұсталу кезеңінің ортасында басталады. Дауыссыз альвеолярлық бүйірлік фрикативпен салыстырылатын ешбір тіл белгілі емес.
The voiced alveolar lateral approximant is a type of consonantal sound used in many spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents dental, alveolar, and postalveolar lateral approximants is , and the equivalent X SAMPA symbol is l.
As a sonorant, lateral approximants are nearly always voiced. Voiceless lateral approximants, are common in Sino Tibetan languages, but uncommon elsewhere. In such cases, voicing typically starts about halfway through the hold of the consonant. No language is known to contrast such a sound with a voiceless alveolar lateral fricative
In a number of languages, including most varieties of English, the phoneme becomes velarized ("dark l") in certain contexts. By contrast, the non velarized form is the "clear l" (also known as: "light l"), which occurs before and between vowels in certain English standards. Some languages have only clear l. Others may not have a clear l at all, or have them only before front vowels (especially ).
Көптеген тілдерде, соның ішінде ағылшын тілінің көптеген нұсқаларында, фонема белгілі бір контекстерде велярланады ("қара l"). Керісінше, велярланбаған форма – "ашық l" (сондай-ақ: "жеңіл l") деп аталады, ол белгілі бір ағылшын тілінің стандарттарында дауыстылардың алдында және арасында кездеседі. Кейбір тілдерде тек ашық l ғана болады. Ал басқа тілдерде ашық l мүлдем болмауы мүмкін немесе тек алдыңғы дауыстылардың алдында (әсіресе ) ғана кездесуі мүмкін.
The voiced alveolar lateral approximant is a type of consonantal sound used in many spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents dental, alveolar, and postalveolar lateral approximants is , and the equivalent X SAMPA symbol is l.
As a sonorant, lateral approximants are nearly always voiced. Voiceless lateral approximants, are common in Sino Tibetan languages, but uncommon elsewhere. In such cases, voicing typically starts about halfway through the hold of the consonant. No language is known to contrast such a sound with a voiceless alveolar lateral fricative
In a number of languages, including most varieties of English, the phoneme becomes velarized ("dark l") in certain contexts. By contrast, the non velarized form is the "clear l" (also known as: "light l"), which occurs before and between vowels in certain English standards. Some languages have only clear l. Others may not have a clear l at all, or have them only before front vowels (especially ).
Пайда болуы
Тілдерде анық аппалдық немесе ламиналды альвеолярлар, ламиналды дентиальвеолярлар (мысалы, француз тілінде) немесе сирек кездесетін нағыз дентальдер болуы мүмкін. Ламиналды дентиальвеолярлар көбінесе континенттік Еуропа тілдерінде кездеседі. Дегенмен, нағыз денталь, әдетте, осы дыбысы бар тілдерде, ағылшын тіліндегі "health" сөзі сияқты, аллофондық түрде пайда болады.
Тіс немесе дентиальвеолярлық
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескермелер Араб шығанағы لـين/ 'қашан' Laminal denti alveolar. Араб фонологиясын қараңыз. Қытай кантон тілі 蘭/[l̪an˨˩]'орхидея' Мандарин 蘭/[l̪an˨˥] Венгр [[Венгр орфографиясы 'аккумулятор' Laminal denti alveolar. Венгр фонологиясын қараңыз. Итальян [[Итальян әліпбиі 'көп, көп' Laminal denti alveolar. Аллофон [сөздің] басында. Итальян фонологиясын қараңыз. Македон [[Македон әліпбиі 'сол' Laminal denti alveolar. Македон фонологиясын қараңыз. Малаялам [[Малаялам орфографиясы 'тұзды' Малаялам фонологиясын қараңыз. Мапудунгун [[Мапудунгун әліпбиі 'теңіз, көл' Interdental. Норвегиялық, қалалық шығыс [[Норвегия орфографиясы 'зауыт (өндірістік)' Аллофон [сөздің] соңында. Норвегия фонологиясын қараңыз. Испан [[Испан орфографиясы 'құрбандық алатыны' Laminal denti alveolar. Аллофон [сөздің] басында. Испан фонологиясын қараңыз. Швед, Орталық стандартты [[Швед әліпбиі 'барлығы' Laminal denti alveolar. Швед фонологиясын қараңыз. Тамил [[Тамил жазуы 'жолақ' Тамил фонологиясын қараңыз. Өзбек [[Өзбек әліпбиі 'болашақ' Laminal denti alveolar. Алдыңғы емес дөңгеленген дауысты және дауыссыз немесе буындық фонема арасында велярланған. Вьетнам, Ханой [[Вьетнам әліпбиі 'өрт' Вьетнам фонологиясын қараңыз.
