Маридің бөлмесі: Философиялық ой-эксперимент

Кіріспе

Ой эксперименті

Білім туралы аргумент (сонымен қатар Мэридің бөлмесі немесе Мэри – супер ғалым деп те аталады) – Франк Джексонның «Эпифеноменалды сапалар» (1982) мақаласында ұсынған және «Мэри білмеген нәрсе» (1986) мақаласында кеңейткен философиялық ой эксперименті. Эксперимент түстердің физикалық сипаттамаларына толық қол жеткізімі бар, бірақ түстің өзін сезімдік түйсік ретінде ешқашан көре алмаған, қара-ақ әлемде өмір сүретін ғалым Мэриді сипаттайды. Мэри түстер туралы барлық білімді меңгерді, бірақ оны өзі бастан кешкен емес. Ой экспериментінің негізгі сұрағы – Мэри түстерсіз әлемнен шығып, түсті көруді сезінген кезде жаңа білім ала ма? Эксперимент физикализмге қарсы дәлелдеу мақсатында жасалған – ғаламның, соның ішінде барлық психикалық құбылыстардың толығымен физикалық екендігі туралы көзқарас. Джексонның айтуынша, «тартысы жоқ қорытынды» – «физикалистер айтатыннан гөрі көбірек қасиеттер бар». Кейін Джексон өзін физикалист деп атады және 2023 жылы «Мен енді бұл аргументті қабылдамаймын» деді, бірақ бұл аргументтің «егер сіз физикалист болсаңыз, оны өте мұқият қарастыру қажет» екенін сақтайды. Оның жарияланғаннан кейін туған пікір таластары «Мэри туралы бірдеңе бар» (2004) атты жинаққа енді, онда Дэниел Деннет, Дэвид Льюис және Пол Черчленд сияқты философтардың жауаптары берілген.

Өмірбаян

Джексонның айтуынша, оның тұжырымдамасына дейін, тіпті Джон Локке дейін де бірнеше ұқсас аргументтер болған. Осы тақырыпқа қатысты C. Д. Брод, Герберт Фейгл және Томас Нагель 50 жылдан астам уақыт бойы өз ойларын жеткізді. Брод мынадай пікір білдіреді, онда шексіз математикалық қабілеттері бар періште туралы ой-эксперимент сипатталады:

Ол аммиактың микроскопиялық құрылымы қандай болуы керектігін нақты біледі, бірақ осы құрылымы бар заттың адам мұрнына енген кезде аммиак сияқты иіс білдіретінін мүлдем болжай алмайды. Осы мәселе бойынша ол болжай алатын ең көп нәрсе – шырышты қабықта, иіс сезу жүйкелерінде және т.б. өзгерістер болатыны. Бірақ егер оған ешкім айтпаса немесе өзі иіскемесе, осы өзгерістерге иіс немесе әсіресе аммиактың ерекше иісінің қоса болатынын білуі мүмкін емес. Шамамен отыз жыл өткен соң Фейгл де ұқсас ой айтады. Ол адамның мінез-құлқын зерттейтін, бірақ адамдық сезімдері жоқ марсиандық туралы ойша толғанады. Фейгл былай дейді:

Марсианда бейнелеу немесе эмпатия үшін қажетті сапамен танысу (тікелей тәжірибе) болмайды, сондықтан оған бейнелеу мен эмпатия мүлдем жетіспейді. Нагельдің «Жарғанат болу қандай?» атты эссесі сәл басқаша көзқарас ұсынады. Ол жарғанаттардың эхолокациялық қабілеттерін түсінуге тырысатын адамдардың перспективасын қарастырады. Тіпті барлық физикалық деректер қолжетімді болған жағдайда да, адамдар жарғанаттың сезім жүйесін, яғни әлемді дыбыс арқылы «көру» сезімін толыққанды түсіне алмайды.

