Жүріс-құлықты (бихевиоризм) зерттеу – адам және жануарлар мінез-құлқының себептерін анықтау, оқу және жазалау арқылы қалыптасуын түсіндіретін ғылыми тәсіл.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам және басқа жануарлардың мінез-құлқын түсінуге жүйелі тәсіл.
Systematic approach to understanding the behavior of humans and other animals
Бихевиоризм (кейде біхевиоризм деп те жазылады) – адам және басқа жануарлардың мінез-құлқын түсінуге арналған жүйелі тәсіл. Ол мінез-құлықтың қоршаған ортадағы белгілі бір алдыңғы тітіркендіргіштердің жұптасуынан туындаған рефлекс немесе сол жеке тұлғаның тарихының салдары – әсіресе, нығайту және жазалау шарттары, сондай-ақ жеке тұлғаның қазіргі мотивациялық күйі және бақыланатын тітіркендіргіштер екенін қабылдайды. Бихевиористер мінез-құлықты анықтаудағы тұқым қуалаушылықтың маңызды рөлін мойындаса да, олар негізінен қоршаған ортаның оқиғаларына назар аударады. 20-ғасырдың соңындағы когнитивтік революция бихевиоризмді түсіндіру теориясы ретінде көбінесе когнитивтік психологиямен алмастырды, ол бихевиоризмнен өзгеше, ішкі психикалық күйлерді зерттейді. Бихевиоризм 1900-ші жылдардың басында терең психология және психологияның басқа дәстүрлі түрлеріне реакция ретінде пайда болды, олар көбінесе эксперименттік жолмен тексеруге болатын болжамдар жасау қиынға соқты, бірақ 19-ғасырдың соңындағы бұрынғы зерттеулерден туындады, мысалы, Эдвард Торндайк эффект заңын жасаған кезде, ол мінез-құлықты күшейту немесе әлсірету үшін салдарды пайдалануды қамтитын процедура еді. 1924 жылы жарық көрген Джон Б. Уотсон әдістемелік бихевиоризмді ұсынды, ол интроспективтік әдістерді қабылдамады және тек байқалатын мінез-құлық пен оқиғаларды өлшеу арқылы мінез-құлықты түсінуге тырысты. 1930-шы жылдарға дейін Б. Ф. Скиннер жасырын мінез-құлық – соның ішінде таным мен эмоциялар – байқалатын мінез-құлық сияқты бірдей бақыланатын факторларға жатады деп ұсынды, бұл оның радикалды бихевиоризм деп аталатын философиясының негізі болды. Уотсон мен Иван Павлов шартты емес тітіркендіргіштердің респонденттік шарттануда рефлекстерді қалай тудыратынын зерттеген кезде, Скиннер мінез-құлықты шығаратын дискриминациялық (алдын ала) тітіркендіргіштердің нығайту тарихын бағалады; бұл әдіс операнттық шарттану деп аталды. Радикалды бихевиоризмді қолдану – қолданбалы мінез-құлықты талдау деп аталады – әр түрлі жағдайларда қолданылады, мысалы, жануарлардың мінез-құлығын қолдану және ұйымдық мінез-құлықты басқару, сондай-ақ аутизм және заттық тәуелділік сияқты психикалық ауруларды емдеу. Сонымен қатар, психологиялық ойдың бихевиоризм және когнитивтік мектептері теориялық тұрғыдан келіспесе де, олар қарапайым фобиялар, ПТСР және көңіл-күйдің бұзылулары сияқты белгілі бір патологияларды емдеуде пайдалы екенін көрсеткен когнитивтік-мінездік терапияда бір-бірін толықтырады.
Behaviorism (also spelled behaviourism) is a systematic approach to understand the behavior of humans and other animals. It assumes that behavior is either a reflex evoked by the pairing of certain antecedent stimuli in the environment, or a consequence of that individual's history, including especially reinforcement and punishment contingencies, together with the individual's current motivational state and controlling stimuli. Although behaviorists generally accept the important role of heredity in determining behavior, they focus primarily on environmental events. The cognitive revolution of the late 20th century largely replaced behaviorism as an explanatory theory with cognitive psychology, which unlike behaviorism examines internal mental states. Behaviorism emerged in the early 1900s as a reaction to depth psychology and other traditional forms of psychology, which often had difficulty making predictions that could be tested experimentally, but derived from earlier research in the late nineteenth century, such as when Edward Thorndike pioneered the law of effect, a procedure that involved the use of consequences to strengthen or weaken behavior. With a 1924 publication, John B. Watson devised methodological behaviorism, which rejected introspective methods and sought to understand behavior by only measuring observable behaviors and events. It was not until the 1930s that B. F. Skinner suggested that covert behavior—including cognition and emotions—is subject to the same controlling variables as observable behavior, which became the basis for his philosophy called radical behaviorism. While Watson and Ivan Pavlov investigated how (conditioned) neutral stimuli elicit reflexes in respondent conditioning, Skinner assessed the reinforcement histories of the discriminative (antecedent) stimuli that emits behavior; the technique became known as operant conditioning. The application of radical behaviorism—known as applied behavior analysis—is used in a variety of contexts, including, for example, applied animal behavior and organizational behavior management to treatment of mental disorders, such as autism and substance abuse. In addition, while behaviorism and cognitive schools of psychological thought do not agree theoretically, they have complemented each other in the cognitive behavior therapies, which have demonstrated utility in treating certain pathologies, including simple phobias, PTSD, and mood disorders.
