Кіріспе

Британдық фельдмаршал және саясаткер (1785–1856)

Генри Хардиндж, 1-ші виконт Хардиндж, (30 наурыз 1785 – 24 қыркүйек 1856) – британдық армия офицері және саясаткер. Пиреней соғысында және Ватерлоо шайқасында қызмет еткеннен кейін Веллингтонның министрлігінде соғыс хатшысы болды. 1830 жылы Ирландияның бас хатшысы қызметін атқарғаннан кейін, сэр Роберт Пиль кабинетінде қайтадан соғыс министрі болды. Одан кейін Бірінші ағылшын-сик соғысы кезінде Үндістанның генерал-губернаторы, ал Қырым соғысы кезінде қарулы күштердің бас қолбасшысы болды.

Ерте өмір

Ол Стэнхоптың пасторы Генри Хардиндждің және оның әйелі Фрэнсис Бесттің ұлы. Хардиндж 1799 жылғы 23 шілдеде Корольдік рейнджерлер корпусына прапорщик болып қабылданып, сол кезде Жоғарғы Канадада орналасқан болатын. Ол 1802 жылғы 27 наурызда 4-ші жаяу полкіне сатып алу арқылы лейтенант болып тағайындалды және 1803 жылғы 11 шілдеде 1-ші жаяу полкіне ауыстырылды. 1804 жылғы 21 сәуірде 57-ші жаяу полкінде сатып алу арқылы рота капитаны болды. 1806 жылғы ақпанда ол Хай-Уайкомбтегі жаңа құрылған штаб колледжіне жіберілді.

Жарым арал соғысы

Ол 1808 жылғы 17 тамыздағы Ролиса шайқасы мен 1808 жылғы 21 тамыздағы Вимейро шайқасында қатысты, онда ол жараланды, сондай-ақ 1809 жылғы 16 қаңтардағы Корона шайқасында Сэр Джон Мур қаза болғанда оның жанында болды, қайтадан жараланды және 1813 жылғы 10 қарашадағы Нивель шайқасында. 1814 жылғы 27 ақпандағы Ортез шайқасында және 1814 жылғы 10 сәуірдегі Тулуза шайқасында португалдық бригадаға қолбасшылық етті. Веллингтон оған Наполеонға тиесілі болған қылыш сыйлады және 1830 жылғы 22 шілдеде генерал-майор шеніне көтерді.

Парламент мүшесі

1820 жылғы жалпы сайлауда Хардиндж Дурхем округінен парламентке сайланды. Ол 1827 жылдың мамырына дейін, содан кейін 1828 жылдың қаңтарынан мамыр айына дейін осы лауазымды атқарды. 1828 жылдың 9 маусымында Веллингтон үкіметінде Ұрыс хатшысы қызметін қабылдады және құпия кеңесші болып тағайындалды. 1830 жылғы жалпы сайлауда ол Сент-Герман округіне ауысты. 1841 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді.

Үндістанның генерал-губернаторы

1844 жылдың мамыр айында ол Лорд Элленбороның орнын басып, Үндістанның генерал-губернаторы болды. 1844 жылдың 1 шілдесінде Бати орденінің Ұлы крестінің иегері атанды. Махараджа Ранжит Сингх қайтыс болғаннан кейін тайпалық соғыс басталып, 1845 жылы бірінші сикх соғысы басталды. 1846 жылдың 10 ақпанында Собраон шайқасында, 1845 жылдың 21 желтоқсанында Фирозшах шайқасында және 1846 жылдың 28 қаңтарында Аливал шайқасында британдықтардың тағы да жемісті шайқастарынан кейін Хардиндж 1846 жылдың 9 наурызында Махараджа Дулип Сингхпен Лахор шартын, ал 1846 жылдың 16 наурызында Махараджа Гулаб Сингхпен Амритсар шартын жасап, науқанды аяқтады. Ол 1846 жылдың 7 сәуірінде Лахор виконты Хардинге және Дербиширдегі Кингс Ньютон виконты титулын алды. Шығыс Үндістан компаниясы 5000 фунт стерлинг көлемінде жылдық төлем жасап тұрғанын ескеріп, Парламент виконт Хардинге генерал-губернатор ретінде толық жалақысын алуын жалғастыру керектігін қарастырды. Кейінгі заңмен оның "үлкен және көрнекті қызметтерін" мойындап, Парламент Лорд Хардингеге және оның тікелей екі ұрпағына 3000 фунт стерлинг көлемінде жылдық төлем белгіледі, бірақ егер Шығыс Үндістан компаниясы жылдық төлем жасаса, бұл төлем тоқтатылуы керек еді.

Бас қолбасшы

1848 жылы Хардиндж Англияға оралды және 1852 жылдың 5 наурызында артиллерия бас директоры болды. Ол 1852 жылдың 28 қыркүйегінде Веллингтон герцогынан кейін Британ армиясының бас қолбасшысы болды. Осы лауазымда ол Қырым соғысын бағыттауға жауапты болды және оны Веллингтонның қағидаларымен жүргізуге тырысты – бұл жүйе соғыстың өзгерген тәсіліне толыққанды сәйкес келмеді. 1855 жылдың 2 қазанында оған фельдмаршал шені берілді. Қырым жорығында британдық әскердің кемшіліктерін зерттеу үшін комиссия құрылды. Ол сондай-ақ 1833 жылдың 4 наурызынан бастап 97-ші жаяу полкінің, ал 1843 жылдың 31 мамырынан бастап 57-ші жаяу полкінің полковнигі болды. Хардиндж 1856 жылдың шілдесінде денсаулығы нашарлағандықтан бас қолбасшы лауазымынан кетіп, 1856 жылдың 24 қыркүйегінде Тунбридж Уэллс маңындағы Саут Паркте қайтыс болды. Ол Фордкомбтағы Сент-Петр шіркеуінің қорымына жерленген.

Отбасы

1821 жылы ол Роберт Стюарттың, Лондондерридің 1-маркизінің жетінші қызы Леди Эмили Джейнге үйленді. Оның үлкен ұлы Чарльз Стюарт, бұрын Үндістанда оның жеке хатшысы болған, 2-ші виконт Хардинге атанды. 2-ші виконттың кіші ұлы Чарльз Хардиндж (1858 жылы туған), көрнекті дипломат болды және 1910 жылы Үндістанның вице-королі болып тағайындалды, содан кейін Пенхёрст бароны Хардинге атанды.