Кіріспе

Протестанттық христиан діни практикасы

Ашық қасиетке қатысу – кейбір протестант шіркеулерінің мүшелеріне де, мүше еместерге де Евхаристияны (қасиетті қасиетке қатысу немесе Раббының соңғы кешкі асы деп те аталады) қабылдауға рұқсат ету амалы. Көп шіркеулерде, бірақ барлығында емес, қасиетке қатысушы адамның крещениеден өткен христиан болуы талап етіледі, сондай-ақ басқа талаптар да болуы мүмкін. Методизмде ашық қасиетке қатысу «ашық дастарқан» деп аталады, яғни барлығы қасиетке қатысу дастарқанына жақындауға болады. Ашық қасиетке қатысу, қасиетті нан мен су тек сол шіркеудің мүшелеріне немесе толық қасиеттік қарым-қатынаста немесе әрекеттестікте болған, немесе осы мақсат үшін басқаша мойындалғандарға ғана арналған жабық қасиетке қатысуға қарама-қарсы. Жабық қасиетке қатысу белгілі бір діни ағымға немесе тек өз мүшелеріне қасиетке қатысу рәсімін өткізетін жеке шіркеуге қатысты болуы мүмкін.

Бекіту

Жалпы алғанда, басқа христиандарға ашық қатысуға мүмкіндік беретін шіркеулер, қатысушыдан христиан екенін нақты растауды талап етпейді; қатысудың өзі жасырын растау болып саналады. Кейбір шіркеулер қатысу басталмас бұрын "Христосқа иман келгендердің барлығын дастарқанға шақырамыз" сияқты хабарлама жасайды. Ашық қатысу көбінесе қатысушыларға элементтердің қауым бойынша берілетін шіркеулерде (бұл өзіндік қатысу деп те аталады) қолданылады. Дегенмен, бұл практиканы қауымның алтарь алдына келіп қатысуын қамтамасыз ететін шіркеулерде де кездестіруге болады; мысалы, Біріккен методист шіркеуі, Епископаль шіркеуі, көптеген англикан шіркеулері және кейбір лютеран шіркеулері.

Сеніміне қолдау көрсету

Ашық қауымдастыққа бас ұратындар қауымдастыққа шақырудың Христиан дастарқанына шақыру екеніне және адамдардың жеке тұлға мен Христиан арасында кедергі келтіруге құқығы жоқ екеніне сенеди. Кейбір дәстүрлерде адамдардың қауымдастыққа қатысуға тиіс емес, белгілі бір жағдайлар бар деп саналады (және өз еркімен қабылдаудан бас тарту керек). Алайда, егер олар қауымдастыққа қатысуға келсе, оларға қатысудан бас тартылмайды. Басқа дәстүрлерде "қабылдауға лайықсыз" деген түсінік белгісіз, ал жеке тұлғаға қасиетті нанды таратудан бас тарту үлкен наразылық тудырады.