Альвеолярлық
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Араб тілі Стандартты [[Араб әліпбиі/ 'жоқ' Араб фонологиясын қараңыз Армян тілі Шығыс [[Армян әліпбиі/ 'ай' Ассириялық ܠܚܡܐ/ 'нан' Каталан [[Каталан орфографиясы 'шаш спрейі' Апикалық 'алдыңғы альвеолярлық'. tell 'айту' Эсперанто [[Эсперанто орфографиясы 'ай' Эсперанто фонологиясын қараңыз Филиппин [[Тагалог орфографиясы 'пешенек' Филиппин фонологиясын қараңыз Грек [[Грек орфографиясы/ 'сөз' Қазіргі грек фонологиясын қараңыз Итальян [[Итальян әліпбиі 'орын' Апикалық. Итальян фонологиясын қараңыз Жапон [[Канжи/ 'алты' Апикалық. Көбінесе Жапон фонологиясын қараңыз Кашуб тілі Кхмер [[Кхмер жазуы/ 'музыка' Кхмер фонологиясын қараңыз Корей [[Хангуль/ 'бір' немесе 'жұмыс' Сызықтың басында альвеолярлық шертпе ɾ ретінде айтылады. Корей фонологиясын қараңыз. Қырғыз [[Қырғыз әліпбиі/ 'көбелек' Артқы дауыстылар контекстінде велярланады. Қырғыз фонологиясын қараңыз Laghulaghu'Laghu language'LaghuuNậm Sài, Sa Pa Town'Laghuu language' Mapudungun [[Mapudungun әліпбиі 'беру үшін' Непали [[Деванагари 'ұзын' Непали фонологиясын қараңыз Одия [[Одия жазуы 'жақсы' Парсы [[Парсы орфографиясы/ 'лама' Парсы фонологиясын қараңыз Польша [[Польша орфографиясы 'дала' Шамалы ғана сөйлейтін адамдар арасында қарама-қайшы. Ондай жағдайда, поляк фонологиясын қараңыз. Румыния [[Румыния әліпбиі 'жаңғақ' Апикалық. Румыния фонологиясын қараңыз Шотланд гаэль тілі [[Шотланд гаэль тілінің орфографиясы 'жартас' қарама-қайшы және Шотланд гаэль тілінің фонологиясын қараңыз. Словак [[Словак әліпбиі 'үнсіз' Буындық формасы ұзақ немесе қысқа болуы мүмкін. Словак фонологиясын қараңыз Словен [[Словен орфографиясы 'ұшақ' Словен фонологиясын қараңыз Испан [[Испан орфографиясы 'сөйлеу' Испан фонологиясын қараңыз Уэльс diafol[djavɔl]'шайтан' Уэльс фонологиясын қараңыз Украина [[Украина әліпбиі/ 'бет' Палатализацияланған формамен қарама-қайшы. Украина фонологиясын қараңыз
Постальвеолалық
Тіл Word IPA Мағынасы Ескертулер Игбо Стандартты lì 'жерлеу' Итальян [[Италия алфавиті 'елен' Жұқартылған тіл ұшымен жасалатын дыбыс; аллофон of before Итальяндық фонологияны қараңыз Түрік [[Түрік алфавиті 'тулип' Жұқартылған; қатты тіл ұшымен жасалатын дыбыспен қарама-қайшы Басқа жерде дауыссызға айналуы мүмкін. Түрік фонологиясын қараңыз. Запотектік Tilquiapan lan 'көмір'
Өзгермелі
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Фарер тілі [[Фарер тілінің орфографиясы 'жұмсақ' Бастапқы позицияда тістік және альвеолярлық арасында өзгереді, ал дауыстыдан кейінгісі, әсіресе артқы дауыстылардан кейін, пост-альвеолярлық болуы мүмкін. Фарер тілінің фонологиясын қараңыз. Француз тілі [[Француз тілінің орфографиясы 'ол' Ламинальді тістік-альвеолярлық және апикальді альвеолярлық арасында өзгереді, соңғысы басым. Француз тілінің фонологиясын қараңыз. Немец тілі Стандартты [[Немец орфографиясы 'махаббат' Тістік-альвеолярлық, ламинальді альвеолярлық және апикальді альвеолярлық арасында өзгереді. Норвегия тілі Қалалық Шығыс [[Норвегиялық әліпбиі 'өмір' Ламинальді тістік-альвеолярлықтан апикальді альвеолярлыққа өзгеру процесінде, бірақ ламинальді тістік-альвеолярлық кейбір жағдайларда әлі де мүмкін және кейбір орталарда міндетті. Норвегия тілінің фонологиясын қараңыз. Португал тілі Бразилияның көптеген диалектілері, кейбір Еуропалық тілдер [[Португал тілінің орфографиясы 'айналу' Ашық, тістік кейде альвеолярлық. Тек буын басында кездеседі, ал l дауыстылануы буын соңында кеңінен таралған. Кейде тек еуропалық нұсқасында алдыңғы дауыстылардың алдында кездеседі. Португал тілінің фонологиясын қараңыз. [[Португал тіліндегі орфографиясы 'Литва'
