Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Герман Коэн (1842–1918) – неміс еврей философы, Марбург мектебінің негізін қалаушылардың бірі және ол "он тоғызыншы ғасырдың ең маңызды еврей философы" деп жиі есептеледі.
German Jewish philosopher (1842–1918)
Hermann Cohen (4 July 1842 – 4 April 1918) was a German Jewish philosopher, one of the founders of the Marburg school of neo Kantianism, and he is often held to be "probably the most important Jewish philosopher of the nineteenth century".
Өмірбаян
Коэн Ангальт-Бернбург княздығындағы Косвиг қаласында дүниеге келген. Ол философияны ерте зерттеуге кірісіп, көп ұзамай Кантты терең білген ғалым ретінде танылды. Білімін Дессаудағы гимназияда, Бреслаудағы еврей теологиялық семинариясында, сондай-ақ Бреслау, Берлин және Галле университеттерінде алған. 1873 жылы Марбург университетінің философия факультетінде приват-доцент болып жұмыс істеді; venia legendi құқығын алған диссертациясы – «Канттың тәжірибеден бұрынғы жазбаларындағы жүйелік ұғымдар мен сыни идеализм арасындағы қатынас». Коэн 1875 жылы Марбургте экстраординар профессор, ал келесі жылы профессор болып сайланды. Ол 1902 жылы қарашада Берлинде алғашқы отырысын өткізген «Жаһуи ғылымын дамыту қоғамы» ұйымының негісқалаушыларының бірі болды. Коэн Фридрих Альберт Лангенің соңғы философиялық еңбегі «Логикалық зерттеулер» (Лейпциг, 1877) кітабын редакциялап, жариялады, сондай-ақ Лангенің «Материализм тарихына» ұзақ кіріспе және сындық қосымшаның бірнеше нұсқасын редакциялады және жазды. Ол Кантты түсіндіруге арналған үш алғашқы томды жазды: «Канттың тәжірибе теориясы», «Канттың этика негіздері» және «Канттың эстетика негіздері». 1902 жылы өзінің жүйелі философиясының үш томдығын жариялай бастады: «Таза танымның логикасы» (1902), «Таза еріктің этикасы» (1904) және «Таза сезімнің эстетикасы» (1912). Психологияға арналған төртінші том жоспарланғанмен, жазылмады. Коэннің еврейлік тақырыбына қатысты жазбаларына бірнеше памфлеттер кіреді, олардың ішінде «Сенбі күнінің мәдени-тарихи маңызы» (1881) және «Еврей мәселесінде мойынұсау» (1880); сондай-ақ келесі мақалалар: «Еврейлік моральдық кодексінің мәселесі» («Монатсшрифт» xliii, 1899, 385–400, 433–449 бб.); «Құдай және адам ұғымдарындағы махаббат пен әділеттілік» («Еврей тарихы және әдебиеті журналы», III, 1900, 75–132 бб.); және «Автономия және еркіндік» (Давид Кауфманды еске алу кітабы, 1900). Коэннің ең танымал еврейлік еңбектері: «Иудаизм көздерінен ақыл-ойының діні» (1919), «Немістік және еврейлік», «Талмудтағы қайырымдылық» және «Маймонидтің этикасы». Оның «Талмудтағы қайырымдылық» атты мақаласы Марбург Корольдік аймақтық сотының сұрауы бойынша жазылған (3-ші басылым, Марбург, 1888). Коэннің еврейлік жазбалары оның «Еврейлік жазбалары» (3 том, ред. Бруно Штраус, Берлин, 1924) жинағында топтастырылған. Коэннің еңбектерінің жаңа академиялық басылымы жүргізілуде, оны Хельмут Холцей, Хартвиг Видебах және т.б. редакциялап баспаға дайындап жатыр (Ольмс, Хилдесхайм, 1977 ж. және одан кейінгі жылдар). Оның еврейлік жазбаларының кейбір ағылшын тіліндегі аудармалары Эва Жоспе (1971) аударған «Ақыл мен үміт: Герман Коэннің еврейлік жазбаларынан таңдамалар» кітабында қолжетімді. Коэн сионизмді ашық сынады, өйткені оның еврей мемлекетін құруға бағытталған ұмтылысы «еврейлерді тарихқа қайтаруға» әкеледі деп санады. Оның пікірінше, иудаизм өзінің рухани және моральдық миссиясымен сионизмнің ұлттық мақсаттарынан әлдеқайда жоғары тұрады. Оның осы көзқарасына қарамастан, Тель-Авивте Герман Коэн көшесі бар. Коэн Берлиндегі Вайсензее зиратында жерленген.