Қазіргі заманғы теория: радикалды мінез-құлық
Б. Ф. Скиннер радикалдық мінез-құлықты эксперименттік мінез-құлық талдауының тұжырымдық негізі ретінде ұсынды. Бұл көзқарас мінез-құлықты зерттеудің басқа тәсілдерінен түрлі жолдармен ерекшеленеді, бірақ ең маңыздысы – сезімдерді, саналық күйлерді және интроспекцияны да мінез-құлық ретінде қабылдап, оларды ғылыми зерттеуге жатқызуда әдістемелік мінез-құлықтан өзгеше. Әдістемелік мінез-құлық сияқты, ол рефлексті барлық мінез-құлықтың моделі ретінде қабылдамайды және мінез-құлық ғылымын физиологиядан тәуелсіз, бірақ оған толықтыратын ғылым ретінде қорғайды. Радикалды мінез-құлық американдық прагматизм сияқты батыс философиясының басқа ұстанымдарымен үлкен байланысқа ие. Джон Б. Уотсон мансабының басым бөлігінде әдістемелік мінез-құлыққа баса назар бергенімен, Уотсон мен Розали Рейнер 1920 жылы танымал «Кішкентай Альберт» экспериментін жүргізді. Бұл зерттеуде Иван Павловтың респонденттік шарттасу теориясы алғаш рет адам баласында қорқынышпен байланысты жылау рефлексін тудыру үшін қолданылды, және бұл радикалдық мінез-құлықта жасырын мінез-құлықты (немесе жеке оқиғаларды) түсінуге бастау берді. Кейіннен бұл, негізінен философиялық ұстаным, Скиннердің шаштараз және көгершіндермен жасаған алғашқы тәжірибелік жұмыстарының табысымен нығайтылды, оның нәтижелері «Организмдердің мінез-құлқы және күшейту кестелері» кітабында жинақталды. Оның оперативті жауапқа қатысты түсінігі ерекше маңызға ие болды, оның классикалық мысалы – тышқанның тұтқаны басуы. Физиологиялық немесе рефлекстік жауап идеясынан өзгеше, оперант – құрылымдық тұрғыдан ерекшеленген, бірақ функционалдық тұрғыдан эквивалентті жауаптар класы. Мысалы, тышқан сол алақанымен, оң алақанымен немесе құйрығымен тұтқаны басқанның өзінде, барлық жауаптар әлемге бірдей әсер етеді және олардың ортақ салдары бар. Операнттарды көбінесе жауаптардың түрлері деп қарастырады, онда жеке даралар өзгеше, бірақ сынып ортақ функциясы, операнттармен ортақ салдары және түрлермен репродуктивтік табысқа байланысты. Бұл Скиннердің теориясы мен S–R теориясы арасындағы айқын айырмашылық. Скиннердің эмпирикалық жұмысы Торндайк және Гатри сияқты зерттеушілердің сынақ пен қателік арқылы оқыту жөніндегі бұрынғы зерттеулерін кеңейтті, сонымен қатар тұжырымдық жаңарулармен – Торндайктің ынталандыруға жауап беру туралы «байланыс» немесе «қатынас» түсінігі тоқтатылды; және әдістемелік жаңарулармен – «еркін оперантты» пайдалану, себебі жануарға енді экспериментшілердің процедураларымен анықталған сынақтар сериясынан гөрі өз қарқынымен жауап беруге рұқсат етілді. Осы әдіспен Скиннер тышқандар мен көгершіндердің оперативті жауаптарының қарқынына әртүрлі кестелер мен күшейту қарқындарының әсері туралы маңызды тәжірибелік жұмыстар жүргізді. Ол жануарларды күтпеген жауаптарды орындауға, көптеген жауаптарды беруге және таза мінез-құлық деңгейінде көптеген эмпирикалық заңдылықтарды көрсетуге сәтті үйретті. Бұл оның тұжырымдық талдауына сенімділік қосты. Оның тұжырымдық талдауы оның жұмысын әріптестерінен әлдеқайда қатаң етті, бұл оның маңызды еңбегінде анық көрінеді, онда ол психологияны зерттеуде кең таралған теориялық кемшіліктер деп санайтын нәрселерді сынады. Мінез-құлықтың эксперименттік талдауының маңызды ұрпағы – Мінез-құлықты сандық талдау қоғамы.
B. F. Skinner proposed radical behaviorism as the conceptual underpinning of the experimental analysis of behavior. This viewpoint differs from other approaches to behavioral research in various ways, but, most notably here, it contrasts with methodological behaviorism in accepting feelings, states of mind and introspection as behaviors also subject to scientific investigation. Like methodological behaviorism, it rejects the reflex as a model of all behavior, and it defends the science of behavior as complementary to but independent of physiology. Radical behaviorism overlaps considerably with other western philosophical positions, such as American pragmatism. Although John B. Watson mainly emphasized his position of methodological behaviorism throughout his career, Watson and Rosalie Rayner conducted the infamous Little Albert experiment (1920), a study in which Ivan Pavlov's theory to respondent conditioning was first applied to eliciting a fearful reflex of crying in a human infant, and this became the launching point for understanding covert behavior (or private events) in radical behaviorism. Later, this essentially philosophical position gained strength from the success of Skinner's early experimental work with rats and pigeons, summarized in his books The Behavior of Organisms and Schedules of Reinforcement. Of particular importance was his concept of the operant response, of which the canonical example was the rat's lever press. In contrast with the idea of a physiological or reflex response, an operant is a class of structurally distinct but functionally equivalent responses. For example, while a rat might press a lever with its left paw or its right paw or its tail, all of these responses operate on the world in the same way and have a common consequence. Operants are often thought of as species of responses, where the individuals differ but the class coheres in its function shared consequences with operants and reproductive success with species. This is a clear distinction between Skinner's theory and S–R theory. Skinner's empirical work expanded on earlier research on trial and error learning by researchers such as Thorndike and Guthrie with both conceptual reformulations—Thorndike's notion of a stimulus response "association" or "connection" was abandoned; and methodological ones—the use of the "free operant", so called because the animal was now permitted to respond at its own rate rather than in a series of trials determined by the experimenter procedures. With this method, Skinner carried out substantial experimental work on the effects of different schedules and rates of reinforcement on the rates of operant responses made by rats and pigeons. He achieved remarkable success in training animals to perform unexpected responses, to emit large numbers of responses, and to demonstrate many empirical regularities at the purely behavioral level. This lent some credibility to his conceptual analysis. It is largely his conceptual analysis that made his work much more rigorous than his peers, a point which can be seen clearly in his seminal work Are Theories of Learning Necessary? in which he criticizes what he viewed to be theoretical weaknesses then common in the study of psychology. An important descendant of the experimental analysis of behavior is the Society for Quantitative Analysis of Behavior.
Тілге қатысты
Скиннер тәжірибелік жұмыстан адам әрекеті ғылымының философиялық негіздерін зерттеуге көшкен кезде, оның назары 1957 жылғы "Verbal Behavior" кітабымен және басқа да тілге қатысты жарияланымдармен адам тіліне ауды. "Verbal Behavior" сөздік мінез-құлықты функционалды түрде талдау үшін терминология мен теорияны ұсынды және Ноам Чомскийдің пікірлерінде күшті сынға ұшырады. Скиннер толыққанды жауап бермеді, бірақ Чомский оның идеяларын дұрыс түсінбегенін айтты, ал екеуінің арасындағы келіспеушіліктер мен қатысты теориялар одан әрі талқыланды. Көп сынға ұшыраған туа біткендік теориясы, тілдің шарттау арқылы қалыптасатын әдеттер жиынтығы деген тұжырымды ұсынатын мінез-құлық теориясына қарсы келеді. Кейбір мамандардың пікірінше, мінез-құлықтық түсіндірме тілді үйрену сияқты күрделі құбылысты түсіндіру үшін тым ұзаққа созылуы мүмкін. Мінез-құлықтанушы үшін адам әрекетін талдауда тілді меңгеруден гөрі, тіл мен көзге көрінетін әрекет арасындағы өзара әрекеттесу маңыздырақ болды. Ол 1969 жылы "Күшейтудің жағдайлары" кітабында қайта жарияланған эссесінде айтты.
As Skinner turned from experimental work to concentrate on the philosophical underpinnings of a science of behavior, his attention turned to human language with his 1957 book Verbal Behavior and other language related publications; Verbal Behavior laid out a vocabulary and theory for functional analysis of verbal behavior, and was strongly criticized in a review by Noam Chomsky. Skinner did not respond in detail but claimed that Chomsky failed to understand his ideas, and the disagreements between the two and the theories involved have been further discussed. Innateness theory, which has been heavily critiqued, is opposed to behaviorist theory which claims that language is a set of habits that can be acquired by means of conditioning. According to some, the behaviorist account is a process which would be too slow to explain a phenomenon as complicated as language learning. What was important for a behaviorist's analysis of human behavior was not language acquisition so much as the interaction between language and overt behavior. In an essay republished in his 1969 book Contingencies of Reinforcement,
Білім
Б. Ф. Скиннердің 1957 жылғы "Verbal Behavior" кітабы тілдің дамуына емес, адам мінез-құлқын түсінуге көбірек бағытталған. Оның еңбегі баланың дамуының алғашқы кезеңдеріндегі әлеуметтік қарым-қатынастарды түсінуге де көмектеседі, әсіресе күтуші мен бала арасындағы өзара әрекеттесулерді зерттеуде. Скиннердің ауызша мінез-құлықты функционалдық талдауының терминологиясы мен теориялары тіл дамуымен байланысты мәселелерді түсінуде жиі қолданылады, бірақ бұл теориялар негізінен қызығушылық тудыратын мінез-құлықтарды сипаттау және олардың себептерін анықтау үшін жасалған.
