Кіріспе
Бельгиялық карикатурист Герже шығарған «Тинтиннің Конгодағы» (; tɛ̃tɛ̃ o kɔ̃go) комикс альбомы – бельгиялық комикс суретшісі Гержедің «Тинтиннің оқиғалары» комиксінің екінші томы. Бельгияның консервативті «Le Vingtième Siècle» газетінің тапсырмасы бойынша, ол 1930 жылдың мамыр айынан 1931 жылдың маусымына дейін апта сайын бөлім-бөлім жарияланып, 1931 жылы «Éditions de Petit Vingtième» баспасында жинақталған түрде шықты. Оқиғада жас бельгиялық тілші Тинтин мен оның иті Сноуи Бельгиялық Конгоға елдегі жағдайды баяндау үшін жіберіледі. Конгоның жергілікті халқымен және жабайы жануарлармен кездескенде, Тинтин америкалық гангстер Аль Капоне ұйымдастырған алмастарды контрабандамен әкету операциясын ашады. «Советтер еліндегі Тинтиннен» кейін жарияланған және жарнамалық шаралармен қолдау тапқан «Тинтиннің Конгодағы» комиксі Бельгияда коммерциялық сәттілікке жетті және Францияда да бөлім-бөлім жарияланды. Герже 1932 жылы «Америкадағы Тинтин» комиксімен «Тинтиннің оқиғаларын» жалғастырды, ал бұл серия кейіннен франко-бельгиялық комикс дәстүрінің маңызды бөлігіне айналды. 1946 жылы Герже «Casterman» баспасында қайта басып шығару үшін «Тинтиннің Конгодағы» комиксін өзінің ерекше «ligne claire» стилінде қайта суреттеді және бояды, ал 1975 жылғы басылым үшін скандинавиялық баспаның сұрауы бойынша одан әрі өзгерістер енгізілді. ХХ ғасырдың соңында «Тинтиннің Конгодағы» комиксі конголықтарға қатысты расистік отаршылдық көзқарасы және үлкен аң аулауды мақұлдауы салдарынан күрделі дау тудырды. Осыған байланысты Бельгия, Швеция, Ұлыбритания және АҚШ-та бұл комиксті тыйым салуға немесе балалардың қолжетімділігін шектеуге әрекеттер жасалды. Комикске сыншылардың пікірі көбінесе теріс болды, «Тинтиннің оқиғалары» туралы пікір білдірушілер оны Герженің ең нашар туындыларының бірі деп сипаттады.
Tintin in the Congo (; tɛ̃tɛ̃ o kɔ̃go) is the second volume of The Adventures of Tintin, the comics series by Belgian comic strip artist Hergé. Commissioned by the conservative Belgian newspaper Le Vingtième Siècle for its children's supplement Le Petit Vingtième, it was serialised weekly from May 1930 to June 1931 before being published in a collected volume by Éditions de Petit Vingtième in 1931. The story tells of young Belgian reporter Tintin and his dog Snowy, who are sent to the Belgian Congo to report on events in the country. Amid various encounters with the native Congolese people and wild animals, Tintin unearths a criminal diamond smuggling operation run by the American gangster Al Capone. Following on from Tintin in the Land of the Soviets and bolstered by publicity stunts, Tintin in the Congo was a commercial success within Belgium and was also serialised in France. Hergé continued The Adventures of Tintin with Tintin in America in 1932, and the series subsequently became a defining part of the Franco Belgian comics tradition. In 1946, Hergé re drew and coloured Tintin in the Congo in his distinctive ligne claire style for republication by Casterman, with further alterations made at the request of his Scandinavian publisher for a 1975 edition. In the late 20th century, Tintin in the Congo became increasingly controversial for both its racist colonial attitude toward Congolese people and for its glorification of big game hunting. Accordingly, attempts were made in Belgium, Sweden, the United Kingdom, and the United States to either ban the work or restrict its availability to children. Critical reception of the work has been largely negative, with commentators on The Adventures of Tintin describing it as one of Hergé's lesser works.
