Кіріспе
Солтүстік-батыс Ресейдің Кола түбегінде сөйленетін тіл – Кильдин саами (кейде Кола саами, Шығыс саами және Лапп тілі деп те аталады, бірақ бұл атаулардың бәрі түсініксіз) – қазіргі және тарихи тұрғыдан осы топтың қоныстанған Солтүстік-батыс Ресейдің Кола түбегінде сөйленетін саами тілі. Кильдин тіліне ең жақын тілдер – Тер саами және Аккала саами, совет дәстүрінде кейде Кильдин саами тілінің диалектілері деп есептелген. Қатаң географиялық тұрғыдан алғанда, тек Кильдин және Тер тілдерін ғана Кола саами тілі деп қарастыруға болады. Ловозеро – бұл тілдің әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан негізгі орны, онда 3000-ға жуық тұрғынның ішінде 700-800 саам тілінде сөйлейді. Тілде шамамен 100 белсенді және 600 пассивті сөйлеуші бар. Осы кезеңде қауым рухани дәстүрлерді бөлісіп, тіл және қауымдастықтарына қатысты ұқсас идеологияларды ұстанды. 1917 жылғы революцияда патша Николай II-нің билігі құлатылып, большевиктердің, партиялық жүйелердің билікке келуімен және ауылдық, шаруалық қоғамға баса назар аударумен, Кеңес мемлекеті саами тілі мен мәдениетін дамытуға және қорғауға бағытталған заңдар мен ережелерді қабылдады.
Kildin Sámi (also sometimes known as Kola Sámi, Eastern Sámi, and Lappish, though all of these are ambiguous) is a Sámi language spoken on the Kola Peninsula of northwestern Russia that today is and historically was inhabited by this group. The Sámi languages closest to Kildin are Ter Sámi and Akkala Sámi, in Soviet tradition sometimes considered to be dialects of Kildin Sámi. From a strictly geographical point of view, only Kildin and Ter, spoken on the Peninsula, could be regarded as Kola Sámi. Lovozero is known as the main place where the language is still spoken by 700–800 ethnic Sámi amongst a total village population of approximately 3,000. The language has only about 100 active and perhaps 600 passive speakers. During this time, the community shared in spiritual customs and held similar ideologies on their language and community. After the 1917 Revolution which overthrew the tsarist regime of Nicholas II and led to the rise of the Bolsheviks, party systems, and emphasis towards a village centered, peasant centered, society, the Soviet state implemented laws or statutes that encouraged the development and protection of Sámi language and Sámi culture.
Сталиндік дәуір
1930 жылдары, Иосиф Сталин билікке келгеннен кейін және оның қатыгезді тактикасы күшейгенде, Ресей ұлтшылдығы ("орысшалау") мен орыс тіліне бағытталғандықтан, Кола саам тілдері мен мәдениеті күшті қысымға ұшырады. Кильдин саам қауымдастықтарында орыс тілі соншалықты кең таралған, түпкі тіл туралы көбінесе естілмейді немесе оны тек жақын туыстардың арасында, әлі де білетін азаматтар ғана жеке сөйлейді. Тілдің жоғалуы мен сөйлейтін адамдардың азаюының себептері: білім берудің жетіспеуі, саам халқының таралуы, саамдықтардың дәстүрлі кәсіптері мен өмір салтының ұрпақтан-ұрпаққа берілмеуі, сондай-ақ тілді қажет етпеу немесе үнемі қолданбау салдарынан, жылдар бойына сөйлейтін адамдардың саны азайды. Кильдин саам тілі ресми кириллица әрпімен жазылады.
Есімдіктер
Курухтың айтуынша, Кильдин саам тіліндегі зат есімдер бірнеше жіктелуге бөлінеді.
Ағылшын тілінен алынған сөздер
Тундра сөзі орыс тілі арқылы ағылшын тіліне қабылданған. Кильдин саам тілінде тӯндар (tūndâr) сөзі "ағашсыз дала" мағынасын білдіреді, ал оның жіктеу жайы (генетив) тӯндра (tūndra) болып келеді.