Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лашон хара (немесе лошон хоро, немесе лошон хора) ("жаман тіл") – бұл бір немесе бірнеше адам туралы оларға зиян келтіретін немесе олардың жағдайына кері әсер ететін, тіпті шындық болса да, айтылатын сөздерге қатысты халахикалық термин. Бұл сөздер айтылған адамдарға эмоционалдық немесе материалдық зиян келтіруге, немесе басқалардың олар туралы пікірін нашарлауға себеп болады. Лашон хара, "жаман ат шығару" мағынасындағы хоцзаат шем ра тыйымынан өзгеше, себебі хоцзаат шем ра – жалған мәлімдемелерден тұрады. Лашон хара еврей дәстүрінде өте ауыр күнә саналады. Лашон хараны таратушы (рехилутқа кіреді) Тораның "халқыңның арасында әңгіме тасушы болып жүрме" (Леуіліктер 19:16) деген ло телек рахил б'амиха тыйымын бұзады.
Halakhic term for derogatory speech
Lashon hara (or loshon horo, or loshon hora) (; "evil tongue") is the halakhic term for speech about a person or persons that is negative or harmful to them, even though it is true. It is speech that damages the person(s) that are talked about either emotionally or financially, or lowers them in the estimation of others. Lashon hara differs from the more severe prohibition of hotzaat shem ra, "making a bad name," in that hotzaat shem ra consists of untrue statements. Lashon hara is considered to be a very serious sin in the Jewish tradition. The communicator of lashon hara (which is included in rechilut) violates the Torah prohibition of lo telech rachil b'ameicha, translating to "thou shalt not go up and down as a talebearer among thy people" (Leviticus 19:16 KJV).
Анықтама
Егер сөйлеуде бір адам немесе топ туралы жағымсыз нәрсе айтылса, жағымсыз жағдайды түзету немесе жақсарту ниеті болмаса, және ол шындық болса, онда бұл сөз лашон хара (жала) болып есептеледі. Осы сипаттамаға сай келетін мәлімдемелер, байланыс құралына қарамастан – бетпе-бет әңгіме, хат, телефон, электрондық пошта немесе тіпті дене тілі арқылы болса да – лашон хара болып саналады. Ал hotzaat shem ra ("жаман ат шығару") – hotzaat diba немесе motzi shem ra (лат. "жаман ат қою") – жалғаннан тұрады, оны "құрметсіздік" немесе "жала жабу" деп аудару дұрыс. Hotzaat shem ra, лашон харадан да ауыр күнә.
Speech is considered to be lashon hara (detraction) if it says something negative about a person or party, is not seriously intended to correct or improve a negative situation, and is true. Statements that fit this description are considered to be lashon hara, regardless of the method of communication that is used, whether it is through face to face conversation, a letter, telephone, or email, or even body language. By contrast, hotzaat shem ra ("spreading a bad name") – also called hotzaat diba or motzi shem ra (lit. "putting out a bad name") – consists of lies, and is best translated as "slander" or "defamation" (calumny). Hotzaat shem ra is an even graver sin than lashon hara.
Этимология
Фраза есім ("тіл"), анықталған артикль және сын есім ("жаман") -дан тұрады. Еврей тіліндегі есім "тіл" дегенді білдіреді және көптеген тілдерде "сөйлеу" немесе "тіл" мағынасын береді. Бұл тіркес көбінесе "жаман сөз" деп аударылады. Бұл термин басқа мәдениеттердегі "жаман тіл" түсінігімен сәйкес келеді, мысалы, латын тіліндегі mala lingua, француз тіліндегі mauvaise langue және испан тіліндегі mala lengua.
The phrase consists of the noun ("tongue"), the definite article , and the adjective ("evil"). The Hebrew noun means "tongue" and – as in many languages – "speech" or "language". The phrase is generally translated as "evil speech". The term corresponds to the idea of an "evil tongue" in other cultures, such as the Latin mala lingua, the French mauvaise langue, and the Spanish mala lengua.
