Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин ралли жүргізушісі (туған 1964)
Finnish rally driver (born 1964)
Томми Антеро Мякинен (; туған 26 маусым 1964) – фин жарыс басшысы және бұрынғы ралли жүргізушісі. Мякинен – барлық уақыттағы ең табысты ралли жүргізушілерінің бірі, раллидегі жеңіс саны бойынша бесінші (24 жеңіс) және чемпионаттарда үшінші орында (4 чемпионат), Себастьен Огиер (8) және Себастьен Лёб (9) артында Юха Канкуненмен бірдей. 2018 жылы Toyota Gazoo Racing WRT басшысы ретінде ол ралли тарихында жүргізуші ретінде де, команда басшысы ретінде де чемпионатты жеңген алғашқы адам атанды. Ол төрт мәрте әлем ралли чемпионы, ол алғаш рет 1996, 1997, 1998 және 1999 жылдары жеңіске жетіп, одан кейін осы титулдарды қатарынан қорғады, барлық жағдайда Ralliart Mitsubishi Lancer Evolution көлігін жүргізді. Сондай-ақ, ол Mitsubishi-ге 1998 жылғы конструкторлар әлем чемпионатында жеңіске жетуге көмектесті, сонымен қатар 2000 жылғы Чемпиондар жарысын ұтты. Мякиненнің навигаторларының қатарында отандастары Сеппо Харьяне, Каж Линдстрём және Ристо Маннисенмяки болды, ал бұрынғысы 1985 жылғы чемпионмен бірге зейнеткерлікке шықты және "Ұшқыш фин" атанған Тимо Салоненмен де жұмыс істеген.
Tommi Antero Mäkinen (; born 26 June 1964) is a Finnish racing executive and former rally driver. Mäkinen is one of the most successful World Rally drivers of all time, ranking fifth in rally wins (24) and third in championships (4), tied with Juha Kankkunen behind Sébastien Ogier (8) and Sébastien Loeb (9). In 2018, as a head of Toyota Gazoo Racing WRT, he became the first person in the history of rally driving to win a Championship both as a driver and as a team principal. He is a four time World Rally Champion, a series he first won, and then successfully defended, continuously throughout 1996, 1997, 1998 and 1999, on all occasions driving the Ralliart Mitsubishi Lancer Evolution. He also aided Mitsubishi to the 1998 world constructors' title as well as winning the 2000 Race of Champions. Mäkinen's navigators include compatriots Seppo Harjanne, Kaj Lindström and Risto Mannisenmäki, the former retiring from alongside Mäkinen having previously served 1985 champion, and fellow "Flying Finn", Peugeot's Timo Salonen.
Мансап
Мэйкинен 1988 жылы Lancia Delta HF 4WD машинасымен N тобындағы Финляндия ралли чемпионатында жеңіске жетті. Мэйкиннің әлемдік раллидегі алғашқы жеңісі 1994 жылы 1000 көл раллиінде (қазіргі Финляндия раллиі) Ford Escort RS Cosworth көлігімен болды. Ралли саласындағы кейбір стандарттар бойынша Мэйкинен кеш дамыды, тек 1995 жылы A тобының бұрынғы чемпионы, швед Кеннет Эриксонмен бірге Mitsubishi Lancer Evolution машинасымен толық уақытты команда мүшесі болды, бірақ содан кейін сәттілік өзінен-өзі келді. 1996 жылы Сафари раллиінде жеңіске жеткені оған үстемдік шамалы чемпиондыққа жол ашты, ол Австралияда Subaru-дың ұзақ уақыт бойы қарсыласы болған Колин МакРейден оқшауланды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Мэйкинен Mitsubishi үшін барлық жүргізушілер титулын жеңіп алды. Mitsubishi командасы, фин және жас британдық Ричард Бернс жүргізуші құрамында, 1998 жылы жалғыз өндірушілер чемпионатында жеңіске жетті, ал сол жылдың соңында лицензиялық Томми Мэйкинен ралли видео ойыны да жарық көрді. 2000 жылы қаңтардағы Монте-Карло раллиінде жеңіске жеткеніне қарамастан, Мэйкинен титулдан бас тартып, жаңа титул иегері және сондай-ақ фин Маркус Гренхольмнан жеңіліс тапты. Сол жылы Mitsubishi өзінің бұрынғы жеңістерін еске алу үшін Lancer Evolution VI машинасының «Tommi Mäkinen Edition» нұсқасын шығарды. Бұл машинаның алдыңғы бамперы стандартты Evolution VI-дан өзгеше болды, ал кейбір үлгілері Мэйкиненнің ралли машинасына ұқсас болу үшін қызыл және ақ түспен боялған. Мэйкинен 2001 жылғы маусым соңына дейін Mitsubishi командасында болды, сол жылы Бёрнс пен МакРейден кейін үшінші орынды иеленді, олар қазір Subaru және Ford командаларының жүргізушілері, бірақ San Remo раллиінде команданың алғашқы World Rally Car машинасы таныстырылғанша. Мэйкинен мен командаласы Фредди Лоикс Корсикадағы келесі кезеңдегі тау жолдарындағы апатқа ұшырағанша машинамен күресті, нәтижесінде көмекші жүргізуші Маннисенмякидің арқасы сынды, осылайша оның мансабы аяқталды. Финн Австралияда (Тимо Хантуненмен) және Ұлыбританияда қалған жарыстарда алмастырушы көмекші жүргізушілермен жарысты, соңғысында ол жарыстан шығып, Бёрнске чемпиондыққа қол жеткізуге көмектесті. 