Салдары

Мэри түсті сезіну арқылы жаңа білім алатын болса, онда екі маңызды салдар туындайды: квалианың болуы және физикализмге қарсы аргумент ретіндегі білім туралы пікір.

Квалия

Егер Мэри қызыл түсті көргенде жаңа бір нәрсе білсе, онда qualia (әрекет пен мінез-құлықтан толығымен тәуелсіз деп есептелетін, тәжірибелердің субъективті, сапалық ерекшеліктері) бар екенін көрсетеді. Сондықтан, qualia нақты екендігін қабылдануға тиіс, себебі нақты бір qualia-ны сезіне білетін адам мен сезіне алмайтын адамның арасында ерекшелік бар.

Физикализмнің жоққа шығарылуы

Джексон одан әрі былай демек: Егер Мэри түсті сезіну арқылы жаңа білім алса, онда физикализм дұрыс емес. Атап айтқанда, білім туралы аргумент – бұл психикалық күйлердің физикалық түсіндірмелерінің толықтығы туралы физикалистік талапқа қарсы шабуыл. Мэри түс қабылдау ғылымы туралы барлық нәрсені білуі мүмкін, бірақ егер ол қызыл түсті ешқашан көрмеген болса, қызыл түсті сезіну не екенін қалай білуі мүмкін? Джексон тәжірибе арқылы ол жаңа білім алғанын, демек физикализм жалған деп мәлімдейді. Джексон былай дейді: Ол әлем туралы және оны көру арқылы сезіну туралы жаңа нәрсе біледі деп ойлауға болады. Бірақ сонда оның бұрынғы білімі толық емес екені айқын. Оның барлық физикалық ақпараты болған жоқ па? Демек, одан да көп нәрсе бар, ал физикализм жалған.

Жауаптар

Бұл дәлелді жетілдіруді қажет ететін шағымдар айтылды. Күмәнданушылар сын тексеру нәтижесінде ой экспериментінде пайда болған түрлі кемшіліктерді көрсетеді. Немиров пен Льюис "қабілет гипотезасын" ұсынады, ал Кони "танысу гипотезасын" жақтайды. Екі тәсіл де Мэридің жаңа білім алмайтынын, керісінше, басқа нәрсеге қол жеткізетінін көрсетуге тырысады. Егер ол шындығында жаңа ұйғарымдық білім алмаса, онда ол физикалистік көзқарас шеңберінде түсіндіріледі деп санайды. Бұл Джексонның ой экспериментіне және оның мақсатына қатысты ең маңызды екі қарсылық.

