9 ғасырдағы Уэссекс патшасы Этельвульф

Кіріспе

9 ғасырдағы Уэссекс патшасы Этельвульф (; ежелгі ағылшын тілінде "Асыл қасқыр"; 13 қаңтар 858 жылы қайтыс болды) – 839 жылдан 858 жылға дейін Уэссекс патшасы болды. 825 жылы оның әкесі, король Экгберт, Мерсия королі Беорнульфты жеңіп, Хэмбердің оңтүстігіндегі англосаксон Англиясына ұзақ жылдар бойы үстемдік құрған Мерсияның билігін тоқтатты. Экгберт Этельвульфты әскермен Кентке жіберді, онда ол Мерсияның қарастырылған патшасын қуды да, өзі қарастырылған патша болып тағайындалды. 830 жылдан кейін Экгберт Мерсиямен жақсы қарым-қатынас орнатты, және Этельвульф 839 жылы патша болғанда осы қарым-қатынасты жалғастырды. Ол 641 жылдан бері Батыс саксон патшасы болған әкесінен кейін таққа отырған алғашқы ұл болды. Этельвульф билік еткен кезеңде викингтер Уэссекске үлкен қауіп төндірмеді. 843 жылы ол Сомерсеттегі Карэмптон шайқасында викингтерге жеңіліп қалды, бірақ 851 жылы Аклеа шайқасында маңызды жеңіске жетті. 853 жылы ол Уэльсте Мерсияның дәстүрлі үстемдігін қайта орнату үшін сәтті аяқталған Мерсия экспедициясына қатысты, және сол жылы оның қызы Этельсвит Мерсия королі Бургредке үйленді. 855 жылы Этельвульф Римге қажылық сапар жасады. Оған дайындық ретінде ол өзінің жеке мүлкінің оннан бірін халқына сыйлаған "ондық" сыйлық берді; ол өзінің ең үлкен баласы Этельбальдты өзінің болмаған уақытында Уэссекс патшасы ретінде тағайындады, ал келесі ұлы Этельбертті Кент пен оңтүстік-шығысқа билік етуге жіберді. Этельвульф Римде бір жыл өткізді, ал елге қайтып келгенде Батыс франк патшасы Карл Тоқалдың қызы Юдитке үйленді. Этельвульф Англияға оралғаннан кейін Этельбальд Батыс саксон тағынан бас тартты, және Этельвульф патшалықты бөлісуге келісті, шығысын өзіне алды, ал батысын Этельбальдқа қалдырды. 858 жылы Этельвульф қайтыс болғаннан кейін, ол Уэссексті Этельбальдқа, ал Кентті Этельбертке қалдырды, бірақ Этельбальдтың екі жылдан кейін қайтыс болуы патшалықтың қайта бірігуіне әкелді. 20 ғасырда тарихшылар Этельвульфтің беделі төмен болды: оны тым діндар және практикалық емес деп есептеді, ал оның қажылық сапары өз міндеттерінен бас тарту ретінде қарастырылды. 21 ғасырдың тарихшылары оны өте әлгішекті патша деп санайды, ол әулетінің билігін нығайтып, кеңейтті, континентте құрметке ие болды және өз замандастарының көпшілігіне қарағанда викингтердің шабуылдарына тиімдірек қарсы тұрды. Ол ұлы Альфредтің табысына негіз салған ең сәтті Батыс саксон патшаларының бірі саналады.

9th century King of Wessex

Æthelwulf (; Old English for "Noble Wolf"; died 13 January 858) was King of Wessex from 839 to 858. In 825, his father, King Ecgberht, defeated King Beornwulf of Mercia, ending a long Mercian dominance over Anglo Saxon England south of the Humber. Ecgberht sent Æthelwulf with an army to Kent, where he expelled the Mercian sub king and was himself appointed sub king. After 830, Ecgberht maintained good relations with Mercia, and this was continued by Æthelwulf when he became king in 839, the first son to succeed his father as West Saxon king since 641. The Vikings were not a major threat to Wessex during Æthelwulf's reign. In 843, he was defeated in a battle against the Vikings at Carhampton in Somerset, but he achieved a major victory at the Battle of Aclea in 851. In 853, he joined a successful Mercian expedition to Wales to restore the traditional Mercian hegemony, and in the same year his daughter Æthelswith married King Burgred of Mercia. In 855, Æthelwulf went on a pilgrimage to Rome. In preparation he gave a "decimation", donating a tenth of his personal property to his subjects; he appointed his eldest surviving son Æthelbald to act as King of Wessex in his absence, and his next son Æthelberht to rule Kent and the south east. Æthelwulf spent a year in Rome, and on his way back he married Judith, the daughter of the West Frankish king Charles the Bald. When Æthelwulf returned to England, Æthelbald refused to surrender the West Saxon throne, and Æthelwulf agreed to divide the kingdom, taking the east and leaving the west in Æthelbald's hands. On Æthelwulf's death in 858, he left Wessex to Æthelbald and Kent to Æthelberht, but Æthelbald's death only two years later led to the reunification of the kingdom. In the 20th century Æthelwulf's reputation among historians was poor: he was seen as excessively pious and impractical, and his pilgrimage was viewed as a desertion of his duties. Historians in the 21st century see him very differently, as a king who consolidated and extended the power of his dynasty, commanded respect on the continent, and dealt more effectively than most of his contemporaries with Viking attacks. He is regarded as one of the most successful West Saxon kings, who laid the foundations for the success of his son, Alfred the Great.

Өмірбаян

9 ғасырдың басында Англия толығымен англосаксондықтардың бақылауында болды, ал Мерсия мен Уэссекс ең маңызды оңтүстік патшалықтары еді. Мерсия 820 жылдарға дейін үстемдік құрды және Шығыс Англия мен Кентке билік жүргізді, бірақ Уэссекс өзінің тәуелсіздігін одан да күшті көршісінен сақтап алды. 757-796 жылдар аралығында Мерсия патшасы болған Оффа, 8 ғасырдың екінші жартысындағы ең ықпалды тұлға болды. Уэссекс патшасы Беорхтрик (786–802) 789 жылы Оффаның қызына үйленді. Беорхтрик пен Оффа Этельвульфтің әкесі Экгбертті елден қуды, ол бірнеше жылды Франциядағы Карл I сарайында өткізді. Экгберт 784 жылы Кент патшасы болған Элмундтың ұлы еді. Оффаның қайтысынан кейін Мерсия королі Коенвульф (796–821) мерсиялық үстемдікті сақтап тұрды, бірақ Беорхтрик саяси бағыныштылықты қабылдады ма, әлде жоқ па, белгісіз. 802 жылы ол қайтыс болғанда Экгберт патша болды, мүмкін Карл I-нің қолдауымен. Екі жүз жыл бойы үш туысқандық Батыс Саксония тағына таласып, ешбір ұл әкесінен кейін патша болған жоқ. Экгберттің ең негізді талабы – ол король Иннің (688–726) інісі Ингильдтің шөбересі екендігі, және 802 жылы оның тұрақты әулет құруы өте күмәнді көрінді. Экгберттің патшалық құрған алғашқы жиырма жылы туралы, 810 жылдардағы корнуалдықтарға жасаған жорындардан басқа, ештеңе жазылмаған. Тарихшы Ричард Абельс, англосаксондық жылнаманың үндемеуінің себебі Экгберттің Беорхтриктің беделді адамдарын тазалауын және бәсекелес патшалық желілерді жоюын жасыру болған деп санайды. Мерсия патшалары мен олардың Кенттік поддандылары арасындағы қарым-қатынас сырттай болды. Кенттік еалдормендер Кент монастырларын бақылау мәселесінде Кентербери архиепископы Вулфредпен (805–832) дауласқан король Коенвульфтың сарайына қатыспады; Коенвульфтің басты мақсаты Кенттің байлығына қол жеткізу болды. Оның ізбасарлары Сеолвульф I (821–823) және Беорнульф (823–826) архиепископ Вулфредпен қарым-қатынасты жаңартты, ал Беорнульф Кенттің орынбасары Балдредті тағайындады. Англия 8 ғасырдың соңында викингтердің шабуылына ұшырады, бірақ 794 және 835 жылдар аралығында, Кенттегі Шеппи аралы қиратылған кезде, шабуылдар тіркелмеді. 836 жылы Экгберт Сомерсеттегі Карэмптон шайқасында викингтерден жеңілді, бірақ 838 жылы Хингстон Даун шайқасында корнуалдықтар мен викингтердің одағын жеңіп, Корнуоллды тәуелді патшалыққа айналдырды.