Қысқаша мазмұны
Бельгиялық репортер Тинтин мен оның иті Сноуи Бельгиялық Конгоға сапар шегеді, онда оларды қуанышпен қарсы алатын конголықтардың көпшілігі күтіп тұрады. Тинтин саяхатында көмектесу үшін Коко есімді жергілікті баланы жалдайды, жақын арада Сноуиді крокодилден құтқарады. Қылмыстық жолмен келген біреу Тинтинді өлтіруге тырысады, бірақ маймылдар оған кокос лақтырып, оны есінен айырады. Маймыл Сноуиді ұрлап алады, бірақ Тинтин өзін басқа маймыл ретінде жасырып, оны құтқарады. Сол түні, жолдан келген адам қашып кетеді. Ертесі күні таңда Тинтин, Сноуи және Коко көліктерімен пойызға соқтығысады, репортер оны жөндеп, Бабаорум тайпасының ауылына сүйреп әкеледі. Ол патшамен кездеседі, ол оны ертесі күні аң аулауға шақырады. Арыстан Тинтинді есінен танытады, бірақ Сноуи оның құйрығын шағып құтқарады. Тинтин жергілікті тұрғындардың құрметіне ие болады, бұл Бабаорумның сиқыршысы Муганганы қызғанады. Қылмыстық жолмен келген адамның көмегімен Муганда Тинтинді тайпаның қасиетті бейнесін жойғаны үшін айыптайды. Ашулы ауыл тұрғындары Тинтинді түрмеге қамап, бірақ кейін Тинтин оларға сиқыршы мен жолдан келген адам бейнені жоюға ниеттенгенін көрсетеді, сонда олар Мугангаға қарсы шығады. Тинтин ауылда батыр болады: ол кининді қолданып адамды емдегенде, оны Була Матари ("Тастарды сындырушы") деп атайды, ал жергілікті әйел оған иіліп: "Ақ адам өте ұлы! Жақсы рухтары бар. Ақ мырза үлкен джуджу адам!" деп айтады. Ашуланған Муганда Бабаорум мен олардың жауы М’Хатуву арасында соғыс бастайды, олардың патшасы Бабаорум ауылына шабуыл жасайды. Тинтин оларды алдап, М’Хатуву жауыздықты тоқтатып, Тинтинді құдай етеді. Муганда мен жолдан келген адам Тинтинді өлтіріп, оны барс шабуылдай етіп көрсетуді жоспарлайды, бірақ Тинтин аман қалады және Муганданы боадан құтқарады; Муганда мейірімділік сұрап, жауыздығын тоқтатады. Жолдан келген адам тағы да Тинтинді өлтіруге тырысады, оны байлап, өзендегі крокодилдер жеуі үшін ағашқа іліп қояды, бірақ оны өтіп бара жатқан католик миссионері құтқарады, ол Тинтинді фил аулауға шақырады. Содан кейін миссионер болып киінген жолдан келген адам Тинтинді қайтадан тұтқынға алады, оны құламаға баратын қайыққа байлап тастайды, бірақ католик діни қызметкері оны тағы да құтқарады. Тинтин жолдан келген адаммен бетпе-бет келеді және олар жартастан төменде ұрысады, онда соңғысын крокодилдер жейді. Жолдан келген адамның қалтасынан табылған хатты оқығаннан кейін, Тинтин "А.С." есімді біреу оны жоюға бұйрық бергенін біледі. Тинтин жолдан келген адаммен кездесуге тырысқан қылмыскерді ұстайды және "А.С." - бұл Африкадағы алмастар өндірісін бақылауға тырысатын американдық гангстер Аль Капоне екенін біледі. Тинтин мен отарлық полиция алмастар контрабандасымен айналысқан қылмыскерлердің қалғанын тұтқындайды, ал әртүрлі жануарлармен бірнеше оқиғадан кейін Тинтин мен Сноуи Бельгияға оралады.