2002 жылы Prodrive басқаратын Subaru World Rally Team командасына Бернстің орнына (оның титулын қорғау үшін Гренхольммен бірге Peugeot 206 WRC машинасымен жарысуды таңдаған) Мэйкинен 2002 жылғы Монте-Карло раллиінде соңғы мансаптық жеңіске жетті. Бірақ оның көрсеткіштері төмендеп кетті және ол әлем чемпионатындағы жеңістеріне қосымша жеңіс қоса алмады. Ол 2003 жылғы маусымнан кейін спорттан кетті, WRC мансабын сол маусымның соңғы раллиі, Ұлыбритания раллиінде үшінші орын алып аяқтады. 2004 жылы ол ралли машиналарына дайындалу және жүргізушілерге қолдау көрсету мақсатымен Tommi Mäkinen Racing Oy Ltd жеке компаниясын құрды. 2016 жылы Мэйкинен Toyota Gazoo Racing командасының бас директоры болды, бұл Toyota зауыттық командасы және Дүниежүзілік ралли чемпионатында (WRC) жарысады. 2018 жылы команда 1999 жылдан бері Toyota үшін алғашқы өндірушілер титулын жеңіп, Әлемдік ралли чемпионатында жеңіске жетті.
Mäkinen won the Group N Finnish Rally Championship driving a Lancia Delta HF 4WD in 1988. Mäkinen's first world rally win came on the 1994 1000 Lakes Rally (now Rally Finland), in a Ford Escort RS Cosworth. Mäkinen proved a late developer by the standards of some in rallying circles, only nabbing his first full time manufacturer seat in a Group A formula Mitsubishi Lancer Evolution alongside former Group A rally champion Swede Kenneth Eriksson, in 1995 but success was to prove spontaneous thereafter. A cultured Safari Rally win in 1996 proved the platform on which to build a dominant championship lead, which he consolidated by taking the title in Australia, away from runner up, Subaru's Colin McRae a long time rival. He proceeded to win every drivers' title for Mitsubishi from 1996 to 1999. The Mitsubishi team, with the Finn and young Briton Richard Burns among its driver personnel, also won its sole manufacturers' championship in 1998, while late that same year, the licensed Tommi Mäkinen Rally video game was also released. In 2000, despite opening his campaign with victory on the January Monte Carlo Rally, Mäkinen finally relinquished his grasp on the title, being beaten in the standings by new title holder and fellow Finn, Marcus Grönholm. That year Mitsubishi produced a 'Tommi Mäkinen edition' of the road version of the Lancer Evolution VI to commemorate his previous title successes. This car had a different front bumper than the regular Evolution VI, while some models also featured a red and white paint job to closely resemble Mäkinen's rally car. Mäkinen remained with Mitsubishi until the end of the 2001 season, having finished third in that year's standings behind Burns and McRae, by now respectively drivers for Subaru and Ford but not before the inauspicious introduction of team's first ever World Rally Car on the San Remo Rally. Mäkinen and teammate Freddy Loix struggled with the car before the Finn's crash on the mountainside roads of the following round in Corsica was responsible for breaking co driver Mannisenmäki's back and in doing so, virtually ended his top line career. The Finn was forced to fare with substitute co drivers for the remaining events in Australia (with Timo Hantunen) and Great Britain, the latter of which he retired from, helping Burns to claim the championship. A move to the Prodrive run Subaru World Rally Team for 2002 as replacement for Burns (who had chosen to drive a works Peugeot 206 WRC alongside Grönholm for his title defence) yielded one more, final career victory, on the 2002 Monte Carlo Rally where a technical infringement committed by on the road winner, and emerging talent, Sébastien Loeb, allowed Mäkinen to upstage the Frenchman. But his form then took a dive and he was not to add again to his tally of world titles. He retired from the sport after the 2003 season, ending his WRC career on the podium with third place on that seasons final rally, Rally Great Britain. In 2004 he established his own company named Tommi Mäkinen Racing Oy Ltd with the aim to prepare rally cars and provide support to drivers. In 2016, Mäkinen became the team principal of the Toyota Gazoo Racing, which is the factory team of Toyota and competes in the World Rally Championship (WRC). In 2018, the team managed to win the World Rally Championship earning Toyota their first manufacturers' title since 1999.
