Кіріспе

Микоян Гуревич МиГ-1 – 1940 жылғы Микоян-Гуревич жасаған, 1939 жылы биікке көтерілуге арналған истребительге қойылған талаптарға сай келетін совет истребитель ұшағы. Алюминий сияқты стратегиялық материалдарға деген қажеттілікті азайту мақсатында, ұшақтың көп бөлігі болат құбырлар мен ағаштан жасалған. Ұшу сынақтары бірқатар кемшіліктерді көрсетті, бірақ оларды түзетуге үлкермей, өндіріске тапсырылды. Ұшақ МиГ-3 моделіне дейін жүз данадан астам салынды. 1941 жылы Кеңес Әуе Күштерінің (ВВС) истребитель полктеріне берілді, бірақ көпшілігі 1941 жылғы маусымда Германияның Кеңес Одағына басып кірген «Барбаросса» операциясының алғашқы күндерінде қиратылды.

Жобалау кезеңі

МиГ-1 1939 жылғы қаңтарда ВВС берген тізбелі қозғалтқышы бар жоғары биіктіктегі истребительге қойылған талапқа жауап ретінде жобаланды. Бастапқыда И-200 деп аталған ұшақ Поликарпов конструкторлық бюросында жасалды. 1939 жылғы маусымда Николай Поликарпов пен оның көмекшісі М. Тетивикин басшылығымен жұмыс басталды. Поликарповтың өзі радиалды қозғалтқыштарды ұнатқан және сол кезде I-180 жобасын ұсынған, бірақ қуатты Микулин АМ-37 тізбелі қозғалтқышы қолжетімді болғанда, оны истребительде пайдалануға шешім қабылдады. Ол таңдаған тәсіл – қажетті күштік қондырғының айналасына ең кішкентай ұшақты құрастыру, салмақты және қарсылықты азайту арқылы жеңіл истребитель философиясын іске асыру. Техникалық тапсырмаға сәйкес, ұшақ 670 км/сағ жылдамдыққа жете алуы керек еді. 1939 жылғы тамызда Поликарпов Иосиф Сталиннің құрметін жоғалтты. Соның салдарынан, 1939 жылғы қарашада Поликарпов Германияның авиациялық зауыттарына сапарлағанда, совет билігі оның конструкторлық тобын таратып, Артем Микоян мен Михаил Гуревич басқарған жаңа Эксперименталдық конструкторлық бөлімін (ОКО) құруға шешім қабылдады. Бұл бөлім формальды түрде Поликарпов бюросына бағынышты болып қалды, бірақ 1940 жылғы маусымға дейін. I-200 жобасы бойынша одан әрі жұмыс Микоян мен Гуревичке тапсырылды, олар кейіннен оның конструкторлары деп танылды, бірақ толық әділеттілікпен емес. МиГ-1 – аралас конструкциялы, құйрық тірегі бар төмен қанатты моноплан. Жеңіл қорытпалардың жетіспеушілігіне байланысты артқы фюзеляж ағаштан жасалды, ал алдыңғы фюзеляж, винттен кабинаның артқы бөлігіне дейін, дюралюминиймен қапталған дәнекерленген болат құбырлы фермадан тұрды. Қанаттың көп бөлігі ағаштан жасалған, бірақ орталық бөлігі темірден жасалған, негізгі бөлігі темірден жасалған I-тәрізді профильге ие. Қанат Clark YH профилін қолданды. Ол дөңгелектелген ұштармен біркелкі тартылды, ал қанаттың сыртқы бөліктері 5° диэдралға ие болды. Барлық үш тістеу дөңгелегі гидравликалық түрде жиырылды; негізгі тістеулер қанаттың орталық бөлігіне қарай. Кабина алдыңғы бөлігіне жақын орналасқан, бұл жерге қону және маневр жасау кезінде көрінуді шектеді. АМ-37 қозғалтқышы әлі қолжетімді болмағандықтан, оны аз қуатты V-12 Микулин АМ-35А