Кіріспе
Италиялық опера әншісі (1892–1957)
Эцио Фортунато Пинза (18 мамыр 1892 – 9 мамыр 1957) – итальяндық опера әншісі. Пинза бай, тегіс және керемет дыбысты дауысқа ие болды, басқа тән емес икемділікпен. Ол Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында 22 маусым бойы өнер көрсетіп, 50 операның 750-ден астам қойылымында қатысты. Сан-Франциско операсында Пинза 1927 жылдан 1948 жылға дейін 20 маусымда 26 рөлді орындады. Пинза Миландағы Ла Скала және Лондонның Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында да зор табысқа ие болды. 1948 жылы Метрополитен операсынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Пинза Бродвейде музыкалық театрларда жаңа мансап бастады, ең бастысы – «Оңтүстік Тынық мұхиты» мюзиклінде Эмиль де Бекк рөлін жасады. Голливуд фильмдеріндегі өнер көрсетулері оған үлкен сәттілік әкелмеді.
Алғашқы жылдар
Эцио Фортунато Пинза 1892 жылы Римде қарапайым отбасында дүниеге келді. Ол ата-анасының жетінші баласы еді және балалық шағынан аман қалған тұңғыш бала болды. Пинза Италияның шығыс жағалауындағы ежелгі Равенна қаласында өсті. Ол Болоньяның Джованни Баттиста Мартини консерваториясында ән өнерін оқыды және 1914 жылы 22 жасында Кремонадағы «Норма» операсында Оровесо рөлімен опералық дебютін жасады. Жастық шағында Пинза велосипед спортына құмар болатын. «Ол кезде мен мұны білмедім, бірақ», - деді ол кейінірек сұхбат берушіге, «сол кезде мен өкпе сыйымды дамытып жаттым, соның арқасында дауысым тіпті ең жоғарғы қатардағы көрермендерге де естіледі». Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, төрт жыл әскери қызметтен кейін 1919 жылы Римде опералық мансабын жаңадан бастады. Содан кейін оны Италияның ең беделді опера театры – Миланның «Ла Скала» театрына шақырды, ол 1922 жылдың ақпанында онда дебют жасады. «Ла Скала» театрында, ұлы және талапкер дирижер Артуро Тосканинидің жетекшілігімен, Пинзаның мансабы келесі бірнеше маусымда гүлденді. Ол ән өнерінің жоғары сапасымен және сахнадағы тартымды бейнесімен сыншылар мен көрермендердің сүйіктісіне айналды. Болонья консерваториясына қарамастан, Пинза нота оқуға ешқашан үйренбеді, ол барлық музыканы құлағымен қабылдады. Ол фортепианода ойналған өзінің партиясын тыңдап, содан кейін оны дәл қайталайтын. Пинза 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында халықаралық опера сахнасында танымал болған итальяндық бастың көрнекті өкілдері Франческо Наварини мен Витторио Аримондиден және 1900 жылдардың басында көзге түскен Назаррено Де Ангелистен кейін келді. Италиялық опера репертуарындағы оның тағы бір белгілі алдыңғыларының бірі – испандық Хосе Мардонес болды, ол 1909 мен 1926 жылдар аралығында Бостон және Метрополитен опера компанияларымен үнемі өнер көрсетті. Пинзаның дауысымен ұқсас естілетін Танкреди Пасеро итальяндық бас әншілер арасында оның басты замандас бәсекелесі болды. Алайда Пасерода Пинзаға тән сұлулық пен тартымдылық болмады.