Өмірбаян
Жорж Реми, Hergé псевдонімімен танымал, «Le Petit Vingtième» («Кішкентай ХХ») газетінің редакторы және суретшісі болды. Ол «Le Vingtième Siècle» («ХХ ғасыр») газетінің балаларға арналған қосымшасы, бейтарап католик, консервативті бельгиялық басылым, Герженің туған Брюссельде жарық көрді. Аббат Норберт Вальез басқарған газет өзін «Доктрина және ақпарат үшін католик газеті» деп сипаттады және радикал оңшыл, фашистік көзқарастарды таратып, жайды. Гарри Томпсонның сөзіне сүйенсек, мұндай саяси идеялар сол кездегі Бельгияда кең таралған, ал Герже айналысқан орта «патриотизм, католицизм, қатаң мораль, тәртіп және қарапайымдық» идеяларымен толы болған. 1929 жылы Герже «Тинтиннің оқиғалары» комиксін «Le Petit Vingtième» үшін бастады, ол Тинтин есімді бельгиялық репортердің батырлықтары туралы серия болды. 1929 жылдың қаңтарынан 1930 жылдың мамырына дейін «Le Petit Vingtième» газетінде жарияланған «Тинтин Советтер елінде» романының сәттілігінен кейін Герже Тинтинді АҚШ-қа жібергісі келді. Вальез оған Бельгиялық Конгода, сол кезде Бельгияның колониясы болған, қазіргі Конго Демократиялық Республикасында оқиғалар орын алатын әңгіме жазуды талап етті. Бельгиялық балалар мектепте Конго туралы білім алды, ал Вальез оқырмандарының арасында колонизаторлық және миссионерлік құлшынысты оятуды үміттенеді. Ол Бельгия королі Альберт пен королева Елизаветаның 1928 жылы колонияға жасаған сапарының естеліктері әлі де жаңа болған кезде Бельгияның колониялық әкімшілігіне жарнама жасау қажет деп ойлады. Ол сондай-ақ оқырмандарының кейбіреулері Конгода жұмыс істеуге шақырылатынын күтті. Герже Вальездің нұсқауларын сарказммен сипаттап, Вальез Конгоны «бізге үлкен қажеттілігі бар біздің әдемі колониямыз, тарантара, тарантарабум» деп атады. Ол конголық көріністерді суретке салуда тәжірибелі болды; үш жыл бұрын Герже Генри Мортон Стэнлидің Конгоға жасаған экспедициясының 50 жылдығына арналған мақала үшін газетке екі сурет салған. Олардың бірінде конголықтар еуропалықтардың алдында иіліп тұрған көрінісі бейнеленген, бұл көрініс «Конгодағы Тинтинде» қайталанды. «Советтер елінде» Герже ақпаратты бір ғана дереккөзден алғандай, «Конгодағы Тинтинде» ел мен халқы туралы білу үшін шектеулі деректерді пайдаланды. Ол әңгімені негізінен миссионерлер жазған әдебиетке негіздеді, сондай-ақ «Джунгли Джим» сияқты сериалдардан алынған алмаз контрабандашыларының эпизодын қосты. Герже Тервурендегі Колониялық мұражайға барып, конголық артефактілердің этнографиялық коллекцияларын, соның ішінде Леопард адамдарының киімдерін зерттеді. Ол Андре Моруаның «Полковник Брамблдің үнсіздігі» романынан аң аулау көріністерін алды, ал жануарлардың суреттері Бенжамин Рабиердің гравюраларынан шабыттанды. Ол колония туралы әңгімелерді сол жерде болған әріптестерінен естіді, бірақ олардың әңгімелерін ұнатпады, кейін былай деді: «Мен колонизаторларды ұнатпайтынмын, олар өздерінің ерліктерімен мақтанып қайтып келді. Бірақ мен қара нәсілділерді үлкен балалар ретінде қараудан да өзімді тыя алмадым».