Ой экспериментінің дизайны

Кейбіреулер Джексонның аргументтеріне қарсылық білдіріп, ой экспериментінде сипатталған сценарийдің өзі мүмкін емес деп санайды. Мысалы, Эван Томпсон Мэридің монохроматикалық ортада болуына байланысты түстерді көру мүмкін емес деген тұжырымға күмән келтірді, өйткені ол түс көрген кезде, көзін сүрткеннен кейін немесе жарықтан кейінгі бейнелерде түстерді көруі мүмкін. Алайда, Грэм мен Хорган ой экспериментін осыны ескере отырып жетілдіруге болады деп ұсынады: Мэриді қара-ақ бөлмеде орналастырудың орнына, оның туғаннан бастап түстерді сезінбегенін, бірақ кейінірек медициналық процедура арқылы осы қабілетке ие болғанын белгілеуге болады. Нида Румелин түс көру ғылымын ескере отырып, бұл сценарийдің мүмкін емесіне күмән келтіруге болатынын мойындайды (Грэм мен Хорган оны ұсынса да), бірақ бұл ой экспериментінің тиімділігіне қатысты емес, егер біз кем дегенде сценарийдің орын алуын елестете алсақ. Кристофер Малони де осылай айтады: Егер, аргументке сәйкес, Мэри түс көрудің физикалық табиғаты туралы білу керек нәрсенің бәрін түсінсе, онда ол түс көрудің қандай болатынын елестете алатын жағдайға келер еді. Бұл Sk физикалық күйінде болу сияқты, ал Мэри мұндай физикалық күйлер туралы бәрін біледі. Әрине, ол өзі Sk күйінде болған жоқ, бірақ бұл оның Sk күйінде болудың қандай болатынын білуіне кедергі емес. Ол бізге қарағанда, Sk және басқа да хроматикалық көріс күйлерінің арасындағы заңды қатынастарды сипаттай алады. Түсті көру күйінің нейрофизиологиялық жазуында оған дәл сипаттама беріңіз, және ол мұндай күйдің қандай болатынын елестете алады. Джексонның аргументі туралы әдебиетті қарап, Нида Румелин көптеген адамдар Джексонның тұжырымдарымен келіспейтін физицистерді қоса алғанда, Мэри бөлмеден шыққаннан кейін жаңа білім алмады деген мәлімдемеге күмән келтіретінін анықтады. Көпшілігі «жаңа ақпарат немесе білім оның тұтқындалуынан кейін келеді» деп мойындай алмайды, бұл көзқарас «білім туралы аргументтің физикалистік көзқарасы ретінде сипатталуға лайық». Фланаган сияқты, Торин Альтер Джексон физикалық фактілерді «дискурсивті түрде үйренуге болатын» фактілермен негіздемесіз араластырады деп санайды: әртүрлі саналы тәжірибелер туралы кейбір фактілерді таза дискурсивті құралдармен үйренуге болмайды. Алайда бұл, әлі күнге дейін, осы дискурсивті түрде үйренуге болмайтын фактілер туралы тәжірибелердің сипаты туралы ешқандай қорытынды жасауға рұқсат бермейді. Әсіресе, бұл тәжірибелер физикалық оқиғалар емес деп тұжырым жасауға құқығы жоқ. Нида Румелин мұндай көзқарастарға жауап ретінде «физикалық қасиеттер мен физикалық фактілер физикалық терминологияда білдірілетін қасиеттер мен фактілер ғана деген болжамнан бас тартқаннан кейін, мүлікті немесе фактіні физикалық деп түсіну қиын» деп дәлелдейді. Льюис те осыған ұқсас пікір білдіріп, Мэри «есте сақтау, елестету және тану» қабілетіне ие болды деп мәлімдеді. Джексонның білім аргументіне жауап ретінде екеуі де Мэри қызыл түсті алғаш рет көргенде шынайы ашылу жасады деп келіседі, бірақ оның ашылуы оның босатылуынан бұрын білмейтін кейбір фактілерді білуді қамтиды деп мойындамайды. Сондықтан ол жаңа фактілерді емес, жаңа қабілеттерді тапты; оның түспен танысудың қандай екенін табуы белгілі бір нәрселерді қалай жасау керектігін жаңа қабілетке ие болудан ғана тұрады, бірақ жаңа нақты