At the beginning of the 9th century, England was almost completely under the control of the Anglo Saxons, with Mercia and Wessex the most important southern kingdoms. Mercia was dominant until the 820s, and it exercised overlordship over East Anglia and Kent, but Wessex was able to maintain its independence from its more powerful neighbour. Offa, king of Mercia from 757 to 796, was the dominant figure of the second half of the 8th century. King Beorhtric of Wessex (786–802), married Offa's daughter in 789. Beorhtric and Offa drove Æthelwulf's father Ecgberht into exile, and he spent several years at the court of Charlemagne in Francia. Ecgberht was the son of Ealhmund, who had briefly been King of Kent in 784. Following Offa's death, King Coenwulf of Mercia (796–821) maintained Mercian dominance, but it is uncertain whether Beorhtric ever accepted political subordination, and when he died in 802 Ecgberht became king, perhaps with the support of Charlemagne. For two hundred years three kindreds had fought for the West Saxon throne, and no son had followed his father as king. Ecgberht's best claim was that he was the great great grandson of Ingild, brother of King Ine (688–726), and in 802 it would have seemed very unlikely that he would establish a lasting dynasty. Almost nothing is recorded of the first twenty years of Ecgberht's reign, apart from campaigns against the Cornish in the 810s. The historian Richard Abels argues that the silence of the Anglo Saxon Chronicle was probably intentional, concealing Ecgberht's purge of Beorhtric's magnates and suppression of rival royal lines. Relations between Mercian kings and their Kentish subjects were distant. Kentish ealdormen did not attend the court of King Coenwulf, who quarrelled with Archbishop Wulfred of Canterbury (805–832) over the control of Kentish monasteries; Coenwulf's primary concern seems to have been to gain access to the wealth of Kent. His successors Ceolwulf I (821–823) and Beornwulf (823–826) restored relations with Archbishop Wulfred, and Beornwulf appointed a sub king of Kent, Baldred. England had suffered Viking raids in the late 8th century, but no attacks are recorded between 794 and 835, when the Isle of Sheppey in Kent was ravaged. In 836, Ecgberht was defeated by the Vikings at Carhampton in Somerset, but in 838, he was victorious over an alliance of Cornishmen and Vikings at the Battle of Hingston Down, reducing Cornwall to the status of a client kingdom.

Отбасы

Этельвульфтің әкесі Эггберт 802 жылдан 839 жылға дейін Уэссекс патшасы болды. Оның анасының аты белгісіз, және оның бауырлары мен қарындастары болған жоқ. Ол екі әйелге үйленген, және білуге болатыны болса, екеуінің үлкені Осбурх оның барлық балаларының анасы болды. Ол Ослак қызы болды, оны ұлы Альфред Ұлының өмірбаянын жазған Ассер «Патша Этельвульфтің танымал уәзірі» деп сипаттады, ол Уайт аралында билік еткен ютерден тараған адам еді. Этельвульфтің алты баласы болды. Оның үлкен ұлы Этельстан 839 жылы Кент патшасы болып тағайындалғандықтан, ол 820-жылдардың басында туған болуы керек, ал ол 850-жылдардың басында қайтыс болды. Екінші ұлы Этельбальд 841 жылы алғаш рет келісімшарт куәсі ретінде тіркелді, және егер ол Альфред сияқты шамамен алты жасында куәлік беруді бастаса, ол 835 жылы туған болуы керек; ол 858 жылдан 860 жылға дейін Уэссекс патшасы болды. Этельвульфтің үшінші ұлы Этельберт шамамен 839 жылы туған болуы мүмкін және 860 жылдан 865 жылға дейін патша болды. Жалғыз қызы Этельсвит 853 жылы Мерсия патшасы Бургредке үйленді. Басқа екі ұлы әлдеқайда жас болды: Этельред 848 жылы туды және 865 жылдан 871 жылға дейін патша болды, ал Альфред 849 жылы туды және 871 жылдан 899 жылға дейін патша болды. 856 жылы Этельвульф Батыс Франция патшасы және болашақ Каролинг императоры Шарль Тоқалдың қызы Юдитке және оның әйелі Эрментрудаға үйленді. Осбурх қайтыс болған болуы мүмкін, бірақ оның тасталып кеткені де мүмкін. Этельвульф пен Юдиттің некесінен балалары болған жоқ, және ол қайтыс болғаннан кейін, ол оның тұңғыш аман қалған ұлы және мұрагері Этельбальдқа үйленді.

Ерте өмір

Этельвульфтің есімі алғаш рет 825 жылы тіркелгенде, Эггберт Уилтширдегі Элландүн шайқасында Мерсия патшасы Беорнульфты жеңіп, Оңтүстік Англиядағы Мерсияның ұзақ билігін аяқтаған кезде айтылды. Эггберт осыдан кейін Этельвульфты Шерборн епископы Эальстанмен және Гэмпширдің алдорманы Вулфхардпен бірге Кентке үлкен әскермен жіберіп, Балдредті қуды. Этельвульф Кент патшаларының ұрпағы болды, ол Кент, Суррей, Суссекс және Эссекс патшалықтарының орынбасары болды, бұл аймақтар сол кезде бірге біріктірілген болатын, 839 жылы Уэссекс тағына отырғанға дейін. Оның орынбасарлығы туралы мәліметтер жарғыларда сақталған, олардың кейбіреулерінде король Эггберт ұлының рұқсатымен әрекет еткен, мысалы, 838 жылы Рочестер епископы Беорнмодқа жер бергені және Этельвульф өзі сол жылы Кент патшасы ретінде жарғы шығарған. Мерциялық бірінші патшаларынан айырмашылығы, олар Кент халқын алыстан билік ету арқылы наразылыққа түсірген, Этельвульф және оның әкесі Кенттің алдормандары арқылы билік ету арқылы және олардың мүдделерін қолдау арқылы жергілікті қолдауды табысты дамытты. Әбелдің пікірінше, Эггберт пен Этельвульф достарына сыйлық беріп, Мерциялық жақтастарды қуды. Тарихшылар жаңа режимнің Кент шіркеуіне қатысты көзқарасы туралы әртүрлі пікір білдіреді. 828 жылы Кентербериде Эггберт Рочестер епископтығына жеңілдіктер берді, ал тарихшы Саймон Кейнстің айтуынша, Эггберт пен Этельвульф архиепископ Вулфредтің қолдауын қамтамасыз ету үшін шаралар жасады. Алайда, Николас Брукс Вулфредтің мерсиялық тегі мен байланыстары қиындық тудырды деп санайды. Этельвульф Кентерберий шіркеуінен Шығыс Маллингтегі егістікті Бальдред Батыс Саксон әскерлерінен қашқан кезде ғана бергенін мәлімдеді; архиепископтық монеталар бірнеше жылға тоқтатылды; және Ульфредке 825 жылдан кейін тек Мерсия королі Вигфлафтан егістік берілді. 829 жылы Эггберт Мерсияны бағындырды, бірақ Вигфлаф бір жылдан кейін патшалығын қайтарып алды. Ғалым Дэвид Кирби Виглафтың 830 жылы қалпына келтіруін Эггберт үшін үлкен кері кету ретінде қарастырады, бұл, әдетте, Лондон монетасының бақылауын жоғалтуымен және Мерцияның Эссекс пен Беркширді қайтарып алуымен қатар жүрді, ал тарихшы Хизер Эдвардс оның "үлкен жаулап алуын ұзақ сақтау мүмкін емес" деді. Алайда, Кейнстің пікірінше:

