Ақыл философиясы
-
Ақыл-дене мәселесіндегі эфефеноменализм тұжырымы
Эпифеноменализм: Ақыл-дене мәселесіндегі философиялық көзқарас. Психикалық құбылыстар физиологиялық процестерге тәуелді, бірақ оларға әсер етпейді. Әсер ету сезімі – иллюзия.
-
Ақыл-ой құбылыстары және олардың философиясы
Ақыл-ой оқиғалары: саналы адамның ішкі әлемі, ойлар, сезімдер, армандар. Психология, философия, сана және дене мәселесін зерттейді.
-
Материя – негізгі субстанция ретінде философиялық материализм
Материализм – философия, материя негізгі зат екенін айтады. Ақыл-ес, сана физикалық процестердің нәтижесі. Идеализмге қарама-қарсы көзқарас.
-
Ақыл-ой мен материя арақатынасы: Бейтарап монизм теориясы
Бейтарап монизм: Ақыл мен материя арақатынасын зерттейтін метафизикалық теория. Ақыл-дене проблемасы мен сананың қиын мәселесіне шешім іздейді.
-
Қабылдау философиясы: табиғаты мен мәнісі
Кабылдау философиясы: сезімталдық табиғаты, білімнің негізі, ішкі және сыртқы көзқарас, реализм мен идеализм туралы философиялық ойлар.
-
Сезімдерге тәуелсіз ой процесі
Адам ойлауы – сезімдерден тәуелсіз саналық процестер. Ойымдау, есептеу, идея құру, есте сақтау, қиял – бәрі ойлаудың түрлері.
-
Екінші құбылыс немесе қосалқы эффект
Эпифеномен – негізгі құбылыспен қатар жүретін қосалқы эффект. Себеп-салдар байланысы, философия, және себептерді зерттеуде маңызды ұғым.
-
Ақыл-естің түсіндірілуі: Даниэль Деннеттің сана туралы көзқарасы
Жаңалықтар! Дэниел Деннеттің «Естелік түсіндірілді» кітабында сананың мидағы физикалық процестерден қалай пайда болатыны жайлы ашып жазады.
-
Ақыл-дене дуализмі: философиялық теориялар
Ақыл-дене дуализмі: Ақыл мен материя арақатынасы, платонизм, жандардың көшіп-қонуы. Психология, философия, ақыл-ой туралы мақала.
-
Қысқартушылықтың қателігі: "Ашкөз" және "дұрыс" талдаулар.
Жасырағыш редукционизм – ғылымдағы қателік. Дэниел Деннеттің түсіндіруі бойынша, бұл құбылыс теориялық деңгейлерді елемей, жайсыз түсіндіруге талпыну.
-
Функционализм: Ақыл-ес күйлерінің философиялық негізі
Функционализм – философия ақылы, ақыл-жағдайлардың себептік байланыстарымен, мінез-құлқымен анықталатынын түсіндіреді. Ақылдың түрлі жүйеде көрінісі мүмкін.
-
Ақыл-ой мен Жан: Өзіндік сана туралы толғаулар мен ойлар жинағы
«Ақыл-ойдың Мені»: Хофштадтер мен Деннеттің өзіне, жанға арналған эсселер жинағы. Адам ақылы, санасы, өзін-өзі тану туралы философиялық зерттеулер.
-
Қазіргі психологияның философиялық негіздері
Психология философиясы: қазіргі психологияның негіздері, тарихы, эпистемологиялық және онтологиялық мәселелер. Когнитивтік ғылымдармен байланысы.
-
Дэвид Чалмерс: Ақыл мен сана философиясының көрнекті ғалымы
Дэвид Чалмерс – австралиялық философ, сана философиясы мен тіл философиясы сарапшысы. «Сананың қиын мәселесін» ұсынды, философтық зомби экспериментімен танымал.
-
Жаңарудың түсіндірілмейтін мәселесі: сананың физикалық негіздері
Жаңағы мақалада сананың физикалық түсіндірудегі қиындықтары, «түсіндірудегі алшақтық» ұғымы, және сана мен дене арақатынасы талқыланады.
-
Тәжірибе: саналық оқиға, қабылдау және білім
Тәжірибе – саналы оқиға, сезімдер, білім. Бұл мақалада тәжірибе ұғымы, оның түрлері (сенсорлық, түс көру, арман) және субъектіге қабылданатын нәрселер қарастырылады.