білімге ие болмайды. Осындай ойларды ескере отырып, Черчленд білудің екі мағынасын ажыратады, «қалай білуді» және «не білуді», мұнда «қалай білу» қабілеттерге қатысты және «не білу» фактілерді білуді білдіреді. Ол бұл қарсылықты әр түрлі білімдер мида бейнеленген әр түрлі орындарға жүгіну арқылы нығайтуға бағытталған, олардың арасында нақты, физикалық айырмашылық бар деп дәлелдейді. Мэри жаңа деректерді емес, жай ғана қабілеттерді үйренетінін ажырата отырып, физиалистік көзқараспен ой эксперименті туғызған мәселені жоққа шығаруға көмектеседі. Левиннің пікірінше, жаңа түсті тәжірибе жаңа фактілік білімді береді, мысалы, «түстің басқа түстермен ұқсастығы мен үйлесімділігі туралы ақпарат және оның басқа психикалық күйлеріне әсері». Тейлер Мэридің бөлмені тастамас бұрын барлық осындай фактілерді өз бетінше түсінудің қажеті жоқ екенін білгенін (және ой эксперименті ережелерін ескере отырып, білетінін) айтады. Мысалы, Мэри «қызыл түс жасылдан гөрі қызғылт сарыға жақын» деген фактіні ешқашан түстерді көрмей тұрып біле алады. Эрл Кони түс көруді елестету қабілетіне ие болу түс көрудің қандай екенін білу үшін қажетті де, жеткілікті де емес деп қарсылық білдіреді, яғни қабілет гипотезасы Мэридің бөлмеден шыққаннан кейін алатын жаңа білімнің сипатын түсіндірмейді. Қабілеттің қажетті еместігін көрсету үшін Кони мына мысалды келтіреді: ол түс көре алатын, бірақ түс көрмейтін кезде елестету қабілеті жоқ адам. Ол түс көріп тұрғанда, оның түс көрудің қандай екенін білуі мүмкін, бірақ оның оны елестету қабілеті болмаса да. Ол одан әрі, елестету қабілеттері жеткілікті емес екенін көрсету үшін мына мысалды келтіреді: Марта, «ол тәжірибелі түстер арасында тәжірибесі жоқ аралық түсті визуализацияда өте шебер, бірақ қызыл түстің «алмұрт қызылы» түсімен таныс емес». Мартаға «алмұрт қызылы» түсінің бордо және отты қызыл түстердің арасында дәл ортада екені айтылды (ол осы екі түсті көрген, бірақ алмұрт қызылын емес). Осымен Марта алмұрт қызылын қаласа елестете алады, бірақ оны елестетпесе, алмұрт қызылын көрудің қандай екенін білмейді. Адам Конидің аргументтерімен келісіп, елестету қабілеті түс көрудің қандай екенін білу үшін қажетті де, жеткілікті де емес екенін мойындаса да, басқа қабілетті қолданатын қабілет гипотезасының нұсқасын сақтап қалуға болады. Мысалы, Бри Герлер Мэри түстерді елестету қабілетіне емес, оларды феноменалды сапасы бойынша тану қабілетіне ие болғанын талқылайды. Кайд нақтырақ мысал келтіреді: жүргізуші куәлігіне емтихан, онда адам жол ережелері мен фактілер туралы білімін тексеруге арналған жазбаша емтиханды тапсыруға және заңдарды сақтай отырып, дұрыс жүргізу қабілетін көрсетуге арналған көліктегі емтиханды тапсыруға тиіс. Адам барлық білімге (жүргізуге қатысты барлық қауіпсіздік ережелерін білуге) ие болуы мүмкін, бірақ қалай жүргізу керектігін білмейді (қауіпсіз жүргізуге). Кайд Мэридің түс сезімі туралы түсінігін «қандай» білім ретінде сипаттайды, білімнің кіші саласы. Ол Мэри алғаш рет қызыл помидорды көргенде бір нәрсені үйренетінін және «қалай» білуді алатынын айтады; Дэвид Льюис Мэри енді қызыл түсті көруді, еске сақтауды және елестетуді біледі деп мәлімдейді. Қабілет талдауының жақтастары Мэри қызыл түсті алғаш рет көргенде таң қалған реакция жасауы мүмкін екенін, бірақ қызыл сезімі туралы жаңа фактілерді алмайды деп сендіреді.

