Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экваторлық координаттар жүйесінде қолданылатын координаттар
Coordinates used in the equatorial coordinate system
Астрономия және аспандық навигацияда сағаттық бұрыш – меридиан жазықтығы (Жер осі мен зенитті қамтитын) және сағаттық шеңбер (Жер осі мен қызығушылық тудыратын белгілі бір нүктені қамтитын) арасындағы екі жақты бұрыш. Ол қолданылуына қарай градустармен, уақытпен немесе айналымдармен берілуі мүмкін. Бұрыш меридиан жазықтығынан шығысқа қарай теріс, батысқа қарай оң, немесе 0°-тан 360°-қа дейін батысқа қарай оң болып көрсетілуі мүмкін. Бұрыш градустармен немесе уақытпен өлшенуі мүмкін, мұнда 24 сағат = 360° тең. Аспандық навигацияда дәстүр бойынша бұрыш батысқа қарай бастапқы меридианнан (Гринвич сағаттық бұрышы, GHA), жергілікті меридианнан (жергілікті сағаттық бұрышы, LHA) немесе Торна (сидериялық сағаттық бұрышы, SHA) бірінші нүктесінен градустармен өлшенеді. Сағаттық бұрыш экваторлық координаттар жүйесінде аспан сферасындағы нүктенің орнын толық анықтау үшін деклинациямен жұптастырылады.
In astronomy and celestial navigation, the hour angle is the dihedral angle between the meridian plane (containing Earth's axis and the zenith) and the hour circle (containing Earth's axis and a given point of interest). It may be given in degrees, time, or rotations depending on the application. The angle may be expressed as negative east of the meridian plane and positive west of the meridian plane, or as positive westward from 0° to 360°. The angle may be measured in degrees or in time, with 24h = 360° exactly. In celestial navigation, the convention is to measure in degrees westward from the prime meridian (Greenwich hour angle, GHA), from the local meridian (local hour angle, LHA) or from the first point of Aries (sidereal hour angle, SHA). The hour angle is paired with the declination to fully specify the location of a point on the celestial sphere in the equatorial coordinate system.
Күн сағаты бұрышы
Жерден Күнді бақылауда, күн сағаты бұрышы – бұл күн ортасынан (күннің түскі уақыты) бастап бұрыштық өлшеммен, әдетте градустармен берілген уақыттың көрсеткіші. Күн ортасында сағат бұрышы 0 градусқа тең, ал күн ортасына дейінгі уақыт теріс градустармен, ал күн ортасынан кейінгі жергілікті уақыт оң градустармен көрсетіледі. Мысалы, жергілікті нақты уақыт бойынша сағат 10:30-да сағат бұрышы -22.5° (15° сағатына көбейтілген 1,5 сағат күн ортасына дейін). Күннің зенит бұрышын есептеу үшін сағат бұрышының косинусы (cos(h)) қолданылады. Күн ортасында h = 0.000 болғандықтан cos(h) = 1, ал күн ортасынан бұрын және кейін cos(±h) шамасы таңғы (теріс сағат бұрышы) немесе кешкі (оң сағат бұрышы) уақытта бірдей мәнге ие, сондықтан Күн күн ортасынан 11:00 және 13:00-де аспанда бірдей биіктікте болады.
Observing the Sun from Earth, the solar hour angle is an expression of time, expressed in angular measurement, usually degrees, from solar noon. At solar noon the hour angle is zero degrees, with the time before solar noon expressed as negative degrees, and the local time after solar noon expressed as positive degrees. For example, at 10:30 AM local apparent time the hour angle is −22.5° (15° per hour times 1.5 hours before noon). The cosine of the hour angle (cos(h)) is used to calculate the solar zenith angle. At solar noon, 1=h = 0.000 so 1=cos(h) = 1, and before and after solar noon the cos(± h) term = the same value for morning (negative hour angle) or afternoon (positive hour angle), so that the Sun is at the same altitude in the sky at 11:00AM and 1:00PM solar time.
Сағат бұрышы
Аспан сферасындағы дененің жұлдыздық сағат бұрышы (ЖСБ) – оның наурыз теңдігінен батысқа қарайғы бұрыштық қашықтығы, әдетте градустармен өлшенеді. Жұлдыздың ЖСБ-сы прецессияға байланысты жыл сайын бір доға минутынан кем өзгереді, ал планетаның ЖСБ-сы түннен түнге айтарлықтай өзгеріп отырады. ЖСБ көбінесе аспандық навигация және навигациялық астрономияда қолданылады, ал оның мәндері астрономиялық альманахтарда жарияланады.
The sidereal hour angle (SHA) of a body on the celestial sphere is its angular distance west of the March equinox generally measured in degrees. The SHA of a star varies by less than a minute of arc per year, due to precession, while the SHA of a planet varies significantly from night to night. SHA is often used in celestial navigation and navigational astronomy, and values are published in astronomical almanacs.