Кіріспе

1958 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Поттер Стюарт (23 қаңтар 1915 жыл - 7 желтоқсан 1985 жыл) – 1958 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ Жоғарғы сотының судьясы болған американдық заңгер және судья. Өзінің қызметінің барысында ол қылмыстық әділеттілікті реформалауға, азаматтық құқықтарға, сотқа қолжетімділікке және Төртінші түзетуге үлкен үлес қосты. 1941 жылы Йель заң мектебін бітіргеннен кейін Стюарт Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервінде қызмет етті. Соғыстан кейін ол заңгерлікпен айналысып, Цинциннати қалалық кеңесінде жұмыс істеді. 1954 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Стюартты АҚШ-тың алтыншы апелляциялық округінің сотына судья етіп тағайындады. 1958 жылы Эйзенхауэр зейнеткерлікке шыққан судья Харольд Хитц Бертонның орнына Стюартты ұсынды, кейін ол Сенаттың мақұлдауын алды. Стюарт Уоррен соты кезінде көбінесе азшылықта болды, бірақ Бургер сотында орталықтандырылған дауыс беруші ретінде көзге түсті. 1981 жылы Стюарт зейнеткерлікке шықты, ал оның орнына АҚШ Жоғарғы сотының алғашқы әйел судьясы Сандра Дей О'Коннор келді. Стюарт «Джонс против Альфред Х. Майер компаниясы», «Кац против АҚШ», «Чимель против Калифорния» және «Сьерра клуб против Мортон» сияқты маңызды істерде көпшіліктің пікірін жазды. Ол «Энгель против Витале», «In re Gault» және «Грисволд против Коннектикут» сияқты істерде қарсы пікірлер білдірді. «Мен оны көргенде білемін» деген сөз тіркесін «Джейкобеллис против Огайо» ісіндегі келісім пікірі арқылы танымал етті, онда театр иесіне осыдан кейін әдепсіз деп танылған фильм көрсеткені үшін айыппұл салынған болатын.

Ерте өмір және білім

Стюарт Мичиган штатындағы Джексон қаласында, отбасысы демалыста болғанда дүниеге келді. Ол Харриетт Л. (Поттер) мен Джеймс Гарфилд Стюарттың ұлы еді. Оның әкесі Цинциннати, Огайо штатының белгілі республикашысы, тоғыз жыл Цинциннати қаласының мэрі қызметін атқарды, кейін Огайо Жоғарғы Сотының судьясы болды. Стюарт 1933 жылы бітірген беделді Хотчкисс мектебінде оқуға академиялық стипендия алды. Содан кейін ол Йель университетіне түсті, онда ол Delta Kappa Epsilon (Phi бөлімі) және Skull and Bones ұйымдарының мүшесі болды, 1937 жылы Phi Beta Kappa құрметімен бакалавр дәрежесін алды. Ол "Yale Daily News" газетінің төрағасы болды. Англиядағы Кембридж университетінде бір жыл халықаралық құқықты оқығаннан кейін Стюарт Йель құқық мектебіне түсті, онда ол 1941 жылы құрметті дипломмен (cum laude) Бакалавр заңгері атағын алды. Йель құқық мектебінде оқығанда ол "Yale Law Journal" журналының редакторы және Phi Delta Phi мүшесі болды. Сол дәуірде Джеральд Р. Форд, Питер Х. Доминик, Уолтер Лорд, Уильям Скрантон, Р. Сарджент Шрайвер, Сайрус Р. Вэнс және Байрон Р. Уайт сияқты тұлғалар да оқыды. Соңғысы кейіннен АҚШ Жоғарғы Сотында оның әріптесі болды. Стюарт Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Теңіз резервінің құрамында мұнай танкерлерінде қызмет етті. 1943 жылы Вирджиния штатының Уильямсбург қаласындағы Брутон епископ шіркеуінде Мэри Энн Бертлсқа үйленді (оның інісі Зефал, сондай-ақ Delta Kappa Epsilon және Skull and Bones ұйымдарының мүшесі және кейін Гарвардта классика профессоры болған, куәгер болды). Олардың Харриет (Виркстис) атты қызы және Поттер кіші және Дэвид есімді екі ұлы болды. Ол Цинциннатидегі Dinsmore & Shohl фирмасында жеке практикамен айналысты. 1950 жылдардың басында ол Цинциннати қалалық кеңесіне сайланды.

Алтыншы округ қызметі

Стюарт 1954 жылғы 6 сәуірде президент Дуайт Д. Эйзенхауэр ұсынғаннан кейін, судья Ксенофон Хикс бос қалдырған АҚШ-тың Алтыншы апелляциялық округінің сотына тағайындалды. 1954 жылғы 23 сәуірде АҚШ Сенаты оны мақұлдады және 1954 жылғы 27 сәуірде қызметтік тағайындамасын алды. Оның қызметі 1958 жылғы 13 қазанда АҚШ Жоғарғы Сотына көтерілуіне байланысты аяқталды.