Some have objected to Jackson's argument on the grounds that the scenario described in the thought experiment itself is not possible. For example, Evan Thompson questioned the premise that Mary, simply by being confined to a monochromatic environment, would not have any color experiences, since she may be able to see color when dreaming, after rubbing her eyes, or in afterimages from light perception. However, Graham and Horgan suggest that the thought experiment can be refined to account for this: rather than situating Mary in a black and white room, one might stipulate that she was unable to experience color from birth, but was given this ability via medical procedure later in life. Nida Rümelin recognizes that one might question whether this scenario would be possible given the science of color vision (although Graham and Horgan suggest it is), but argues it is not clear that this matters to the efficacy of the thought experiment, provided we can at least conceive of the scenario taking place. J. Christopher Maloney argues similarly: If, as the argument allows, Mary does understand all that there is to know regarding the physical nature of colour vision, she would be in a position to imagine what colour vision would be like. It would be like being in physical state Sk, and Mary knows all about such physical states. Of course, she herself has not been in Sk, but that is no bar to her knowing what it would be like to be in Sk. For she, unlike us, can describe the nomic relations between Sk and other states of chromatic vision Give her a precise description in the notation of neurophysiology of a colour vision state, and she will very likely be able to imagine what such a state would be like. Surveying the literature on Jackson's argument, Nida Rümelin identifies, however, that many simply doubt the claim that Mary would not gain new knowledge upon leaving the room, including physicalists who do not agree with Jackson's conclusions. Most cannot help but admit that "new information or knowledge comes her way after confinement," enough that this view "deserves to be described as the received physicalist view of the Knowledge Argument." Similarly to Flanagan, Torin Alter contends that Jackson conflates physical facts with "discursively learnable" facts, without justification: some facts about conscious experiences of various kinds cannot be learned through purely discursive means. This, however, does not yet license any further conclusions about the nature of the experiences that these discursively unlearnable facts are about. In particular, it does not entitle us to infer that these experiences are not physical events. Nida Rümelin argues in response to such views that it is "hard to understand what it is for a property or a fact to be physical once we drop the assumption that physical properties and physical facts are just those properties and facts that can be expressed in physical terminology." Lewis put forth a similar argument, claiming that Mary gained an ability to "remember, imagine and recognize." In the response to Jackson's knowledge argument, they both agree that Mary makes a genuine discovery when she sees red for the first time, but deny her discovery involves coming to know some facts of which she was not already cognizant before her release. Therefore, what she obtained is a discovery of new abilities rather than new facts; her discovery of what it is like to experience color consists merely in her gaining new ability of how to do certain things, but not gaining new factual knowledge. In light of such considerations, Churchland distinguishes between two senses of knowing, "knowing how" and "knowing that", where knowing how refers to abilities and knowing that refers to knowledge of facts. He aims to reinforce this line of objection by appealing to the different locations in which each type of knowledge is represented in the brain, arguing that there is a true, demonstratively physical distinction between them. By distinguishing that Mary does not learn new facts, simply abilities, it helps to negate the problem posed by the thought experiment to the physicalist standpoint. In response, Levin argues that a novel color experience does in fact yield new factual knowledge, such as "information about the color's similarities and compatibilities with other colors, and its effect on other of our mental states." Tye counters that Mary could have (and would have, given the stipulations of the thought experiment) learned all such facts prior to leaving the room, without needing to experience the color firsthand. For example, Mary could know the fact "red is more like orange than green" without ever experiencing the colors in question. Earl Conee objects that having an ability to imagine seeing a color is neither necessary nor sufficient for knowing what it is like to see that color, meaning the ability hypothesis does not capture the nature of the new knowledge Mary acquires upon leaving the room. To show that ability is not necessary, Conee cites the example of someone who is able to see colors when she is looking at them, but who lacks the capacity to imagine colors when she is not. He argues that while staring at something that looks red to her, she would have knowledge of what it is like to see red, even though she lacks the ability to imagine what it is like. In order to show precisely that imaginative abilities are not sufficient for knowing what it is like, Conee introduces the following example: Martha, "who is highly skilled at visualizing an intermediate shade that she has not experienced between pairs of shades that she has experienced happens not to have any familiarity with the shade known as cherry red". Martha has been told that cherry red is exactly midway between burgundy red and fire red (she has experienced these two shades of red, but not cherry). With this, Martha has the ability to imagine cherry red if she so chooses, but as long as she does not exercise this ability, to imagine cherry red, she does not know what it is like to see cherry red. One might accept Conee's arguments that imaginative ability is neither necessary nor sufficient for knowing what it is like to see a color, but preserve a version of the ability hypothesis that employs an ability other than imagination. For example, Brie Gertler discusses the option that what Mary gains is not an ability to imagine colors, but an ability to recognize colors by their phenomenal quality. Kind offers a concrete and more realistic example: a driving test, where a person would have to complete a written test where their knowledge of road laws and facts will be tested, as well as an in car exam, where they must display their ability to drive correctly while following the laws they know as well as putting their facts into practice. One can have all the knowledge that (knowing all the safety rules related to driving) while having no knowledge how (driving safely). Kind characterizes Mary's understanding of color sensation as what it's like knowledge, a sub category of knowledge that. She states that while Mary does learn something upon seeing the red tomato for the first time and gains knowledge how; David Lewis claims Mary is now able to recognize, remember and imagine seeing the color red. Advocates of the ability analysis hold the belief that while Mary may have a surprised reaction to seeing red for the first time, she doesn't gain any new facts about the sensation of red.

