Кіріспе

Жамбас деформациясы

Кокса вара – жамбас деформациясы, онда фемурдің басы мен сағасы арасындағы бұрыш 120 градустан кеміп қалады. Бұл аяқтың қысқаруына және ақсауға алып келеді. Бұл туа біткен болуы мүмкін, көбінесе жарақат, мысалы, сынықтан туындайды. Сондай-ақ, фемурдің мойнындағы сүйек тіні қалыптыдан жұмсақ болғанда, дене салмағының әсерінен бүгілуіне де себеп болуы мүмкін. Бұл тумысынан немесе сүйек ауруынан пайда болуы мүмкін. Кокса вараның ең көп кездесетін себебі – туа біткен немесе даму процесінде пайда болуы. Басқа жиі кездесетін себептерге метаболикалық сүйек аурулары (мысалы, Педжет ауруы), Пертес ауруынан кейінгі деформация, остеомиелит және жарақаттан кейінгі (үлкен және кіші трохантер арасындағы сынықтың дұрыс бітпеуінен туындаған) жатады. Шепард-Крук деформациясы – кокса вараның ауыр түрі, онда жамбас сүйегінің проксимальді бөлігі 90 градустан кем мойын-саға бұрышымен қатты деформацияланады. Бұл көбінесе остеогенез имперфекта, Педжет ауруы, остеомиелит, ісік және ісік сияқты жағдайлардың (мысалы, талшықты дисплазия) салдары болып табылады. Кокса вара клидокраниалдық дистозия кезінде де кездесуі мүмкін.

Анатомия

Скелеттің ерте даму кезеңінде, үлкен трохантер және жамбас басының эпифизіне бір ғана өсу аймағы қызмет етеді. Өсу жалғасқанда бұл өсу аймағы жамбас басының эпифизіне басымдық беретін тепе-теңдікте бөлінеді, соның нәтижесінде жамбас мойнының қалыпты бұрышы (жамбас саясы мен мойын арасындағы бұрыш) қалыптасады. Ересек болған кездегі бұрыш 135 ± 7 градусқа тең. Кокса вараны өлшеу үшін қолданылатын тағы бір бұрыш – жамбас мойны-жамбас бұрышы, ол нәресте шағында шамамен 35 градусқа тең, ал ересек болғаннан кейін 45 градусқа дейін өседі.

Туғаннан пайда болған

Туу кезінде кездесуі өте сирек және жақын фемурлық ошақты жетіспеушілік, фибуланың жартылай жетілмеуі сияқты басқа туа біткен аномалиялармен байланысты, сондай-ақ денедің басқа бөліктеріндегі аномалиялармен, мысалы, клеидокраниалды дисплазиямен байланысты болуы мүмкін. Фемурдың деформациясы сүйектің бүгілген, субтрохантериялық аймағында байқалады. Сүйек қабыршақтары қалыңдайды және олардың үстінде терідегі шұңқырлар болуы мүмкін. Тізеде вальгус деформациясымен бірге фемурдың сыртқа бұрылуы байқалуы мүмкін. Бұл жағдай өздігінен жазылмайды және хирургиялық араласуды қажет етеді. Хирургиялық емдеуге жамбас биомеханикасы мен ұзындығын жақсарту үшін вальгус остеотомиясы, ал ретроверсияны түзету және ұзарту үшін ротациялық остеотомия кіреді.