-
Ассоциативтік психология тұжырымдамасы
Ассоциационизм – психикалық процестердің байланыс арқылы жұмыс істеуі. Философия, психология және ғылыми әдістемедегі негізгі ұғым. Томас Гоббс еңбегінен бастау алады.
-
Ішкі сезімдер мен ойларды зерделеу
Ішкі сезіну – өз ойларыңыз бен сезімдеріңізді зерделеу. Психологиядағы маңызды процесс, өзіңді тануға көмектеседі. Өз санаңызды ашыңыз!
-
Жалғыз сана мен идея ғана нақты деген философия
Субъективтік идеализм: сана ғана шындық, материалдық дүние жоқ. Психология, философия, ментализм туралы мақала. Ақыл-ой, идеялар негізіндегі көзқарас.
-
Жүйелі Ақылға Қарсылық: Г.Э. Мурдың Эссесі
Г.Э. Мурдың «Ақылға қонымдылықты қорғау» (1925) эссесі – абсолютті скептицизмді жоққа шығаруға талпыныс. Әйгілі фактілер, сана мен материя айырмасы талданған.
-
Халық психологиясы мен сананың жоқтығы туралы философиялық көзқарас
Жою материализмі – сананың философиялық көзқарасы. Көптеген психологиялық күйлер (сенім, тілек) жоқ деп санайды, нейрондық негізі табылмауы мүмкін.
-
Қасиеттер мен фактілер жиынтығы арасындағы қатынас
Философиядағы супервенеция: қасиеттер мен фактілер арасындағы байланыс. Егер Y-дағы өзгеріс X-тегі өзгеріске мүмкіндік берсе, X, Y-ға супервенеция жасайды. Мысалдар келтірілген.
-
Санат қатесінің мәнісі
Санат қатесі: нәрсеге тиісті емес қасиет тағайындау. Гилберт Райл ұғымын енгізді, сананы зат емес, қабілеттер жиынтығы деп түсіндірді. Психология, философия.
-
Антонио Дамасионың сана туралы теориясы: Протоөзі және сананың пайда болуы
Әйелдің санасы – ми, дене және ортаның өзара әрекеттесуінен туындайтын құбылыс. Антонио Дамасио теориясы, сезімдер мен физиологиялық процестердің маңыздылығын көрсетеді.
-
Маридің бөлмесі: Философиялық ой-эксперимент
Философиялық ой-эксперимент: «Мэридің бөлмесі». Физикализмге қарсы дәлелдеме. Түсті білу мен түсті сезінудің айырмасы. Жаңа білімнің мүмкіндігі.
-
Ақылдағы бейнелер және ойлау процесі
Ақылдағы бейнелер: заттардың, оқиғалардың сезімталдықсыз ойдағы көрінісі. Психология, нейроғылым, когнитивтік ғылымда зерттеледі. Естелік, қиял, сезімдер.
-
Ақыл-ой философиясындағы өкілдік және сезіну туралы пікірлер
Пәлсафадағы сана және қабылдау туралы пікірлер: нақты реализм мен ұсыныс реализмінің айырмашылықтары, әр түрлі көзқарастар мен ғылыми тұжырымдамалар.
-
Субъективизм: Адамдық ойдың басымдығы туралы философия
Субъективизм – адам ойына басымдық беретін философия. Декарттың әдісі, сананың негізгі ролі, және шындықтың жеке түйсікке тәуелділігі туралы білесіз бе?
-
Энди Кларк: Ақыл-ой философиясының көрнекті маманы
Энди Кларк – британ философы, сана мен ой кеңістігін зерттейді. Ми философиясы, робототехника, сананың қалыптасуы туралы еңбектерімен танымал.
-
Дэниел Деннеттің әңгімелеуші феноменологиясы: сананы зерттеудің ғылыми тәсілі
Даниэль Деннеттің сананы зерттеу әдісі – гетерофеноменология. Бұл ғылыми тәсіл, өзіндік емес сананы, тәжірибелерді зерттейді. Психология, философия.
-
Философиялық зомби: Адам санасы туралы ой-эксперименті
Философиялық зомби: санасыз, бірақ физикалық тұрғыдан адамға ұқсас. Физикализмге қарсы дәлел, сана мәселесін зерттейді. Дэвид Чалмерстің пікірі.
-
Жаңа туындау философиясы және сананың пайда болуы
Жаңалықтар: Эмерджентизм – сана мен мидың философиясы. Жүйедегі жаңа қасиеттердің пайда болуы, редукционизммен салыстыру, физикализм және әмбебаптық қарастырылады.