Æthelwulf was first recorded in 825, when Ecgberht won the crucial Battle of Ellandun in Wiltshire against King Beornwulf of Mercia, ending the long Mercian ascendancy over southern England. Ecgberht followed it up by sending Æthelwulf with Eahlstan, Bishop of Sherborne, and Wulfheard, Ealdorman of Hampshire, with a large army into Kent to expel sub king Baldred. Æthelwulf was descended from kings of Kent, and he was sub king of Kent, and of Surrey, Sussex and Essex, which were then included in the sub kingdom, until he inherited the throne of Wessex in 839. His sub kingship is recorded in charters, in some of which King Ecgberht acted with his son's permission, such as a grant in 838 to Bishop Beornmod of Rochester, and Æthelwulf himself issued a charter as King of Kent in the same year. Unlike their Mercian predecessors, who alienated the Kentish people by ruling from a distance, Æthelwulf and his father successfully cultivated local support by governing through Kentish ealdormen and promoting their interests. In Abels' view, Ecgberht and Æthelwulf rewarded their friends and purged Mercian supporters. Historians take differing views on the attitude of the new regime to the Kentish church. At Canterbury in 828, Ecgberht granted privileges to the bishopric of Rochester, and according to the historian Simon Keynes, Ecgberht and Æthelwulf took steps to secure the support of Archbishop Wulfred. However, Nicholas Brooks argues that Wulfred's Mercian origin and connections proved a liability. Æthelwulf seized an estate in East Malling from the Canterbury church on the ground that it had only been granted by Baldred when he was in flight from the West Saxon forces; the issue of archiepiscopal coinage was suspended for several years; and the only estate Wulfred was granted after 825 he received from King Wiglaf of Mercia. In 829, Ecgberht conquered Mercia, only for Wiglaf to recover his kingdom a year later. The scholar David Kirby sees Wiglaf's restoration in 830 as a dramatic reversal for Ecgberht, which was probably followed by his loss of control of the London mint and the Mercian recovery of Essex and Berkshire, and the historian Heather Edwards states that his "immense conquest could not be maintained". However, in the view of Keynes:

838 жылы король Эггберт Суррейдегі Кингстон қаласында жиын өткізді, онда Этельвульф архиепископпен бірге король ретінде киеленген болуы мүмкін. Эггберт Шығыс Маллинг егістігін Вулфредтің Кентерберий архиепископы Сеолнотқа, өзіне және Этельвульфке және олардың мұрагерлеріне "берік және үздірілмейтін достық" уәдесі бергені үшін қайтарды, және осы шарт Уинчестер епископтығына берілген жарғыда да көрсетілген. Эггберт осылайша Этельвульфтің қолдауын қамтамасыз етті, ол 641 жылдан бері Батыс Саксон патшасы болып әкесінің орнын басатын алғашқы ұл болды. Сол жиында Кент монастырлары Этельвульфті өздерінің иелері ретінде таңдады және ол қайтыс болғаннан кейін олардың басшыларын сайлау еркіндігіне ие болатынын уәделеді. Вулфред өзінің архиепископтығын Кент монастырларындағы зайырлы билікке қарсы күреске арнады, бірақ Сеолнот енді Этельвульфке тиімді бақылауды тапсырды, оның өлімінен кейін бақылаудан босату туралы ұсынысы оның мұрагерлері тарапынан орындалмауы мүмкін. Кенттік дін қызметкерлері мен қара халық енді Викингтердің шабуылынан қорғаныш үшін Мерциялық емес, Батыс Саксон патшалық билігіне жүгінді. Эггберттің жаулап алулары оған өзінің алдыңғыларынан әлдеқайда көп байлық әкелді және оның ұрпақтарына Батыс Саксон тағын қамтамасыз ететін қолдауды сатып алуға мүмкіндік берді. Эггберт пен Этельвульфтің династиялық мұрагерлігінен туған тұрақтылық сауда және аграрлық ресурстардың кеңеюіне, сондай-ақ патшалық табыстың өсуіне әкелді. Батыс Саксон патшаларының байлығы 838-839 жылдары архиепископ Сеолнотпен жасалған келісімге сәйкес, бұрын тәуелсіз болған Батыс Саксон министрлері патшаны олардың зайырлы қожайыны ретінде қабылдауға келісім жасады, оның қорғауына ие болу үшін. Алайда, Уэссекс гегемониясы Мерсияныкінен тұрақтырақ болатынына ешқандай кепілдік болмады.

Уэсекс патшасы

839 жылы Этельвульф Уэссекс тағына отырғанда, Кент патшасының орынбасары болған тәжірибесі оған патшалыққа құнды дайындық берді, ал ол өз ұлдарын патшаның орынбасары етті. Англо-саксондық жылнамада «Ол өз ұлы Этельстанға Кент, Шығыс Саксония [Эссекс], Суррей және Оңтүстік Саксония [Сассекс] патшалықтарын берді» делінген. Алайда, Этельвульф Этельстанға әкесі бергендей билік бермеді, және Этельстан әкесінің жарғыларын патша ретінде растағанмен, өзінің жарғыларын шығаруға билік алған жоқ. Этельвульф оңтүстік-шығыста билік жүргізді және сол аймаққа үнемі барып тұратын. Ол Уэссекс пен Кентті бөлек аймақтар ретінде басқарды, және әр патшалықтағы жиналыстарға тек сол елдің ақсүйектері қатысты. Тарихшы Джанет Нельсон «Этельвульф Каролингтер стиліндегі бірнеше патшалықтан тұратын отбасылық фирманы басқарды, оның билігі әкесі патша ретіндегі билігімен және ерекше элиталардың келісімімен ұсталып тұрды» дейді. Ол Кентті жергілікті ақсүйектерден тағайындалған елдормендер арқылы басқару және олардың мүдделерін ілгерілету саясатын сақтады, бірақ шіркеуге азырақ қолдау көрсетті. 843 жылы Этельвульф Кенттің жетекші елдорманы Эалхеренің інісі Этельмодқа Кіші Чартта он жер берді, ал 853 жылы ағасының өлімінен кейін Этельмод осы лауазымға ие болды. 844 жылы Этельвульф Кенттегі Хортон қаласындағы жерді елдорман Эдредке берді, оған жердің бір бөлігін жергілікті жер иелеріне беруге рұқсат берді; өзара қарым-қатынас мәдениетінде бұл бенефициарлар мен патша арасындағы өзара достық пен міндеттемелер желісін құрды. Кентербери архиепискобы Батыс Саксония патшасының билігіне берік байланысты болды. Оның елдормендері жоғары мәртебеге ие болды және кейде жарғыларға куәлік етушілердің тізімдерінде патшаның ұлдарынан жоғары орналастырылды. Оның билігінде патшалық діни қызметкерлерінің куәлігі бар алғашқы жазбалар қалды, ал Малмсбери аббаттығы оны маңызды меценат ретінде қарастырды, ол Сент-Алдхелмнің реликвияларына арналған киелі орынның иесі болды. 830 жылдан кейін Эггберт Мерсиямен жақсы қарым-қатынас саясатын ұстанды, және Этельвульф патша болған кезде оны жалғастырды. Лондон дәстүрлі түрде Мерция қаласы болды, бірақ 830 жылдары ол Батыс Саксонияның бақылауында болды; Этельвульф билікке келгеннен кейін көп ұзамай ол Мерцияның бақылауына қайта оралды. Мерсия королі Вигф 839 жылы қайтыс болды, ал оның мұрагері Бертвульф Лондонда Мерция монетасын қайта жаңғыртты; екі патшалық 840 жылдардың ортасында бірлескен монета шығарды, бұл Мерсия монетасын қайта жаңғыртуда Батыс Саксонияның көмегін көрсеткен болуы мүмкін, және екі держава арасындағы достық қарым-қатынасты көрсетеді. Беркшир 844 жылы әлі де Мерсияның құрамында болды, бірақ 849 жылы ол Уэссекстің бір бөлігіне айналды, өйткені Альфред сол жылы Батыс Саксонияның патшалық иелігінде, Уантеджде, содан кейін Беркширде дүниеге келді. Алайда, жергілікті Мерция елдорманы, сондай-ақ Этельвульф аталған, Батыс Саксония патшаларының қол астында өз орнын сақтады. Бертвульф 852 жылы қайтыс болды, және Уэссекспен ынтымақтастық оның Мерсия королі ретінде 853 жылы Этельвульфтің қызы Этельсвитке үйленген мұрагері Бургред кезінде жалғасты. Сол жылы Этельвульф Бургредке Уэльске қарсы сәтті шабуылда көмектесті, бұл уэльстердің үстінен дәстүрлі Мерция гегемониясын қалпына келтіру үшін жасалды. 9 ғасырда Мерсия мен Кентте корольдік жарғыларды әрқайсысы өз стилі бар діни үйлер шығарды, бірақ Уэссексте бір корольдік дипломатиялық дәстүр болды, мүмкін патша үшін әрекет ететін бір агенттік шығарды. Бұл Эггберт патшалық құрған кезде пайда болған болуы мүмкін, және 840 жылдары, Этельвульфтің Феликс есімді франк хатшысы болған кезде, бұл анық болды. Батыс Саксония мен Каролингтер соттарының арасында тығыз байланыс болды. Сент-Бертиннің жылнамалары Викингтердің Британияға шабуылдарына ерекше қызығушылық танытты, және 852 жылы Ферриердің абысы және Карл Балдың қорғауындағы Люпус Этельвульфке викингтерге қарсы жеңісімен құттықтап, шіркеуінің шатырын жабу үшін қорғасын сыйлығын сұрады. Люпус сондай-ақ өзінің «ең жақын досы» Феликске хат жазып, қорғасынды тасымалдауды тапсырды. Кентербери мен оңтүстік-шығыстан айырмашылығы, Уэссекс 9 ғасырдың ортасында жарғыларда латын тілінің стандартының күрт төмендеуін көрмеді, және бұл ішінара Феликс пен оның континенттік байланыстарына байланысты болуы мүмкін. Люпус Феликс патшаға үлкен ықпал етеді деп ойлады. Жарғылар негізінен ежелгі Уэссекстің орталығы болған графтық корольдік иеліктерден, атап айтқанда Гэмпшир, Сомерсет, Уилтшир және Дорсеттен, сондай-ақ Кенттен шығарылды. Уэссекстің шығысы мен батысы арасындағы ежелгі бөлініс 9 ғасырда да маңызды болды; шекара Сомерсет, Дорсет және Уилтшир шекарасындағы Селвуд орман болды. Уэссекстің екі діни орталығы батыстағы Шерборн және шығыстағы Винчестер болды. Этельвульфтің отбасылық байланыстары Селвудтың батысында болған сияқты, бірақ оның демеушілігі көбінесе шығысқа, әсіресе Винчестерге шоғырланды, онда оның әкесі жерленген, және ол 852–853 жылдары Хелмстаннан кейін Свитунды епископқа тағайындады. Алайда, ол Сомерсеттегі жетекші елдорман Эанвульфқа жер берді, және 26 желтоқсан 846 жылы Оңтүстік Девондағы Саут-Хэмсте өзіне үлкен иелік берді. Осылайша ол оны патшалық иеліктен, оны мұрагер патшаға беруге міндетті болған, кітап иелігіне айналдырды, оны иесі қалағандай беруге болады, осылайша ол шекаралық аймақта қауіпсіздікті арттыру үшін ізбасарларына жер беруге мүмкіндік алды.