B. F. Skinner's book Verbal Behavior (1957) does not quite emphasize on language development, but to understand human behavior. Additionally, his work serves in understanding social interactions in the child's early developmental stages focusing on the topic of caregiver infant interaction. Skinner's functional analysis of verbal behavior terminology and theories is commonly used to understand the relationship between language development but was primarily designed to describe behaviors of interest and explain the cause of those behaviors.
Философияда
Бихевиоризм – бұл акыл-ой философиясымен салыстырылатын психологиялық қозғалыс. Бихевиоризмнің негізгі қағидасы – мінез-құлықты зерттеу химия немесе физика сияқты табиғи ғылым ретінде жүргізілуі керек дегенді білдіреді. Алғашқыда бихевиоризм организмдердің гипотетикалық ішкі жағдайларын олардың мінез-құлығының себептері ретінде қарастырмады, бірақ Б.Ф. Скиннердің радикалды бихевиоризмі ішкі жағдайларға сілтеме жасауды қайта енгізіп, сондай-ақ ойлар мен сезімдерді сыртқы мінез-құлыққа ұқсас механизмдерге бағынатын мінез-құлық ретінде зерттеуді қолдады. Мінез-құлықтық көзқарастар тіл философиясы мен аналитикалық философияда жиі кездеседі. Кейде Людвиг Витгенштейн логикалық бихевиористік ұстанымды қорғады делінеді (мысалы, қораптағы қоңыз туралы аргумент). Логикалық позитивизмде (мысалы, Рудольф Карнап, ол радикалды бихевиоризмді кеңінен сынап, Скиннердің қасақана тілдік есімдердің құндылығын және еркін ерік мүмкіндігін жоққа шығаруын жоққа шығарады). text=Бұл Деннеттің «Скиннерді терісінен айыру» атты еңбегіндегі басты ойы. Деннет түсіндіру мен түсіндірудің арасындағы маңызды айырмашылыққа тоқталады. Егер рационалды мінез-құлықты түсіндіру өте қарапайым болып шықса, онда бұл мінез-құлықтың шын мәнінде рационалды емес екенін айтуға болады. Бірақ егер түсіндірме өте күрделі және күрделі болса, мінез-құлықтың рационалды емес екенін айтудың орнына, енді біз рационалдылықтың неден тұратындығын жақсырақ түсіндік дейміз. (Салыстырыңыз: егер компьютерлік бағдарлама сызықтық алгебрадағы мәселелерді қалай шешетінін білсек, оның оларды шынымен шеше алмайтынын айтпаймыз, оның қалай шешетінін білеміз дейміз. Екінші жағынан, Вейзенбаумның ELIZA бағдарламасы сияқты жағдайларда, компьютердің қалай әңгіме жүргізетінін түсіндіру өте қарапайым, сондықтан машинаның шын мәнінде әңгіме жүргізбейтіні, бұл жай ғана әдіс екенін айту дұрыс болады.)|авторы=Кертис Браун|тақырыбы="Бихевиоризм: Скиннер және Деннет"|көздері=Ақыл-ой философиясы.
Behaviorism is a psychological movement that can be contrasted with philosophy of mind. The basic premise of behaviorism is that the study of behavior should be a natural science, such as chemistry or physics. Initially behaviorism rejected any reference to hypothetical inner states of organisms as causes for their behavior, but B. F. Skinner's radical behaviorism reintroduced reference to inner states and also advocated for the study of thoughts and feelings as behaviors subject to the same mechanisms as external behavior. Behaviorist sentiments are not uncommon within philosophy of language and analytic philosophy. It is sometimes argued that Ludwig Wittgenstein defended a logical behaviorist position (e. g., the beetle in a box argument). In logical positivism (as held, e. g., by Rudolf Carnap though he offers extensive criticism of radical behaviorism and refutes Skinner's rejection of the value of intentional idioms and the possibility of free will. text=This is Dennett's main point in "Skinner Skinned." Dennett argues that there is a crucial difference between explaining and explaining away If our explanation of apparently rational behavior turns out to be extremely simple, we may want to say that the behavior was not really rational after all. But if the explanation is very complex and intricate, we may want to say not that the behavior is not rational, but that we now have a better understanding of what rationality consists in. (Compare: if we find out how a computer program solves problems in linear algebra, we don't say it's not really solving them, we just say we know how it does it. On the other hand, in cases like Weizenbaum's ELIZA program, the explanation of how the computer carries on a conversation is so simple that the right thing to say seems to be that the machine isn't really carrying on a conversation, it's just a trick. )|author=Curtis Brown|title="Behaviorism: Skinner and Dennett"|source=Philosophy of Mind
Эффект заңы және іздік кондиционирлеу
Эффект заңы: Эдвард Торндайк әдістемесі көбінесе байқалатын мінез-құлықты нығайтумен айналысқанмен, ол мінез-құлықтың себептері ретінде когнитивтік факторларды қарастырды және теориялық тұрғыдан классикалық (әдістемелік) немесе қазіргі заманғы (радикалды) мінез-құлықтан гөрі когнитивтік-мінездік терапияға жақын болды. Дегенмен, Скиннердің оперативтік шартталуы Эффект заңының нығайту принципімен күшті ықпалда болды. Гиппокамп екі жолмен іздік шартталу және классикалық шартталудың басқа түрлері кезіндегі танымдық процестерге қатысады: стимулдарды жеңу қажеттілігінен немесе күрделі міндеттерден туындаған жоғары белсенділіктен. Алайда, нәтижелер тапсырманың сипатына және эксперименттің дизайнына байланысты өзгеруі мүмкін.
Law of effect: Although Edward Thorndike's methodology mainly dealt with reinforcing observable behavior, it viewed cognitive antecedents as the causes of behavior, and was theoretically much more similar to the cognitive behavior therapies than classical (methodological) or modern day (radical) behaviorism. Nevertheless, Skinner's operant conditioning was heavily influenced by the Law of Effect's principle of reinforcement. the hippocampus is a part of the cognitive processes during trace conditioning and other forms of classical conditioning in two ways: needing to overcome stimuli or due to mre activity from complex challenges. However, results may vary due to the nature of the task and the design of the experiment .
