Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Ақ адамдар" – ақ терілі адамдарды атау үшін кантон тілінде қолданылатын сленг, кейде нәсілдік қарапайымдықпен айтылатын сөз.
"Ghost person"; Cantonese slang for white people, sometimes as a racial slur
Gweilo немесе gwailou (айтылуы: ) – батыстықтарды атау үшін жиі қолданылатын кантон сленгі. Ешқандай толықтырусыз, ол көбінесе ақ терілі адамдарды білдіреді және нәсілдік кемсітушілік және жағымсыз мағынада қолданылған тарихы бар. Кантон тілінде сөйлейтін адамдар көбінесе gwailou сөзін батыстықтарды жалпы атау үшін, жағымсыз мағынасыз қолданады, бірақ осы қолданыстың қорлаушылыққа жататыны (яғни, этникалық қорлау) туралы кантондықтар мен батыстықтар арасында пікір таласы бар.
Gweilo or gwailou (, pronounced ) is a common Cantonese slang term for Westerners. In the absence of modifiers, it refers to white people and has a history of racially deprecatory and pejorative use. Cantonese speakers frequently use gwailou to refer to Westerners in general use, in a non derogatory context, although whether this type of usage is offensive (i. e., an ethnic slur) is disputed by both Cantonese and Westerners.
Этимологиясы мен тарихы
Гуаи (鬼) – "приз" немесе "шайтан", ал лоу (佬) – "адам" немесе "жігіт". Осылайша, "гвайлоу" сөзінің тікелей мағынасы "призді адам" немесе "шайтан адам" болар еді. Кейде ол ағылшын тілінде "шетелдік шайтан" деп аударылады. Көптеген синит тілдерінде "приз" сөзі қарғыс немесе қорлау ретінде қолданылуы мүмкін. "Приз" термині басқа этникалық топтарды сипаттау үшін де қолданылған, мысалы, 17 ғасырдағы Кантоннан шыққан жазушы 屈大均 африкалықтардың "приз сияқты көрінетінін" жазды, ал gwáinòuh бір кезде африкалық құлдарды сипаттау үшін қолданылған.
Gwái (鬼) means "ghost" or "devil", and lóu (佬) means "man" or "guy". The literal translation of gwáilóu would thus be "ghostly man" or "devil man". It is sometimes translated into English as "foreign devil". In many Sinitic languages, "ghost" can be a derogatory term used as a curse or an insult. The term ghost has also been used to describe other ethnic groups, for example, a 17th century writer from Canton, 屈大均, wrote that Africans "look like ghosts", and gwáinòuh was once used to describe African slaves.
Қолданылуы
Гуаи (鬼) термині – жек көру және қарабас сезімді білдіретін сөз. Мысалы, Гонконгты екінші дүниежүзілік соғыста жаулап алған кезде, жергілікті тұрғындар жапондықтарға деген өшпеншіліктерін осы гуаи арқылы білдірген. Бұл жалпы жағымсыз және кері сезімді білдіреді, бірақ қазіргі кезде бұл термин көне және ескірген болып саналады, ал оның орнына осыған ұқсас жағымсыз мағыналарды білдіретін жаңаша сөздер қолданылады. Кантондықтар кейде бір-бірін sēui gwái (衰鬼) деп атайды, яғни «жаман адам» деген мағынаны білдіреді, бірақ көбінесе оны сүйіспеншілікпен айтады, ағылшын тіліндегі «Эй, қатыгез!» деген сөз сияқты. Бүгінде кантон тілінде сөйлейтіндер қытай емес адамдарды олардың ұлтына қарай атайды. Гвайлоу көбінесе батыстықтарды атау үшін қолданылатын жалпылама нәсілдік термин саналады. Сондай-ақ, Гонконг қоғамының кейбір мүшелері, еуропалық тегі бар (әсіресе кантон тілін білмейтін немесе нашар білетін) бұл терминге бейжай қараса, ал кейбіреулері «құлықты» сөздің күшін жоюдың ең жақсы жолы – оны қабылдап, Гонконгтағы қытай емес адамдарды атау үшін гвайлоуді қолдану деп санайды. Gwailóu кейбір жағдайларда Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ақ түсті шетелдіктерді ғана білдіретін сөз ретінде танылды және қазір Оксфорд сөздігінде осылай анықталған, бірақ ақ емес шетелдіктер гвайлоу емес. Гваилоу кейбір кантондықтардың бейресми сөйлеуінде қолданылса, одан да әдепті балама – саи яхн, әсіресе әңгіме қытай емес адаммен жүргенде, ренжітуден сақтану үшін қолданылады. Кейбір шағымдарға жауап ретінде Канаданың радио хабарларын тарату стандарты жөніндегі кеңесі мынадай шешім қабылдады:
The term gwái (鬼) is an adjective that can be used to express hate and deprecation, an example being the locals' expression of their hatred towards the Japanese during their occupation of Hong Kong in World War II with the same gwái. It conveys a general bad and negative feeling but is a somewhat obsolete and archaic/old fashioned term nowadays and other more modern terms have largely replaced gwái for similarly negative meanings. Cantonese people sometimes call each other sēui gwái (衰鬼), which means bad person, though more often than not it is applied affectionately, similar to "Hey, bitch!" in English when used affectionately. Nowadays, Cantonese speakers often refer to non Chinese people by their ethnicity. Gwáilóu is often considered to be an acceptable generic racial term for Westerners. Also, some members of the Hong Kong community with European ancestry (particularly those with limited or zero Cantonese fluency) are indifferent to the term, and those who believe that the best way to defang a word intended as a "slur" is to embrace it, and use gweilo to refer to non Chinese in Hong Kong. Gwailóu has, in some instances, been recognised as simply referring to white foreigners in South East Asia and now appears on Oxford Dictionaries defined as such, although non white foreigners are not gwáilóu. While gwáilóu is used by some Cantonese speakers in informal speech, the more polite alternative sāi yàhn is now used as well, particularly if the conversation involves a non Chinese person in order to avoid offense. In response to some complaints, the Canadian Broadcast Standards Council ruled that:
"Гваи ло" сөзі тарихи тұрғыдан қытай халқы шетелдіктерге, әсіресе Батыс Еуропалықтарға қатысты жек көру мағынасында қолданылған болса да, Кеңеспен кеңескен адамдар оның бұрынғы жек көру мағынасын жоғалтқанын көрсетеді. Кеңес бұл сөз тіркесінің діни мағынасының көп бөлігін жоғалтқанын, сондықтан "шетелдік шайтан" бұрынғыдай теологиялық мағынаға ие емес деп санайды. Өз зерттеулерінің нәтижесі бойынша, Кеңес бұл сөз тіркесінің қорлаушылықтан, ең нашар жағдайда, тек "әдепсіз" болып кеткенін түсінеді.
While historically, "gwai lo" may have been used by Chinese people as a derogatory remark concerning foreigners, particularly European Westerners, the persons consulted by the Council indicate that it has since lost much of its derogatory overtone. The Council finds that the expression has also lost most of its religious meaning, so that "foreign devil" no longer carries the theological significance it once did. Based on its research, the Council understands that the expression has gone from being considered offensive to, at worst, merely "impolite".
Мандарин қытай тілі
Guizi (鬼子;) – шетелдіктерді атау үшін қолданылатын мандарин қытай тіліндегі сленгтік термин, және ұлттық намысты қорлайтын сөз ретінде тарихи түрде жиі қолданылып келді. Riben guizi (日本鬼子;) немесе dongyang guizi (東洋;) – жапондықтарды атау үшін пайдаланылады. Er guizi (二鬼子;) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Қытай-жапон соғысында жапон армиясының құрамында болған корей сарбаздарын білдіреді. Yang guizi (洋鬼子;) немесе xiyang guizi (西洋;) – батыстықтарды атау үшін қолданылады. Дегенмен, xiaogui (小鬼;) – мандарин қытай тілінде балаға қолданылатын жиі кездесетін термин. Сондықтан, кейбір адамдар мандарин тіліндегі gui (鬼) сөзінің күтпеген немесе болжау қиын нәрсені бей-жай сипаттайтын нейтралды сөз екенін айтады. Laowai (老外;) – шетелдіктерді атау үшін ең көп қолданылатын сөз, және guizi-ге қарағанда нашарлау мағына береді. Laowai сөзбе-сөз "ескі шетелдік" дегенді білдірсе де, контекстке байланысты "ескі" сөзі мақтауға да, сынға да жата алады.
Guizi (鬼子; ) is a Mandarin Chinese slang term for foreigners, and has a long history of being used as a racially deprecating insult. Riben guizi (日本鬼子; ) or dongyang guizi (東洋; ) – used to refer to Japanese. Er guizi (二鬼子; ) – used to refer to the Korean soldiers who were a part of the Japanese army during the Sino Japanese War in World War II. Yang guizi (洋鬼子; ) or xiyang guizi (西洋; ) – used to refer to Westerners. However, xiaogui (小鬼; ) is a common term in Mandarin Chinese for a child. Therefore, some argue that gui (鬼) in Mandarin is just a neutral word that describes something unexpected or hard to predict. Laowai (老外; ) is the word most commonly used for foreigners and is a less pejorative term than guizi. Although laowai literally means "old foreigner", depending on context, "old" can be both a term of endearment and one of criticism.