-
Деңгейлік ақыл-ой және сананың физикалық теориясы
Жаңағы мақалада Дэниел Деннеттің сана туралы физикалистік теориясы, когнитивизм негізіндегі «көптеген жобалар» моделі талданған. Сана, АИ мүмкіндігі.
-
Ақылдың Материя Үстінен Үстемдігі
Ақылдың материядан күшті екені туралы философиялық көзқарас, "ақыл-ой материяны жеңеді" фразасының тарихы, парапсихология және оның ғылыми негіздері.
-
Адам санасы – қолданушы иллюзиясы
Адам санасы – шындықты тікелей емес, жеңілдетілген нұсқасын ұсынатын «пайдаланушы иллюзиясы». Мидің жасаған симуляциясы, қабылдау уақытты қажет етеді.
-
Гомункул аргументі: шеңберлік пікір қатесі
Бұрыс пікір: "Гомункул" аргументі – түсініксіз ұғымды өзінің өзімен түсіндіру қатесі. Көру теориясында жиі кездеседі, мидегі "кішкентай адам" туралы болжам жасалады.
-
«Ақыл туралы тұжырым» кітабы және «Машина ішіндегі арбақ» тұжырымы
Гилберт Райлдың «Ес туралы ұғым» кітабындағы сана – Декарттың қателігінен туған философиялық иллюзия екені дәлелденеді. Ақыл-ой философиясының негізгі еңбегі.
-
Ақыл-ой шектеулері: Философиялық мәселелерді шеше алмау мүмкіндігі
Ақыл-ой философиясындағы когнитивтік жабылу тұжырымы: адам санасы шешілмейтін мәселелерге қабілетсіз. Трансценденталды натурализм, жаңа мистицизм талқыланады.
-
Жаңағы сананың қиын мәселесін зерттеу: нейрофеноменология
Жаңағы сананың қиын мәселесін шешуге бағытталған нейрофеноменология ғылымы. Ми, сана, тәжірибе және дене арақатынасын зерттейді.
-
Туа біткен білім туралы философиялық көзқарас
Адам санасының туа білуі: інатизм – санада туғаннан бастап идеялар, білім бар екенін көрсетеді. Декарт философиясы, тәжірибеге қарсы тұрады.
-
Джон Локк: Адам санасы туралы эссе
Джон Локктың «Адам ақылы туралы эссесі» – тәжірибе негізінде білім қалыптасатынын, сана туған кезде бос бет (tabula rasa) екенін көрсетеді. Философия, эмпиризм.
-
Декарттың «Менің ойым – менмін» тұжырымы және жаны-денінің екілігі
Декарттың «Жан-Дене егіздігі» тұжырымындағы «Декарттық Жеке Бас», ой мен дененің бөлінуін, сананың өзіне қатысты ойлауын түсіндіреді. Философиялық ұғым.
-
Нысанды көзқарас: Психологиялық тұжырымдама
Дэниел Деннеттің "Нысаналы көзқарас" тұжырымы – сана, ерік-еркіндік, эволюция сияқты философиялық ұғымдарды түсіндірудегі маңызды әдіс. Мінез-құлықты болжау үшін рационалды агент ретінде қарастыру.
-
Ақыл-естің құпиясы: «Машинадағы шағын жан»
А.Костлердің «Машинадағы шаңғырық» кітабы – адам психологиясы, өзіне-өзі зиян келтіру себептері, тарихи циклдар мен психологиялық теориялар талдауы.
-
Субъективтер аралық қатынастар мен түсініктер
Ішкі өмірлер арасындағы байланыс: философия, психология, әлеуметтанудағы маңызы, сананың проблемалары, объективтілік және басқа адамдардың ой-сезімін түсіну.
-
Ақыл философиясындағы қасиеттер мен субстанциялық дуализмдер туралы
Философия ақылындағы қабатты дуализм: физикалық және психикалық қасиеттердің айырмашылығы, субстанциялық дуализмнен өзгешелігі. Редуктивті физикализмге қарсы тұрады.
-
Декарттың сана-дене дуализмі және «машинадағы рух» сындығы
Рене Декарттың сана-дене дуализмі, «машинадағы рух» тұжырымы. Гилберт Райлдың философиялық сын, сана мен дене арақатынасы туралы ойлары.
-
Психологияда түсінік және бағалаудың айырмашылығы
Психологияда ұғыну – нысанды теріп алу, нақтылау емес, жай ғана сезіну. Пікір қабылдаудан өзгеше, шындық не жалғандық деуге келмейді.
