Кіріспе

Стероидтік дәрі-дәрмектер

Преднизон – глюкокортикоидтық дәрі-дәрмек, көбінесе иммундық жүйені басу және астма, СЖСА (әрекетсіздікке байланысты тыныс алудың шектелуі) және ревматологиялық аурулар сияқты жағдайлардағы қабынуды азайту үшін қолданылады. Ол сондай-ақ, қатерлі ісіктерге байланысты қандағы кальцийдің жоғары деңгейін және бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігін емдеу үшін басқа стероидтармен бірге қолданылады. Ұзақ қолданылғаннан кейін преднизонды біртіндеп тоқтату қажет. Содан кейін преднизолон глюкокортикоид рецепторларына байланысып, оларды белсендіреді және гендік экспрессиядағы өзгерістерді тудырады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Ол генериктік дәрі ретінде қолжетімді.

Медициналық қолданыстар

Преднизон көптеген түрлі аутоиммундық аурулар мен қабыну жағдайларына қолданылады, оның ішінде астма, подагра, ХОББ, ХПК, ревматикалық аурулар, аллергиялық аурулар, ойық көкпекшелі колит және Крон ауруы, полиангиитпен қатар жүретін гранулематоз, бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі, қатерлі ісіктен туындаған гиперкальциемия, тиреоидит, ларингит, ауыр туберкулез, қызылша, экзема, липидтік пневмонит, перикардит, көптік склероз, нефротикалық синдром, саркоидоз, белдеме ауруының салдарынан туындаған жағдайларды жеңілдету үшін де қолданылады. Сондай-ақ, преднизон мигрень және кластерлік бас ауруларын, сондай-ақ ауыр афтоздық жараларды емдеуде қолданылған. Преднизон ісікке қарсы препарат ретінде де пайдаланылады. Көп жағдайларда, преднизон сенсориневральды есту қабілетінің кенеттен жоғалуына (SSNHL) емдеу ретінде тағайындалады. Преднизонды диуретиктерге бүйректің сезімталдығын арттыру үшін де қолдануға болады, әсіресе диуретиктерге төзімді жүрек жеткіліксіздігі бар науқастарда, оларға үлкен дозада диуретиктер тағайындалған кезде. Осы мақсаттағы әрекет механизмі мынадай: преднизон, глюкокортикоид, бүйректің ішкі миелоидты жинақтағыш түтікшесіндегі А типіндегі натриуреттік пептид рецепторларының тығыздығын арттыру арқылы бүйректің натриуреттік пептидке жауабын жақсартады, соның салдарынан күшті диурез пайда болады. Жоғары дозада ол ағза трансплантациясынан кейін қабылдамау реакциясын болдырмау үшін қолданылуы мүмкін. Преднизонның минералокортикоидтық әсері шамалы болғандықтан, ол бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігін емдеу үшін қолданылмайды, егер бірге күштірек минералокортикоид қолданылмаса. Кейбір адамдарда депрессия немесе депрессиялық белгілер мен көңіл сығуына себеп болуы мүмкін. Ұзақ мерзімдік қосымша әсерлеріне Кушинг синдромы, стероидтық деменция синдромы, дене салмағының артуы, глаукома және катаракта, 2-типті қант диабеті және дозаны азайту немесе тоқтату кезіндегі депрессия жатады. Ұзақ уақыт бойы стероидтарды қолдану остеопороз қаупін арттырады, бірақ зерттеулер көрсеткендей, осы адамдардың көпшілігі сүйектерді қорғау үшін дәрілер қабылдамаған. Преднизон сонымен қатар лейкоцитозға алып келеді.

Кіші

Науқас ұзақ мерзімді емдеуден өткен болса, емді күрт тоқтату Аддисондық дағдарысқа алып келуі мүмкін. Созылмалы терапиядағылар үшін күндіз-түнде дозалау бүйрекүсті бездерінің жұмысын сақтап, жанама әсерлерді азайтуға көмектеседі. Глюкокортикоидтар гипоталамустың және алдыңғы гипофиздегі кортикотрофтардың кері байланысын тежейді, нәтижесінде кортикотропин босатушы гормон (CRH) және адренокортикотропты гормон (ACTH) деңгейі төмендейді. Осы себепті, преднизон сияқты глюкокортикоид аналогтары глюкокортикоидтардың табиғи синтезін төмендетеді. Бұл механизм тез арада тәуелділікке әкелуі мүмкін және дәрілерді тым жылдам тоқтатса қауіпті болуы мүмкін. Организм CRH және ACTH синтезін қайта бастауға, ал бүйрекүсті бездері қалыпты жұмыс істеуге уақыт керек. Егер 7-10 мг немесе одан жоғары дозада бірнеше апта бойы қолданылса, преднизон гипоталамус-гипофиз-бүйрекүсті бездер (ГГБ) осін басуға бастауы мүмкін. Бұл организмнің күніне өндіретін эндогенді кортизол мөлшеріне шамамен тең. Осылайша, ГГБ осі басылып, атрофияға ұшырайды. Мұндай жағдайда, науқасқа преднизон дозасын бірте-бірте азайту қажет, осылайша бүйрекүсті бездерінің функциясын қалпына келтіріп, стероидтардың ендогенді өндірісіне жеткілікті уақыт беруге болады.

Фармакология

Преднизон - синтетикалық глюкокортикоид, қабынуға қарсы және иммуносупрессивтік қасиеттері үшін қолданылады. Преднизон – продәругі; ол бауырда 11β HSD ферменті арқылы белсенді зат – преднизолонға айналады. Преднизон бауыр метаболизмі арқылы преднизолонға шайқағанша айтарлықтай биологиялық әсерге ие емес.

Фармакокинетика

Преднизон асқазан-ішек жолынан сіңіріледі және оның жартылай ыдырау кезеңі 2–3 сағатты құрайды. Дәрі цитохром P450 ферменттерін пайдаланатын бауыр метаболизмі арқылы шығарылады. Метаболиттер өт және зәрмен бөлінеді.

Өнеркәсіп

Фармацевтикалық өнеркәсіп Құрама Штаттар Фармакопеясының (USP) талаптарына сәйкес еріту сынағы жабдықтарын калибрлеу үшін преднизон таблеткаларын пайдаланады.

Химия

Преднизон - синтетикалық прегнан кортикостероиді және кортизонның туындысы, сондай-ақ δ1 кортизон, 1,2-дегидрокортизон немесе 17α,21-дигидроксипрегна-1,4-диен-3,11,20-трион деп те белгілі.

Тарих

Преднизон мен преднизолонның алғашқы оқшаулануы және құрылымдық идентификациясы 1950 жылы Артур Нобиль жасады. Преднизонды коммерциялық тұрғыдан жүзеге асырылған алғашқы синтез 1955 жылы Артур Нобиль және оның әріптестері Schering Corporation зертханаларында, кейін Schering Plough Corporation болып өзгерген, жүргізді. Олар кортизонды Corynebacterium simplex бактериясы арқылы микробиологиялық окистеу арқылы преднизонға айналдыруға болатынын анықтады. Дәл осы процесс гидрокортизоннан преднизолон дайындау үшін де қолданылды. Бұл қосылыстардың кортизон мен гидрокортизонға қарағанда жоғары адренкортикоидтық активтілігі егеуқұйрықтарда және тиісінше Delta Cortef-те көрсетілді.