Кіріспе

Италиялық утопиялық социалист (1761-1837)

Сондай-ақ, Филиппо Буонарротиді (1661–1733) қараңыз. Филиппо Джузеппе Мария Людовико Буонарроти, көбінесе француз тілінде Филипп Буонарроти (11 қараша 1761 – 16 қыркүйек 1837) деп аталатын, итальяндық утопиялық социалист, жазушы, агитатор, масон және қастандық жасаушы; ол Корсика, Франция және Женевада белсенді болды. Оның "Бейбюфтің Теңдіктер Қастандығының тарихы" (1828) революционерлер үшін ең маңызды мәтінге айналып, Бланки және Маркс сияқты социалистерге шабыт берді. Ол қоғамды кезең-кезеңмен өзгертуге бағытталған, монархиядан либерализмге, содан кейін радикализмге және ақырында коммунизмге көшуді көздейтін өзара көмек стратегиясын ұсынды.

Ертедегі белсенділігі

Буонарроти Тоскананың Ұлы Герцогтігінде, Пиза қаласында жергілікті дворяндық отбасында дүниеге келді, бұл отбасы Микеланджело да жататын Буонарроти әулеті еді. Ол Пиза университетінде заң оқып, Ұлы герцог Петр Леопольдтың билігі үшін бүлікшіл деп танылған «Газетта Универсале» (1787) газетін құрды. 1786 жылы масондық ложаға қосылғаны болжамдалады. Үнемі билік тарапынан қадағалауда болса да, француз революциясы басталғанда оны қолдады. Ол Корсикаға «Giornale Patriottico di Corsica» газеті арқылы революциялық идеяларды тарату үшін сапарлады, бұл газет француз революциясын ашық түрде қолдайтын алғашқы итальян тіліндегі басылым болды. Корсикада Буонарроти Якобиндер клубына қосылып, Бонапарттармен достық қарым-қатынас орнатты.

Конвенция бойынша

1791 жылы маусымда Буонарроти аралдан қуылды және туған Тосканасына оралған соң тұтқындалып, түрмеге қамалды. 1793 жылы Парижге сапар шегіп, Пантеон қоғамының мүшесі атанды. Максимилиан Робеспьер оны Ниццадағы базадан итальяндық эмигрант-революционерлерді ұйымдастыруға бекітті. Паскуале Паолиді Ұлттық конвенцияға сынып, революциялық іс-қимылдары үшін 1793 жылы мамыр айында француз азаматтығының ерекше жарлығымен марапатталды. 1794 жылы сәуірде ол Империя порты Онеглияда Ұлттық комиссар болып тағайындалды, ол Солтүстік Италияға француз шабуылы кезінде француз жақтас итальяндықтардың панасы болған жер.

Бэбеуфтың зайыбы және кейінгі өмірі

Ол 1795 жылы Термидориялық реакциядан кейін Парижге қайта шақырылды, содан кейін оның достары Термидориялық реакциямен биліктен қуылғаннан кейін Плессис түрмесіне қамалды. Ол жерде ол Гракх Бабефпен танысып, наурыздан қазанға дейін бірге түрмеде отырған кезде оның ең жақтас қолдаушысы мен серігіне айналды. Буонаротти 1796 жылдың 8 мамырында француз директориясы Бабеф және басқа қастандықшылармен бірге қайтадан тұтқындалды. Бабеф гильотинаға алынды, ал Буонаротти 1797 жылдың ақпан айында ресми түрде тұтқындалып, Олерон аралында ұсталды. 1799 жылы бірінші консул болғаннан кейін Наполеон Бонапарт оны босатып жіберді. Ол Империя кезінде Женеваға, ал Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда Брюссельге жер аударылды. 1808 жылы Буонаротти «Les Sublimes Maîtres Parfaits» (Тамаша Кемел Шеберлер) атты масондық ложасын құрды, оған тек қана белсенді масондар ғана қабылданатын болды. Осы ложа ішінде ол өзінің саяси армандары мен ұмтылыстарын ілгерілету үшін жасырын топ құрды. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін Парижге оралды. Ол Марк Рене де Войер де Полми д'Аргенсон, Шарль Тесте, Улисс Трелат, Харо, Франсуа Винсент Распель, Луи Бланк және Огюст Бланкимен танысты. Ол Парижде күрт қайтыс болды.

Ықпал

Буонарротидің революциялық принциптері 1830-шы жылдар мен 1840-шы жылдардың басында маңызды болып шықты; Огюст Бланки өзінің көтеріліс дағдылары мен тактикасының көп бөлігін Буонарротиден үйренді, ал "Бейбұфтың теңдік үшін жасаған қастандығы", одан кейін болған сот процесі осы тұрғыда маңызды мәтін ретінде қарастырылуы мүмкін. Кейін, 1848 жылғы Франциядағы және басқа елдердегі революционерлер бұл еңбекке негізгі іргетас ретінде зор мән берді. Михаил Бакунин Буонарротиді "өз заманының ең ірі қастандықшысы" деп бағалап, оның революциялық тәжірибесіне күшті ықпал етті. Бакунин зерттеушісі Артур Ленинг Буонарроти туралы былай деп жазды: "Ол да халықаралық деңгейде, бірақ одан әлдеқайда ұзақ мерзімге созылып, масондық үлгіде, кейде масондық ұйымдарды пайдалана отырып, 1796 жылғы теңдік идеологиясы үшін, әлеуметтік революция үшін және Еуропаны республикалық жүйеге көшіру үшін жұмыс істеді. Қырық жыл бойы принциптер өзгермеді: басшылық құпия сақталды; жоғары сатылардың бар екені төменгі сатыларға белгісіз болды; өзгергіш сипаттағы бұл желі басқа қоғамдардың мүмкіндіктерін пайдаланды және оларды қолданды." Кейбір зерттеушілер бұл принциптер Бакуниннің жазбаларында анық көрінеді деп санайды.