Cohen was born in Coswig, in the Principality of Anhalt Bernburg. He began to study philosophy early on, and soon became known as a profound Kant scholar. He was educated at the Gymnasium at Dessau, at the Jewish Theological Seminary of Breslau, and at the universities of Breslau, Berlin, and Halle. In 1873, he became Privatdozent in the philosophical faculty of the University of Marburg; the thesis with which he obtained the venia legendi being Die systematischen Begriffe in Kant's vorkritischen Schriften nach ihrem Verhältniss zum kritischen Idealismus. Cohen was elected Professor extraordinarius at Marburg in 1875 and Professor ordinarius the following year. He was one of the founders of the "Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaft des Judenthums", which held its first meeting in Berlin in November 1902. Cohen edited and published Friedrich Albert Lange's final philosophical work, Logische Studien (Leipzig, 1877), and edited and wrote several versions of a long introduction and critical supplement to Lange's Geschichte des Materialismus. He devoted three early volumes to the interpretation of Kant (Kant's Theory of Experience, Kant's Foundations of Ethics, and Kant's Foundations of Aesthetics). In 1902 he began publishing the three volumes of his own systematic philosophy: Logik der reinen Erkenntnis (1902), Ethik des reinen Willens (1904) and Ästhetik des reinen Gefühls (1912). The planned fourth volume on psychology was never written. Cohen's writings relating more especially to Judaism include several pamphlets, among them "Die Kulturgeschichtliche Bedeutung des Sabbat" (1881) and "Ein Bekenntniss in der Judenfrage" (1880); as well as the following articles: "Das Problem der Jüdischen Sittenlehre" in the "Monatsschrift" xliii. (1899), pp. 385–400, 433–449; "Liebe und Gerechtigkeit in den Begriffen Gott und Mensch" in "Jahrbuch für Jüdische Geschichte und Litteratur", III. (1900), pp. 75–132; and "Autonomie und Freiheit" in Gedenkbuch für David Kaufmann (1900). Cohen's most famous Jewish works include: Religion der Vernunft aus den Quellen des Judentums (Religion of Reason out of the Sources of Judaism, 1919), Deutschtum und Judentum, Die Naechstenliebe im Talmud, and Die Ethik des Maimonides. His essay "Die Nächstenliebe im Talmud" was written at the request of the Marburg Königliches Landgericht (3d ed., Marburg, 1888). Cohen's Jewish writings are collected in his Jüdische Schriften (3 vols. ed. Bruno Strauss, Berlin 1924). There is an ongoing new academic edition of Cohen's works, edited by Helmut Holzhey, Hartwig Wiedebach u. a. (Olms, Hildesheim 1977 ff.) An English translation of some of his Jewish writings is available in Reason and Hope: Selections from the Jewish Writings of Hermann Cohen, translated by Eva Jospe (1971). Cohen was an outspoken critic of Zionism, as he argued that its aspiration to create a Jewish state would lead to "return the Jews to History". In his view, Judaism was inherently a historical, with a spiritual and moral mission far transcending the national aims of Zionism. Despite his attitude, Tel Aviv has a Hermann Cohen Street. Cohen is buried in the Weißensee Cemetery in Berlin.