Опералық табыстар
Пинзаның Метрополитен операсындағы тұңғыш дебюті 1926 жылғы қарашада Спонтинидің «La vestale» операсында болды, онда атақты американдық сопрано Роза Понселл басты рөлді орындады. 1929 жылы ол Дон Джованни рөлін орындады, ол кейіннен оның ең танымал рөліне айналды. Ол өзінің репертуарына Моцарттың Фигаросын (1940 жылы) және Сарастроны (1942 жылы) қосты, сондай-ақ Беллини, Доницетти және Вердидің көптеген итальяндық опералық рөлдерін, ал Мусоргскийдің «Борис Годунов» операсын (итальян тілінде) орындады. Метрополитеннен басқа, Пинза 1930–1939 жылдары Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында өнер көрсетті және 1934–1937 жылдары Салцбург фестиваліне атақты неміс дирижері Бруно Вальтер шақырды. Пинза 1935 жылы Тосканинидің жетекшілігімен тағы да ән шырқады, бұл жолы Нью-Йорк филармониялық оркестрімен Бетховеннің «Missa Solemnis» операсында бас солисті ретінде. Бұл қойылымдардың бірі CBS арнасында көрсетілді және транскрипциялық дискілерде сақталды; бұл жазба LP және CD форматтарында жарық көрді. Ол сондай-ақ Тосканинидің 1938 жылғы 6 ақпандағы NBC Симфониялық оркестрінің Бетховеннің «Тоғызыншы симфониясын» орындауында ән шырқады. Екі қойылым да Карнеги залында өтті. 1947 жылғы қазан айында ол Гуноның «Фауст» операсында Мефистофель рөлін орындады, ал оның қызы, сопрано Клаудия Пинза Боззолла Сан-Франциско операсында Маргарита рөлінде ойнады. Пинза 1948 жылы Метрополитен операсынан кетті. Ол өзінің қарыштама кезеңінде Метте көптеген атақты әншілермен бірге сахнада болды, олардың ішінде Амелита Галли-Курчи, Роза Понселл, Элизабет Ретберг, Мария Джерица, Джованни Мартинелли, Бениамино Джигли, Лоуренс Тиббет және Джузеппе Де Лука сияқты халықаралық жұлдыздар бар еді. Метрополитен опера театры жаңа Метрополитен опера үйіндегі (Линкольн орталығы) барлық су көздерін Пинзаға арнап құрмет көрсетті. Операдан зейнеткерлікке шыққанға дейін оның репертуарында шамамен 95 рөл болды.
ФБР-дің тұтқындауы және ұстауы
1942 жылдың наурыз айында ФБР Пинцаны Нью-Йорктегі үйінен қамап, оны Эллис аралында үш айға жуық уақыт бойы сотсыз ұстады. Осымен бірге, жүздеген итальян-американдықтар да Остік державаларды қолдады деген күдікпен ұсталған болатын. Метрополитен операсының тағы бір басс-оқытушысы Норман Кордон, Пинцаның бәсекелесі саналған, жеке өзі ФБР-ге Пинцаның фашизмді жақтаушы екенін айтқанын мақтанды. Пинца қамауға алынған кезде АҚШ азаматтығын алуға барлыққа төрт ай ғана қалған еді. Оқиға Пинцаға ауыр соққы болды, содан кейін көп жыл бойы үлкен депрессиядан зардап шекті. Бұған қарамастан, Пинца босатылып шыққаннан кейін көп ұзамай, Пинца мен Кордон «Дон Джованни» операсының Меттегі қойылымында бірге өнер көрсетті, онда Пинца бас рөлде, ал Кордон Коммендаторе рөлінде болды.
Кейінгі жылдар және өлім
Метрополитенмен қоштасқаннан кейін Пинза Бродвей мюзиклдерінде екінші мансабын бастады. 1949 жылдың сәуір айында ол Роджерс пен Хаммерштейннің «Оңтүстік Тынық мұхиты» мюзиклінде француз плантаторы Эмиль де Бекк рөлін сомдады. Оның хит ән «Some Enchanted Evening»-ді өте көркем орындауы Пинзаны матине идолы және ұлттық деңгейде танымал тұлғаға айналдырды. 1950 жылы ол мюзиклдегі ең үздік ер адам рөлі үшін «Тони» сыйлығын алды. Пинза Нью-Йорктің Рай қаласындағы Вестчестер кантри клубының мүшесі болды және Оңтүстік курстың бесінші гольф алаңына жақын жердегі үйде тұрды. 1953 жылы ол «Бонино» атты қысқа мерзімді NBC комедиялық телешоуының авторы болды. 1954 жылы Флоренс Хендерсонмен бірге «Фанни» Бродвей қойылымында ойнады. 1954 жылдың 28 наурызында Пинза мен Хендерсон «General Foods 25 жылдығына арналған арнайы телешоуда: Роджерс пен Хаммерштейнге құрмет» бағдарламасына қатысты, ол сол кездегі барлық төрт американдық телеарнада көрсетілді. Пинзаның денсаулығы 1950 жылдардың ортасында нашарлай бастады; бірнеше жүрек ұстамаларынан кейін 1957 жылдың 1 мамырында инсульт болды. Пинза 9 мамыр күні Коннектикут штатының Стамфорд қаласында 64 жасында жүрек ауруынан ұйықтағанда қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі Нью-Йорктегі Әулие Иоанн соборында өтті. Ол Коннектикут штатының Гринвич қаласындағы Путнам зиратында жерленген. Өлімінен аз уақыт бұрын Пинза өзінің естеліктерін аяқтады, олар 1958 жылы Rinehart & Company баспасынан жарық көрді. Кітапта оның мансабы кезінде түсірілген фотосуреттері, сондай-ақ отбасылық суреттері де бар.