Веларизацияланған альвеолярлық бүйірлік аппроксимант
Веляризацияланған альвеолярлық жуықтама (әлде (сондай-ақ) қараңғы л) – кейбір тілдерде қолданылатын дауыссыз дыбыс түрі. Ол альвеолярлық, денти-альвеолярлық немесе тістік жуықтама, сондай-ақ веляризация немесе фарингелизацияның қосымша артикуляциясымен ерекшеленеді. Халықаралық фонетикалық алфавит бойынша бұл дыбысты білдіретін стандартты белгілер – (веляризацияланған бүйірлік үшін) және (фарингелизацияланған бүйірлік үшін), бірақ веляризация мен фарингелизацияны бірдей көрсететін арнайы әріп , көбірек қолданылады. Соңғысын үнсіз тістік бүйірлік үйкеліс дыбысын көрсететін белгімен шатастырмау керек. Дегенмен, кейбір ғалымдар осы белгіні веляризацияланған альвеолярлық жуықтаманы көрсету үшін де пайдаланады, бірақ мұндай қолдану стандартты емес деп есептеледі. Егер дыбыс тістік немесе денти-альвеолярлық болса, оны көрсету үшін тістік диакритикалық белгіні қолдануға болады: , , Веляризация және фарингелизация көбінесе короналды дауыссыз дыбыстардың тістік артикуляциясымен байланысты, сондықтан қараңғы л көбінесе тістік немесе денти-альвеолярлық болып келеді. Ашық (веляризацияланбаған) л альвеолалық позицияға қарай ығысады. Қараңғы л термині, әсіресе славян тілдерінде, қатты л терминімен мағынасы жақын. (Ср. Қатты дауыссыз дыбыстар)
Velarization and pharyngealization are generally associated with more dental articulations of coronal consonants, so dark l tends to be dental or denti alveolar. Clear (non velarized) l tends to be retracted to an alveolar position. The term dark l is often synonymous with hard l, especially in Slavic languages. (Cf. Hard consonants)
Тіс немесе дентиальвеолярлық
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Башқыр ҡала/ 'қала' Веляризацияланған тіс жақтаулы; артқы дауысты контексте кездеседі. Белорус Беларусь/ 'Беларусь' Ламинал денти альвеолярлық; палатализацияланған түрімен қарама-қарсы. Белорус фонологиясын қараңыз. Болгар тілі [[Болгар әліпбиі/ 'орындық' Ламинал денти альвеолярлық. Болгар фонологиясын қараңыз. Каталан тілі [[Каталан орфографиясы 'ұзын' Ламинал денти альвеолярлық. Аллофон бұрын. Каталан фонологиясын қараңыз. Классикалық армян алфавиті / қазіргі армян тілінде 'ойындар'. Исландия [[Исландия орфографиясы 'жана салған' Ламинал денти альвеолярлық; сирек. Исландия фонологиясын қараңыз. Кашуб тілі Ескі оңтүстік-шығыс тілдері Норвегия фонологиясын қараңыз. Польша тілінің шығыс диалектілері [[Польша орфографиясы 'тырнақ' Ламинал денти альвеолярлық. Басқа нұсқаларындағыға сәйкес келеді. Польша фонологиясын қараңыз. Орыс тілі [[Орыс орфографиясы/ 'кішкентай' Фарингелізацияланған ламинал денти альвеолярлық. Орыс фонологиясын қараңыз. Шотланд гаэль тілі [[Шотланд гаэль тілінің фонологиясы мен орфографиясы 'Mallaig' қарама-қарсы және қараңыз Шотланд гаэль тілінің фонологиясы. Түрік тілі [[Түрік әліпбиі 'қызметші' Ламинал денти альвеолярлық; палатализацияланған postalveolar lateral-мен қарама-қарсы. Басқа жерде дауыссызға айналуы мүмкін. Түрік фонологиясын қараңыз.