Практикалаушылар

Протестанттық шіркеулердің көпшілігі ашық қауымдастыққа қатысады, бірақ олардың көпшілігі қатысушының шомылдырылған христиан болуын талап етеді. Шомылдырылу шартымен ашық қауымдастық – Англия шіркеуі мен Англикан қауымы шіркеулерінің ресми саясаты. Ашық қауымдастыққа (шомылдыру шартымен немесе онсыз) рұқсат беретін басқа шіркеулерге Назарет шіркеуі, Евангелиелік еркін шіркеу, Құдай шіркеуі, Қоғамдық шіркеулер, Пресвитериан шіркеуі (АҚШ), Пресвитериандық ЭКО, Америкадағы Пресвитериан шіркеуі, Камберленд Пресвитериан шіркеуі, Канаданың Біріккен шіркеуі, Мәсіхтің Біріккен шіркеуі, Біріккен методист шіркеуі, Еркін методист шіркеуі, Глобал методист шіркеуі, Африкалық методист епископалдық шіркеуі, Төртбұрышты Евангелие шіркеуі, Жүзімдік шіркеулер қауымдастығы, Метрополиттік қауымдық шіркеу, Христиан шіркеуі (Мәсіхтің шәкірттері), Мәсіх шіркеулері, Құдайдың ассамблеялары, Америкадағы реформаланған шіркеу, Жетінші күн адвентистері, Еркін ерік баптистері, Жетінші күн баптистері және Оңтүстік баптист конвенциясының көптеген шіркеулері кіреді. Либералды католик қозғалысының барлық ұйымдары ашық қауымдастықты саясаты ретінде жүзеге асырады. Епископалдық шіркеудің ресми саясаты бойынша, тек шомылдырылған адамдарды ғана қауымға шақыру керек. Дегенмен, көптеген приходтар бұған талап қоймайды және ашық қауымдастықпен амал етеді. Гностикалық шіркеулер арасында Ecclesia Gnostica және Апостолдық Иоаннит шіркеуі де ашық қауымдастықты қолдайды. Плимут ағайындары кез келген шомылдырылған христианмен ашық қауымдастық негізінде құрылды: бүгін Джон Нельсон Дарбидің ізбасарлары, Эксклюзивті ағайындар жабық қауымдастықты, ал Ашық ағайындар «Құдай қабыл алғандарды Иеміздің дастарқанына қабылдау» негізінде ашық қауымдастықты жүзеге асырады, осылайша біздің санамызда сенімділік орнату үшін уақыт беріледі, біз қабылдаған адамдар Иеміздің екеніне көз жеткізе аламыз. Америкадағы евангелиелік лютеран шіркеуінің көпшілігі өздерінің ашық қауымдастық түрін қолданады, олар ересектерге катехизистік оқусыз-ақ евхаристияны ұсынады, егер олар шомылдырылған және Шынайы Қасымызда болуына сенетін болса. Христиан шіркеулері мен Голгофа капелласы, сондай-ақ басқа да конфессиялық емес шіркеулер де ашық қауымдастықпен амал етеді. Австралиядағы Біріккен шіркеу ашық қауымдастықпен қатысуға барлық қатысушыларды шақырады. Дания, Норвегия және Швеция шіркеулері ашық қауымдастық шіркеулері болып табылады. Бұл дінге православие, католик шіркеулері, реформаланған жетінші күндік адвентистер, дәстүрлі лютеран шіркеулері және кейбір реформаланған протестанттық немесе кальвинисттік конфессиялар (онда сіз шомылдырылған мүше болуыңыз керек) кіреді. Олардың барлығы әдетте жабық қауымдастықтың қандай да бір түрін қолданады. Мәсіх шіркеулері, жабық қауымдастық көзқарасын ұстанса да, іс жүзінде қонақтарға қауымға қатысуға тыйым салмайды, өйткені 1 Коринфтерге 11:28 бойынша қонақ «өзін-өзі тексеруі» керек және қатысуға немесе бас тартуға шешім қабылдауы керек (яғни, министрге, ақсақалдарға/диякондарға немесе мүшелерге кім қатыса алатынын немесе қатыспайтынын шешу құқығы жоқ); осылайша, бұл практика ашық қауымдастыққа көбірек ұқсас. Құдайдың ассамблеясы, баптист және қауымдық саясатты қолданатын басқа да шіркеулер өздерінің дербес табиғатына байланысты (жеке қауымға байланысты) ашық немесе жабық қауымдастықты қолдана алады. Ашық қауымдастықпен амал ететін басқа топтар – Моравия шіркеуінің веслиандары және Христиандық және миссионерлік одақ. Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысы ішінде Мәсіх қауымы ашық қауымдастықты жүзеге асырады. Ал ЛДС шіркеуі өзінің тиісті рәсімін (Сакрамент деп аталады) тек шіркеу мүшелері үшін ғана мағыналы деп санайды (бірақ басқаларға қатысуға тыйым салмайды). Кейбір тәуелсіз католик шіркеулері, мысалы Америкадағы католик шіркеуі, Америка ұлттық католик шіркеуі және Бразилиядағы католик-апостолдық шіркеу ашық қауымдастықты жүзеге асырады, кейде тіпті шомылдырылмаған және христиан емес адамдарға да қауымға қатысуға мүмкіндік береді. Тринитаризмді мойындамайтын топтар ішінде Құдай шіркеуінің Бас конференциясы ашық қауымдастықты, сондай-ақ Бостондағы Кингс-шапел сияқты көптеген унитариандық және универсалистік христиан шіркеулері де қолдайды.