Жеке өмір
Мэйкин Финляндияның Ювяскюля қаласына жақын Пуупола елді мекенінде дүниеге келген. 1999 жылдан бері ол Монако мен Ювяскюляда тұрып келеді. Ол үйленген, екі баласы бар.
Mäkinen was born in Puuppola, near Jyväskylä, Finland. From 1999, he has lived in both Monaco and Jyväskylä. He is married, with two children.
ДБЖ нәтижелері
Year Entrant Car 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 WDC Points 1987 Tommi Mäkinen Lancia Delta HF 4WD MON SWE POR KEN FRA GRC USA NZL ARG FINRet CIV ITA GBR 0 1988 Tommi Mäkinen Lancia Delta HF 4WD MON SWE POR KEN FRA GRC USA NZL ARG FINRet CIV ITA 0 Mu Uutiset 4 Rombi Corse Lancia Delta Integrale GBRRet 1989 Tommi Mäkinen Lancia Delta Integrale SWERet MON POR KEN FRA GRC NZL ARG FINRet AUS ITA CIV GBR 0 1990 Pro Sport Rally Team Mitsubishi Galant VR 4 MON POR KEN FRA GRC NZL6 ARG FIN11 AUS7 ITA13 CIV GBRRet 24th 10 1991 Promoracing Finland Ford Sierra RS Cosworth 4x4 MON SWE13 31st 8 Tommi Mäkinen PORRet KEN FRA GRC Promoracing Finland Mitsubishi Galant VR 4 NZLRet ARG Mazda Rally Team Europe Mazda 323 GTX FIN5 AUS ITA CIV ESP GBRRet 1992 Nissan Motorsports Europe Nissan Sunny GTI R MON9 SWE PORRet KEN FRA GRC NZL ARG FINRet AUS ITA CIV ESP GBR8 40th 5 1993 AstraLancia Delta HF Integrale MON SWE4 POR KEN FRA GRE6 ARG NZL FIN4 AUS ITA ESP GBR 10th 26 1994 Nissan F2 Nissan Sunny GTI MON PORRet KEN FRA GRE ARG NZL GBR9 10th 22 Ford Motor Co Ford Escort RS Cosworth FIN1 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo II ITARet 1995 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo II MON4 SWE2 5th 38 Mitsubishi Lancer Evo III POR FRA8 NZLRet AUS4 ESPRet GBRRet 1996 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo III SWE1 KEN1 IDNRet GRE2 ARG1 FIN1 AUS1 ITARet ESP5 1st 123 1997 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo IV MON3 SWE3 KENRet POR1 ESP1 FRARet ARG1 GRE3 NZLRet FIN1 IDNRet ITA3 AUS2 GBR6 1st 63 1998 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo IV MONRet SWE1 KENRet PORRet 1st 58 Mitsubishi Lancer Evo V ESP3 FRARet ARG1 GRERet NZL3 FIN1 ITA1 AUS1 GBRRet 1999 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo VI MON1 SWE1 KENDSQ POR5 ESP3 FRA6 ARG4 GRE3 NZL1 FINRet CHNRet ITA1 AUS3 GBRRet 1st 62 2000 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo VI MON1 SWE2 KENRet PORRet ESP4 ARG3 GRERet NZLRet FIN4 CYP5 FRARet ITA3 AUSDSQ GBR3 5th 36 2001 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo 6.5 MON1 SWERet POR1 ESP3 ARG4 CYPRet GRE4 KEN1 FINRet NZL8 3rd 41 Mitsubishi Lancer Evo VII WRC ITARet FRARet AUS6 GBRRet 2002 555 Subaru World Rally Team Subaru Impreza WRC2001 MON1 SWERet 8th 22 Subaru Impreza WRC2002 FRARet ESPRet CYP3 ARGRet GRERet KENRet FIN6 GER7 ITARet NZL3 AUSDSQ GBR4 2003 555 Subaru World Rally Team Subaru Impreza WRC2003 MONRet SWE2 TUR8 NZL7 ARGRet GRE5 CYPRet GERRet FIN6 AUS6 ITA10 FRA7 ESP8 GBR3 8th 30