Танысу гипотезасы

Танысу талдауы Мәриямның нақты білім алмастан жаңа нәрсе үйренуге қабілетті екенін көрсетеді. Білу мүмкіндігі туралы гипотезаға наразы болғандықтан, Эрл Кони басқа нұсқаны ұсынады. Конидің танысу гипотезасы білімнің үшінші санатын анықтайды, ол – «тәжірибе арқылы танысу білімі», ол фактілік білімге немесе қалай істеуге білуге келтірілмейді. Оның пікірінше, Мәриям босатылғаннан кейін алған білім – танысу білімі. Тәжірибені танысу арқылы білу «адамның белгілі бір нәрсемен ең тікелей жолмен танысуын қажет етеді, адам үшін сол нәрсені сезінуге болатын мүмкіндік шегінде». «Сапаны сезіну – сапаны ұғынудың ең тікелей жолы» болғандықтан, Мәриям босатылғаннан кейін түс сезімдерімен танысады. Осылайша Кони өзін білім туралы аргументке қарсы былайша қорғайды: Qualia – тәжірибелердің физикалық қасиеттері (ал тәжірибелер – физикалық процестер). Q осындай қасиет болсын. Мәриям Q туралы барлығын біледі және ол белгілі бір тәжірибеде Q бар екенін біледі, бірақ босатылғанға дейін ол Q-мен таныс емес. Босатылғаннан кейін Мәриям Q-мен танысады, бірақ ол Q-мен танысу арқылы ешқандай жаңа тұжырымдық білім алмайды (әсіресе ол Q қасиеттерімен қалыпты сезінушілердің қандай жағдайларда тәжірибеде болатынын біледі). Тей де танысу гипотезасының бір нұсқасын қорғайды және оны Конидің нұсқасымен салыстырады, бірақ түспен танысуды түс сезіміне ұғым қолданумен теңестіруге болмайтынын нақтылайды. Конидің пікірінше, адам керемет сапаны тек оны сезіну арқылы тани алады, бірақ Мәриям сияқты оның фактілерін білу арқылы емес. Бұл басқа физикалық білім объектілерінен өзгеше: мысалы, қала туралы фактілерді білу арқылы қала туралы білім алуға болады. Мысалы, адам Австралиядағы Сидней туралы фактілерді білуі мүмкін, бірақ ол жеке барып көргенге дейін онымен толыққанды таныс болмайды. Гертлер осы айырмашылықты Конидің есебіне қарсы пайдаланады: qualia бар екенін жоғары қоятын дуалист оны физикалық объектілерден өзгеше нәрселер ретінде түсіндірудің жолына ие; ал Кони осы айырмашылықты сипаттаса, Гертлер оның физикалистік есебі оны түсіндіруге ештеңе жасамайтынын айтады.