Молекулалық және молярлық мінез-құлық
Скиннердің мінез-құлыққа қатысты көзқарасы көбінесе мінез-құлықтың "молекулалық" тұрғысы ретінде сипатталады; яғни, мінез-құлықты атомдық бөліктерге немесе молекулаларға жіктеуге болады. Бұл көзқарас Скиннердің басқа еңбектерінде келтірілген мінез-құлықтың толық сипаттамасына қайшы келеді, соның ішінде 1981 жылғы "Нәтижелер бойынша іріктеу" атты мақаласы. Скиннер мінез-құлықты толыққанды түсіну үшін үш деңгейдегі іріктеу тарихын білу қажет екенін ұсынды: биология (жануардың табиғи іріктелуі немесе филогенезі); мінез-құлық (жануардың мінез-құлық репертуарының нығайту тарихы немесе онтогенезі); және кейбір түрлер үшін – мәдениет (жануар жататын әлеуметтік топтың мәдени дәстүрлері). Содан кейін, бүкіл организм өзінің ортасымен өзара әрекеттеседі. Молекулалық мінез-құлықтанушылар мелиорация теориясынан, теріс қуат функциясының дисконтталуынан немесе теріс қуат функциясының аддитивті дисконтталуынан түсініктерді пайдаланады. Мурдың пікірінше, мінез-құлықты молекулалық деңгейде зерттеуге ұмтылу терең түсінік алу ниетінен туындауы мүмкін, мүмкін, күрделі әрекеттерге ықпал ететін жасырын механизмдерді немесе компоненттерді анықтау үшін. Бұл стратегияда мінез-құлыққа әсер ететін элементтер, процедуралар немесе факторлар болуы мүмкін. Говард Рахлин, Ричард Хернштейн және Уильям Баум сияқты молярлық мінез-құлықтанушылар мінез-құлықты қазіргі сәттегі оқиғаларға назар аудару арқылы түсінуге болмайды деп санайды. Яғни, олар мінез-құлықты организмнің тарихының соңғы нәтижесі ретінде түсінуді жақсы көреді және молекулалық мінез-құлықтанушылар мінез-құлықтың ойдан шығарылған жақын себептерін табу арқылы қателік жасайды деп есептейді. Молярлық мінез-құлықтанушылар "ассоциативтік күш" сияқты стандартты молекулалық тұжырымдамаларды нығайту жылдамдығы сияқты молярлық факторлармен алмастыру керек деп санайды. Осылайша, молярлық мінез-құлықтанушы "біреуді сүюді" уақыт өте келе сүйіспеншілікке толы мінез-құлықтың үлгісі ретінде сипаттайды; сүйіспеншілікке толы мінез-құлықтың жеке, жақын себебі жоқ, тек мінез-құлық тарихы (оның қазіргі мінез-құлық мысалы болуы мүмкін) "сүйіспеншілік" деп қорытындылануы мүмкін.
Skinner's view of behavior is most often characterized as a "molecular" view of behavior; that is, behavior can be decomposed into atomistic parts or molecules. This view is inconsistent with Skinner's complete description of behavior as delineated in other works, including his 1981 article "Selection by Consequences". Skinner proposed that a complete account of behavior requires understanding of selection history at three levels: biology (the natural selection or phylogeny of the animal); behavior (the reinforcement history or ontogeny of the behavioral repertoire of the animal); and for some species, culture (the cultural practices of the social group to which the animal belongs). This whole organism then interacts with its environment. Molecular behaviorists use notions from melioration theory, negative power function discounting or additive versions of negative power function discounting. According to Moore, the perseverance in a molecular examination of behavior may be sign of a desire for an in depth understanding, maybe to identify any underlying mechanism or components that contribute to comples actions. This strategy might involve elements, procedure, or variables that contribute to behaviorism. Molar behaviorists, such as Howard Rachlin, Richard Herrnstein, and William Baum, argue that behavior cannot be understood by focusing on events in the moment. That is, they argue that behavior is best understood as the ultimate product of an organism's history and that molecular behaviorists are committing a fallacy by inventing fictitious proximal causes for behavior. Molar behaviorists argue that standard molecular constructs, such as "associative strength", are better replaced by molar variables such as rate of reinforcement. Thus, a molar behaviorist would describe "loving someone" as a pattern of loving behavior over time; there is no isolated, proximal cause of loving behavior, only a history of behaviors (of which the current behavior might be an example) that can be summarized as "love".
Теориялық мінез-құлық
Скиннердің радикалды мінез-құлық теориясы тәжірибеде жоғары нәтижелі болды, жаңа әдістермен жаңа құбылыстарды ашты, бірақ Скиннердің теорияны елемеуі оның дамуын шектеді. Теориялық мінез-құлық жасырын жауаптардан тұратын репертуарды құрайды, одан оперативтік нығайту таңдап алады. Теориялық бихевиоризм ми мен мінез-құлық арасындағы байланысты қамтамасыз етеді, бұл мінез-құлықтың қалай жүзеге асырылатындығы туралы ақыл-ойдың болжамынан гөрі, мінез-құлықты нақты түсінуге мүмкіндік береді. Бихевиоризмнің теориялық концепциялары есте сақтау сияқты психикалық құрылымдар туралы біліммен үйлеседі, сондай-ақ, дәстүрлі түрде психикалық күйді зерттеуге тыйым салған икемсіз мінез-құлық позицияларымен байланысты күтулермен де байланысты. Өзінің икемділігінің арқасында теориялық мінез-құлық танымдық процестердің мінез-құлыққа әсер етуіне жол береді.
Skinner's radical behaviorism has been highly successful experimentally, revealing new phenomena with new methods, but Skinner's dismissal of theory limited its development. Theoretical behaviorism Latent responses constitute a repertoire, from which operant reinforcement can select. Theoretical behaviorism links between the brain and the behavior that provides a real understanding of the behavior, rather than a mental presumption of how brain behavior relates. The theoretical concept of behaviorism are blended with knowledge of mental structure such as memory and expectancies associated with inflexable behaviorist stances that have traditionally forbidden the examination of the mental state. Because of its flexibility, theoretical behaviorism permits the cognitive process to have an impact on behavior.
Мінез-құлық талдауы және мәдениет
Әдептілік талдауының бастапқы қадамдарынан бері назары мәдени құбылыстарға аударылған (Скиннер, 1953, 1961, 1971, 1974). Дегенмен, осы құбылыстарды зерттеу әдістері өзгеріп дамыды. Алғашқыда мәдениет мінез-құлыққа әсер ететін фактор ретінде қарастырылса, кейіннен ол жеке зерттеу нысанына айналды. Бұл өзгеріс топтық әрекеттерді зерттеуге және ірі масштабтағы маңызды мінез-құлық өзгерістерін анықтауға жағдай жасады. Гленннің (1986) "Мэтаконтингенциялар Валден Екіде" атты ықпалды еңбегінен кейін, мәдени контексте әдептілік талдауын зерттейтін көптеген жұмыстар мэтаконтингенция тұжырымдамасына бағытталды. Гленн (2003) мәдениеттің пайда болуын және дамуын түсіну үшін түрлерге тән ерекшеліктерді және жеке тұлғаның үйренген мінез-құлықтарын басқаратын эволюциялық және мінез-құлық принциптерін қарастыру жеткіліксіз екенін, оның орнына жоғары деңгейде талдау қажет екенін айтты.
From its inception, behavior analysis has centered its examination on cultural occurrences (Skinner, 1953, 1961, 1971, 1974 ). Nevertheless, the methods used to tackle these occurrences have evolved. Initially, culture was perceived as a factor influencing behavior, later becoming a subject of study in itself. This shift prompted research into group practices and the potential for significant behavioral transformations on a larger scale. Following Glenn's (1986) influential work, "Metacontingencies in Walden Two," numerous research endeavors exploring behavior analysis in cultural contexts have centered around the concept of the metacontingency. Glenn (2003) posited that understanding the origins and development of cultures necessitates delving beyond evolutionary and behavioral principles governing species characteristics and individual learned behaviors requires analysis at a major level.