қозғалтқышымен ауыстыруға тура келді. Ол әрбір цилиндр жұбына бірден алты шығару түтікшесіне ие болды, бұл қосымша итерме күшін қамтамасыз етті. Ол диаметрі 22Ye VISh басқарылатын питч винтін қозғалтты. Суперчарджерге ауа кіретін тетіктер қанат түбінде, ал май салқындатқышы қозғалтқыштың сол жағында орналасқан. Радиатор кабинаның астында болды. Қару-жараққа екі фюзеляжға орнатылған ШКАС пулеметі және бір УБС пулеметі кірді. Нәтижесінде 5 сәуірде 1940 жылы Мәскеудегі Ходинка әуежайында бас сынақ ұшқышы Аркадий Екатов басқаруымен алғашқы ұшуын жасаған дәстүрлі ұшақ пайда болды. 24 мамырда алғашқы прототип 6900 м биіктікте 648,5 км/сағ жылдамдыққа жетті. Алайда, бұл қозғалтқышпен Әскери-әуе күштері бұрын белгілеген жылдамдыққа жете алмады. Екінші прототип 9 мамырда ұшты, бірақ үшінші ұшақ, бірінші қаруланған, 6 маусымға дейін күтуге мәжбүр болды, өйткені синхронизациялық механизмдегі проблемалар жердегі атыс сынақтарын ұзартты. 5 тамызда максималды күш қолданылғанда жылдамдыққа қол жеткізілді. Биіктікке жету уақыты 5,1 минут және 7,2 минут болды, ал төменгі биіктіктегі жылдамдықтар болды және . I-26 (Як-1) және I-301 (ЛаГГ-3) сияқты басқа бәсекелес жобалардан айырмашылығы, I-200 тамыз айындағы мемлекеттік сынақтарды алғашқы әрекетте сәтті аяқтады. Бірақ сынақтар бірқатар күрделі ақауларды көрсетті, соның ішінде маневр жасау кезінде көрінудің нашарлығы, кабинадағы нашар сапалы плексиглас пилоттың көрісін бұрмалап, басқарудың қиындығы, нашар бойлық тұрақтылық, кабинаны ашудың қиындығы, тым ыстық кабина және "жаңадан айналуға бейімділік, одан қалпына келтіруге жақын болмаған". Сынақтар кезінде анықталған кемшіліктерге байланысты ұшаққа бірқатар жақсартулар енгізілуі керек болды, бірақ өндіріс басталғанға дейін олардың тек азы ғана жүзеге асырылды, өйткені VVS заманауи истребительдерді қызметке енгізуге асықты. Бұларға май салқындатқышының мұрын жағында қосымша ауа кіретін тетік, отын бактерілерінің айналасындағы резеңке қаптамалар, оларды өздігінен жабатын, әрқайсысы FAB-100 бомбасын тасымалдай алатын екі қанат астындағы бомба тіректері, PBP-1 нысана көздегіші және әр ШКАС пулеметіне 375 оқ, ал УБС пулеметіне 300 оқ берілді. Тоғызыншы ұшақтан бастап, жақтан ашылатын кабина артқы жылжымалы кабинамен ауыстырылды, оны ұшу кезінде тастауға болатын. 1940 жылғы 9 желтоқсанда алғашқы 100 I-200 ұшағы МиГ-1 деп аталды (Микоян мен Гуревичтің әріптерімен). Жақсарту процесі өндіріс кезеңінде жалғасты, бірақ олар бірден өндіріс желісіне енгізілмеді, олардың орнына бағалау үшін төртінші прототипке енгізілді. Бұл ұшақ 1940 жылғы 29 қазанда алғаш рет ұшты және I-200-ге қарағанда айтарлықтай жақсартылған. Ол мемлекеттік қабылдау сынақтарынан өтті және оның жақсартулары 101-ші I-200-ден бастап өндіріс желісіне енгізілді. Бұл ұшақтар 1940 жылғы 9 желтоқсанда МиГ-3 деп аталды, бірақ алғашқы өндірістік МиГ-3 1940 жылғы 20 желтоқсанда ғана аяқталды.