Католик шіркеуінің ұстанымы

Католик шіркеуі ашық түрде қасиетті тағамды сыйлауды қабылдамайды және мойындамайды. Жалпы алғанда, ол тек крещение рәсімінен өткен католиктерге ғана Евхаристиялық қатысуға рұқсат береді. Католиктер қасиетті тағамды тек құдайдың алдында таза болған күйде ғана қабылдай алады, яғни өлімдік күнә жасамайынша: "Ауыр күнә жасағанын білген адам (өлімдік күнә) бұрынғы қасиетті тағамды қабылдамас немесе Құдайға сыйынбас, егер зор қажеттілік болмаса және мойындау мүмкін болмаса; мұндай жағдайда ол мүмкіндігінше мойындауға ниеттенген толық өкініш білдіру міндеттілігін есінде ұстауы керек". Қасиетті тағамның орнына кейбір приходтар католик емес адамдарды қатар тұрып, қолымен кеудесін басып, дін қызметкерінен бата алуға шақырады. Алайда, 1983 жылғы Латын шіркеуінің Канондық заңының 844-каноны және Шығыс шіркеулерінің Канондық кодексінің 671-каноны кейбір жағдайларда, ерекше жағдайларда және белгілі бір шарттарда басқа шіркеулер мен діни қауымдардың христиандарына осы қасиетті рәсімдерге рұқсат беруі немесе тіпті ұсынуы мүмкін екенін мойындайды. Осылайша, ол Католик шіркеуімен толық қарым-қатынаста болмаған Шығыс христиандарына (Шығыс Православ шіркеуі, Шығыс Православие және Шығыс Ассириялық шіркеуі) өз еркімен сұраса және дұрыс дайындалса, католик дін қызметкерлерінен қасиетті тағамды қабылдауға рұқсат береді, сондай-ақ бұл ережені қасиеттіліктер бойынша Шығыс христиандарымен ұқсас жағдайдағы кейбір Батыс шіркеулеріне де қолданады. 2015 жылдың 15 қарашасында Римдегі Christuskirche шіркеуінде Рим папасы Франциск католик күйеуімен қасиетті тағамға қатысуды қалаған лютеран әйеліне: "Бұл әркімнің өзіне қоятын сұрақ. Бір крещение, бір сенім, бір Ие бар, сондықтан Иемізбен сөйлесіп, алға жылжу керек" деп жауап берді. Келесі жылы Лунд соборында реформацияны еске алуға арналған бірлескен католик-лютерандық қызметте папа Франциск пен епископ Муниб Юнан (Лютерандық әлемдік федерациясының басшысы) "өздерінің шіркеулері арасындағы толық бірлікке кедергі келтіретін нәрселерді жоюға, соңынан ортақ Евхаристияға жеткізуге бірлесіп уәде берді". "Некеде діни ұйымдарды байланыстыратын барлық адам" екенін мойындап, Германиядағы Католик шіркеуі 2018 жылы католиктердің лютерандық жұбайларына белгілі бір жағдайларда католик дін қызметкерлерінен қасиетті тағамды қабылдауға рұқсат беретін пастырлық нұсқаулық шығарды, егер олар "қасиетті тағамдағы католик сенімін растаса". Осы уақытқа дейін архиепископ Ханс Йозеф Бекер (Падерборн Рим-католик архиепископиясы), архиепископ Стефан Гессе (Гамбург Рим-католик архиепископиясы), архиепископ Людвиг Шик (Фульда Рим-католик епархиясы) және епископ Франц Юнг (Вюрцбург Рим-католик епархиясы) пастырлық құжатты жүзеге асырды, сонымен қатар епископтар Герхард Фейге Магдебург және Франц Йозеф Боде Оснабрюк пастырлық құжатты жақсы жүзеге асыру ниеті туралы мәлімдеді. Епископ Франц Юнг 2018 жылдың 5 шілдесінде Вюрцбург соборында юбилейлік мисса кезінде конфессияаралық некелерді "діни ұйымдарды біріктіретін" деп атады және осылайша бір жұбайы протестант болған жұптарды уағызы кезінде қасиетті тағамды қабылдауға "ерекше шақырды". Католик дін қызметкерлері кейде бұл ережелерді сақтамай, католик емес адамдарға қасиетті тағамды сыйлаған, кейде олар оны білмейді. Атап айту керек, папа Иоанн Павел II Реформат пасторы және Тайзе қауымының негізін қалаушы Роджер бауырласқа бірнеше рет қасиетті тағам сыйлаған; сонымен қатар кардинал Ратцингер (кейіннен папа Бенедикт XVI) Роджер бауырластың қасиетті тағамын да сыйлаған. Сонымен қатар, Роджер бауырлас қайтыс болғаннан кейін Францияда оның құрметіне өткізілген миссада "сенімділерге, олардың дініне қарамастан, ешқандай айырмашылықсыз қасиетті нан таратылды". Католик шіркеуі өзінің адалдарына бұл қасиетті рәсімдер олардың шіркеуінде жарамды болып табылатын католик емес дін қызметкерлерінен қабылдауға рұқсат бермейді, егер өлім қаупі сияқты өте ауыр жағдайларда болмаса және тек осы шіркеудің қасиетті рәсімдерінің жарамдылығын мойындаса ғана. Басқа шарттар: католиктің католик дін қызметкеріне жақындауы физикалық немесе моральдық тұрғыдан мүмкін емес, бұл нақты қажеттілік немесе рухани пайда болған жағдайда және қателік немесе бей-жайлық қаупіне жол бермеу керек.

