Кіріспе

Джо Джонстонның 2004 жылғы фильмі «Хидальго» – американдық қашықтықтан жүгіруші Франк Хопкинс және оның мустангы Хидальго туралы аңызға негізделген 2004 жылғы эпикалық тарихи батыс фильмі. Фильм Хопкинстің 1891 жылы Арабияда таза қанды араб жылқыларымен жарысқан бедуиндерге қарсы атқа міну жарысына қатысқанын көрсетеді. Фильм сценариін Джон Фуско жазды, ал режиссері – Джо Джонстон. Басты рөлдерде Вигго Мортенсен, Зулейха Робинсон және Омар Шариф ойнайды. «Хидальго» фильмі Buena Vista Pictures компаниясы 2004 жылдың 5 наурызында шығарды. Фильм шыққаннан кейін сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер алды және 100 миллион долларлық бюджетке қарсы 108 миллион доллар жинап, кассада үміттен тыс нәтиже көрсетті.

Сюжет

1890 жылы Фрэнк Т. Хопкинс және оның мустанғы Идальго Буффало Биллдің "әлемдегі ең төзімді ат пен шабандоз" деп жарнамаланған "Жабайы Батыс" шоуының бөлігі болды. АҚШ үкіметі үшін қашықтыққа жүгіруші, ковбой және хабаршы болған Хопкинс, Лакота Сиуксының Жарақаттанған Тізедегі қырғынына рұқсат берген хабарды жеткізгені үшін өзін кінәлі санады. Ол тағы бір артист, Бас Бүркіт Мүйізінің, Биллдің өз елінің үкімет тарапынан жиналған мустангтарына көмектесуін сұраған бекергі өтінішін аударады. Бай шейх Эр-Рияд өзінің атташесі Азизді, Рау Расмуссенмен бірге, Хопкинс пен Идальгоны "От Теңізіне" қатысуға шақырады: Наджд шөлі аймағындағы жыл сайынғы 3000 мильдік жарыс, жүлдесі – 100 000 доллар. Шейх – әлемдегі ең ұзын қашықтыққа жүретін жылқылар саналатын әл-Хамса тұқымының қамқоршысы. Дәстүрлі түрде жарыс тазақан араб жылқылары мен бедуиндерге немесе араб шабандоздарына ғана шектелген. Хопкинстің әріптестері оның қатысу төлемақысын жинайды, ал ол адал емес ағылшын жылқы өсірушісі Леди Энн Давенпортпен кездеседі. Ол Батысқа ғашық шейх Риядты кездестіреді, ол өзінің қызы Джазираны шейхтің аты Әл-Хатталға отырған ханзадаға бесінші әйелі ретінде уәделейді, егер ол жеңсе. Жарыс басталады, Хопкинс пен Идальго "таза емес" атты "кәпірдің" теңдессіз жағдайлары мен жеккөрушілігіне тап болады, саботаж бен құмдауылдан аман қалады. Өзінің өмірін өз қолымен басқаруға бекінген Джазира Хопкинске шөлде аман қалуға кеңес береді, бірақ олар оның шатырында бірге табылған. Шейх Хопкинсті жаза ретінде кемсітуге дайындалады, бірақ оның туысы Катиб лагерьге шабуыл жасап, әл-Хамса тұқымын бақылауға тырысады. Ханзада Әл-Хатталмен қашып кетеді, бірақ Азиз Катиб үшін шейхтің отбасылық жылқы өсіру журналын ұрлайды, ол Джазираны ұрлап, Әл-Хатталды кепіл ретінде талап етеді. Хопкинс Джазираны құтқарады, ол күнделікті қайтарады. Лагерьге оралғанда Хопкинс анасының Лакота Сиуксы екенін айтады, бұл оның Жарақаттанған Тізедегі рөліне байланысты өкінішін күшейтеді. Джазира оның өзінің тамырына деген қарым-қатынасын, оның хиджап кимеуге деген құштарлығымен салыстырып, оны "Құдай сені қалай жаратқан болса, солай өмір сүруге тырыспа" дейді. Давенпорт Хопкинске жарыстан шығу үшін пара береді, бірақ ол оның ұсынысын және оған жасаған ұсынысын қабылдамайды. Ол білмейтін, Давенпорт Катибпен одақтас; олар Хидальгоны өлтіріп, Әл-Хатталды ұрлап, оның биесінің жарыста жеңіп, шейхтің атымен тұқым қуалауын жоспарлайды. Құрттардың шабуылына төтеп берген Хопкинс Джазираның кеңесін есіне түсіреді және Идальго екеуі оларды жеуге мәжбүр болады. Басқа шабандоздарға көмектесуге тыйым салынғанмен, ол қарсыласы Сакрды құмға батып кетуден құтқарады. Хопкинс Катибтің шабуылына түсіп, тұзаққа түсіп, Хидальгоны ауыр жарақаттайды, оны Сакр құтқарады. Олар Катибтің адамдарымен күреседі, бірақ Сакр атып өлтіріледі, ал Хопкинс Катибті өзінің тұзақтарының бірінде өлтіреді. Хидальго құлап түседі, Хопкинс оны аяушылықпен атуды ойлайды, бірақ Вакан Танкаға дұға айтып тұрғанда оған Лакота ақсақалдары мен анасының көрінісі пайда болады. Ханзада келіп, Хопкинске жарыстың соңы көрініп тұр деп келекелейді, ал Идальго кенеттен тік тұрып күреседі. Бос арқамен жүгіріп, Хопкинс Давенпорттың биесі мен ханзаданы басып, жарыста жеңіске жетеді. Ол шейхпен достық қарым-қатынас орнатып, оған револьверін сыйлайды, ал оны лакоталық атымен, Көк Бала деп атаған Джазирамен қоштасады. АҚШ-қа оралған Франк өзінің жеңісін үкіметтен мустангтарды сатып алуға жұмсайды, оларды жабайы табиғатқа шығарып, Хидальгоны оларға қосылуға босатады. Эпилогта Хопкинс 400-ге жуық қашықтыққа жүгіру жарыстарында жеңіске жеткені және 1951 жылы қайтыс болғанға дейін жабайы мустангтардың жақтасы болғаны, ал Хидальгоның ұрпақтары Оклахоманың шөл даласында еркін өмір сүргені айтылады.

