Кіріспе

Уругвайға тән американдық этникалық топ – Чарруа, қазіргі Уругвайдың, сондай-ақ Аргентинаның (Энтре-Риос) және Бразилияның (Рио-Гранде-ду-Сул) іргелес аймақтарының түпкілікті халқы немесе түпкілікті ұлысы. Олар негізінен аң аулау және жинау арқылы күнкөріс көретін, жартылай көшпелі халық болды. Ресурстар әр аймақта тұрақты болмағандықтан, олар үнемі қозғалып отыратын. Жаңбыр, құрғақшылық және басқа да қоршаған орта факторлары олардың жылжуына ықпал ететін. Осы себепті олар көбінесе маусымдық көшпелілер деп жіктеледі. Еуропалықтар қоныстанғаннан кейін, Чарруалар, Чаналармен бірге, аумақтық шабуылға қарсы күресті. 18-19 ғасырларда Чарруалар мал шаруашылығының күшеюімен бетпе-бет келді, бұл олардың өмір салтын күрт өзгертті, ашаршылыққа әкелді және оларды сиыр мен қойға тәуелді етуге мәжбүрледі. Алайда, сол дәуірде жекеменшікке айналған шабуылдарға (Malones) отарлаушылар қарсы тұрды, өздеріне кедері келтірген кез келген жергілікті тұрғынды аяусыз атқылап тастады. Чарруалар жазда жағалауға барып балық аулап, моллюскалар, жемістер мен тамырларды жинаса, қыста елік, насау және ұсақ жануарларды аулау үшін ішкі аймаққа көшіп отыратын. Аң аулауда олар арқанмен байланысқан тастардан (болас) және садақ-жебелерді пайдаланатын.

Ұлтқа қарсы қылмыс

Уругвайдың алғашқы президенті Фруктуосо Ривераның басқаруына дейін шарруа халқының демографиялық саны күрт азаймады. Ривера бастапқыда шарруалармен жақсы қарым-қатынаста болғанмен, ақ адамдардың үстемдігінің артуы және кеңейіске ұмтылысы қақтығысқа әкелді. Олар: Синакуа Сенаке – емші, Ваймака Пиру Сира – жауынгер, және Лауреано Такуаве Мартинес пен Мария Микаэла Гуйуса – жас жұбайлар еді. 1833 жылы олардың төртеуін Парижге алып кетіп, жұртшылыққа көрсетті. Көрме сәтті болмады және олардың барлығы Францияда көп ұзамай қайтыс болды, соның ішінде Сира мен Гуйусаның туған сәби қызы, оны Такуаве асырап алған еді. Шарруалар балаға María Mónica Micaëla Igualdad Libertad деп ат қойған, бірақ француздар оны Каролин Такуаве деп тіркеді. Олардың есіне орай, Уругвайдың Монтевидео қаласында «Los Últimos Charrúas» атты монументалды мүсін орнатылды. Салсипуедес шайқасынан кейін шарруалар біртіндеп өздерінің егемендігінен айырылып, жаңа мемлекет бүкіл аумаққа өз билігін орнатты. 2001 жылғы Аргентина санағы бойынша, Аргентинаның Энтре-Риос провинциясында 676 шарруа тұрып жатыр.

Мұра

1985 жылы Уругвайдың соңғы диктатурасы құлағаннан кейін, бір топ адам өздерінің шарруа тегін растап, құрметтеп келеді. 1989 жылдың тамызында Уругвайдағы жергілікті халықтардың білімін сақтау, қорғау және тарату мақсатында «Чарруа ұлтының ұрпақтары қауымдастығы» (ADENCH, Asociación de Descendientes de la Nación Charrúa) құрылды. 2005 жылы тағы бір ұйым – CONACHA (Consejo de la Nación Charrúa) құрылды, онда отбасылар жасырындықтан шығып, өздерін ашық түрде шарруа деп мойындады. Уругвай тарихының ерте кезеңінде олардың танымдық жойылуына байланысты шарруа туралы көп мәлімет жоқ. Шарруаға қатысты бар болған құжаттар испандық саяхатшылардың, археологтардың және антропологтардың еңбектерінде сақталған. Қазіргі уақытта олардың ауызша тарихы, заманауи этногенезі және қоғамдық қызметі туралы жаңа әдебиеттер пайда болуда. Бүгінде Уругвай, Аргентина және Бразилияда шамамен 160 000 мен 300 000 аралығында шарруаның тірі қалған ұрпақтары бар деп есептеледі. 2007 жылдың 9 қарашасында Порту-Алегри қалалық кеңесі (Câmara dos Vereadores) шарруаларды Бразилияның туған жергілікті халқы ретінде мойындауға арналған салтанатты шара өткізді. Іс-шара Порту-Алегри қалалық кеңесінің Адам құқықтары комиссиясы және Бразилия Ұлттық Конгресінің Адам құқықтары комиссиясының бірлескен ұйымдастыруымен жүзеге асты. Шара барысында сенаторлар Пауло Пайм мен Серджио Замбияси жергілікті халықты «172 жылға созылған күрестегі жеңісі мен талпынысы» үшін құттықтады. Рио-Гранде-ду-Сулдың ең танымал басшысы және шарруалардың алғашқы әйел басшысы болған касика Акуабтың өмірі Жанкарла Брунетто мен Карин Эмерихтің «Perambulantes» (Бразилия, 2009) деректі фильмінің тақырыбы болды. Алдея Полидороның касихы Акуаб Бразилияға барып, сол кездегі президент Лулаға өз халқының Fundação National do Índio-мен мойындалуын сұраған құжатты тапсырды. Акуаб президенттің күзет қызметін асырып өтіп, оған жете алды. Бұл мойындау 2007 жылдың қыркүйек айында болды. 2008 жылға дейін Порту-Алегри қаласы Алдея Полидороға (9 гектар аумақ) жергілікті аумақтың мәртебесін берді. «Charrua» – бразилиялық әскери танктың аты, ол әскерді тасымалдау үшін қолданылады. «Табаре» 1888 жылы жарық көрді, бұл Хуан Зоррилла де Сан Мартиннің шарруа және испан әйелінің махаббаты туралы эпикалық поэмасы. Ривулин австролебиас шарруа олардың құрметіне аталған. Монтевидеодағы Поситос және Кордон аудандарындағы бір көше «Charrúa» деп аталған. Бразилия армиясының 2-ші механикаландырылған кавалерия бригадасы «Бригада Чарруа» (Charrua бригадасы) деп аталады.