Шофетс Хаим
Раввин Исраил Мейр Каган зұлым тіл туралы екі маңызды халахикалық еңбек жазды: «Хофетц Хаим» («Өмірге құштарлық») және «Шмират Халашон» («Тілді сақтау»), екеуі де 1873 жылы жарық көрген. «Шафетс-хаимде» Торада айтылған сөйлеуге қатысты 31 қағида тізімі келтірілген. «Тілге сақшы» (2002) ағылшын тіліндегі бейімдемесі осы екі кітаптың үйретімдерін жинақтайды.
Rabbi Yisrael Meir Kagan wrote two major halakhic works on the evil tongue: Chofetz Chaim ("Desirer of Life", ) and Shmirat HaLashon ("Guarding the tongue"), both 1873. The Chafetz Chaim lists 31 speech related commandments mentioned in the Torah. An English adaptation, Guard Your Tongue (2002), anthologizes the teachings of these two books.
Балеи лашон хара
Баали лашон-хара деген сөздің мағынасы "жаман тілдің иелері" дегенді білдіреді және бұл әдетте лашон-хара сөйлейтін адамдарды атайды. Лашон-хараны таратуға қатысты қатаң тыйым, ең алдымен, мұны кездейсоқ жасаған адамға қатысты. Егер біреу басқалар туралы "естідің бе?", "білесің бе?" сияқты сөздерді айтуды әдетке айналдырса, ол ба'ал лашон-хара деп аталады. Осылайша, қайта-қайта сөйлеу арқылы лашон-хара осы адамның бір бөлігіне айналады, ал оның күнәлары одан да ауыр, себебі ол үнемі чилул хашем, яғни "ХаШемнің атын қорлауға" себепкер болады. Лашон-хара, рехилут және моцзи шем ра яһуди дінінде қабылданбайтын әлеуметтік құралдар, өйткені мұндай мінез-құлық осылай іс-әрекет ететін адамды айналасындағы көптеген жақсы нәрселерден бөліп тастайды. Лашон-хара тарататындардан аулақ болу керек дейтін кең таралған пікір бар, себебі кез келген уақытта олардың жамандауының нысанына айналу қаупі бар. Бірақ кейде адамға ақпаратты жария етуге рұқсат етіледі, тіпті ол кемсітуші болса да. Мысалы, егер адамның жағымсыз ақпаратты бөлісу ниеті то'елет, яғни жағымды, құрылысшылдық және пайдалы мақсатта болса, зиянды немесе әділетсіздікке жол бермеу үшін ескерту ретінде қызмет етуі мүмкін болса, онда лашон-хараға қатысты тыйым қолданылмайды. Өтірік айту және дезинформация тарату, яғни хотзаат шем ра әрқашан тыйым салынған. Жақсы ниетпен болса да, лашон-хараны айтуға рұқсат етілген жағдайларға қатысты көптеген маңызды шектеулер бар екенін есте ұстаған жөн.
The expression baalei lashon hara literally means "masters of evil tongue", and it refers to habitual speakers of lashon hara. The serious prohibition of communicating lashon harah relates foremost to somebody who incidentally did so. Someone who makes it his habit to talk lashon harah about others ("did you hear ", "do you already know ", etc.) is called a ba'al lashon hara. By repeatedly communicating so, lashon hara became an integral part of this person, and his/her sins are far more severe, because this person regularly creates a chillul hashem, a "desecration of the name of HaShem" Lashon hara, rechilut and motzi shem ra are not accepted social tools in Judaism, because such behavior cuts the person who does in this manner off from many good things in the world around them. It is often phrased that one should stay away from people who communicate lashon hara, because any day, one will almost certainly become an object of derogatory communication by the same people. There are times when a person is permitted or even required to disclose information whether or not the information is disparaging. For instance, if a person's intent in sharing negative information is for a to'elet, a positive, constructive, and beneficial purpose that may serve as a warning to prevent harm or injustice, the prohibition against lashon hara does not apply. Hotzaat shem ra, spouting lies and spreading disinformation, is always prohibited. It is important to note that even with positive intentions, there are many important limitations regarding when it is permitted to speak lashon hara.