Өндіріс

Испан тілін жетік меңгерген актер Вигго Мортенсен фильмнің испан тіліндегі дубляждалған нұсқасында өзінің кейіпкері (Фрэнк Хопкинс) үшін өз даусымен ойнады.

Тарихи ақиқат

Американың түпкілікті тарихшысы Вайн Делория Хопкинстің Лакота тегі туралы фильмде сынсыз келтірілген мәлімдемелерін күмәндандырды. Бірақ, дау кезінде Накота кинорежиссері Анжелик Мидтандер: "Теңбілді индей қанатындағы атын теңіз арқылы алып, үлкен шөлде жарысқа қатысқан ердің әңгімесі солтүстік жазық тайпаларының балаларына ұрпақтан-ұрпаққа жетіп келді" деді. Лакота ақсақалы Сони Ричардс: "Кайюзея Сунканьянке (Фрэнк Хопкинс) Оңтүстік Дакотаның тумасы және Лакотаның жартылай қаны болған" деп жазады. Олар көптеген оқиғалардың, әсіресе көрсетілген жарыстың ешқашан болмағанын айтады. Алыс қашықтықтағы жүріс тарихшылары Хопкинстің фильмде бейнеленген көптеген мәлімдемелері, жарысқа дейін, "аузынан шығарған сөздер" немесе "алдау" болғанын айтады. Фильмде Хидальго атты жылқының ұрпақтары, фильм осы атпен аталған, Оклахома штатындағы Блэкджек тауындағы Гилберт Джонстың испан мустангтары үйірінде өмір сүреді. Хопкинстің бастапқы айтуынша, ол жарыстан кейін атын Арабияда қалдыруға шешім қабылдаған.

Жылқылар

Хидальгоны бейнелеу үшін бірнеше американдық бояу жылқысы қолданылды. Кейін актер Вигго Мортенсен фильмде пайдаланылған жылқылардың бірі – RH Tecontender-ді сатып алды. Сценарист Джон Фуско негізгі каскадёр жылқысы Оскарды сатып алып, оны өзінің американдық үнді жылқысын сақтау орталығы – Ред Роуд Фермасында зейнеткерлікке шығарды. Тағы біреуін Колорадо штатының Топонас қаласы маңындағы ранчо сатып алды.

Сыни жауап

Фильм негізгі сыншылардың аралас пікірлерін алды. Rotten Tomatoes 164 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, фильмге 46% мақұлдау рейтингісін берді, орташа бағасы 5.5/10. Metacritic 36 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, фильмге 54/100 салмақты орташа балл берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкала бойынша орташа баға "A" берді. Роджер Эберт фильмге жағымды баға берді (төрт жұлдыздың үшеуі), оны "батыл, қуатты және еріншекті" деп сипаттап, Голливудтың қазір сирек түсіретін қызықты, көңілді оқиғаларға толы фильм деп атады. Ол былай деп қосты: "Фильмнің шындыққа негізделмегеніне шағымданатынтардың сөздерін елемеңіз. Әрине!"

Кассалық жинақ

Фильм өзінің тұңғыш көрсетілімінде шамамен 18,829,435 долларлық табыс тапты, 3,065 кинотеатрда "Мәсіхтің құмарлығы" және "Старски мен Хатч" фильмдерінен кейін 3-орынға шықты. 2004 жылдың 22 шілдесінде көрсетілімнен алынып, Солтүстік Америкада 67,3 миллион доллар, ал халықаралық аренада 40,8 миллион доллар жинады. Фильм жалпы әлемдік табысқа 108,1 миллион доллар қосты.

Марапаттар

Джон Фуско "Батыс драмасының ең жақсы сценарийі" жүлдесін жеңіп алды; «Идальго» фильмінің көбі Америка батысында өтпесе де, онда американдық ковбой бейнесі бейнеленген.