Бастапқы басылым, 193031
Конгодағы Тинтин француз тілінде «Тинтин в Конго» деп аталып, Le Petit Vingtième журналында 1930 жылдың 5 маусымынан 1931 жылдың 11 маусымына дейін сериал ретінде жарық көрді; ол француз католик газеті Cœurs Vaillants-қа да таратылды. Қара-ақ түсті суреттермен салынған бұл туынды «Советтер елінде» қолданылған формулаға сәйкес келіп, Герже маманы Майкл Фаррдың сөзіне сүйенсек, «негізінен сюжетсіз» болып қалды және әр апта сайын Герже импровизациялаған, бір-бірімен байланысы жоқ оқиғалардан тұрды. Герже кейінірек осы ертегілерді жазу процесі туралы былай деді: «Petit Vingtième сейсенбі күні кешке шығатын, ал мен сейсенбі күні таңертең Тинтиннің өткен аптадағы қиын жағдайдан қалай шығатынын білмейтінмін». Бұл туындының көркемдік стилі «Советтер еліндегі» стильге ұқсас болды. «Конгодағы Тинтиннің» алғашқы бөлімінде Герже Тинтинмен қоштасатын адамдар тобында Брюссельден келген екі жас жігіт, Квик пен Флупкеді көрсетті, оларды ол жақында Le Petit Vingtième журналындағы басқа бір комиксте таныстырған болатын. «Советтер еліндегі» сияқты, «Конгодағы Тинтин» де Бельгияда танымал болды. 1931 жылдың 9 шілдесінде Уаллес «Советтер елінде» көрсеткендей тағы да бір жарнамалық трюк жасады: жас актер Генри де Донкерге колониялық киім кигізіп, Брюссельде және Лиежде 10 африкалық жүк көтергіш пен зоопарктан жалдаған экзотикалық жануарлармен бірге көрсетті. Bon Marché универмагымен бірлесіп ұйымдастырылған бұл шара Брюссельде 5000 көрерменді тартты. 1931 жылы Брюссельде орналасқан Éditions de Petit Vingtième баспасы осы әңгімені бір томға жинады, ал Кастерман 1937 жылы оның екінші басылымын шығарды. 1944 жылға қарай кітап жеті рет қайта басылып, сериядағы басқа жеті кітаптан да көп сатылды. Серияның табысы Валлеске Гержемен жасасқан келісім-шартын қайта қарауға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде Гержеге жоғары жалақы төленіп, үйден жұмыс істеуге құқық берілді.
Екінші нұсқасы, 1946 жыл
1940 жылдары Герже танымалдылығы артқаннан кейін, ол өзі әзірлеген ligne claire ("ашық сызық") сурет салу стилін пайдаланып, Тинтиннің көптеген бастапқы қара-ақ оқиғаларын түсті етіп қайта салған. Осылайша, олар визуалды тұрғыдан жаңа Тинтиннің оқиғаларымен үйлесімді болды. Герже бұл бағытта алғашқы өзгерістерді 1940 жылы жасады, осы оқиға голланд тіліндегі Het Laatste Nieuws газетінде жарияланғанда. Кейін Кастерманның ұсынысымен «Тинтин Конгода» толыққанды қайта суреттелді, ал жаңа нұсқасы 1946 жылы жарық көрді. Бұл түзетулердің бір бөлігі ретінде Герже баспагер Кастерманның ұсынысы бойынша беттер санын 110-нан 62 стандартты бетке дейін қысқартты. Ол сондай-ақ оқиғаға бірнеше өзгерістер енгізіп, Бельгия және отарлық үкімге қатысты көптеген сілтемелерді жойды. Мысалы, Тинтин конголық мектеп оқушыларына география сабағын өткізетін сахнада 1930-31 жылғы нұсқасында: «Құрметті достарым, бүгін сіздерге өз елдеріңіз туралы айтамын: Бельгия!» дейді. Ал 1946 жылғы нұсқада ол оларға математика сабағын береді. Герже Джимми Макдаффтың кейіпін де өзгертті, ол Тинтинге шабуыл жасаған барс иесі болған. Бұрынғы нұсқада ол Ұлы американдық цирктің қара басқарушысы болса, жаңа нұсқада ол «Еуропадағы ең ірі зоопарктерге жабдық жеткізуші» болып суреттеледі. 1946 жылғы түсті нұсқада Герже Томсон мен Томпсонның эпизодтық қатысуын қосты, бұл екі детективті ол төртінші Тинтин оқиғасында, «Фараонның сигареттерінде» (1932-34) таныстырған. Бұл оқиға хронологиялық тұрғыдан конголық оқиғадан кейін орын алады. Оларды алғашқы бетке қосып, Герже оларды фонда бейнеледі, олар Тинтин пойызға отырғанда оны қоршаған көпшілікті бақылап, «Африкаға бара жатқан жас тілші сияқты көрінеді» деп пікір білдіреді. Сол кадрда Герже өзінің және өзінің досы Эдгар П. Жакобстың (кітаптың түсін салған суретші) бейнесін де көпшілікке қосты, олар Тинтинге жол қош салып тұрғанда көрінеді.