Әдептік информатика және мінез-құлықтық есептеу
Үлкен мінез-құлық деректері мен қолданбаларының жылдам өсуімен қатар, мінез-құлықты талдау кеңінен таралды. Мінез-құлықты ақпараттық және есептеу тұрғысынан түсіну, мінез-құлықтың не, неге және қалай қалыптасатынын, өзара әрекеттесетінін, дамып, өзгеретінін және бизнеске, шешімдерге қалай әсер ететінін тереңінен түсіну үшін маңыздырақ болып келеді. Мінез-құлық информатикасы және мінез-құлықтық есептеулер ақпараттық және есептеу тұрғысынан мінез-құлық интеллектісі мен мінез-құлықтық түсініктерді терең зерттейді. Павел және авторлар (2015) денсаулық сақтау және денсаулық психологиясы саласында жекелендірілген денсаулық сақтау шаралары стандартталған тәсілдерге қарағанда тиімдірек екенін көрсететін маңызды дәлелдер бар екенін анықтады. Сонымен қатар, зерттеушілер сенсорлық және байланыс технологияларындағы соңғы жетістіктер, деректерді талдау және есептеу модельдеуімен бірге денсаулық мінез-құлығын өзгертуге бағытталған шараларды өзгертуге үлкен әлеуетті ұсынатынын анықтады. Сенсорлық және байланыс технологияларының және дерек ғылымының бірдей дамуы қазіргі кезде нақты өмірдегі мінез-құлықты толыққанды өлшеуге мүмкіндік берді. Бұл екі элементтің есептеу модельдеуімен үйлестірілуі мінез-құлық информатикасы деп аталатын жаңа ғылымның негізін қалады. Мінез-құлық информатикасы – мінез-құлықты бақылау, бағалау, есептеу модельдеуі, дедукция және араласуды қамтитын ғылыми және инженерлік сала.
With the fast growth of big behavioral data and applications, behavior analysis is ubiquitous. Understanding behavior from the informatics and computing perspective becomes increasingly critical for in depth understanding of what, why and how behaviors are formed, interact, evolve, change and affect business and decision. Behavior informatics and behavior computing deeply explore behavior intelligence and behavior insights from the informatics and computing perspectives. Pavel et al. (2015) found that in the realm of healthcare and health psychology, substantial evidence supports the notion that personalized health interventions yield greater effectiveness compared to standardized approaches. Additionally, researchers found that recent progress in sensor and communication technology, coupled with data analysis and computational modeling, holds significant potential in revolutionizing interventions aimed at changing health behavior. Simultaneous advancements in sensor and communication technology, alongside the field of data science, have now made it possible to comprehensively measure behaviors occurring in real life settings. These two elements, when combined with advancements in computational modeling, have laid the groundwork for the emerging discipline known as behavioral informatics. Behavioral informatics represents a scientific and engineering domain encompassing behavior tracking, evaluation, computational modeling, deduction, and intervention.
Шектеулер
Стаддон (1993) Скиннердің теориясында екі маңызды кемшілік бар екенін анықтады: Біріншіден, ол жаңа мінез-құлықтарды тудыруға жауапты процестердің маңыздылығын төмендетіп көрсетті, оларды "мінез-құлықтың өзгеруі" деп атады. Скиннер негізінен күшейтуді жауаптарды таңдаудың жалғыз факторы ретінде баса көрсетті, жаңа мінез-құлықтарды қалыптастыруға қатысқан осы маңызды процестерді ескермеді. Екіншіден, Скиннер де, сол дәуірдегі көптеген мінез-құлықшылар да жауапты таңдау үшін жеткілікті фактор ретінде сабақтастықты қолдады. Алайда, Rescorla және Wagner (1972) кейіннен, әсіресе классикалық кондиционирлеуде, бәсекелестіктің сабақтастыққа толықтыру екенін көрсетті. Олар оперативтік кондиционирлеуде себеп-салдар байланыстарын ажырату үшін сабақтастық пен бәсекелестіктің қажет екенін көрсетті. Ықпалды Rescorla-Wagner моделі болжамдылықты бағалау үшін маңызды шектеулі "ассоциативтік құндылық" үшін бәсекелестіктің маңыздылығын көрсетеді. Ын Чжан және Джон Стаддон (1991, жариялануға дайындалған) оперативтік кондиционирлеуге қатысты ұқсас формальды аргумент келтірді: әрекеттерге деген ұмтылыстар арасындағы сабақтастық пен бәсекелестіктің комбинациясы жауап пен оның күшейткіші арасындағы нақты құралдық байланысты анықтауға қабілетті "несие беру механизмі" ретінде жеткілікті. Бұл механизм Скиннердің кездейсоқ күшейту туралы идеясының шектеулерін көрсетеді, оның тиімділігі тек қатаң жағдайларда ғана байқалады – күшейтудің күшейту әсері тұрақты болып, күшейтулер арасындағы интервал өте қысқа болғанда. Алайда, мұндай жағдайлар шындықта сирек кездеседі: күшейтуден кейінгі мінез-құлық жоғары өзгергіштік көрсетеді, ал ырымшыл мінез-құлық күшейтулер арасындағы өте қысқа интервалдарда азаяды.
Staddon (1993) found that Skinner's theory presents two significant deficiencies: Firstly, he downplayed the significance of processes responsible for generating novel behaviors, which it is term as "behavioral variation." Skinner primarily emphasized reinforcement as the sole determinant for selecting responses, overlooking these critical processes involved in creating new behaviors. Secondly, both Skinner and many other behaviorists of that era endorsed contiguity as a sufficient process for response selection. However, Rescorla and Wagner (1972) later demonstrated, particularly in classical conditioning, that competition is an essential complement to contiguity. They showed that in operant conditioning, both contiguity and competition are imperative for discerning cause and effect relationships. The influential Rescorla Wagner model highlights the significance of competition for limited "associative value," essential for assessing predictability. A similar formal argument was presented by Ying Zhang and John Staddon (1991, in press) concerning operant conditioning: the combination of contiguity and competition among action tendencies suffices as an assignment of credit mechanism capable of detecting genuine instrumental contingency between a response and its reinforcer. This mechanism delineates the limitations of Skinner's idea of adventitious reinforcement, revealing its efficacy only under stringent conditions – when the reinforcement's strengthening effect is nearly constant across instances and with very short intervals between reinforcers. However, these conditions rarely hold in reality: behavior following reinforcement tends to exhibit high variability, and superstitious behavior diminishes with extremely brief intervals between reinforcements.
