Мориц Розенталь: Поляқ пианисті және композитордың өмірі мен шығармашылығы
Moriz Rosenthal
Мориц Розенталь: польский пианист и композитор, ученик Листа. Биография, обучение у Микули, связи с Брамсом, Сен-Сансом и другими великими музыкантами.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польшалық пианист және композитор
Polish pianist and composer
Мориц Розенталь (17 желтоқсан 1862 – 23 қыркүйек 1946) – поляк пианисті және композиторы. Ол Франц Листтің көрнекті шәкірті және оның замандастарының ең ұлы музыканттарының досы әрі әріптесі болды, олардың ішінде Йоханнес Брамс, Иоганн Штраус, Антон Рубинштейн, Ханс фон Бюло, Камиль Сен-Санс, Жюль Массне және Исаак Альбенис кірді.
Moriz Rosenthal (17 December 18623 September 1946) was a Polish pianist and composer. He was an outstanding pupil of Franz Liszt and a friend and colleague of some of the greatest musicians of his age, including Johannes Brahms, Johann Strauss, Anton Rubinstein, Hans von Bülow, Camille Saint Saëns, Jules Massenet and Isaac Albéniz.
Өмірбаян
Розенталь Австрия империясының Лемберг қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Сегіз жасында Галоттан (1869–1872) фортепиано сабақтарын бастады. 1872 жылы Розенталь Шопеннің шәкірті және редакторы Кароль Микулидің оқушысы болды, ол оны Львов консерваториясында академиялық бағытта оқытты. Он екі жасында Венада Рафаэль Жозеффидің шәкірті болды. Оның тұңғыш концерті 1876 жылы Венада өтті. Ол бірден танымал болды және Румынияда гастрольдік сапардан кейін он төрт жасында Румынияның сарай пианині атанды. 1878–1879 жылдары Ваймар мен Римде Листпен бірге оқыды. Ол ұлы венгр шеберімен 1886 жылға дейін, Лист Байройтте қайтыс болғанға дейін байланыста болды. Орындаушы ретіндегі жұмысына толыққанды классикалық білімнің қажет екеніне сенген ол Венадағы Штаттс гимназиясында және университете оқыды, онда ол философиядан фон Циммерман мен Франц Брентаноның, ал эстетикадан Эдуард Хансликтің шәкірті болды. Оның өткір зиялылығымен жетекшілік ететін виртуоздығы теңдесіз еді. 1912 жылы ол Австрия императорының камералық виртуозы атанды. Листтің шәкірті ретінде Розенталь Санкт-Петербург, Париж және басқа қалаларда өнер көрсетті. Бірақ оның жалпы білімі де ескере берілді, сондықтан 1880 жылы Розенталь Вена университетінің философиялық курсына қабылдануға лайық болды. Алты жылдан кейін ол пианиномен мансабын жаңадан бастады, Лейпцигте және Бостонда үлкен жетістікке жетті, онда ол 1888 жылы АҚШ-та дебют жасады, содан кейін 1895 жылы Англияда. 1926–1928 жылдары Кертис музыка институтында сабақ берді. 1939 жылдан бастап Нью-Йорктегі жеке фортепиано мектебінде сабақ берді, ол 1946 жылы қайтыс болды. Розенталь 1928–1942 жылдары аралығында Columbia, Edison, Ultraphon, EMI және RCA Victor үшін шамамен үш сағаттық музыка жазды. Оның көптеген жазбалары заманындағы ең жақсы фортепианолық жазбалардың қатарында саналады. 78 айналымдық пластинкалардан басқа, American Piano Company (Ampico) фортепианолық роликтері де бар. Розентальдың әдеттегі өткір тілі туралы аңыз бар. Владимир Горовицтің Чайковскийдің бірінші фортепиано концертіндегі октавалық өткелдерді орындауын естігенде, ол Венадағы дебютінде: "Ол Октавиан, бірақ Цезарь емес" деді. Сол сияқты, өзінен бұрын танымал болған Игнацы Ян Падеревскийді тыңдағаннан кейін Розенталь: "Иә, ол жақсы ойнайды, болжамдағандай, бірақ ол Падеревский емес" деді. Бірде әріптесі Шопеннің "Минуттық вальсін" Розентальдың үштен бір рет орындағаннан кейін Розенталь пианистке "өмірімдегі ең қызықты жарты сағат үшін" алғыс айтты. Өмірінің соңында Розенталь Нью-Йорктегі "Great Northern" қонақүйінде тұрды, оны ол "Ұлыдан гөрі Солтүстік" деп атады. Оның шәкірттерінің арасында Чарльз Розен, Роберт Голдсанд және Хорхе Боле болды. Розентальдың автобиографиялық жазбаларының антологиясы Moriz Rosenthal: In Word and Music (ред. Марк Митчелл, Аллан Эванс. Индиана университетінің баспасы, 2006) деген атпен жарық көрді, сонымен қатар оның өкілдік және жарияланбаған жазбаларының CD дискісі де бар.
