Кіріспе
Балти тілі (Nastaʿlīq жазуы: بلتی, тибет жазуы: སྦལ་ཏི།) – Пәкістанның Гилгит-Балтистан аймағында, Үндістанның Ладакх аймағындағы Лех ауданының Нубра аңғарында және Каргил ауданында Балти этносының ана тілі болып табылатын тибет тілінің бір тармағы. Бұл тіл стандартты тибет тілінен өзгеше; стандартты тибет тілінде жоғалған көне тибет тілінің көптеген дыбыстары Балти тілінде сақталған. Сонымен қатар, Балти тілінде тек көп буынды сөздерде ғана қарапайым екпін жүйесі бар, ал стандартты тибет тілінде тон контурын қамтитын күрделі және ерекше екпін жүйесі бар. Пәкістандық БАҚ-тағы урду, панджаби және ағылшын сияқты үстем тілдердің, сондай-ақ араб және парсы тілдерінің діни ықпалының нәтижесінде Балти тілі, Пәкістанның басқа да аймақтық тілдері сияқты, сөздік қорын қарыз сөздер есебінен үнемі кеңейтіп келеді.
Balti (Nastaʿlīq script: بلتی, Tibetan script: སྦལ་ཏི།, ) is a Tibetic language natively spoken by the ethnic Balti people in the Baltistan region of Gilgit Baltistan, Pakistan, Nubra Valley of the Leh district and in the Kargil district of Ladakh, India. The language differs from Standard Tibetan; many sounds of Old Tibetan that were lost in Standard Tibetan are retained in the Balti language. It also has a simple pitch accent system only in multi syllabic words while Standard Tibetan has a complex and distinct pitch system that includes tone contour. Due to effects of dominant languages in Pakistani media like Urdu, Punjabi and English and religious impact of Arabic and Persian languages, Balti, like other regional languages of Pakistan, is continuously expanding its vocabulary base with loanwords.
Демографиялық көрсеткіштері мен таралуы
Балти тілі Пәкістанның Гилгит-Балтистан аймағының көп бөлігінде, сондай-ақ Үндістанның Каргил және Нұбра-Ладакх аймақтарында таралған. Гилгит-Балтистан скауттарының мәліметінше, Балти тілі негізінен Гилгит-Балтистанның Скарду, Шигар, Ганче, Рунду және Харманг аудандарында қолданылады. Ладакх аймағының екі ауданында (Каргил және Лех) бұл тіл Каргил қаласында және оған жақын ауылдарда – Хардасс, Лато, Каркитчуо және Балти Базарда, ал Лехте – Туртук, Богданг, Тиакшиде, соның ішінде Лех қаласы мен жақын маңдағы ауылдарда сөйленеді. Балти тілі Пәкістанның Карачи, Лахор, Пешавар, Исламабад, Кветта және басқа да қалаларында Балти иммигранттары тарапынан да қолданылады. Үндістанда бұл тіл Дехрадун, Найнитал, Амбари, Шимла, Викаснагар және Солтүстік Үндістанның басқа қалаларында, Үндістан мен Пәкістанның бөлінуіне дейін Балтистан, Каргил және Нұбрадан көшіп келген иммигранттардың арасында таралған.