Кейінгі өзгерістер мен релиздер
1975 жылы «Тинтин Конгода» сериясын алғаш рет жариялаған скандинавиялық баспагерлер 56-бетке наразылық білдірді, онда Тинтин тірі қарақұйрықты бұрғылап, динамитпен толтырып, жарылысқа ұшыратқан. Олар Гержеден бұл бетті балаларға көбірек ұнайтын, зорлық-зомбылық аз болатын көрініспен алмастыруды сұрады. Герже келісті, себебі ол осы туындысын жасағаннан кейін көп ұзамай үлкен аң аулау сахналарына өкінген болатын. Өзгертілген бетте носорог Тинтиннің мылтығын кездейсоқ құлатып, атып тастағаннан кейін зардапсыз қашып кетеді. Дүниежүзіндегі баспагерлер оны көп жылдар бойы жариялағанмен, ағылшын баспагерлері нәсілшіл мазмұны бар деген себеппен «Тинтин Конгоданы» жариялаудан бас тартты. 1980 жылдардың соңында Ұлыбританиядағы Studios Hergé агенті Ник Родуэлл журналистерге оны ағылшын тілінде жариялау ниеті бар екенін айтты және 1931 жылғы қара-ақ түсті түпнұсқа басылымды шығару 1946 жылғы түсті нұсқаға қарағанда аз дау тудырады деп мәлімдеді. Тағы да кейінге шегерілген соң, 1991 жылы – түпнұсқа 1931 жылғы басылымнан кейін 60 жыл өткен соң – «Тинтиннің оқиғалары» ағылшын тілінде жарық көрген соңғы кітап болды. 1946 жылғы түсті нұсқасы 2005 жылы ағылшын тілінде жарық көрді, оны Ұлыбританияда Egmont баспасы шығарды.
Санаткерлік талдау
Герже туралы зерттеме жазған Пьер Асулиннің пікірінше, Гержедің суретінің шеберлігі алғашқы нұсқада ешқандай спонтандықты жоғалтпай, нығайып, кемелденген. Ол оқиғаның «ең зиянсыз жолмен» басталганын, ал Тинтиннің өзі бүкіл оқиға бойында скаут ретінде бейнеленгенін, бұл Гержедің Валлеске деген «адамгершілік қарызын» көрсетеді деп ойлады. Биограф Бенуа Питерс «Конгодағы Тинтин – ешқандай ерекшелік жоқ» деген пікірде болды, кейбір монологтары «өте қиын», бірақ иллюстрациялар «Советтер еліндегіге қарағанда сәл жарқыраған». Сюжеттің «өте қарапайым» екенін ескере отырып, Тинтин кейіпкерін ойыншықтар мен қорғасыннан жасалған фигуралармен қоршалған әлемді басқаратын бала сияқты санады. Майкл Фарр бұрынғы Тинтин оқиғасынан өзгеше, американдық алмаз контрабандасының ашылуымен оқиға соңында сюжеттік желі пайда болатынын айтты. Филипп Годдин бұл туындыны «Советтер елінен» гөрі «көбірек қызықты» деп бағалады және Герже конголықтарды мазақтап көрсетпегенін, керісінше, бұрынғы еуропалық әскерилердің пародиясын жасағанын мәлімдеді. Ал Гарри Томпсон «Конго – бұл Советтерден кері қадам» деп санайды, оның пікірінше, оқиғада сюжеттік желі де, кейіпкерлердің дамуы да жоқ; ол оны «барлық Тинтин кітаптарының ең балаларға арналғаны» деп сипаттады. Financial Times газетінің тілшісі Саймон Купер «Советтер елі» мен «Конгодағы Тинтин» кітаптарын «ең нашар» Adventures деп сынады, олардың «нашар салынған» және «көп бөлігі сюжетсіз» екенін айтты. Фарр 1946 жылғы түсті нұсқаны қара-ақ түпнұсқадан нашар деп таныды; ол «жандылығын» және «атмосферасын» жоғалтқанын, ал конголық пейзаждың жаңа бейнесі нанымсыз және «нақтылықтың құрғақ, шаңды кеңістіктерінен» гөрі еуропалық зообаққа ұқсайтынын айтты. Питерс 1946 жылғы нұсқаға көбірек оң баға берді, оның құрамында «эстетикалық жақсартулар» және «композицияның айқындығы» бар екенін атап өтті, себебі Герже сызба салу шеберлігінде және диалогтың жақсаруында жеке дамыды, ол «көбірек жанды және ағылшынды» болды. Жан-Мари Апостолидес серияны психоанализдік тұрғыдан зерттеуде конголық оқиғада Тинтин прогресті білдіретінін және Бельгия мемлекеті туматар үшін үлгі ретінде бейнеленгенін көрсетті. Ол осы арқылы олар еуропалыққа айналып, бельгиялық қоғамның көзқарасы бойынша өркениетті бола алады, бірақ олар пародия ретінде көрінеді. Тинтин конголықтарға Африка туралы өз көзқарасын таңуға тырысып бақанын айтқан Апостолидес, Тинтин құдай тұлғасы ретінде көрінеді, ал соңғы сахнада діни ынтақ көрінеді. Әдеби сыншы Том Маккарти Тинтин Бельгия мемлекетін бейнелейтінімен келісті, сонымен қатар ол христиан миссионері рөлін атқаратынын, тіпті Джозеф Конрадтың «Жүректің қараңғылығы» (1899) романындағы Курц кейіпкері сияқты «құдайдың бір түрі» екенін ұсынды. Маккарти Тинтин Муганганы алаяқтық ретінде әшкерелеген сахнаны Уильям Шекспирдің «Торпеда» романындағы Просперо кейіпкері сиқыршыны әшкерелеген сахнамен салыстырды.
Расизм
Кейінгі 20-шы және 21-ші ғасырларда бірнеше жақтаушылар мен жазушылар Конгодағы Тинтинді конголықтарды балаша және ақымақ етіп көрсеткендіктен нәсілшіл деп сипаттады. Маккартидің сөзіне қарағанда, Герже конголықтарды "жүрегі жақсы, бірақ артта қалған және жалқау, еуропалық билікке мұқтаж" деп бейнелеген. Алғаш жарияланғанда мұндай пікір қақтығысы болған жоқ, себебі Африканың отаршылдықтан азат болуымен, 1950-1960 жылдары, батыстың жергілікті африкалықтарға қатысты көзқарасы өзгерген еді. Гарри Томпсон Конгодағы Тинтинді 1930 және 1940 жылдардағы еуропалық қоғамның аясында қарастыру қажеттігін, Герже кітапты "әдейі нәсілшіл" болу үшін жазбағанын айтты. Томпсон бұл оқиға сол кездегі конголықтарға қатысты бельгиялықтардың ортақ көзқарасын көрсетеді деп санайды, ол жамандыққа қарағанда "жомарттықпен қарау" сипатында болған. Апостолидес бұл пікірді қолдады, сондай-ақ Питерс та "Герже басқалардан гөрі нәсілшіл емес" деп мәлімдеді. 1980 жылдары Гержемен кездескеннен кейін Фарр: "Одан ашық және нәсілшіл емес адамды кездестіру мүмкін емес" деді. Ассулиннің айтуынша, 1930 жылдары Бельгияда Герже отаршылдық режимді сынаған Андре Жид және Альберт Лондон сияқты авторлардың еңбектеріне қол жеткізе алатын еді. Ассулин Герже мұндай есептерді оқымауға шешім қабылдады, себебі олар оның консервативті ортасының көзқарасына қайшы келді. Лоранс Гроув – Халықаралық суретшілер қоғамының президенті және Глазго университетінің ғалымы – Герже өзінің жұмысында басым әлеуметтік тенденцияларды ұстанғанын және "[о]таршылдық нәсілшіл болу сәнге айналған кезде, ол да солай болды" деп атап өтті. Комикстер тарихшысы Марк МакКинни сол кезеңдегі басқа франко-бельгиялық суретшілердің африкалықтарды жақсы жағдайда көрсетуге таңдағанын айтты, мысалы, Жижедің 1939 жылғы "Блондинка мен аяқ киім қара" (Blondin et Cirage) еңбегінде, онда басты кейіпкерлер асырап алынған ағайындылар, біреуі ақ, екіншісі қара, ал "Тиф және