When Æthelwulf succeeded to the throne of Wessex in 839, his experience as sub king of Kent had given him valuable training in kingship, and he in turn made his own sons sub kings. According to the Anglo Saxon Chronicle, on his accession "he gave to his son Æthelstan the kingdom of the people of Kent, and the kingdom of the East Saxons [Essex] and of the people of Surrey and of the South Saxons [Sussex]". However, Æthelwulf did not give Æthelstan the same power as his father had given him, and although Æthelstan attested his father's charters as king, he does not appear to have been given the power to issue his own charters. Æthelwulf exercised authority in the south east and made regular visits there. He governed Wessex and Kent as separate spheres, and assemblies in each kingdom were only attended by the nobility of that country. The historian Janet Nelson says that "Æthelwulf ran a Carolingian style family firm of plural realms, held together by his own authority as father king, and by the consent of distinct élites." He maintained his father's policy of governing Kent through ealdormen appointed from the local nobility and advancing their interests, but gave less support to the church. In 843 Æthelwulf granted ten hides at Little Chart to Æthelmod, the brother of the leading Kentish ealdorman Ealhere, and Æthelmod succeeded to the post on his brother's death in 853. In 844 Æthelwulf granted land at Horton in Kent to Ealdorman Eadred, with permission to transfer parts of it to local landowners; in a culture of reciprocity, this created a network of mutual friendships and obligations between the beneficiaries and the king. Archbishops of Canterbury were firmly in the West Saxon king's sphere. His ealdormen enjoyed a high status, and were sometimes placed higher than the king's sons in lists of witnesses to charters. His reign is the first for which there is evidence of royal priests, and Malmesbury Abbey regarded him as an important benefactor, who is said to have been the donor of a shrine for the relics of Saint Aldhelm. After 830, Ecgberht had followed a policy of maintaining good relations with Mercia, and this was continued by Æthelwulf when he became king. London was traditionally a Mercian town, but in the 830s it was under West Saxon control; soon after Æthelwulf's accession it reverted to Mercian control. King Wiglaf of Mercia died in 839 and his successor, Berhtwulf, revived the Mercian mint in London; the two kingdoms appear to have struck a joint issue in the mid 840s, possibly indicating West Saxon help in reviving Mercian coinage, and showing the friendly relations between the two powers. Berkshire was still Mercian in 844, but by 849 it was part of Wessex, as Alfred was born in that year at the West Saxon royal estate in Wantage, then in Berkshire. However, the local Mercian ealdorman, also called Æthelwulf, retained his position under the West Saxon kings. Berhtwulf died in 852 and cooperation with Wessex continued under Burgred, his successor as King of Mercia, who married Æthelwulf's daughter Æthelswith in 853. In the same year Æthelwulf assisted Burgred in a successful attack on Wales to restore the traditional Mercian hegemony over the Welsh. In 9th century Mercia and Kent, royal charters were produced by religious houses, each with its own style, but in Wessex there was a single royal diplomatic tradition, probably by a single agency acting for the king. This may have originated in Ecgberht's reign, and it becomes clear in the 840s, when Æthelwulf had a Frankish secretary called Felix. There were strong contacts between the West Saxon and Carolingian courts. The Annals of St Bertin took particular interest in Viking attacks on Britain, and in 852 Lupus, the Abbot of Ferrières and a protégé of Charles the Bald, wrote to Æthelwulf congratulating him on his victory over the Vikings and requesting a gift of lead to cover his church roof. Lupus also wrote to his "most beloved friend" Felix, asking him to manage the transport of the lead. Unlike Canterbury and the south east, Wessex did not see a sharp decline in the standard of Latin in charters in the mid 9th century, and this may have been partly due to Felix and his continental contacts. Lupus thought that Felix had great influence over the King. Charters were mainly issued from royal estates in counties which were the heartland of ancient Wessex, namely Hampshire, Somerset, Wiltshire and Dorset, with a few in Kent. An ancient division between east and west Wessex continued to be important in the 9th century; the boundary was Selwood Forest on the borders of Somerset, Dorset and Wiltshire. The two bishoprics of Wessex were Sherborne in the west and Winchester in the east. Æthelwulf's family connections seem to have been west of Selwood, but his patronage was concentrated further east, particularly on Winchester, where his father was buried, and where he appointed Swithun to succeed Helmstan as bishop in 852–853. However, he made a grant of land in Somerset to his leading ealdorman, Eanwulf, and on 26 December 846, he granted a large estate to himself in South Hams in west Devon. He thus changed it from royal demesne, which he was obliged to pass on to his successor as king, to bookland, which could be transferred as the owner pleased, so he could make land grants to followers to improve security in a frontier zone.

Викингтер қатерлі

840 жылдардың басында ағылшын арнасының екі жағында викингтердің шабуылдары күшейіп, 843 жылы Этельвульф Сомерсеттегі Карэмптон қаласында 35 дания кемесінің жасақтарынан жеңілді. 850 жылы Кенттің суб-королі Этельстан және эльдорман Эалхере Кенттегі Сандвич маңында үлкен викинг флотына қарсы теңіз шайқасында жеңіске жетіп, тоғыз кемені жаулап алып, қалғанын ығыстырды. Этельвульф Эалхереге Кентте үлкен жер тегін берді, бірақ Этельстан туралы енді ешкім естімеді, және ол көп ұзамай қайтыс болған болуы мүмкін. Келесі жылы "Англосаксон шежіресі" Англияның оңтүстігіне жасалған бес шабуылды тіркеді. 350 дания викинг кемесінен тұратын флот Лондон мен Кентербериді басып алды, ал Мерсия патшасы Бертвульф оларға көмекке барғанда жеңілді. Викингтер содан кейін Суррейге көшті, онда Этельвульф пен оның ұлы Этельбальд Аклея шайқасында оларды жеңді. "Англосаксон шежіресінде" Батыс Саксония жасақтары "біз бұған дейін естімеген ең үлкен жаугершілікпен соғысқан" делінген. Шежіре Этельвульфтің билігі кезінде эльдормендер басқарған жасақтардың жеңістері туралы жиі хабарлады, бұл 870 жылдардағы патшалық биліктің басымдығынан өзгеше, ертерек кезеңдегі келісімге негізделген басшылық стилін көрсетеді. 850 жылы дания армиясы Танетте қыстады, ал 853 жылы Кенттің эльдормендері Эалхере мен Суррейдің Худасы Танетте викингтермен шайқаста қаза тапты. 855 жылы дания викингтері Шығыс Англияны тонауға кіріспес бұрын, Шеппиде қыстады. Дегенмен, Этельвульфтің тұсында викингтердің шабуылдары басылып, үлкен қауіп тудырмады.