Жоғарғы Сот

Стюарт 1958 жылдың 14 қазанында президент Эйзенхауэрден АҚШ Жоғарғы Сотының қазысы болып тағайындалды. Сол күні ол сотқа қасты ант берді. 1959 жылдың 17 қаңтарында президент Эйзенхауэр оны ресми түрде осы лауазымға ұсынды. 1959 жылдың 9 және 14 сәуірінде Сенаттың Әділет комитеті алдында қоғамдық тыңдаулар өтті, ал Комитет 1959 жылдың 5 мамырында оның үміткерлігін жақсы бағалап жіберуге дауыс берді. Оның бекітілуіне қарсы 17 дауыс Оңтүстік штаттарының демократтарынан (Алабама, Арканзас, Джорджия, Луизиана, Миссисипи, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Вирджиния штаттарының сенаторлары, сондай-ақ Флоридадан Спессард Холланд) түсті. 1958 жылдың 14 қазанынан 1981 жылдың 3 шілдесіне дейін ол Алтыншы округ бойынша апелляциялық сот судьясы, ал 1971 жылдың 12 қазанынан 1972 жылдың 6 қаңтарына дейін Бесінші округ бойынша апелляциялық сот судьясы болды. Жоғарғы Соттағы мансабында оның сол кездегі дауыс берудегі рөлін көрсететін іс – Ирвин Доудқа қарсы сот процесі. Стюарт мінез-құлқы бойынша орташа, прагматикалық ұстанымдарға бейім болды, бірақ Уоррен Сотында жұмыс істеген кезінде көбінесе қарсылық білдірді. Стюарт Уоррен Сотының көпшілігі Бірінші түзетудің құрылтай шартын (Энгел Виталеге қарсы, 1962 жыл; Абингтон мектеп округі Шемппке қарсы, 1963 жыл), Бесінші түзетудің өзін-өзі кінәлауға қарсы құқығын (Миранда Аризонаға қарсы, 1966 жыл) және Он төртінші түзетудің дауыс беру құқығына қатысты тең қорғауға кепілдігін (Рейнольдс Симске қарсы, 1964 жыл) қабылдады, бұл құрылтайшылардың ниетінен асып кетті деп Стюарт санады. «Энгел» ісінде Стюарт мектептегі дұғаларды алып тастауға ешқандай заңдық негіз таппады, ал «Абингтон» ісінде мектептегі Киелі кітапты оқу тәжірибесін жоюдан бас тартты; ол екі жағдайда да осы пікірде болған жалғыз қазы болды. Стюарт «Грисвольд Коннектикут штатына қарсы» (1965 жыл) ісінде қарсы дауыс берді, себебі Коннектикут штатының контрацепцияны қолдануға тыйым салатын заңы оған «өте қисынсыз заң» болып көрінгенмен, он төртінші түзетуте «Жеке өмірге қатысты құқық» деп аталатын жалпы ереже таба алмады. Уоррен Бергерді Бас судья етіп тағайындамас бұрын көптеген адамдар президент Ричард Никсон Стюартты осы лауазымға көтереді деп болжады, тіпті оны басты үміткер деп атады. Стюарт бұл ұсынысқа риза болғанымен, тағы да Сенат алдында тұрып, отбасын Сенаттың бекіту процесіне ұшыратқысы келмеді. Сонымен қатар, ол Бас судьяға жүктелген әкімшілік жауапкершілікті алуға құштар емес еді. Сондықтан ол президентпен жеке кездесіп, өтініш айтып, оның кандидатурасын қараудан алып тастауды сұрады. Бургер Сотында Стюарт орталық бағытты ұстанатын қазы ретінде танылды және көбінесе ықпалды болды. Ол «Фурман Джорджияға қарсы» (1972 жыл) ісі бойынша сот шешіміне қосылды, ол барлық өлім жазасы заңдарын күштен шығарды, содан кейін төрт жылдан кейін «Грегг Джорджияға қарсы» ісі бойынша сот шешіміне қосылды, ол көптеген штаттарда қабылданған өлім жазасы заңнамасын қолдады. «Грисвольд» ісінде бұрынғы қарсылығына қарамастан, Стюарт жеке өмірге қатысты құқыққа деген көзқарасын өзгертті және «Роу мен Уэйдке қарсы» (1973 жыл) ісі бойынша сот шешімінің маңызды күшінде болды, ол осы құқық аясында аборт жасау құқығын мойындады. Стюарт Вьетнам соғысына қарсы болды және бірнеше рет Жоғарғы Сотты соғыстың конституциялық заңдылығына қатысты істер бойынша қарауға шақырды. Стюарт үнемі қылмыстық қорғаушылардың федералды хабеас корпус және қайта қарау саласындағы талаптарына қарсы дауыс берді. Ол Тиісті сот процесі және тең қорғау ережелерінің кең интерпретациясы туралы алаңдады. Ол 1967 жылғы «In re Gault» атты жасөспірімдерге қатысты маңызды іс бойынша жалғыз қарсылық білдірді. Бұл іс кәмелетке толмағандарға өз құқықтары туралы хабарлау және адвокатты шақыру құқығын берді, бұл ересектерге тиісінше «Миранда Аризонаға қарсы» (1966 жыл) және «Гидеон Уэйнрайтке қарсы» (1963 жыл) істерінде берілген болатын. «Жакобеллис Огайо штатына қарсы» (1964 жыл) ісінде Стюарт өзінің қысқаша келісімінде «адамды зорлайтын порнографияны» анықтау қиын екенін, бірақ «Мен оны көрген кезде білемін, ал бұл жағдайдағы фильм сондай емес» деп жазды. Сот төрешісі Стюарт аталған фильмді (Луи Мальдің «Сүйіктілер») одан әрі цензураға қарсы қорғады. Бір сарапшы: «Бұл байқау Стюарттың сот философиясын қорытындылайды: ерекшелік, интуитивті және прагматикалық» деп мәлімдеді.