Тонду" 1939 жылдан 1940 жылға дейін "Спиру" журналында жарияланды, онда конголықтар бельгиялықтарға американдық қарсыластарына қарсы көмектеседі. Фарр мен Маккарти Конгодағы Тинтин франкофондық Африкадағы ең танымал Тинтин оқиғасы болды деп мәлімдеді. Томпсонның сөзіне қарағанда, кітап Конго 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін де өте танымал болды. Дегенмен, Конго Демократиялық Республикасының (КДР) үкімет өкілдері кітапты сынады. 2004 жылы Бельгияның Сыртқы істер министрі Карел Де Гухт президент Жозеф Кабиланың Конго Демократиялық Республикасының уақытша үкіметін тиімсіз деп сипаттағаннан кейін Конгоның Ақпарат министрі Анри Мова Саканьи оны "нәсілшілдік және отаршылдыққа құштарлық" деп айыптап, "Конгодағы Тинтинге орай қайтадан сондай жағдай туды" деді. Оңтүстік Африканың комикс жазушысы Антон Каннемайер кітаптың қабылданатын нәсілшілдік сипатын пародиялап, Оңтүстік Африка қоғамында нәсілшілдік көріністердің жалғасып жатқанын көрсетті. "Конгодағы Тинтинге" сатиралық "Паппа Африкада" (2010) шығармасында ол Тинтинді африкалықтарға нәсілшіл көзқарастары бар африкалық ретінде бейнелейді.
Кітапқа тыйым салу немесе оған қолжетімділікті шектеу әрекеттері
2007 жылдың тамызында конголық студент Бьенвен Мбуту Мондондо Брюссельдегі сотқа шағымданып, «Конгодағы Тинтин» комиксі конголық халқына жасалған қорлық есебінде қаралып, тыйым салынуы керек деп мәлімдеді. Прокуратура қылмыстық іс қозғады, алайда 2010 жылдың сәуірінде мәселе азаматтық сотқа жіберілді. Мондондо комиксті «расистік және ксенофобиялық» деп сипаттады, ал оның адвокаттары бұл комикс «отаршылдықты және ақ үстемдікті ақтаумен» тең екенін айтты. Герже мұраларын басқаратын «Moulinsart» компаниясының және кітапты басып шығаратын «Casterman» баспасының адвокаты Ален Беренбум, суретшінің конголықтарды бейнелеуі «расизм емес, мейірімді қамқорлық» екенін дәлелдеді. Беренбум бұған тыйым салу, Чарльз Диккенс немесе Жюль Верн сияқты басқа тарихи авторлардың әдебиетіне қолжетімділікке қауіпті үрдіс тудыратынын айтты, себебі олардың туындыларында да ақ емес этностардың стереотиптері кездеседі. 2012 жылдың ақпанында сот кітапқа тыйым салудан бас тартып, «оның мазмұны да, сатылымға шығарылуы да ешқандай жағдайда қорқыныш, жауыздық, қорлау немесе кемсіту ортасын құруға бағытталмағанын» және Бельгия заңдарын бұзбағанын шешті. Бельгияның тең мүмкіндіктер орталығы «артық реакция мен гипер саяси дұрыстыққа» қарсы ескертті. 2007 жылдың шілдесінде британдық құқық қорғаушы Дэвид Энрайт Ұлыбританияның Расизмге қарсы теңдік комиссиясына (CRE) «Бордерс» кітап дүкенінің балалар бөлімінде бұл кітап сатылып жатқанына шағымданды. CRE кітап дүкендерін комиксті алып тастауға шақырды. «Клиенттерге өзіндік шешім қабылдау мүмкіндігін беруге» дайын екенін мәлімдеген «Borders» кітапты ересектерге арналған графикалық романдар бөліміне көшірді. «Waterstone’s» кітап дүкені де осы қадамды жасады. Тағы бір британдық сауда желісі «WHSmith» кітапты өз сайтында сататынын, бірақ 16 жастан асқан оқырмандарға арналған ескерту қосылғанын