Кіріспе

Француз еңбек құқығы

35 сағаттық жұмыс аптасы – Францияда премьер-министр Лионель Жоспеннің көпшілік солшыл үкіметі тұсында 2000 жылдың ақпан айында қабылданған еңбек реформасы саясаты. Еңбек министрі Мартин Обри ұсынған бұл заң екі кезеңде қабылданды: 1998 жылдың маусым айында «Обри-1» заңы және 2000 жылдың қаңтарында «Обри-2» заңы. Бұрынғы заңмен аптасына 39 сағат жұмыс істеуге рұқсат етілген, оны президент Франсуа Миттеран, Социалистік партияның мүшесі енгізген. 35 сағаттық жұмыс аптасы Социалистік партияның 1981 жылғы сайлау бағдарламасында, «Франция үшін 110 ұсыныс» деп аталды, бірақ экономиканың нашар жағдайына байланысты іске асырылмады. Стандартты заңмен белгіленген 35 сағаттан артық жұмыс істеген уақыт – еңбекақысы қосымша төленетін жұмыс уақыты болып есептеледі. Реформаның басты мақсаты – жұмыссыздық деңгейін төмендету (сол кезде ол 12,5%-ға жеткен еді) және жұмыс орындарын құруға ынталандыру арқылы жұмысты бөлісу.

Мақсаттар

Заңның негізгі жарияланған мақсаттары – қосымша жұмысшыны жалдаудың, қазіргі қызметкерлерге еңбекақысын қосымша сағаттар үшін төлеуден арзанға түсуі арқылы жаңа жұмыс орындарын құру, сондай-ақ француз азаматтарының еңбектенуді қанағаттандырудан босату, олардың тұрмыс деңгейін төмендетпестен жұмысқа жұмсалатын уақытты қысқарту болды. Іске асырылғаннан кейін Обри реформалары жұмыссыздықты азайтуға және экономиканы дамытуға ықпал етті, бірақ олар одан әрі реформаларға қатысты заң жобаларымен қарсылыққа ұшырады.

Сын

Кәсіпорындарда оқу, жалдау төлемдері және еңбек салығы сияқты жұмыс уақытына байланысты өзгермейтін тұрақты шығындар болады. Бұл шығындар мен жоғары жалақы еңбек өнімділігінің артуын тежейді және әрбір қосымша жұмысшының құнына қосымша шығын әкеледі. Әдетте, солшыл партиялар мен кәсіподақтар мұндай шараларды қолдайды, ал оңшыл партиялар мен MEDEF жұмыс берушілер федерациясы қарсы тұрады. 35 сағаттық жұмыс аптасын сынағандар, ол өз мақсатына жете алмағанын, себебі жаңа жұмыс орындарының ашылуы күтілгендей болмағанын айтады. Олардың пікірінше, фирмалардың жаңа қызметкерлерді жұмысқа алуға құлшынбауы себебімен сағаттық өндіріс нормаларының жоғарылауына әкелді. Оңшыл партиялар мен экономикалық сарапшылардың айтуынша, француз фирмаларының жаңа жұмысшыларды жұмысқа алудан тартынбауының басты себебі – француз еңбек заңнамасының еңбек нарығының икемділігін шектеуі, бұл экономикалық қиындықтар кезінде жұмыстан босатуды қиындатады.