Лютеран шіркеуінің ұстанымы

Лютеран шіркеуінің әр түрлі дәстүрлері бар, бұл діни ұйымның басқару саясатына байланысты. Лютерандық шіркеудің кейбір тармақтары, мысалы, Миссури лютерандық шіркеуінің синоды және Висконсин евангелистік лютерандық синоды ашық қауымдастыққа жол бермейді; олар шіркеу мүшесі емес адамдарды қабылдамайды және Евхаристияны қабылдамас бұрын барлық адам үшін катехизистік оқуды талап етеді. Бұл көбінесе қауымдастық – христиандық бірліктің белгісі деген түсініктен туындайды; егер мұндай бірлік болмаса, Евхаристиялық қауымдастық та болмауы керек. Кейбір лютерандық шіркеулер өздерінің ерекше тәжірибелерін «алтарь және мінбар әрекеттестігі» деп атайды. Лютеран шіркеуінің басқа бөліктері, соның ішінде Америкадағы евангелистік лютерандық шіркеуі (ELCA), Канададағы евангелистік лютерандық шіркеуі және Лютерандық әлемдік федерацияның көптеген мүшелері ашық қауымдастықпен айналысады және барлық крещение алған христиандарды қауымдастыққа шақырады, сонымен бірге Евхаристиядағы Мәсіхтің нақты қатысуы туралы лютерандық сенім ауызша немесе жазбаша түрде жарияланады. Содан кейін қонақтар Евхаристияны қабылдауға немесе қабылдамауға өздері шешім қабылдайды. Бұл тәжірибенің негізінде Қасиетті Тағам христиандардың эсхатологиялық бірлігінің көрінісі және сол бірлікті нығайтудың тиімді құралы екендігі жатыр. Германиядағы евангелистік шіркеу, лютерандық және реформаторлық шіркеулердің федерациясы, ашық қауымдастықпен айналысады.