Жүріс-тұрысты талдау
Жүріс-тұрысты талдау (ЖТА) – мінез-құлықты өзгерту үшін мінез-құлық талдау принциптерін қолданатын ғылыми тәсіл. ЖТА-ның бастауы Гарвард университетінде Б.Ф. Скиннер және оның әріптестері құрған «Жүргізушілердің мінез-құлықтарын тәжірибелік талдау» журналында жарияланған алдыңғы зерттеулерге негізделген. Осы журналда 1959 жылы жарияланған «Психиатриялық медбике – мінез-құлық инженері» атты зерттеуден кейін шамамен он жыл өткен соң, шизофрения және зиякерлік қабілеттері шектеулі науқастардың ауруханадағы бейімделу мінез-құлықтарын нығайтуда жеребе экономикасының тиімділігі дәлелденді. Бұл Канзас университетінің зерттеушілерін 1968 жылы «Жүріс-тұрысты талдау журналын» (Journal of Applied Behavior Analysis) құруға итермеледі. ЖТА мен мінез-құлықты өзгерту ұқсас тәсілдер болғанымен, оқу ортасы респонденттік және операнттік шарттау арқылы өзгертіледі. Алайда, мінез-құлықты өзгерту бастапқыда мінез-құлықтың себептерін (әсіресе, бұрынғы орталық ынталандырушылар) қарастырмады және мінез-құлықтың қайталануын болдырмайтын шешімдерді зерттемеді. 1980 жылдардың ортасында ЖТА-ның дамуы басталғанда, функционалдық мінез-құлықты бағалау (ФМБ) осы мінез-құлықтың функциясын анықтау үшін әзірленді, соның арқасында ең тиімді дифференциалдық нығайту шарттарын және жағымсыз жазалардың қолданылу мүмкіндігін анықтауға болады. Сонымен қатар, әдістемелік біхевиоризм 1970 және 1980 жылдардың басында жеке оқиғалар түсіндірілмегендіктен, мінез-құлықты өзгертудің негізгі теориясы болды, бұл мінез-құлық талдауының радикалды біхевиоризмінен өзгешелік еді. ЖТА – мінез-құлықты өзгерту терминін алмастырған – дамып, өркендеген салаға айналды. АҚШ-тан тыс жерлерде мінез-құлық талдауының тәуелсіз дамуы да жалғасуда. АҚШ-та Американдық психологиялық қауымдастықта (АПҚ) 1964 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан ЖТА бойынша 25-бөлім бар. Бүгінде ЖТА мамандарының қызығушылықтары өте кең, бұл Халықаралық ЖТА қауымдастығының (ХЖТА) құрамындағы 30 арнайы қызығушылық тобының (АҚТ) шолуында көрсетілген. Мұндай қызығушылықтарға жануарлардың мінез-құлықтары мен қоршаған ортаны қорғаудан бастап сыныптағы оқыту (түз оқыту және дәлдікпен оқыту), ауызша мінез-құлық, даму кемшіліктері мен аутизм, клиникалық психология (мысалы, сот-медициналық ЖТА), мінез-құлық медицинасы (мысалы, геронтология, ЖҚТБ алдын алу және фитнес жаттығулары) және тұтынушылардың мінез-құлықтарын талдау кіреді. Жануарлардың мінез-құлықтарын қолдану саласы – ЖТА-ның жануарларды оқытуды қамтитын кішігірім саласы – Жануарлардың мінез-құлықтарын дамыту қоғамымен реттеледі, ал осы әдісті қолданатындар жануарлардың мінез-құлықтарын қолданушылар деп аталады. 1974 жылы құрылғаннан бері қолданбалы жануарлардың мінез-құлықтары туралы зерттеулер «Қолданбалы жануарлардың мінез-құлықтары туралы ғылым» журналында жиі жүргізіліп келеді. ЖТА сонымен қатар 1960 жылдан бері даму қабілеттері бұзылған адамдар саласында жақсы қалыптасқан, бірақ 1980 жылдардың аяғында аутизм спектрінің бұзылуымен ауыратын адамдардың саны тез өсе бастады және жаңа зерттеулер жарияланды. Бұл ата-аналардың адвокаттық топтарын 1990 жылдары қызметтерді талап етуге итермеледі, бұл Мінез-құлық аналитиктерін сертификаттау кеңесінің құрылуына ықпал етті. Бұл кеңес кәсіби даярлықтан өткен ЖТА мамандарын ұлттық деңгейде сертификаттаудан өткізеді. Дегенмен, сертификаттау ЖТА-ның кең ауқымына (аутизмді емдеуден басқа) қатысты барлық адам қызметтеріне қолданылады, ал ХЖТА қазіргі уақытта осы саладағы кешенді зерттеуге арналған 14 аккредиттелген MA және Ph.D. бағдарламасына ие. Аутизмге шалдыққан балаларды оқытуда ЖТА-ға негізделген ерте мінез-құлық араласулары (ЕМА) эмпирикалық тұрғыдан дәлелденген және соңғы бес онжылдықта осылай дәлелденген. 1990 жылдардың соңынан бастап және жиырма бірінші ғасыр бойы ертедегі ЖТА араласулары АҚШ-тың бас хирургы, Америка педиатрия академиясы және АҚШ Ұлттық зерттеу кеңесі таңдаған емдеу ретінде анықталды. Дискретті сынақ оқыту – ерте қарқынды мінез-құлық араласуы деп те аталады – аптасына отыз-қырық сағат бойы жүзеге асырылатын дәстүрлі ЕМА техникасы. Бұл техника балаға креслоға отыруға, ұсақ және ірі қозғалыс мінез-құлықтарын еліктеуге, сондай-ақ көзбен байланыс және сөйлеуді үйренуге көмектеседі. Осы дағдыларды қалыптастыру, үлгілеу және ишараттар арқылы үйретеді, бала дағдыны меңгерген кезде ишараттарды жойғышпен алмастырады. Бала дискретті сынақтар арқылы сөйлеуге үйренген кезде, үстелдегі нұсқаулар тоқтатылады және табиғи ортада балаға қажетті заттарды алуға рұқсат беру арқылы басқа ЕМА процедурасы – жағдайда оқыту енгізіледі. Сонымен қатар, балаға оларды ынталандыратын ойын әрекеттерін таңдауға рұқсат беріледі, бұл олардың жетекшілерімен қарым-қатынас жасауға ынталандырады, ал содан кейін балаға өз жастағы балалармен қарым-қатынас жасауға үйретеді. Жағдайда оқытуға ұқсас термин – маңызды жауапты емдеу (МЖЕ) – аптасына жиырма бес сағатты құрайтын табиғи оқыту процедураларын қамтиды (бастапқыда дискретті сынақтарды қолданбайды). Қазіргі зерттеулер оқу стильдерінің әртүрлі екенін көрсетеді және сөйлеуді қабылдауда қиындықтар бар балаларға бастапқыда дискретті сынақтар қажет. Ұйымдық мінез-құлықты басқару, ұйымдардағы қызметкерлердің дұрыс мінез-құлықтарын үлгілеу және нығайту үшін контингенттік басқару процедураларын қолданады, ЖТА-да ерекше дамыған, ОМЖ желісінің және Ұйымдық мінез-құлықты басқару журналының құрылуы осыны көрсетеді. Бұл журнал ISI JOBM рейтингі бойынша қолданбалы психологиядағы үшінші ең жоғары әсерлі журнал ретінде бағаланған. Қазіргі клиникалық ЖТА да зерттеулердің үлкен өрбуін бастан өткеруде, реляциялық кадр теориясының (РКТ) дамуымен, ол ауызша мінез-құлықтың кеңейтілгені және «Скиннерден кейінгі тіл және таным туралы есеп» ретінде сипатталған. РКТ-дан туындаған тағы бір дәлелге негізделген кеңес беру әдісі – функционалдық аналитикалық психотерапия, депрессиямен күресіп жатқан адамдардың жағымды көңіл-күйін нығайту үшін хабардарлық, батылдық және махаббатқа негізделген ACL моделіне сенеді. Ынталандыруға негізделген контингенттік басқару (ҚМ) заттық тәуелділігі бар ересектерге арналған стандартты емдеу болып табылады, сонымен қатар басқа да тәуелділіктерге (мысалы, семіздік және құмар ойындар) да өте тиімді екені көрсетілген. Ол мінез-құлықтың негізгі себептерін тікелей қарастырмаса да, ынталандыруға негізделген ҚМ жоғары дәрежеде ЖТА болып табылады, өйткені ол клиенттің мотивациялық мінез-құлығының функциясын анықтайды, бағалау процедурасына сенеді, бұл жеке тұлғаға қалаулы нығайтушыны таңдауға мүмкіндік береді (осы жағдайда, ваучердің ақшалай құны немесе басқа да ынталандырулар, мысалы, жүлделер). Заттық тәуелділікті емдеуге арналған тағы бір дәлелге негізделген ҚМ араласуы – қоғамдық нығайту тәсілі және отбасылық оқыту, ФМБ және кері шарттау техникаларын қолданады – мысалы, мінез-құлық дағдыларын оқыту және рецидивтің алдын алу – дені сау өмір салтын үлгілеу және нығайту, бұл отбасы мүшелерімен, достарымен және әріптестерімен қарым-қатынас жасайтын кезде есірткі, алкоголь немесе темекі шегуден бас тартуды басқаруға көмектеседі. Мектептегі оң мінез-құлықты қолдау, сыныпта студенттердің бұзылған мінез-құлықтарын алмастыратын оқулық қолдауды дифференциалдық түрде нығайту үшін бағалау жүргізуден және тапсырманы талдау жоспарынан тұрады, ал педиатриялық тамақтану терапиясы тамақтандыру бұзылған балалардың дұрыс тамақтану мінез-құлығын қалыптастыру үшін сұйық қуушы және иек көтергішін қолданады. Мінезді кері қайтару оқытуы, күшті біхевиористік негізделген тәсіл...
