Кіріспе

Сақина теориясында, математиканың бір саласы, егер нөлден өзгеше нильпотент элементтері болмаса, сақина қысқартылған сақина деп аталады. Балама түрінде, сақина қысқартылған болып есептеледі, егер нөлдік емес элементтерінің квадраты нөлге тең болмаса, яғни x² = 0 болса, онда x = 0 болады. Коммутативті сақина үстіндегі коммутативті алгебра, егер оның негізгі сақинасы қысқартылған болса, қысқартылған алгебра деп аталады. Коммутативті сақинаның нильпотент элементтері R сақинасының нилрадикалын құрайды; демек, коммутативті сақина қысқартылған болып есептеледі, егер және тек қана оның нилрадикалы нөлге тең болса. Сонымен қатар, коммутативті сақина қысқартылған болып есептеледі, егер және тек қана барлық жай идеалдарда қамтылған жалғыз элемент нөл болса. R/I коэффициенттік сақинасы қысқартылған болып есептеледі, егер және тек қана I радикалды идеал болса. R коммутативті сақинаның нилрадикалын белгілейік. Коммутативті сақиналар санатынан қысқартылған сақиналар санатына дейінгі функтор бар, және ол кіріктіру функторына сол жақтан қосымша болады. Табиғи биектестік коэффициенттік сақиналардың әмбебап қасиетінен туындайды. D-ны қысқартылған сақина R-дағы барлық нөлдік бөлгіштер жиыны деп белгілейік. Онда D барлық ең төменгі жай идеалдардың бірігуі болады. Noetherian сақинасы R үстінде, егер M шекті түрде туындаған модульдің жергілікті тұрақты ранги болса, онда ол Spec R-де жергілікті тұрақты (немесе эквивалентті түрде үздіксіз) функция болады делінеді. Содан кейін R қысқартылған болып есептеледі, егер және тек қана жергілікті тұрақты ранги бар әрбір шекті түрде туындаған модуль проективті болса.

Мысалдар мен мысалдар емес

Кіші сақиналардың субсақиналары, көбейтінділері және локализациялары да қысқартылған сақиналар болып табылады. Z бүтін сандар сақинасы – қысқартылған сақина. Кез келген өріс және өріс үстіндегі кез келген полиномдық сақина (көптеген айнымалыларда) – қысқартылған сақина. Жалпы алғанда, кез келген интегралды домен – қысқартылған сақина, себебі нильпотент элемент – нөлдік бөлгіш. Екінші жағынан, әрбір қысқартылған сақина интегралды домен емес; мысалы, Z[x, y]/(xy) сақинасында x + (xy) және y + (xy) нөлдік бөлгіштер болып табылады, бірақ нөлдік емес нильпотент элементтер жоқ. Тағы бір мысал ретінде, Z × Z сақинасында (1, 0) және (0, 1) нөлдік бөлгіштер болып табылады, бірақ нөлден өзгеше нильпотент элементтер жоқ. Z/6Z сақинасы қысқартылған, бірақ Z/4Z қысқартылмаған: 2 + 4Z класы нильпотентті. Жалпы, Z/nZ егер және тек қана n = 0 немесе n квадратсыз болса ғана қысқартылады. Егер R коммутативті сақина болса және N оның нилрадикалы болса, онда R/N бөлу сақинасы қысқартылады. Басты сипаттамасы p болатын коммутативті сақина R егер және тек қана оның Фробен эндоморфизмі инъективті болса қысқартылады (қ. Кемел өріс).

Жалпылау

Қысқартылған сақиналар алгебралық геометрияда элементарлық рөл атқарады, онда бұл ұғым қысқартылған схема түсінігіне дейін жалпыланады.