The acquaintance analysis argues that Mary is able to learn something new without obtaining accurate knowledge. Due to his dissatisfaction with the ability hypothesis, Earl Conee presents another variant. Conee's acquaintance hypothesis identifies a third category of knowledge, "knowledge by acquaintance of an experience," that is not reducible to factual knowledge nor to knowing how. He argues that the knowledge Mary actually obtains post release is acquaintance knowledge. Knowing an experience by acquaintance "requires the person to be familiar with the known entity in the most direct way that it is possible for a person to be aware of that thing". Since "experiencing a quality is the most direct way to apprehend a quality," Mary gains acquaintance with color qualia after release. Conee thus defends himself against the knowledge argument like this:

Qualia are physical properties of experiences (and experiences are physical processes). Let Q be such a property. Mary can know all about Q and she can know that a given experience has Q before release, although—before release—she is not acquainted with Q. After release Mary gets acquainted with Q, but she does not acquire any new item of propositional knowledge by getting acquainted with Q (in particular she already knew under what conditions normal perceivers have experiences with the property Q). Tye also defends a version of the acquaintance hypothesis that he compares to Conee's, though he clarifies that acquaintance with a color should not be equated to applying a concept to one's color experience. In Conee's account, one can come to know (be acquainted with) a phenomenal quality only by experiencing it, but not by knowing facts about it as Mary did. This is different from other physical objects of knowledge: one comes to know a city, for example, simply by knowing facts about it. For example: A person may know facts about Sydney, Australia, but they won't actually be acquainted with it until they have been there in person. Gertler uses this disparity to oppose Conee's account: a dualist who posits the existence of qualia has a way of explaining it, with reference to qualia as different entities than physical objects; while Conee describes the disparity, Gertler argues that his physicalist account does nothing to explain it.

Ескі факт/жаңа қалпақ талдау

Білім туралы аргументке жауап беру Мария бөлмеден шыққанда алатын жаңа білім түрін дәл бейнелей аламыз ба дегенге байланысты. Қабілеттерді талдау және танысуды талдауды ұсынатындар Марияның жаңа нәрсе білгеніне келіседі, бірақ бұл жаңа білімді фактілік білімге дейін тоғытуға бола ма, әлде тікелей тәжірибе қажет пе деген мәселеде пікірлері ерекшеленеді. Тағы бір талдау, ескі факт/жаңа түр талдауы деп аталады, Марияның жаңа нәрсе білгенін жоққа шығарады. Оның орнына, Мария ескі фактіні жаңаша түсінеді деп санайды. Бұл талдау бір фактіні әртүрлі жолдармен жеткізуге болатындығы туралы идеяға негізделген. Мысалы, Брюс Уэйннің 188 см (6'2") екенін «Бэтменнің 188 см (6'2") екені» немесе француз тілінде «Брюс Уэйн 1,8796 метр» деп те жеткізуге болады. Ескі факт/жаңа түр талдауын қолдайтындар Мария қызыл түстің феноменалды тұжырымдамасын игеру арқылы ескі факті туралы жаңа түсінік алады деп мәлімдейді. Олар Марияның енді қызыл түстің сезімі туралы ескі фактіні жаңаша жеткізе алатынына сенеді. Дегенмен, бұл талдаудың білім туралы аргументке жауап беруде сәтті болуы феноменалды тұжырымдамалардың физикализммен үйлесімді түрде қалай анықталатынына байланысты.