Year Entrant Car 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 WDC Points 1987 Tommi Mäkinen Lancia Delta HF 4WD MON SWE POR KEN FRA GRC USA NZL ARG FINRet CIV ITA GBR 0 1988 Tommi Mäkinen Lancia Delta HF 4WD MON SWE POR KEN FRA GRC USA NZL ARG FINRet CIV ITA 0 Mu Uutiset 4 Rombi Corse Lancia Delta Integrale GBRRet 1989 Tommi Mäkinen Lancia Delta Integrale SWERet MON POR KEN FRA GRC NZL ARG FINRet AUS ITA CIV GBR 0 1990 Pro Sport Rally Team Mitsubishi Galant VR 4 MON POR KEN FRA GRC NZL6 ARG FIN11 AUS7 ITA13 CIV GBRRet 24th 10 1991 Promoracing Finland Ford Sierra RS Cosworth 4x4 MON SWE13 31st 8 Tommi Mäkinen PORRet KEN FRA GRC Promoracing Finland Mitsubishi Galant VR 4 NZLRet ARG Mazda Rally Team Europe Mazda 323 GTX FIN5 AUS ITA CIV ESP GBRRet 1992 Nissan Motorsports Europe Nissan Sunny GTI R MON9 SWE PORRet KEN FRA GRC NZL ARG FINRet AUS ITA CIV ESP GBR8 40th 5 1993 AstraLancia Delta HF Integrale MON SWE4 POR KEN FRA GRE6 ARG NZL FIN4 AUS ITA ESP GBR 10th 26 1994 Nissan F2 Nissan Sunny GTI MON PORRet KEN FRA GRE ARG NZL GBR9 10th 22 Ford Motor Co Ford Escort RS Cosworth FIN1 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo II ITARet 1995 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo II MON4 SWE2 5th 38 Mitsubishi Lancer Evo III POR FRA8 NZLRet AUS4 ESPRet GBRRet 1996 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo III SWE1 KEN1 IDNRet GRE2 ARG1 FIN1 AUS1 ITARet ESP5 1st 123 1997 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo IV MON3 SWE3 KENRet POR1 ESP1 FRARet ARG1 GRE3 NZLRet FIN1 IDNRet ITA3 AUS2 GBR6 1st 63 1998 Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo IV MONRet SWE1 KENRet PORRet 1st 58 Mitsubishi Lancer Evo V ESP3 FRARet ARG1 GRERet NZL3 FIN1 ITA1 AUS1 GBRRet 1999 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo VI MON1 SWE1 KENDSQ POR5 ESP3 FRA6 ARG4 GRE3 NZL1 FINRet CHNRet ITA1 AUS3 GBRRet 1st 62 2000 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo VI MON1 SWE2 KENRet PORRet ESP4 ARG3 GRERet NZLRet FIN4 CYP5 FRARet ITA3 AUSDSQ GBR3 5th 36 2001 Marlboro Mitsubishi Ralliart Mitsubishi Lancer Evo 6.5 MON1 SWERet POR1 ESP3 ARG4 CYPRet GRE4 KEN1 FINRet NZL8 3rd 41 Mitsubishi Lancer Evo VII WRC ITARet FRARet AUS6 GBRRet 2002 555 Subaru World Rally Team Subaru Impreza WRC2001 MON1 SWERet 8th 22 Subaru Impreza WRC2002 FRARet ESPRet CYP3 ARGRet GRERet KENRet FIN6 GER7 ITARet NZL3 AUSDSQ GBR4 2003 555 Subaru World Rally Team Subaru Impreza WRC2003 MONRet SWE2 TUR8 NZL7 ARGRet GRE5 CYPRet GERRet FIN6 AUS6 ITA10 FRA7 ESP8 GBR3 8th 30