Rosenthal was born in Lemberg, Austrian Empire into a Jewish family, where his father was professor at the chief academy. At eight years of age he commenced his piano studies under Galoth (1869–1872). In 1872, Rosenthal became a pupil of Karol Mikuli, Chopin's pupil and editor, who trained him along more academic lines at Lviv Conservatory. At the age of twelve he became a pupil of Rafael Joseffy in Vienna. His debut occurred in Vienna in 1876. He had immediate success and after a tour of Romania he was made Court Pianist of Romania when he was fourteen years of age. From 1878 to 1879 he studied with Liszt at Weimar and Rome. He was associated with the great Hungarian master until 1886, when Liszt died in Bayreuth. Having the conviction that a well rounded classical education was necessary in his work as an interpreter, he studied at the Staats Gymnasium in Vienna and at the University, where he was a pupil in philosophy under Von Zimmerman and Franz Brentano and in esthetics under Eduard Hanslick. His virtuosity guided by a probing intellect was nonpareil. In 1912 he was made Kammervirtuoso for the Emperor of Austria. As Liszt's pupil, Rosenthal made appearances in St. Petersburg, Paris, and elsewhere. His general education, however, was not neglected, and in 1880 Rosenthal qualified to take the philosophical course at the University of Vienna. Six years later he resumed his career with the piano, achieving brilliant success in Leipzig, and in Boston, where he made his U. S. debut in 1888, and subsequently in England in 1895. He taught at the Curtis Institute of Music from 1926 1928. From 1939, he taught in his own piano school in New York City, where he died in 1946. Rosenthal recorded around three hours' worth of music between 1928 and 1942, for Columbia, Edison, Ultraphon, EMI, and RCA Victor. Several of the discs are often regarded as among the finest piano recordings from his time. In addition to 78 rpm records, a number of American Piano Company (Ampico) piano rolls also exist. Rosenthal's usually malicious wit was legendary. When he heard Vladimir Horowitz blaze through the octave passages of Tchaikovsky's First Piano Concerto at his Vienna debut, he remarked: "He is an Octavian, but not Caesar." In similar vein, after hearing Ignacy Jan Paderewski, whose reputation had preceded him, Rosenthal said: "Yes, he plays well, I suppose, but he's no Paderewski". A colleague once played Rosenthal's arrangement of Chopin's Minute Waltz in thirds at a recital, after which Rosenthal thanked the pianist "for the most enjoyable quarter of an hour of my life". Towards the end of his life Rosenthal lived at the Great Northern Hotel in New York, which he referred to as "more Northern than Great". His pupils included Charles Rosen, Robert Goldsand, and Jorge Bolet. An anthology of Rosenthal's autobiographical writings was published as Moriz Rosenthal: In Word and Music (ed. Mark Mitchell, Allan Evans. Indiana University Press, 2006), which also contains a CD of representative and unpublished recordings.