Кіріспе

Англия шіркеуінің ресми мәртебесін жою қозғалысы.

Дисстаблишментаризм – Англия шіркеуінің Біріккен Корольдіктегі мемлекеттік шіркеу ретіндегі мәртебесін тоқтатуға бағытталған қозғалыс.

Ирландия шіркеуі

Ирландияның Англикан шіркеуін тарату науқаны 18-шы ғасырда басталды. 22 епископпен жылына 150 000 фунт стерлинг табыс көріп, ал қалған дін қызметкерлеріне жыл сайын 600 000 фунт стерлинг бөлінетін бай шіркеу, өзінің жамағаттарының қажеттіліктеріне мүлдем пропорционалсыз болды және көбінесе жұмыс істемейтін, жалақы алатын дін қызметкерлерінен тұрды. Олардың қорғалуы, әсіресе католиктердің эмансипациясынан кейін, күрделене түсті. 1833 жылы Шіркеу реформасы туралы заң қабылданды, ол епископтықтар санын 22-ден 12-ге дейін азайтты, бірақ шіркеудің байлығын қайта бөлуге жасалған әрекеттер саяси пікір таластарының салдарынан сәтсіз аяқталды. Ақырында, Г.М. Тревелян айтқандай, "Ирландия протестант шіркеуінің таратылуы мен ішінара мүліктен айырылуы Уильям Эварт Гладстонмен шеберлікпен және түсініктікпен жүзеге асырылды, оның ынталы шіркеуші ретіндегі белгілі ұстанымы келіссөздер барысында оған көмектесті"; және 1869 жылы Британ Парламенті Ирландия шіркеуін таратуға мүмкіндік беретін заң қабылдады, ол 1871 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді.

Әдебиеттегі көріністер

Энтони Троллоптың 1858 жылғы «Доктор Торн» романында жергілікті дін қызметкерінің жағдайы күлкілі түрде сипатталады: «Радтар шіркеуді жапса, тіпті Қорларды да жапса, оның нан мен ірімшік алуға жететін қаржасы бар». Діни ұйымды мемлекеттен бөлу туралы мәселе Троллоптың 1873 жылғы «Финеас Редукс» романында да көтеріледі, онда консервативті саяси көшбасшы либералдарды озу үшін өз партиясын таң қалдыратын саясатты қабылдайды. Троллоп, әрине, Дисраэлидің консервативтік партия саясаты ретінде ер адамдардың үй шаруашылығы бойынша сайлау құқығын қабылдау арқылы жасаған маневрін есіне алған («Финеас Редукс» романының VIII тарауына қараңыз), бұл 1867 жылғы Екінші реформа заңына әкелді.