Қосымша сынақтар

I-200 прототиптері бірқатар ұсыныстарды бағалау үшін қолданылды. Мысалы, екінші прототип AM-37 қозғалтқышының прототипімен жабдықталды және алғаш рет осы қозғалтқышпен 1941 жылдың 6 қаңтарында ұшты. Ол ауыр дірілдеу мәселесіне тап болды және барлық күш-жігерге қарамастан, 7 мамырдағы ұшу кезінде апатқа ұшырап, соңынан болған апатта қирады. Үшінші прототип көбінесе қару-жарақ сынақтары үшін пайдаланылды, оның ішінде RS-82 ракеталарымен және басқа да қару-жарақтармен тәжірибелер жүргізілді. Тағы бір сынақ үшін ол қанаттардың астында сыртқы контейнерлерде орналасқан эксперименталды MP-3 автоканонымен жабдықталды және IP-201 деп қайта аталды. Осы сынақтар үшін 12,7 мм UBS пушкасы алынып тасталды, ал бос орын қосымша жанармай багімен толтырылды. Бастапқыда пушканың ату жылдамдығы минутына 300 оқ болатын, бірақ бұл көрсеткіш тез екі есеге артты және пушка MP-6 деп аталды. Ұшақтың металл қанат панельдеріне қарамастан, қаруларды орнату қиын болды және пушкалар алғаш орнатылғанда қанаттар деформацияланды. Ол 1940 жылдың 1 желтоқсанында екі MP-6 және екі 12,7 мм AP 12,7 пулеметімен бірінші және жалғыз ұшуын жасады, бірақ бітелген жанармай құбырының салдарынан пулеметтер атылғанға дейін мәжбүрлі қону жасауға тура келді. Басқа ұшақтардағы сынақтар пушканың өте қанағаттанарлықсыз жұмыс істейтінін көрсетті және оның әзірлеуі тоқтатылды. Дизайнерлер 1941 жылдың 15 мамырында тұтқындалып, 1941 жылдың 28 қазанында атылды.

Пайдалану тарихы

1940 жылдың 3 желтоқсанында ВВС 41-ші истребитель полкіне (истребительский авиационный полк), Қырымдағы Кача қаласында орналасқан, I-200 ұшағына операциялық сынақтар жүргізуді тапсырды. Сынақтар аяқталғаннан кейін оларды пилоттарды даярлау үшін Евпаториядағы 146-шы истребитель полкіне жіберуге бұйрық берілді. 1941 жылдың 22 ақпанына дейін 89 данасы тұрақты истребитель бөлімшелеріне, әсіресе Литвадағы Каунастағы 89-шы истребитель полкіне және Польшадағы Беластоктағы 41-ші истребитель полкіне берілді, екеуі де 1939–40 жылдардан бері совет оккупациясы астында болды. Дегенмен, МиГ-1 немесе МиГ-3 ұшақтарын басқаруға барлығы төрт ұшқыш ғана даярланған. МиГ-1 ұшақтарының жауынгерлік қасиеттері туралы көп мәлімет жоқ, себебі олардың көпшілігі Барбаросса операциясының басында-ақ қираған болуы мүмкін. Алайда, 1944 жылға дейін бір ұшақ ВВС инвентаризациясында тіркелген, ол сол жылы алынып тасталды деп жазылған. Izdeliye 61: I-200 прототипінің OKB ішкі "өнім" белгісі. I-200: МиГ-1 прототипі, үш данасы жасалған. МиГ-1: Кеңес Әуе күштері үшін бір орындық жойғыш ұшақ.