Ақша шығару

Күміс пенни орта және кейінгі англосаксон Англиясында қолданылатын негізгі монета болды. Этельвульфтің монеталары Кентерберидегі негізгі және Рочестердегі қосалқы монетаханалардан шыққан; екеуі де Эггберт Кентті бақылауға алғаннан кейін өзінің монеталарын шығару үшін пайдаланған. Этельвульфтің билігі кезінде екі монетаханада да монета айналымының төрт негізгі кезеңі байқалды, бірақ олар толық сәйкес келмеді және ауысудың қашан болғаны белгісіз. Кентерберидегі алғашқы шығарылымда Saxoniorum деп аталатын сурет болды, оны Эггберт өзінің бірінде қолданған. Шамамен 843 жылы бұл сурет портреттік суретпен ауыстырылды, оны одан әрі жіктеуге болады; ең ерте монеталардың суреттері кейінгілеріне қарағанда қарапайым. Рочестер монетаханасындағы тізбек кері болды, бастапқы портреттік сурет шамамен 843 жылы крест және үшбұрыш пішінді ою-өрнектермен безендірілген, портретсіз суретпен ауыстырылды. 848 жылы екі монетахана да Dor¯b¯/Cant деп аталатын ортақ суретке көшті. Бұл монеталардың бетіндегі "Dor¯b¯" жазулары Доробернияны (Кентербери) немесе Доробревияны (Рочестер) білдіреді, ал "Cant" Кентке сілтеме жасайды және монетаның артқы жағында пайда болды. Кентербери монетаханасы сол уақытта портреттік монеталарды шығаруды жалғастырған болуы мүмкін. Кентерберидегі монета айналымы 850–851 жылдары викингтердің шабуылымен тоқтатылды, бірақ Рочестер зардап шекпеген болуы мүмкін және шығарылым онда жалғасқан болуы мүмкін. Соңғы шығарылым, қайтадан екі монетаханада, шамамен 852 жылы енгізілді; оның артқы жағында жазулы крест, ал алғы жағында портрет болды. Этельвульфтің монеталары оның билігінің соңына қарай құнсызданып, нашарлады, және бұл мәселе оның өлімінен кейін одан да ушықты, бірақ құнсыздану 850 жылдан бастап монета түріндегі өзгерістерге түрткі болған болуы мүмкін. Этельвульфтің алғашқы Рочестер монеталары оның Эггберт билігінде Кент патшасының орынбасары болған кезде басталуы мүмкін. 840 жылы Лондондағы Орталық ғибадатханадан табылған, Этельвульф билігінің басында салынған монеталар жиынында Рочестерден 22 және әр монетахананың алғашқы шығарылымынан екі Кентербери монетасы болды. Кейбір нумизматтар Рочестер монеталарының жоғары үлесі бұл шығарылым Эггберттің өлімінен бұрын басталған болуы керек екенін көрсетеді, бірақ басқа түсіндірме - монеталарды жинаған адам жай ғана Рочестер монеталарына көбірек қол жеткізген. Этельвульфтің ұлдары оның билігі кезінде монета шығармады. Кентберри архиепископы Цеолнот, Этельвульфтің бүкіл билігі кезінде, сондай-ақ Кентербериде өзінің монеталарын соғып шығарды: Этельвульфтің Кентерберидегі алғашқы үш шығарылымымен бір замандас деп саналатын үш түрлі портреттік сурет болды. Олардан кейін Этельвульфтің соңғы монеталарымен үйлесетін жазулы крест суреті пайда болды. Рочестерде епископ Беорнмод тек бір шығарылым жасады, ол Этельвульфтің Saxoniorum шығарылымымен бір замандас крест және үшбұрыш пішінді ою-өрнектермен безендірілген сурет болды. Нумизматтар Филипп Гриерсон мен Марк Блэкберннің пікірінше, Уэссекс, Мерсия және Шығыс Англия монетаханалары саяси өзгерістерге көп әсер етпеді: "осы монетаханалардың әрқайсысында байқалатын монета соғушылардың тұрақтылығы нақты монетахана ұйымы патшалық басқарудан көбінесе тәуелсіз болды және әр қаланың тұрақты сауда қауымдастықтарында құрылды".

The silver penny was almost the only coin used in middle and later Anglo Saxon England. Æthelwulf's coinage came from a main mint in Canterbury and a secondary one at Rochester; both had been used by Ecgberht for his own coinage after he gained control of Kent. During Æthelwulf's reign, there were four main phases of the coinage distinguishable at both mints, though they are not exactly parallel and it is uncertain when the transitions took place. The first issue at Canterbury carried a design known as Saxoniorum, which had been used by Ecgberht for one of his own issues. This was replaced by a portrait design in about 843, which can be subdivided further; the earliest coins have cruder designs than the later ones. At the Rochester mint, the sequence was reversed, with an initial portrait design replaced, also in about 843, by a non portrait design carrying a cross and wedges pattern on the obverse. In about 848, both mints switched to a common design known as Dor¯b¯/Cant – the characters "Dor¯b¯" on the obverse of these coins indicate either Dorobernia (Canterbury) or Dorobrevia (Rochester), and "Cant", referring to Kent, appeared on the reverse. It is possible that the Canterbury mint continued to produce portrait coins at the same time. The Canterbury issue seems to have been ended in 850–851 by Viking raids, though it is possible that Rochester was spared, and the issue may have continued there. The final issue, again at both mints, was introduced in about 852; it has an inscribed cross on the reverse and a portrait on the obverse. Æthelwulf's coinage became debased by the end of his reign, and though the problem became worse after his death it is possible that the debasement prompted the changes in coin type from as early as 850. Æthelwulf's first Rochester coinage may have begun when he was still sub king of Kent, under Ecgberht. A hoard of coins deposited at the beginning of Æthelwulf's reign in about 840, found in the Middle Temple in London, contained 22 coins from Rochester and two from Canterbury of the first issue of each mint. Some numismatists argue that the high proportion of Rochester coins means that the issue must have commenced before Ecgberht's death, but an alternative explanation is that whoever hoarded the coins simply happened to have access to more Rochester coins. No coins were issued by Æthelwulf's sons during his reign. Ceolnoth, Archbishop of Canterbury throughout Æthelwulf's reign, also minted coins of his own at Canterbury: there were three different portrait designs, thought to be contemporary with each of the first three of Æthelwulf's Canterbury issues. These were followed by an inscribed cross design that was uniform with Æthelwulf's final coinage. At Rochester, Bishop Beornmod produced only one issue, a cross and wedges design which was contemporary with Æthelwulf's Saxoniorum issue. In the view of the numismatists Philip Grierson and Mark Blackburn, the mints of Wessex, Mercia and East Anglia were not greatly affected by changes in political control: "the remarkable continuity of moneyers which can be seen at each of these mints suggests that the actual mint organisation was largely independent of the royal administration and was founded in the stable trading communities of each city".