-
Ансгар Беккерманн: Ақыл философиясы және эпистемология сарапашысы
Немец философы Ансгар Беккерманн (1945 ж.т.), жан мен тану теориясы сарапшысы. Білефельд университетінің профессоры, физикализм және эмердженттік туралы зерттеулер.
-
Психологиядағы ментализм: қабылдау мен ой процесстерінің зерттелуі
Психологиядағы ментализм – сана, ойлау, есте сақтау сияқты психикалық процестерді зерттейді. Когнитивтік психология, бихевиоризм тарихы.
-
Ақыл-дене параллелизмі: себеп-салдар байланысы жоқ үйлесімділік
Психофизикалық параллелизм: Ақыл мен дене арасындағы себеп-салдар байланысы жоқ, бірақ үйлесім бар. Лейбниц, Малебранш, Спиноза пікірлері. Философия.
-
Ақыл-ой философиясында картезиандық материализм
Картезиандық материализм – мида саналы тәжірибені тікелей көрсететін ақпарат бар екенін күтетін философиялық концепция. Ми, сана, философия.
-
Макс Велманс және сана туралы рефлексивті монизм теориясы
Макс Велманс, әйгілі психолог, «рефлексивті монизм» теориясын ұсынады. Бұл теория сана мен физикалық әлем арасындағы қарым-қатынасты түсіндіреді. Психология, феноменология.
-
Аңғардың Жаратылысын Түсіну: Психология және Философиялық Сайып келгендер
Жаңа кітап: Макс Велманс «Естелік туралы түсінік». Психология, философия, сана теориялары (дуализм, физикализм, функционализм) талданды.📚🧠
-
Психологияда мидың туа біткен қабілеттері туралы көзқарас
Психологияда нативизм – туа біткен қабілеттер туралы көзқарас. Мидың дамуында тұқым қуалау мен ортаның ролі, сананың жұмысын зерттеу.
-
Ес және дене: Үштік тұжырымдама (Es jane denе: Üştіk tūjırımdamа)
Дүйсенбі-дене дуализміне жаңа көзқарас: Дж. Коттингемнің триализм теориясы. Ақыл, дене және сезінуден тұратын үшінші субстанция жануарлардың санасын түсіндіреді.
-
Гемпель дилеммасы және физикализм мәселесі
Гемпель дилеммасы: физикализм, табиғатты түсіндіру, философия мәселелері. Физика тілінің қателігі мен ғылыми сипаттаманың мүмкін емеуі талқыланады.
-
Ақыл-ой күйлерінің сан алуан іске асуы
Ақыл философиясындағы көптік реализациясы: бір саналық күй әртүрлі физикалық жағдайларда жүзеге асады. Функционализмді қорғау/сынға алуға көмектеседі.
-
Американ философның сана және орта туралы зерттеулері
Американ философ Ronald McClamrock ақыл, ғылым және когнитивтік ғылымдар саласындағы зерттеуші. «Экзистенциалдық таным» кітабында ол ортаның адам мінез-құлқына әсерін дәлелдейді.
-
Биологиялық натурлизм: сана мен дене арақатынасы туралы философиялық теория
Биологиялық натурлизм – сана мен ми арақатынасын түсіндіретін теория. Мидегі нейробиологиялық процестер сананы қалыптастырады, бірақ сана тек мимен шектелмейді.
-
Қабылдау және сананың түрлері
Психология, философия және эпистемологиядағы әр түрлі қабылдау мен сана аспектілері. Апперцепция – назар, өзімізге қатысты заттарды түсіну. Кант, Лейбництің еңбектері.
-
Уильям Хирштейн: Американ философының ой-сана, тіл және ми туралы зерттеулері
Уильям Хирстайн – американ философ, зейін, тіл, метафизика, когнитивтік ғылым салаларындағы сарапшы. Elmhurst университетіндегі профессор. 🧠📚
-
Соқыр адамның көру тәжірибесі: Философиялық ой-эксперимент
Мәлімдеме: «Молинеу мәселесі» – философиялық ой-эксперимент. Соқыр адамның көру қабілетін алғаннан кейін формаларды тануы туралы сұрақтар талқыланады. Философия, сезімталдық, қабылдау.
-
Ақылдағы сыртқы дүниені бейнелеу жүйесі
Ақыл-ой бейнелері: сыртқы оқиғалардың ішкі символдары. Психология, философия, нейробиологиядағы маңызды түсініктер мен идеялар туралы білуге көмектеседі.
-
Problem of mental causation
-
Dream argument
-
The Imaginary (Sartre)
-
Concentrative movement therapy