Квалианың жүйкелік негізі

В. С. Рамачандран мен Эдвард Хаббард, UCSD-дегі Ми және таным орталығы, Мэри қызыл алманы алғаш көргенде үш нәрсенің біреуін істей алады деп санайды: Мэри сұр түстен басқа ештеңе көрмейді дейді. Ол түсті алғаш рет субъективті түрде сезінуден туындаған «Уау!» реакциясын бастан кешіреді. Ол түстерді көрудің бір түрін бастан кешіреді, онда қызыл алма мен сұрға боялған алма арасында ешқандай айырмашылықты байқамайды, бірақ қызыл алманы көрсетуді сұрағанда дұрыс табады. Олар осыны былай түсіндіреді: «Осы үш мүмкін нәтиженің қайсысы орын алады? Біз түстерге көз жеткізбейтін синестезиясы бар адамнан осы сұраққа жауап алдық деп ойлаймыз. Теориялық Мэри сияқты, біздің түстерге көз жеткізбейтін синестезиясы бар еріктіміз түстің жеткіліксіз рецепторларының салдарынан кейбір түстерді көре алмайды. Алайда, ол сандарға қарағанда синестезиясы арқасында бұрынғы өмірінде көрмеген түстерді сезіне алады. Ол оларды «Марстың түстері» деп атайды. Оның миындағы түс жасушаларының (және сәйкес түстердің) белсенділігі философиялық сұраққа жауап беруге көмектеседі: біз Мэридің де осылай сезінетінін болжаймыз». Рамачандран мен Хаббардтың үлесі «синестезияны сезінушілер мен сезінбеушілердің саналық тәжірибелеріндегі бұрыннан бар, тұрақты айырмашылықтарды пайдалану арқылы» «квалианың нейрондық негізін» зерттеуде, бірақ олар «бұл әлі де осы оқиғалардың неге квалиамен толы екенін және басқалары неге емес екенін түсіндірмейді (Чалмерстің «қиын мәселесі»), бірақ кем дегенде мәселенің шеңберін тарытады» деп атап өтеді (25-бет).

Дуалистік жауаптар

Джексонның аргументі ақыл-дене дуализмін, яғни ақылдың немесе ақылдың кем дегенде кейбір аспектілерінің физикалық емес екендігі пікірін қолдауға бағытталған. Нида Румелин, ақыл-дене дуализмі қазіргі философтар арасында кең таралмағанын, сондай-ақ білім туралы аргументке дуалистік жауаптардың көптеген мысалдары жоқ екенін айтады; алайда, ол білім туралы аргументке жауап беретін, назарға алуға тұрарлық дуалистердің бірнеше көрнекті мысалы бар екенін атап көрсетеді. Дуалистік жауаптардың жалпы жетіспеушілігіне және Джексонның өзінің көзқарасын өзгерткеніне қарамастан, білім туралы аргументті қорғайтын көрнекті дуалистердің жақындағы мысалдары бар. Қазіргі заманғы ең белгілі дуалистердің бірі – Дэвид Чалмерс, Джексонның ой эксперименті материализмнің жалған екенін сәтті көрсеткенін санайды. Чалмерс "қабілет гипотезасы" сияқты жауаптарды (жоғарыда сипатталғандай) ең перспективалы қарсылықтар деп есептейді, бірақ олар сәтсіз аяқталады: тіпті Мэри түстерді көзге елестету немесе тану қабілетін алса да, ол қазір көретін түстер туралы фактілік білімді де міндетті түрде алады, мысалы, қызыл түсті көру тәжірибесінің оның негізінде жатқан физикалық ми күйлерімен қалай байланысты екендігі туралы. Ол сондай-ақ, қызыл түс көру сезімі мен оның физикалық механизмдерін білудің шын мәнінде бір факт туралы білім екенін, тек басқа "ұсынылу тәсілімен" ерекшеленетінін, яғни Мэри жаңа фактілік білім алған жоқ деген пікірді де қарастырады. Чалмерс бұған келіспейді, Мэри тәжірибе мен физикалық процестердің бір-бірімен қалай байланысты екендігі туралы жаңа фактілік білімді міндетті түрде алады, яғни осы процестер қандай тәжірибеге әкеп соғатыны туралы фактіні алады. Мартин Нида Румелин тәжірибе қасиеттерін қамтитын күрделі, бірақ ұқсас көзқарасты қорғайды, оларды ол "феноменалдық қасиеттер" деп атайды.