Римге сапар және кейінгі өмір

855 жылы Этельвульф Римге қажылыққа барды. Абельс: "Этельвульф өкіметі мен беделінің биігіне жеткен. Бұл Батыс Саксония патшасының мәсіхшілер әлемінің патшалары мен императорларының қатарында құрметті орын алуына ыңғайлы уақыт болды". Оның ең үлкен тірі қалған ұлдары Этельбальд пен Этельберт сол кезде ересек болған, ал Этельред пен Альфред әлі жас балалар болған. 853 жылы Этельвульф кіші ұлдарын Римге жіберді, мүмкін өзінің алдағы сапарына байланысты елшілерге қосылып. Альфредке, сондай-ақ Этельредке де "консулдық белдеуі" тағылды. Этельредтің саяхаттағы рөлі тек Брессиядағы Сан-Сальваторе кітабындағы (liber vitae) замандас жазбаларынан ғана белгілі, өйткені кейінірек ағылшын-саксон жылнамасы сияқты жазбалар тек Альфредке көрсетілген құрметті жазуға қызығушылық танытты. Абельс бұл елшілікті Этельвульфтің қажылығына жол ашатындай дайындық деп санайды, ал Альфредтің, оның кіші және сондықтан ең жұмсалатын ұлының, папалыққа деген ізгі ниеттің белгісі ретінде; Папа Лео IV Альфредті рухани ұлы деп жариялап, екі "әке" арасында рухани байланыс орнатты. Керби бұл сапар Альфредтің шіркеуге бағытталуын білдіруі мүмкін деп санайды, ал Нельсон керісінше Этельвульфтің мақсатын кіші ұлдарының таққа лайықтылығын растау деп санайды, осылайша оларды үлкен ағаларының шашын қырқуынан қорғайды, бұл оларды патшалыққа жарамсыз етеді. 855 жылдың көктемінде Этельвульф Альфред пен үлкен сүйіншімен Римге аттанды. Патша Уэссексті өзінің ең үлкен тірі қалған ұлы Этельбальдтың қамқорлығына қалдырды, ал Кент патшалығын Этельберт билігіне берді, осылайша олар екі патшалықтың мұрагері болатынын растады. Жолда топ Францияда Шарль Тікенекпен болды, онда әдеттегі банкеттер мен сыйлықтар алмасу болды. Этельвульф Римде бір жыл болды, ал оның Рим епархиясына берген сыйлықтарына алтын тәж, екі алтын тостаған, алтынмен байланған қылыш, төрт күміс алтын табақ, екі жібек көйлек және екі алтынмен тоқылған жамылғы кірді. Ол Римнің дін қызметкерлері мен басшыларына алтын, ал римдіктерге күміс сыйлады. Тарихшы Джоанна Сторидің айтуынша, оның сыйлықтары Каролингтердің және Византия императорының сыйлықтарына тең болды және "Батыс Саксон патшасының жеке жомарттығы мен рухани байлығын көрсету үшін таңдалды; бұл христиан әлемінің шетіндегі германдық 'таулық адам' емес, керісінше, күрделі, бай және толығымен заманауи монарх болды". Жеңіс кезеңінен кейінгі жылнамашы Вильгельм Малмсберидің айтуынша, ол ағылшын қажылары үшін жақында өрттен қираған сакс кварталын қалпына келтіруге көмектесті. Бұл сапар тарихшыларды қызықтырады және Келли "бұрынғы ортағасырлық патша өзінің орнын өте қиын кезеңде өз патшалығын тастап кету үшін жеткілікті қауіпсіз деп санай алатыны таңғажайып" деп түсіндіреді. Ол Этельвульфті жеке діни сезімдер қозғаған болуы мүмкін деп ойлайды. Райан бұл викингтердің шабуылдарынан көрініс тапқан құдайлық қаһарды басу әрекеті деп санайды, ал Нельсон оның ересек ұлдарының талаптарымен айналысу арқылы беделін арттыруға бағытталған деп санайды. Кирбидің пікірінше: Римнен қайтып келе жатқанда Этельвульф патша Карл Балдақпен бірге болды және викингтерге қарсы жорыққа қосылған болуы мүмкін. 856 жылдың 1 қазанында Этельвульф Карлдың 12-13 жастағы қызы Джудитпен Верберияда үйленді. Бұл неке замандастар мен қазіргі тарихшылар үшін ерекше болып саналды. Каролингтік ханшайымдар сирек тұрмысқа шығып, әдетте монастырларға жіберілетін, ал шетелдіктерге үйленуі де олар үшін белгісіз болған. Джудит патшайым деп жарияланды және Реймс архиепискобы Гинкмар оны киелі қылды. Императрицалар бұрын киелі қылынған болса да, бұл Каролинг патшайымының алғашқы ресми киелі қылынған оқиғасы. Сонымен қатар, Ассер "әдепсіз және жексұрын" деп сипаттаған Батыс Саксон дәстүрі бойынша, Вессекс патшасының әйелі патшайым деп аталмауы немесе күйеуімен бірге тақта отыра алмауы керек еді – ол тек патшаның әйелі болды. Этельвульф атасының тағын қайтарып алуына кедергі жасағысы келген Этельбальдтың көтерілісіне қарсы тұру үшін Вессекске оралды. Тарихшылар бұл бүлік пен некеге қатысты әртүрлі түсініктер береді. Нельсонның пікірінше, Этельвульфтің Джудитпен некелесуі Батыс Саксония королін Карл құрған патшалар мен князьдік одақтастар отбасына қосты. Карл викингтерден және өзінің абыройының көтерілісінен шабуылға ұшырады, ал Этельвульф викингтерге қарсы жеңістеріне байланысты үлкен беделге ие болды; Кирби мен Паулин Стаффорд сияқты кейбір тарихшылар бұл некеге викингтерге қарсы одақ құрған деп қарайды. Бұл неке Этельвульфке Каролинг беделінің үлесін берді, ал Кирби Джудиттің киелі қылынуын "оның мәртебесін арттырған, құрсағын берекелі еткен және оның ер балаларына таққа лайықтылықты арттырған харизматикалық киелілік" деп сипаттайды. Бұл ерекше мәртебе белгілері оның ұлының кем дегенде Этельвульф патшалығының бір бөлігіне мұрагер болады дегенді білдіреді, және Этельбальдтың бүлікке шешім қабылдауын түсіндіреді. Тарихшы Майкл Энрайт екі соншалықты алыс патшалықтар арасындағы викингтерге қарсы одақ ешқандай пайдалы мақсатқа қызмет ете алмайды деп жоққа шығарады және бұл некені Этельвульфтің өзінің ұлы бүлік жоспарлап жатқаны туралы жаңалыққа жауабы деп санайды; оның киелі Каролинг патшайымынан туған ұлы бүлікші Этельбальдтың орнына Вессекс патшасы болып табынуға лайықты жағдайда болады. Абельс Этельвульфтің Джудиттің қолына жеткен себебінің оның әкесінің ақшасы мен ұлының бүлігін басуға қолдауы қажет болғандықтан деп санайды, бірақ Кирби мен Смит Карл Тікенек саяси қиындыққа түскен билеушіге қызын беруге келісуінің өте күмән екенін айтады. Этельбальд сондай-ақ мүліктің жоғалуына байланысты наразылық білдірген болуы мүмкін. Этельбальдтың бүлігіне Шерборн епископы Элстан мен Сомерсет елдерінің басшысы Эанвульф қолдау көрсетті, тіпті олар патшаның ең сенімді кеңесшілерінің екеуі болғанға қарамастан. Ассердің айтуынша, құйрық "Селвудтың батыс бөлігінде" жасалған, және батыс ақсүйектері Этельвульфтің шығыс Уэссекске көрсеткен қамқорлығына наразы болғандықтан Этельбальдты қолдаған болуы мүмкін. Ассер сондай-ақ Этельвульф азаматтық соғыстан аулақ болу үшін патшалығының батыс бөлігінен бас тартуға келіскенін мәлімдеді. Кейбір тарихшылар, мысалы, Кейнс және Абельс, оның билігі одан әрі оңтүстік-шығысқа шектелгенін ойлайды, ал Кирби сияқты басқалары Вессекс өзі бөлінгенін, Этельбальд Селвудтың батысындағы Уэссекске иелік еткенін, Этельвульф орталық және шығыс бөлігін ұстаған, ал Этельберт оңтүстік-шығысқа иелік еткенін ойлайды. Этельвульф Джудиттің өмірінің соңына дейін оның жанында отыруын талап етті, және Ассердің айтуынша, бұл "оның ақсүйектерінің ешқандай наразылығы немесе наразылығы болмады".