Applied behavior analysis (ABA)—also called behavioral engineering—is a scientific discipline that applies the principles of behavior analysis to change behavior. ABA derived from much earlier research in the Journal of the Experimental Analysis of Behavior, which was founded by B. F. Skinner and his colleagues at Harvard University. Nearly a decade after the study "The psychiatric nurse as a behavioral engineer" (1959) was published in that journal, which demonstrated how effective the token economy was in reinforcing more adaptive behavior for hospitalized patients with schizophrenia and intellectual disability, it led to researchers at the University of Kansas to start the Journal of Applied Behavior Analysis in 1968. Although ABA and behavior modification are similar behavior change technologies in that the learning environment is modified through respondent and operant conditioning, behavior modification did not initially address the causes of the behavior (particularly, the environmental stimuli that occurred in the past), or investigate solutions that would otherwise prevent the behavior from reoccurring. As the evolution of ABA began to unfold in the mid 1980s, functional behavior assessments (FBAs) were developed to clarify the function of that behavior, so that it is accurately determined which differential reinforcement contingencies will be most effective and less likely for aversive punishments to be administered. In addition, methodological behaviorism was the theory underpinning behavior modification since private events were not conceptualized during the 1970s and early 1980s, which contrasted from the radical behaviorism of behavior analysis. ABA—the term that replaced behavior modification—has emerged into a thriving field. The independent development of behaviour analysis outside the United States also continues to develop. In the US, the American Psychological Association (APA) features a subdivision for Behavior Analysis, titled APA Division 25: Behavior Analysis, which has been in existence since 1964, and the interests among behavior analysts today are wide ranging, as indicated in a review of the 30 Special Interest Groups (SIGs) within the Association for Behavior Analysis International (ABAI). Such interests include everything from animal behavior and environmental conservation to classroom instruction (such as direct instruction and precision teaching), verbal behavior, developmental disabilities and autism, clinical psychology (i. e., forensic behavior analysis), behavioral medicine (i. e., behavioral gerontology, AIDS prevention, and fitness training), and consumer behavior analysis. The field of applied animal behavior—a sub discipline of ABA that involves training animals—is regulated by the Animal Behavior Society, and those who practice this technique are called applied animal behaviorists. Research on applied animal behavior has been frequently conducted in the Applied Animal Behaviour Science journal since its founding in 1974. ABA has also been particularly well established in the area of developmental disabilities since the 1960s, but it was not until the late 1980s that individuals diagnosed with autism spectrum disorders were beginning to grow so rapidly and groundbreaking research was being published that parent advocacy groups started demanding for services throughout the 1990s, which encouraged the formation of the Behavior Analyst Certification Board, a credentialing program that certifies professionally trained behavior analysts on the national level to deliver such services. Nevertheless, the certification is applicable to all human services related to the rather broad field of behavior analysis (other than the treatment for autism), and the ABAI currently has 14 accredited MA and Ph. D. programs for comprehensive study in that field. Early behavioral interventions (EBIs) based on ABA are empirically validated for teaching children with autism and have been proven as such for over the past five decades. Since the late 1990s and throughout the twenty first century, early ABA interventions have also been identified as the treatment of choice by the US Surgeon General, American Academy of Pediatrics, and US National Research Council. Discrete trial training—also called early intensive behavioral intervention—is the traditional EBI technique implemented for thirty to forty hours per week that instructs a child to sit in a chair, imitate fine and gross motor behaviors, as well as learn eye contact and speech, which are taught through shaping, modeling, and prompting, with such prompting being phased out as the child begins mastering each skill. When the child becomes more verbal from discrete trials, the table based instructions are later discontinued, and another EBI procedure known as incidental teaching is introduced in the natural environment by having the child ask for desired items kept out of their direct access, as well as allowing the child to choose the play activities that will motivate them to engage with their facilitators before teaching the child how to interact with other children their own age. A related term for incidental teaching, called pivotal response treatment (PRT), refers to EBI procedures that exclusively entail twenty five hours per week of naturalistic teaching (without initially using discrete trials). Current research is showing that there is a wide array of learning styles and that is the children with receptive language delays who initially require discrete trials to acquire speech. Organizational behavior management, which applies contingency management procedures to model and reinforce appropriate work behavior for employees in organizations, has developed a particularly strong following within ABA, as evidenced by the formation of the OBM Network and Journal of Organizational Behavior Management, which was rated the third highest impact journal in applied psychology by ISI JOBM rating. Modern day clinical behavior analysis has also witnessed a massive resurgence in research, with the development of relational frame theory (RFT), which is described as an extension of verbal behavior and a "post Skinnerian account of language and cognition." Another evidence based counseling technique derived from RFT is the functional analytic psychotherapy known as behavioral activation that relies on the ACL model—awareness, courage, and love—to reinforce more positive moods for those struggling with depression. Incentive based contingency management (CM) is the standard of care for adults with substance use disorders; it has also been shown to be highly effective for other addictions (i. e., obesity and gambling). Although it does not directly address the underlying causes of behavior, incentive based CM is highly behavior analytic as it targets the function of the client's motivational behavior by relying on a preference assessment, which is an assessment procedure that allows the individual to select the preferred reinforcer (in this case, the monetary value of the voucher, or the use of other incentives, such as prizes). Another evidence based CM intervention for substance abuse is community reinforcement approach and family training that uses FBAs and counterconditioning techniques—such as behavioral skills training and relapse prevention—to model and reinforce healthier lifestyle choices which promote self management of abstinence from drugs, alcohol, or cigarette smoking during high risk exposure when engaging with family members, friends, and co workers. While schoolwide positive behavior support consists of conducting assessments and a task analysis plan to differentially reinforce curricular supports that replace students' disruptive behavior in the classroom, pediatric feeding therapy incorporates a liquid chaser and chin feeder to shape proper eating behavior for children with feeding disorders. Habit reversal training, an approach firmly grounded in counterconditioning which uses contingency management procedures to reinforce alternative behavior, is currently the only empirically validated approach for managing tic disorders. Some studies on exposure (desensitization) therapies—which refer to an array of interventions based on the respondent conditioning procedure known as habituation and typically infuses counterconditioning procedures, such as meditation and breathing exercises—have recently been published in behavior analytic journals since the 1990s, as most other research is conducted from a cognitive behavior therapy framework. When based on a behavior analytic research standpoint, FBAs are implemented to precisely outline how to employ the flooding form of desensitization (also called direct exposure therapy) for those who are unsuccessful in overcoming their specific phobia through systematic desensitization (also known as graduated exposure therapy). These studies also reveal that systematic desensitization is more effective for children if used in conjunction with shaping, which is further termed contact desensitization, but this comparison has yet to be substantiated with adults. Other widely published behavior analytic journals include Behavior Modification, The Behavior Analyst, Journal of Positive Behavior Interventions, Journal of Contextual Behavioral Science, The Analysis of Verbal Behavior, Behavior and Philosophy, Behavior and Social Issues, and The Psychological Record.