Жеке өмір
Пинза екі рет үйленген. Бірінші әйелі Аугуста Кассинеллиден Клаудия Пинза Боззолла деген қызы дүниеге келді, ол өзі де танымал опера әншісі, вокал жаттықтырушысы және режиссер болды. Кассинеллиден ажырасқаннан кейін, 1940 жылы ол Дорис Ликке үйленді, ол The New York Times газетінде "Метрополитен Операсының балет тобының мүшесі" деп сипатталған. Олардың үш баласы болды: Клелия, Пьетро және Глория. Клелияның қызы, журналист Сара Гудйер 2000 жылы The Village Voice газетінде әкесінің соғыс жылдарындағы қиындықтары туралы жазды.
Кино және теледидар
Пинза 1947 жылғы «Карнеги залы» фильмінен бастап бірнеше фильмде ойнады, онда бірқатар танымал классикалық әншілер, музыканттар, дирижерлер және Нью-Йорк филармониясы оркестрі қатысты. Ол Metro Goldwyn Mayer кинокомпаниясымен келісімшарт жасасты және 1951 жылы Лана Тернермен бірге «Мистер Империум» және «Қатаң түрде арсыз» фильмдерінде түсті; екі фильм де кассада сәтсіз болғаннан кейін MGM оның келісімшартын бұзды. Оның үлкен экрандағы соңғы рөлі – «Twentyth Century Fox» компаниясының «Бүгін ән айтамыз» (1953) фильмінде, онда ол импресарио Соль Хуроктың өмірбаянында әйгілі орыс басы Федор Чалиапин рөлін ойнады. Бұл фильмде Пинза Мусоргскийдің «Борис Годунов» операсынан үзіндіні түпнұсқа орыс тілінде орындайды. Пинзаның «Anema e core» әні «Блюз бауырлар» (1980) фильмінде естіледі, онда Джейк пен Элвуд үй иесі, Миссис Тарантиноға барған сахнада граммофонда ойнатылады. Пинза 1951–1952 жылдары «The RCA Victor Show» телешоуын жүргізді, ол бір кезде «The RCA Victor Show Starring Dennis Day» телешоуымен кезектесіп, кейін «The Dennis Day Show» деп аталды. 1953 жылы ол NBC-нің «Бонино» комедиялық сериалында ойнады. Пинза 1955 жылға дейін американ теледидарында пайда болды.
Жазбалар
Пинза 1920-1930 жылдары өзінің ең жақсы кезеңінде The Gramophone Company / EMI және Victor Talking Machine Company / RCA Victor үшін көптеген жазбалар жасады. Бұл 78 айналымдық дискілердің көп бөлігі жеке опералық ариялар мен кейбір ансамбльдік шығармалардан тұрады (сонымен қатар, 1927 жылы Карло Сабайно жетекшілігімен, ал 1939 жылы Туллио Серафинмен толық Верди реквиемі жазылды). Олар музыка сыншылары мен тыңдаушылардың арасында дауысының ерекше әдемілігі және Пинзаның жоғары музыкалық шеберлігі үшін бағаланады. Көптеген жазбалары LP форматта қайта шығарылды, ал қазір олар көптеген CD-де қолжетімді. Пинза 1950 жылдарға дейін опералық жазбалар жасауын жалғастырды, бірақ дауысы айқын түрде нашарлаған болатын. 1940 жылдардың ортасында ол Columbia Records үшін жазды. Ол кейде халық әндерін жаздыратын, сондай-ақ Мэри Мартинмен бірге Columbia Records-тың ең көп сатылған «Оңтүстік Тынық мұхиты» (South Pacific) түпнұсқалық актерлік құрамының жазбасында ойнады. Пинза 1950 жылдардың басында RCA Victor-ға қайта оралып, бірнеше опералық ариялар мен халық әндерін жазды. Пинзаның даусы 1954 жылы жазылған RCA Victor-дың «Фанни» (Fanny) альбомында естіледі.