In 855, Æthelwulf went on pilgrimage to Rome. According to Abels: "Æthelwulf was at the height of his power and prestige. It was a propitious time for the West Saxon king to claim a place of honour among the kings and emperors of christendom." His eldest surviving sons Æthelbald and Æthelberht were then adults, while Æthelred and Alfred were still young children. In 853 Æthelwulf sent his younger sons to Rome, perhaps accompanying envoys in connection with his own forthcoming visit. Alfred, and probably Æthelred as well, were invested with the "belt of consulship". Æthelred's part in the journey is only known from a contemporary record in the liber vitae of San Salvatore, Brescia, as later records such as the Anglo Saxon Chronicle were only interested in recording the honour paid to Alfred. Abels sees the embassy as paving the way for Æthelwulf's pilgrimage, and the presence of Alfred, his youngest and therefore most expendable son, as a gesture of goodwill to the papacy; confirmation by Pope Leo IV made Alfred his spiritual son, and thus created a spiritual link between the two "fathers". Kirby argues that the journey may indicate that Alfred was intended for the church, while Nelson on the contrary sees Æthelwulf's purpose as affirming his younger sons' throneworthiness, thus protecting them against being tonsured by their elder brothers, which would have rendered them ineligible for kingship. Æthelwulf set out for Rome in the spring of 855, accompanied by Alfred and a large retinue. The King left Wessex in the care of his oldest surviving son, Æthelbald, and the sub kingdom of Kent to the rule of Æthelberht, and thereby confirmed that they were to succeed to the two kingdoms. On the way the party stayed with Charles the Bald in Francia, where there were the usual banquets and exchange of gifts. Æthelwulf stayed a year in Rome, and his gifts to the Diocese of Rome included a gold crown weighing , two gold goblets, a sword bound with gold, four silver gilt bowls, two silk tunics and two gold interwoven veils. He also gave gold to the clergy and leading men and silver to the people of Rome. According to the historian Joanna Story, his gifts rivalled those of Carolingian donors and the Byzantine emperor and "were clearly chosen to reflect the personal generosity and spiritual wealth of the West Saxon king; here was no Germanic 'hillbilly' from the backwoods of the Christian world but, rather, a sophisticated, wealthy and utterly contemporary monarch". The post Conquest chronicler William of Malmesbury stated that he helped to pay for the restoration of the Saxon quarter, which had recently been destroyed by fire, for English pilgrims. The pilgrimage puzzles historians and Kelly comments that "it is extraordinary that an early medieval king could consider his position safe enough to abandon his kingdom in a time of extreme crisis". She suggests that Æthelwulf may have been motivated by a personal religious impulse. Ryan sees it as an attempt to placate the divine wrath displayed by Viking attacks, whereas Nelson thinks he aimed to enhance his prestige in dealing with the demands of his adult sons. In Kirby's view:

On his way back from Rome Æthelwulf again stayed with King Charles the Bald, and may have joined him on a campaign against a Viking warband. On 1 October 856 Æthelwulf married Charles's daughter, Judith, aged 12 or 13, at Verberie. The marriage was considered extraordinary by contemporaries and by modern historians. Carolingian princesses rarely married and were usually sent to nunneries, and it was almost unknown for them to marry foreigners. Judith was crowned queen and anointed by Hincmar, Archbishop of Rheims. Although empresses had been anointed before, this is the first definitely known anointing of a Carolingian queen. In addition West Saxon custom, described by Asser as "perverse and detestable", was that the wife of a king of Wessex could not be called queen or sit on the throne with her husband – she was just the king's wife. Æthelwulf returned to Wessex to face a revolt by Æthelbald, who attempted to prevent his father from recovering his throne. Historians give varying explanations for both the rebellion and the marriage. In Nelson's view, Æthelwulf's marriage to Judith added the West Saxon king to the family of kings and princely allies which Charles was creating. Charles was under attack both from Vikings and from a rising among his own nobility, and Æthelwulf had great prestige due to his victories over the Vikings; some historians such as Kirby and Pauline Stafford see the marriage as sealing an anti Viking alliance. The marriage gave Æthelwulf a share in Carolingian prestige, and Kirby describes the anointing of Judith as "a charismatic sanctification which enhanced her status, blessed her womb and conferred additional throne worthiness on her male offspring." These marks of a special status implied that a son of hers would succeed to at least part of Æthelwulf's kingdom, and explain Æthelbald's decision to rebel. The historian Michael Enright denies that an anti Viking alliance between two such distant kingdoms could serve any useful purpose, and argues that the marriage was Æthelwulf's response to news that his son was planning to rebel; his son by an anointed Carolingian queen would be in a strong position to succeed as king of Wessex instead of the rebellious Æthelbald. Abels suggests that Æthelwulf sought Judith's hand because he needed her father's money and support to overcome his son's rebellion, but Kirby and Smyth argue that it is extremely unlikely that Charles the Bald would have agreed to marry his daughter to a ruler who was known to be in serious political difficulty. Æthelbald may also have acted out of resentment at the loss of patrimony he suffered as a result of the decimation. Æthelbald's rebellion was supported by Ealhstan, Bishop of Sherborne, and Eanwulf, ealdorman of Somerset, even though they appear to have been two of the king's most trusted advisers. According to Asser, the plot was concerted "in the western part of Selwood", and western nobles may have backed Æthelbald because they resented the patronage Æthelwulf gave to eastern Wessex. Asser also stated that Æthelwulf agreed to give up the western part of his kingdom in order to avoid a civil war. Some historians such as Keynes and Abels think that his rule was then confined to the south east, while others such as Kirby think it is more likely that it was Wessex itself which was divided, with Æthelbald keeping Wessex west of Selwood, Æthelwulf holding the centre and east, and Æthelberht keeping the south east. Æthelwulf insisted that Judith should sit beside him on the throne until the end of his life, and according to Asser this was "without any disagreement or dissatisfaction on the part of his nobles".

Ательвульф патшаның сақинасы

Король Этельвульфтің сақинасы 1780 жылдың тамызында Уилтширдегі Лаверсток қаласынан бір арбаның тірегінде Уильям Петти тауып алды. Ол күміс шеберге сатты, ал шебер оны Раднор графына өткізді. Графтың ұлы Уильям 1829 жылы оны Британ мұражайына сыйға берді. Сақина, Этельвульфтің қызы Этельсвиттің ұқсас сақинасымен бірге, 9 ғасырдағы металл өнімдерінің екі маңызды мысалының бірі болып табылады. Олар Батыс Саксония металл өнеркәсібінің "сарбаздық стильдегі" дамуын көрсетеді, бұл стиль ерекше христиандық иконографиямен сипатталады, мысалы, Этельвульф сақинасындағы Өмір қайнар көзіндегі екі тауыс, христиандық мәңгілікпен байланысты. Сақинаға "Æthelwulf Rex" деп жазылған, бұл оның корольмен байланысты екенін нақтылайды, және жазу дизайның бір бөлігі болғандықтан, кейіннен қосылған жоқ. Оның көптеген ерекшеліктері 9 ғасырдағы металл өнімдеріне тән, мысалы, екі құстың бейнесі, мұқтарлы және ұсақ нүктелі жиектер, сондай-ақ артқы жағындағы жебе басындары бар тұздық. Бұл сақина, әлдебір Уэссексте жасалған, бірақ 9 ғасырда Англиядағы жануарлар бейнесінің біртектілігіне сай келеді. Орта ғасырлық өнерді зерттеуші Лесли Уэбстердің пікірінше: "Оның әдемі Тревидл стиліндегі әшекейлері, әрине, 9 ғасырдың ортасына сәйкес келеді". Нельсонның ойынша, "бұл корольдің батыр қолдаушысына сыйлық ретінде жасалған, 9 ғасырдағы сәтті патшалықтың белгісі". Өнер тарихшысы Дэвид Уилсон оны жомарт корольдың "сақина сыйлаушы" ретіндегі ежелгі дәстүрінің сақталуы деп қарастырады.