Когнитивті- мінез-құлық терапиясы
Когнитивті-мінездік терапия (КМТ) – мінездік терапияның бір саласы, ол көбінесе АБА-ның (Жүріс-құлықты талдау) клиникалық тармағымен үлкен дәрежеде үйлеседі, бірақ бастапқыда адамның танымдық және эмоционалдық процестерін өзгерту үшін когнитивті қайта құрылымдау мен эмоционалдық реттеуді қолданады. КМТ-ның түрлі формалары денелік сезімдер арқылы көрінетін, адамның өмір тіршілігін бұзатын, көбінесе күрделі психикалық аурулардың салдары болатын симптомдарды емдеу үшін қолданылады. Травмалық оқиғалардың салдарынан туындаған көптеген аурулар ұйқының бұзылуына және түс көруге әкеледі, ал когнитивті-мінездік терапия ПТСР (посттравматикалық стресс синдромы) науқастарында ұйқы бұзылыстарынан зардап шегушілердің орташа санын азайтуға бағытталған тиімді әдіс болып табылады. Диалектикалық мінездік терапия (ДМТ) деп аталатын кең таралған кеңес беру тәсілі тізбекті талдауды, сондай-ақ когнитивті қайта құрылымдауды, эмоционалдық реттеуді, қиын жағдайларға төзімділікті, қарсы шарттауды (сақтықты) және жағдайларды басқаруды (позитивті нығайту) қамтиды. ДМТ қабылдау және міндеттеме терапиясына ұқсас, бірақ КМТ негізінде құрылғандығымен ерекшеленеді. ДМТ көбінесе шекаралық тұлғалық бұзылысы бар психиатриялық науқастарда суицид қаупін азайту үшін зерттеледі және эмпирикалық тұрғыдан расталған, бірақ оны есірткіге тәуелділік, көңіл-күй және тамақтану бұзылыстары сияқты басқа психикалық денсаулық проблемаларына да тиімді қолдануға болады. Эмоционалдық реттеуі бұзылған науқастар үшін ДМТ конструктивті терапиялық бағыт екенін растайтын зерттеу жүргізілді. ДМТ-дан бұрын, шекаралық тұлғалық бұзылысқа шалдыққан қатысушыларға жоғары эмоционалдық күйзеліс тудыратын суреттер көрсетілді және fMRI (функционалдық магниттік резонанс) арқылы миндальша бездегі нейрондық белсенділік тіркелді. Бір жыл бойы тұрақты диалектикалық мінездік терапиядан кейін қатысушылар қайта тексерілді, fMRI миндальша бездің гипербелсенділігінің (эмоционалдық белсенділіктің) төмендегенін көрсетті, бұл эмоционалдық реттеу қабілетінің артуын білдіреді. Экспозициялық терапиялар (сезімталсыздандыру деп те аталады) – көз қозғалысын сезімталсыздандыру және қайта өңдеу терапиясынан бастап экспозиция және жауапты болдырмауға дейін – көбінесе КМТ аясында жүргізіледі және мінездік талдау журналдарында сирек кездеседі. Бұл күшейтілген экспозициялық терапиялар фобиялық, посттравматикалық стресс және басқа да дабылдар тудыратын ауруларды (мысалы, обсессивті-компульсивті бұзылыс) емдеуде жақсы қалыптасқан. Когнитивті негіздегі мінездік белсенділік (МБ) – депрессияға қолданылатын психотерапиялық тәсіл – өте тиімді және клиникалық тәжірибеде кеңінен қолданылады. Көптеген ірі рандомизацияланған бақылау сынақтары когнитивті негіздегі МБ антидепрессанттармен бірдей тиімді, бірақ дәстүрлі когнитивті терапиядан тиімдірек екенін көрсетті. КБТ моделі арқылы жүзеге асырылатын мінездік оқыту принциптеріне негізделген басқа да клиникалық емдеу әдістеріне қоғамдық нығайту тәсілі және отбасылық оқыту, сондай-ақ есірткіге тәуелділік және тиктерді емдеу үшін әдетті кері қайтару оқыту жатады.
Cognitive behavior therapy (CBT) is a behavior therapy discipline that often overlaps considerably with the clinical behavior analysis subfield of ABA, but differs in that it initially incorporates cognitive restructuring and emotional regulation to alter a person's cognition and emotions. Various forms of CBT have been used to treat physically experienced symptoms that disrupt individuals' livelihood, which often stem from complex mental health disorders. Complications of many trauma induced disorders result in lack of sleep and nightmares, with cognitive behavior therapy functioning as an intervention found to reduce the average number of PTSD patients suffering from related sleep disturbance. A popularly noted counseling intervention known as dialectical behavior therapy (DBT) includes the use of a chain analysis, as well as cognitive restructuring, emotional regulation, distress tolerance, counterconditioning (mindfulness), and contingency management (positive reinforcement). DBT is quite similar to acceptance and commitment therapy, but contrasts in that it derives from a CBT framework. Although DBT is most widely researched for and empirically validated to reduce the risk of suicide in psychiatric patients with borderline personality disorder, it can often be applied effectively to other mental health conditions, such as substance abuse, as well as mood and eating disorders. A study on BPD was conducted, confirming DBT as a constructive therapeutic option for emotionally unregulated patients. Before DBT, participants with borderline personality disorder were shown images of highly emotional people and neuron activity in the amygdala was recorded via fMRI; after 1 year of consistent dialectical behavior therapy, participants were re tested, with fMRI capturing a decrease in amygdala hyperactivity (emotional activation) in response to the applied stimulus, exhibiting increases in emotional regulation capabilities. Most research on exposure therapies (also called desensitization)—ranging from eye movement desensitization and reprocessing therapy to exposure and response prevention—are conducted through a CBT framework in non behavior analytic journals, and these enhanced exposure therapies are well established in the research literature for treating phobic, post traumatic stress, and other anxiety disorders (such as obsessive compulsive disorder, or OCD). Cognitive based behavioral activation (BA)—the psychotherapeutic approach used for depression—is shown to be highly effective and is widely used in clinical practice. Some large randomized control trials have indicated that cognitive based BA is as beneficial as antidepressant medications but more efficacious than traditional cognitive therapy. Other commonly used clinical treatments derived from behavioral learning principles that are often implemented through a CBT model include community reinforcement approach and family training, and habit reversal training for substance abuse and tics, respectively.