Альвеолярлық
Тіл Сөз IPA Мағынасы Жазбашалар Африкаанс Стандартты tafel 'table' Барлық позицияларда, әсіресе дауысты емес жағдайда. Afrikaans фонологиясын қараңыз Албаниялық Стандарт llullë 'түтіндік құбыр' араб Стандарт [[Араб әліпбиі/[[Араб тіліндегі 'Құдайдың' романшалануы' Сондай-ақ транскрипцияланады Көптеген акцент пен диалекттерде дыбыс жоқ және оның орнына айтылады Араб фонологиясын қараңыз Каталан Шығыс диалекттері [[Каталан орфографиясы 'жасуша' Апикаль. Көптеген диалекттерде әрқашан қараңғы болуы мүмкін. Каталондық фонологияны қараңыз Батыс диалектілері [[Каталон орфографиясы' Голландиялық стандартқа [[Голландиялық орфографиясы' қалыптар' Ламинальды; солтүстік акценттерде фарингелизированный, оңтүстік акценттерде веларизированный немесе постпатализированный. Бұл үнсіз әріптер мен үзілістердің алдындағы аллофон, сондай-ақ ашық кері дауыстылардан кейін де алдын ала айтылады. Көптеген солтүстік тілшілер соңғыны қатты фарингельді вокоид ретінде түсінеді, ал кейбір стандартты бельгиялық тілшілер барлық позицияларда ашық дыбысты қолданады. Нидерланд фонологиясын қараңыз Кейбір нидерландтық акценттер [[Нидерланд орфографиясы 'to let' Фарингельді ламиналды; барлық позицияларда жүзеге асыру. Нидерланд фонологиясын қараңыз Ағылшынша австралиялық сезім 'сезім' Көбінесе апикальды; Австралия мен Жаңа Зеландияда әрқашан қараңғы болуы мүмкін. Австралия ағылшын фонологиясын, Жаңа Зеландия ағылшын фонологиясын және ағылшын фонологиясын қараңыз Канадалық Дублин Жалпы американдық Жаңа Зеландия Алынған айтылуы Оңтүстік Африка шотланд лох 'лох' Шотланд гаэлдікінен кейбір қарыз алуларды қоспағанда әрқашан қараңғы болуы мүмкін Солтүстік диалекттер [[Грек әліпбиі/ 'бол' Алдыңғы аллофон Жаңа грек фонологиясын қараңызГрузин [[Грузин жазулары/[ˈʒoo]' малина' /l/ алдындағы /o u/ және /a/ аллофоны. Грузин фонологиясын қараңызКурд тілі Сорани [[Курд тілі фонологиясы'шақыр'Курд тілі фонологиясы]] Румын Бессараб диалектісі [[Румын әліпбиі 'ат' Стандартты румын тілінде веларизацияланбағанға сәйкес келеді. Румын фонологиясын қараңыз Серб-хорват [[серб кириллицасы/[[Гадж латын әліпбиі 'жеңіл' Апикал; силлабикалық болуы мүмкін; қарама-қарсылықтармен Серб-хорват фонологиясын қараңыз Өзбек Апикал; алдыңғы емес дөңгелек дауысты және ырғақ немесе буын фонемасы арасында. Басқа жерлерде денти-альвеолалық веларизациясыз.
Өзгермелі
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Португал тілі (Еуропалық) [[Португал тілінің орфографиясы 'мың' Көптеген сөйлеушілер үшін барлық ортада тістік және күшті велярлы, бірақ алдыңғы дауыстылардың алдында оның ықпалы азаяды. [[Португал тілінің орфографиясы 'алкоголь, этанол' , көбінесе тістік болады. Бразилияның көп бөлігінде (Альто-Миньо мен Мадейраның ауылдық аймақтарында EP сияқты) коди дауысталып [i] болады. , және тіпті (нөл) сияқты стигматизацияланған айтылулар Бразилияға тән басқа коди аллофондары болып табылады. Португал тілінің фонетикасын қараңыз.