хабарлады. CRE-нің кітапты тыйым салуға жасаған әрекетін Консервативтік партияның саясаткері Энн Виддомб сынға алды, ол ұйымның тарихи балалар кітаптарының қолжетімділігін реттеуден гөрі маңызды жұмыстары бар екенін айтты. Бұл мәселе төңірегіндегі медиалық дау-дамайлар кітапқа деген қызығушылықты арттырды, «Borders» комиксінің сатылымы 4000% өсті, ал «Amazon.com» бестселлер тізімінде сегізінші орынға көтерілді. «Egmont UK» баспасы да расизмге қатысты алаңдаушылықты ескере отырып, кітаптың мазмұны туралы ескерту жазылған және оның тарихи контекстін сипаттайтын кіріспе қосылған қорғаушы лентамен кітапты қамтамасыз етті. «Конгодағы Тинтин» АҚШ-та да сынға ұшырады. 2007 жылдың қазан айында бір оқырманның шағымына жауап ретінде Нью-Йорктегі Бруклин қалалық кітапханасы комиксті жабық бөлмеге орналастырып, тек жазбаша келісім бойынша ғана қолжетімді етті. «Конгодағы Тинтин» 2011 жылдың қыркүйегінде шведтік ұлттық газет «Dagens Nyheter» Стокгольмдегі «Kulturhuset» балалар кітапханасынан кітап алынып тасталғаны туралы хабарлағаннан кейін Швецияда ұзаққа созылған медиалық пікірталасқа айналды. «Тинтин қақпасы» деп аталған оқиға негізгі және әлеуметтік желілерде расизм және цензура туралы айыптауларға байланысты қызу пікірталастарға әкелді. Швециядағы кітаптың қолжетімділігіне қатысты шағымдарды швед-бельгиялық Жан Дадау Моняс, сондай-ақ африкалық шведтердің мүдделерін қорғайтын «Afrosvenskarna» тобы қолдады. Әділет министрлігіне жолданған шағым қабылданбады, себебі Швецияның Сөз бостандығы туралы негізгі заңындағы жеккөрушілік сөздерге қатысты шектеулерді бұзу фактісі жарияланғаннан кейін бір жыл ішінде тіркелуі тиіс, ал «Тинтин в Конго» кітабының соңғы швед тіліндегі басылымы 2005 жылы жарық көрген.
Аңшылық және жануарларға қатыгездік
Конгодағы Тинтинде Тинтин Фэрр "жаппай және бекерге жануарларды қырғынға салу" деп сипаттаған оқиғаларға қатысады; Оқиға барысында Тинтин бірнеше антилопаны атып өлтіреді, терісін кию үшін маймылды өлтіреді, крокодилдің ашық аузына мылтықты тік сығады, пилдің сүйегі үшін пілді өлтіреді, бұқаны таспен атып құлатады және (алдыңғы басылымдарда) оның денесіне динамит орнату үшін алдымен носорогқа тесік салады, содан кейін оны іштен жарылысқа ұшыратады. Мұндай көріністер 1930 жылдары Сахарадан оңтүстік Африкаға саяхатқа келген бай адамдар арасында үлкен аң аулаудың танымал болғанын көрсетеді. Герже кейін Конгодағы Тинтиндегі жануарларды бейнелеуі үшін өзін кінәлі сезінді және қанды спортқа қарсы шықты; ол "Фараонның сигареттері" (1934) романын жазғанда, Тинтин Үндістанның джунглісінде өмір сүретін пілдер тобымен дос болады. Филипп Годдиннің сөзіне göre, Тинтиннің антилопалар тобын атып өлтірген көрінісі 21-ші ғасырда "тіпті экологиялық санасы жоқ оқырманды да мазасыз етеді". 2006 жылы Үндістан кітапханасы бұл кітапты алғаш рет Үндістанда жариялағанда, оның ұлттық бөлімшесі, Жануарларға қатысты этикалық ұйым, ашық сынға ұшырады, ал басшысы Анурадха Сауни кітаптың "жас санаға жануарларға қатыгездік жасау қалыпты екенін жеткізетін оқиғаларға толы" екенін мәлімдеді.