Төртінші түзету

1967 жылға дейін Төртінші түзетудегі қорғау көбінесе меншік ұғымдарымен шектелген: пәтерлер немесе физикалық заттар сияқты иеленуге болатын географиялық орындар. Стюарттың «Кац пен АҚШ» ісіндегі пікірі Төртінші түзетутің «жерлерді емес, адамдарды қорғайтынын» анықтады. «Алмейда Санчес пен АҚШ» (1973) ісінде Стюарт АҚШ шекаралық патрульдерінің көлікті тоқтату алдында нақты себептерге ие болуы керек екенін жазды. Олар халықаралық шекараға жақын болғандықтан ғана көліктерді тоқтатып, себепсіз тексеруге құқылы емес. «Уэйлен мен Роу» (1977) ісінде Стюарт келісімін білдіріп, жеке өмірге құқық орнатудың кең ауқымын қабылдамады. Ол бұрынғы сот шешімдері «жеке ақпаратты жария етуден босатуға қатысты жалпы мүдделерді мойындамағанын» айтты. Стюарт федералдық соттарға талапкерлердің кіруіне тыйым салуға қарсы ең белсенді дауыс бергендердің бірі болды. 1976 жылы Стюарт «Руньон мен МакКэри» ісінде актіні тағы кеңейтті, онда барлық ақ студенттерге ашық жеке мектептер енді қара балаларды қабылдаудан бас тартпауы керек, сондай-ақ жалпы халыққа жасалған барлық өзге де келісімшарт ұсыныстары 1866 жылғы актқа бағынады. «Шаттлсворт пен Бирмингем қаласы» (1965) ісінде Стюарт сотта полицияның азаматтық құқық қорғаушыларын жаяу жүргіншілерге қарсы заңды пайдаланып, тротуарда тұруына немесе демонстрация жасауына кедергі келтіре алмайтынын мәлімдеді.

Білім

Стюарт мемлекеттік білім беруге қатысты екі өте даулы іс бойынша келісетін пікірлердің авторы болды: Сан-Антонио тәуелсіз мектеп округі Родригеске қарсы және Милликен Брэдлиге қарсы. Сан-Антонио тәуелсіз мектеп округінің Родригеске қарсы ісінде Стюарт мемлекеттік білім беруді қаржыландыру әдісі "хаостық және әділетсіз" болғанымен, сот пікірінше, он төртінші түзетудегі тең қорғау ережесін бұзбайды деп аргументтеді. Милликен Брэдлиге қарсы ісінде ол Метрополитен Детройт аймағындағы мектеп округтері тарапынан заңды түрде жүзеге асырылған сегрегацияның ешқандай дәлелі болмағандықтан, мектеп округтері де, Мичиган штаты да қара нәсілді Детройт тұрғындарының конституциялық құқықтарын бұзуға жауапты емес, демек, оларды мектептерді десегрегациялауға мәжбүрлей алмайды деп мәлімдеді. Екі іс те соттың ең нашар шешімдерінің бірі ретінде жиі сілтеме жасалады.

Зейнеткерлік және өлім

Стюарт 1981 жылдың 18 маусымында соттан кетіп зейнетке шыққанын хабарлады және 3 шілдеде қызметтен босады. Зейнетке шыққаннан кейін ол жоғары статусқа ие болды және 1985 жылдың 7 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін сол статуспен қызмет етті. Ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.