Этельвульфтің өсиеттері

Этельвульфтің өсиеттері сақталмаған, бірақ Альфредтің өсиеттері сақталған және ол әкесінің ниеттері туралы ақпарат береді. Ол Этельбальд, Этельред және Альфредтің ең ұзақ өмір сүргеніне мұрагерлік ету үшін мұра қалдырды. Абельс пен Йорк бұл Уэссекстегі оның барлық жеке мүлігін білдіретінін, сондай-ақ аман қалған адам Уэссекс тағына да ие болатынын, ал Этельберт пен оның мұрагерлері Кентті билейтінін айтады. Басқа тарихшылар оған келіспейді. Нельсон жеке мүлікке қатысты ережелердің патшалықпен ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдейді, ал Кирби: "Мұндай келісім ағайындық күреске әкеп соқтырар еді. Альфредтің үш үлкен ағасы болғандықтан, оның ересек жасқа жетіп, өмір сүру мүмкіндігі өте төмен болар еді" деп түсіндіреді. Смит бұл мұраны оның кіші ұлдары ересек болғанда берілетін қаражат ретінде сипаттайды. Этельвульфтің алтын мен күміс сияқты жылжымалы байлығы "балаларға, ақсүйектерге және патшаның қажеттіліктеріне" бөлінуі керек еді. Соңғысы үшін ол мұралық жерінің оннан бір бөлігін кедейлерді тамақтандыруға арнады және Римге жыл сайын үш жүз манкус жіберуді бұйырды: жүз манкусты Пасха күні Әулие Петр шіркеуіндегі шамдарды жағуға, жүз манкусты Әулие Павел шіркеуіндегі шамдарға, ал қалған жүз манкусты Папаға жіберуге бұйрық берді.

Өлім және мұрагерлік

Этельвульф 858 жылғы 13 қаңтарда қайтыс болды. Сент-Ньотс жылнамасына сәйкес, ол Сассекс округындағы Стейнингте жерленген, бірақ оның денесі кейіннен Винчестерге, мүмкін Альфред көшірген. Этельвульфтің ниетіне сай, оның орнын Уэссексте Этельбальд, ал Кент пен оңтүстік-шығыста Этельберт иеленді. Франк некесінің мәртебесі соншалық зор болғандықтан, Ассер кейін қорқынышпен, Этельбальд өгей анасы Юдитке үйленді; ол бұл некені "үлкен ұят" және "Құдайдың тыйымы мен христиандық қадір-қасиетіне қарсы" деп сипаттады. Этельбальд екі жылдан кейін қайтыс болғанда, Этельберт Уэссекс пен Кенттің патшасы болды. Йорк пен Абельс пікірінше, бұл Этельред пен Альфред билік етуге тым жас болғандықтан болды, ал Этельберт кіші ағаларының оның қайтысынан кейін бүкіл патшалықты мұраға алатынына келісті. Керби мен Нельсон болса, Этельберт кіші ағаларының әкесінен қалған мүліктің үлесіне сенімді тұлға болды деп санайды. Этельбальд қайтыс болғаннан кейін, Юдит мүлкін сатып, әкесіне қайтып оралды, бірақ екі жылдан кейін Фландрия графы Балдуинмен қашып кетті. 890 жылдары олардың ұлы, сондай-ақ Балдуин аталған, Альфредтің қызы Эльфтритпен үйленді.

Тарихнама

ХХ ғасырда Этельвульфтің тарихшылар арасында беделі төмен болды. 1935 жылы тарихшы Р. Х. Ходжкин оның Римге сапар шегуін «өз патшалығын үлкен қауіп төнген кезде тастап кетуіне себеп болған, іс жүзінде қолданылмаған діншілдікке» байланыстырды және Юдитке үйленуін «өз уақытынан бұрын қартая бастаған адамның ақымақтығы» деп сипаттады. 1960 жылдары Стентон үшін ол «соғыс пен саясатқа қатысуы оның мәртебесінің қолайсыз салдары болған, дінге берілген және амбициясыз адам» болды. Бір қарсылық білдірген Финберг 1964 жылы оны «соғыстағы батылдығы мен жомарттығы батырлар дәуірінің кейіпкерлерін еске түсіретін патша» деп сипаттады, бірақ 1979 жылы Энрайт: «Ең бастысы, ол практикалық емес, дінге құштар адам сияқты көрінеді», - деді. Ерте ортағасырлық жазушылар, әсіресе Ассер, оның діншілдігін және келісімге ұмтылысын, Римнен оралғанда азаматтық соғысты болдырмау үшін жасалған ұступтарда көрсетеді. Стори пікірінше, «оның мұрасы шамадан тыс діншілдік туралы айыптаулармен көмескіленді, бұл (кем дегенде қазіргі заманғы көзқарас бойынша) ерте ортағасырлық патшалықтың талаптарымен үйлеспейді». 839 жылы аты белгісіз англосаксон патшасы Рим императоры Людовик ІІ Пейге Римге бара жатқанда оның аумағы арқылы өтуге рұқсат сұрап, христиандар күнәларын тастамаса апат болатынын болжаған ағылшын дін қызметкерінің арманын баяндады. Бұл енді Экгберттің өмірінің соңында жүзеге аспаған жобасы деп есептеледі, бірақ бұрын Этельвульфке жатқызылып, Стори оның «драматикалық діншілдігі» және билігінің басында патшалығын тастауды жоспарлаудағы жауапкершіліксіздігін көрсететін сипаттамасы ретінде қарастырылды. XXI ғасырда тарихшылар оны мүлдем басқаша бағалайды. Этельвульф Питер Хантер Блэрдің 1956 жылы жарық көрген «Англосаксон Англиясына кіріспе» кітабының көрсеткішінде тізімделмеген, бірақ 2003 жылғы басылымның жаңа кіріспесінде Кейнс оны «әрқашан лайықты назарға ие болмаған адамдардың» қатарына қосты, «өйткені тоғызыншы ғасырда өз халқының саяси табысын қамтамасыз еткен және Франк мемлекеттері мен Альпі арқылы Римге байланыс жолдарын ашқан одан басқа ешкім болған жоқ». Сторидің сөзіне сүйенсек: «Этельвульф Францияда да, Римде де бұрынғы Оффа мен Коенвульфтің билігінің шарықталу кезінен бері дереккөздерде теңдесі жоқ беделге ие болды». Нельсон оны «англосаксондықтардың арасында бағаланбаған ұлы тұлғалардың бірі» деп сипаттап, Оксфордтың ұлттық биографиялық сөздігінде оған 2500 ғана сөз берілгеніне шағымданады, ал Эдуард ІІ үшін 15000, Елизавета І үшін 35000 сөз қарастырылған. Ол былай дейді:

Æthelwulf's reputation among historians was poor in the twentieth century. In 1935, the historian R. H. Hodgkin attributed his pilgrimage to Rome to "the unpractical piety which had led him to desert his kingdom at a time of great danger", and described his marriage to Judith as "the folly of a man senile before his time". To Stenton in the 1960s, he was "a religious and unambitious man, for whom engagement in war and politics was an unwelcome consequence of rank". One dissenter was Finberg, who in 1964 described him as "a king whose valour in war and princely munificence recalled the figures of the heroic age", but in 1979, Enright said: "More than anything else he appears to have been an impractical religious enthusiast." Early medieval writers, especially Asser, emphasise his religiosity and his preference for consensus, seen in the concessions made to avert a civil war on his return from Rome. In Story's view, "his legacy has been clouded by accusations of excessive piety which (to modern sensibilities at least) has seemed at odds with the demands of early medieval kingship". In 839, an unnamed Anglo Saxon king wrote to the Holy Roman Emperor Louis the Pious asking for permission to travel through his territory on the way to Rome, and relating an English priest's dream which foretold disaster unless Christians abandoned their sins. This is now believed to have been an unrealised project of Ecgberht at the end of his life, but it was formerly attributed to Æthelwulf, and seen as exhibiting what Story calls his reputation for "dramatic piety", and irresponsibility for planning to abandon his kingdom at the beginning of his reign. In the twenty first century, he is seen very differently by historians. Æthelwulf is not listed in the index of Peter Hunter Blair's An Introduction to Anglo Saxon England, first published in 1956, but in a new introduction to the 2003 edition, Keynes listed him among people "who have not always been accorded the attention they might be thought to deserve for it was he, more than any other, who secured the political fortune of his people in the ninth century, and who opened up channels of communication which led through Frankish realms and across the Alps to Rome". According to Story: "Æthelwulf acquired and cultivated a reputation both in Francia and Rome which is unparalleled in the sources since the height of Offa's and Coenwulf's power at the turn of the ninth century". Nelson describes him as "one of the great underrated among Anglo Saxons", and complains that she was only allowed 2,500 words for him in the Oxford Dictionary of National Biography, compared with 15,000 for Edward II and 35,000 for Elizabeth I. She says: