Таиландтағы білім жүйесінің шолуы

Таиландтағы білім жүйесі: мектепке дейінгі, бастауыш, орта және жоғары білім туралы ақпарат. Тегін білім беру, конституциялық кепілдіктер.

19 мин оқу

100%

Дереккөз: Education in Thailand — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Таиландтағы білім беру жүйесі туралы жалпы шолу

Таиландтағы білім беруді негізінен Таиланд үкіметі Білім министрлігі арқылы мектепке дейінгі білімнен жоғары сыныпқа дейін қамтамасыз етеді. Таиланд конституциясы бойынша он бес жасқа дейінгі балаларға тегін негізгі білім беру кепілдік беріледі. Бұл негізгі білім беру алты жылдық бастауыш мектепті және үш жылдық төменгі орта мектепті қамтиды. Сонымен қатар, үш жылдық мектепке дейінгі білім беру және үш жылдық жоғары орта білім беру тегін, бірақ міндетті емес. 6-12 жас аралығындағы балалар бастауыш мектепке (prathom (Thai: ประถม)) барады. 12 жастан бастап олар орта мектепке (matthayom (มัธยม)) барады. Орта мектеп те алты жылға созылады, бірақ тек алғашқы үш жылы ғана міндетті. 9-сыныпты (Mattayom 3) бітіргеннен кейін оқушылар жоғары білім беруге дайындық бағытындағы білім алуға немесе кәсіптік білім беру бағдарламаларын таңдай алады. Таиландта үйде оқыту заңмен рұқсат етілген. Таиландтың конституциясы мен білім беру заңы балама білім беруді ресми мойындайды және отбасын білім беру институты деп есептейді. 2004 жылы қабылданған, отбасының негізгі білім алу құқығын қамтитын №3 министрлік регламент үйде оқытуды реттейді. Отбасылар үйде оқытуға өтініш беруі керек және оқушылар жыл сайын бағаланады. Адам құқықтарын өлшеу бастамасы Таиландтың білім алу құқығын табыс деңгейіне сәйкес 69,5%-ға орындағанын анықтады.

Тарих

Ресми білім берудің алғашқы бастауы ғибадатхана мектептерінде болды, онда білім тек ұлдарға ғана қолжетімді еді. 16 ғасырдың ортасынан бастап Таиланд француз католиктерінің елеулі ықпалына ашылды, бірақ 17 ғасырдың ортасына қарай бұл ықпал шектелді және ел өзінің мәдени идеологиясын нығайтуға қайта оралды. Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа аймақтарынан, әсіресе Үндістан субконтиненті, Мьянма (Бирма), Лаос, Вьетнам, Камбоджа, Малай түбегі, Индонезия және Филиппин сияқты, Таиланд ешқашан батыс елдері тарапынан отарландырылмаған. Осының нәтижесінде, дамыған елдердегідей құрылымдалған білім беру жүйесі 19 ғасырдың соңында дипломатиялық қатынастардың жаңадан орнауымен үдемелі дамуға ие болды.

Ерте білім беру

Білім берудің алғашқы түрлерінің бірі 1283 жылы Ұлы Рам Камаханг патшаның мон, кхмер және оңтүстік үнді жазуларына негізделген тай әліпбиін ойлап тапқанынан басталуы мүмкін. Жаңа жазудағы 1292 жылғы тас жазулар моральдық, интеллектуалдық және мәдени аспектілерді көрсетеді. Сухотай дәуірінде (1238–1378) білім беруді патшалық үй-бүлө мүшелері мен дворяндарға Патшалық оқу орны (Раджабундит) берді, ал қарапайым халықты буддалық монахтар оқытты. Аюттхая патшалығы кезінде, 1350 жылдан 1767 жылға дейін, Ұлы Нарай патша (1656–1688) тұсында, тай тілінің алғашқы оқулығы деп саналатын «Чиндамани» грамматиканы жинақтады. Тай тілінің поэзиясы және ресми хат алмасу формаларын француз иезуит мектептерінің шетелдік білім беру әсерін тоқтату мақсатымен монах Пра Хоратибоди жазды. Ол патша Чулалонгкорнның билігіне дейін (1868–1910) қолданыста болды. Нарай өзі де ақын болған, ал оның сарайы ақындардың жиналатын, өлеңдер мен поэмалар жазатын орталыққа айналды. Оның ықпалы арқасында тай әдебиетіне қызығушылық арта түсті, бірақ 1567 жылдан бастап португалдық доминикандықтар мен француз иезуиттері Аюттхаяда тұруға рұқсат алған. Сондықтан оның тұсында Батыс елдерімен дипломатиялық байланыстар күшті дамыды. Нарайдың қайтысынан кейін, тай білімі мен мәдениетіне шетелдік араласудан және католицизмге көшуден қорқып, сарайда шетелге қарсы көңіл күшейді, дипломатиялық шаралар қысқартылды және Батыспен, сондай-ақ батыс білімінің барлық түрлерімен байланыс дерлік тоқтатылды. Бұл байланыстар XIX ғасырдың ортасында патша Монгкут билікке келгенге дейін толыққандай қалпына келтірілмеді.

Даму

Буддистік сангханы реформалау арқылы Рама I патша (1782–1809) мемлекеттік білім беруді дамытуды жылдамдатты, ал Рама IV патша (1851–1865) тұсында Тайландқа баспахана келді, соның арқасында тай тілінде алғаш рет кітаптар қолжетімді болды; ағылшын тілі Алыс Шығыстың лингва франкасына айналды, ал монахтардың берген білімі үкімет шенеуніктері үшін жеткіліксіз болып шықты. Рама IV білім беруді жаңғырту шараларын қабылдауға жарлық шығарды және ағылшын тілінің оқу бағдарламасына енгізілуін талап етті. Рама V патша (1868–1910) білім берудің дамуына ықпалын жалғастырды және 1871 жылы сарайда бірінші, салыстырмалы түрде заманауи мектеп – мақсатымен салынған ғимарат, штаттық оқытушылар және уақыт кестесі ашылды, онда патша отбасының ұлдары мен аристократияның ұлдары оқытылды. Мектеп білімі туралы жарлық жарияланды, корольдік отбасы мен аристократия үшін сарайда ағылшын тілі оқытылды, ал қарапайым халықтың балаларын оқыту үшін сарайдан тыс жерлерде мектептер ашылды. 1887 жылы патша шетелдік, негізінен ағылшын кеңесшілерінің көмегімен Білім департаментін құрды. Осы кезде 34 мектепте 80-нен астам мұғалім және 2000-ға жуық оқушы білім алып жатты. Патшаның министрліктер құру бағдарламасы аясында 1892 жылы департамент Білім министрлігіне айналды. Жеке сектор білім беру міндеттерін үлестіруге келгенін мойындаған үкімет жеке мектептерге бақылау енгізді. 1897 жылы Шрибаджандра патшайымының бастамасымен қыздар білім беру жүйесіне қабылданды. 1898 жылы Бангкок және провинциялар үшін мектепке дейінгі, бастауыш, орта, техникалық және жоғары білім беру бағдарламаларын қамтитын екі бөлімді білім беру жоспары іске қосылды. 1901 жылы Бангкокта қыздарға арналған алғашқы мемлекеттік мектеп – Бамрунг Виджасатри, ал 1913 жылы қыздарға арналған Бенчама Раджалай мектебінде әйелдерді даярлайтын алғашқы мұғалімдер семинариясы ашылды. 1902 жылы Сиамдағы Ұлттық білім беру жүйесі жоспарды жалпы білім беру және кәсіптік/техникалық білім берудің екі санатқа бөліп қайта қарастырды, сонымен қатар, белгілі мерзімде бітіруге ынталандыру үшін қабылдауға жас шектеулері қойылды. Тайландтың алғашқы университеті Чулалонгкорн, Рама V патшаның құрметіне аталды. Оны 1917 жылы оның ұлы және мұрагері Ваджиравудх патша (Рама VI) Корольдік беткейлер мектебі мен Медицина колледжін біріктіру арқылы құрды. 1921 жылы міндетті бастауыш білім беру туралы заң қабылданды.

Through his reforms of the Buddhist Sangha, King Rama I (1782–1809), accelerated the development of public education and during the reign of King Rama IV (1851–1865) the printing press arrived in Thailand making books available in the Thai language for the first time; English had become the lingua franca of the Far East, and the education provided by the monks was proving inadequate for government officials. Rama IV decreed that measures be taken to modernise education and insisted that English would be included in the curriculum. King Rama V (1868–1910) continued to influence the development of education and in 1871 the first relatively modern concept of a school with purpose constructed building, lay teachers and a time table was opened in the palace to teach male members of the royal family and the sons of the nobility. The Command Declaration on Schooling was proclaimed, English was being taught in the palace for royalty and nobles, and schools were set up outside the palace for the education of commoners’ children. With the aid of foreign mainly English advisers a Department of Education was established by the king in 1887 by which time 34 schools, with over 80 teachers and almost 2,000 students, were in operation and as part of the king’s programme to establish ministries, in 1892 the department became the Ministry of Education. Recognizing that the private sector had come to share the tasks of providing education, the government introduced controls for private schools. In 1897 on the initiative of Queen Sribajarindra, girls were admitted into the educational system. In 1898, a two part education plan for Bangkok and for the provinces was launched with programmes for pre school, elementary, secondary, technical, and higher education. In 1901, the first government school for girls, the Bamrung Wijasatri, was set up in Bangkok, and in 1913, the first teacher training school for women was set up at the Benchama Rajalai School for girls. Further developments took place when in 1902 the plan was remodeled by National System of Education in Siam into the two categories of general education, and professional/ technical education, imposing at the same time age limits for admission to encourage graduation within predetermined time scales. The first Thai university, Chulalongkorn, was named after King Chulalongkorn (Rama V). It was established by his son and successor King Vajiravudh (Rama VI) in 1917 by combining the Royal Pages School and the College of Medicine. In 1921, the Compulsory Elementary Education Act was proclaimed.

Тұрақты дамуға бағытталған білім беру

Таиланд тұрақты даму үшін білім беру (ТДБ) саласында ерекше көзқарасқа ие, себебі «жеткілікті экономика философиясы» ұлттық экономикалық және әлеуметтік даму жоспары мен Ұлттық білім беру заңын қоса алғанда, саясатты қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. ТДБ Таиландтағы бастауыш және орта білім берудің оқу бағдарламасына жеткілікті экономика тұжырымдамасы арқылы тығыз интеграцияланған. Таиландтың Ұлттық оқу бағдарламасы, елдің «жеткілікті экономика философиясын» енгізеді, бұл осы мәселенің маңызды мысалы. 2002 жылдан бері елдің білім беру жоспары ТДБ-ны бес түрлі жолмен енгізуді қолдайды. Біріншіден, ТДБ тақырыптары мен мазмұны оқу бағдарламасының сегіз негізгі пәніне енгізілді, ал әрбір пән бойынша ТДБ оқыту стандарттары сатылап анықталды. Екіншіден, оқушылардың мінез-құлқын дамыту белсенді оқыту, жеткілікті өмір салты және қоғамдық саналылық сияқты сегіз қасиетпен сипатталады. Үшіншіден, жоспарда табиғатты қорғау және экологиялық клубтар мен лагерьлер сияқты жобалық оқыту шараларын ұйымдастыру көзделеді. Төртіншіден, жаңартылатын энергия көздері немесе жеткілікті экономика философиясы сияқты ТДБ-ға арналған арнайы оқу модульдері әзірленді және енгізілді. Бесіншіден, 2008 жылғы құрылымдық реформалардан кейін Таиландта орталықтандырылмаған, жергілікті деңгейдегі пәндер мен оқытудың барлық оқу бағдарламасында 30 пайыздық үлес бар. Бұл пәндер жергілікті контекстке қатысты мәселелерді қамтуы керек, көбінесе тұрақты өмір салты мен жеткілікті экономикаға қатысты мәселелерді қамтиды.

Балабақша оқушыларын әскери даярлықтан өткізу

Прают Чан-очаның әскери үкіметі "жер қорғаушы батальоны" бағдарламасын енгізді. Бұл бағдарлама аясында 4 және 5 жастағы балаларға қолдарынан итеру, тордың астынан жүгіру, салют беру және едендегі металл табақтан тамақ ішуге үйретілді. Тай тіліндегі "Матичон Онлайн" жаңалықтар порталы хабарлағандай, "әскерлер балаларға әскери операцияларды көрсетіп, 12 тай құндылығы арқылы елге, дінге және тай монархиясына деген патриоттық сезімдерді тәрбиеледі". Жаңалықтар сайты сондай-ақ, бұл бағдарламаны Тайланд армиясы екінші рет жүзеге асырып отырғанын және болашақта одан да көп мектептер мен балабақшалардың бағдарламаға қатысатынын мәлімдеді.

2015 жылғы IQ зерттеу нәтижелері

2015 жылы Денсаулық сақтау министрлігі жүргізген сауалнама бойынша тай студенттерінің орташа IQ көрсеткіші 93 болды, бұл 2011 жылы 94-тен төмен, ал халықаралық стандарт – 100-ден де төмен. IQ төмендеуіне себеп болуы мүмкін факторлардың бірі – тамақтану, әсіресе йод жетіспеушілігі. 2015 жылы Дүниежүзілік банк жүргізген зерттеуде "15 жастағы тайлардың үштен бірі 'функционалдық сауатсыздық' деңгейінде" екені анықталды, оның ішінде ауылдық мектептерде оқитылардың шамамен жартысы. "Экономист" журналы атап көрсетеді: "Таиландтың нашар нәтижелері ұқсас табыс деңгейіне ие елдермен салыстырғанда айтарлықтай ерекшеленбейді. Бірақ бұл елдің білім беруге бөлген қаражатының жомарттығын ескерсек, қызық жайт. Кейбір жылдары бұл қаражат бюджеттің төрттен бір бөлігінен асып түседі. Жатақан оқу кең таралған. Математика және ғылым пәнінің мұғалімдері жетіспейді, ал дене шынықтыру пәнінің мұғалімдері жетіп артылады. Көптеген мектеп директорларының өз қызметкерлерін жұмысқа алу немесе босату құқығы жоқ". Көшпенді мектептерге түсу үшін "әдемі сыйлық" ретінде жеті таңбаға дейін сомасы жететін ақша талап етілуі мүмкін. Бәсекелестік неғұрлым жоғары болса, ата-аналар балаларының сапалы білім алу мүмкіндігі үшін олар ұсынуға тиіс қаржы соғұрлым көп деп санайды.

Мұғалімдердің мәртебесі

Тай қоғамы мұғалімдерді өте жоғары құрметтейді, оны жылдың бір күнін "Мұғалімдер күні" деп атау дәлелдейді. "Банккок Пост" газетінің хабарлауынша, "тай мұғалімдері мен университет оқытушыларының жалақысы Малайзия мен Сингапурдағы, тіпті АҚШ пен Еуропадағы әріптестеріне қарағанда төмен. Бұл салдарынан әр тай мұғалімінің үш миллион батқа дейін қарызы болуы мүмкін екені анықталды. Үкімет мұғалімдердің жағдайын жақсарту мақсатында институттардан алынған несиелерді қайта қаржыландыру шараларын қолдануда."

Бюджет

2019 қаржы жылына Білім министрлігінің бюджеті 487,646 миллион батты құрайды. Тайландтың ұлттық бюджеті білім беруге маңызды қаржылай ресурстарды бөледі. 2017 қаржы жылында білім беру шығындары ұлттық бюджеттің шамамен 20 пайызын, немесе ЖІӨ-нің 4 пайызын құрады. Бұл көрсеткіш басқа елдермен, әсіресе дамып келе жатқан елдермен салыстырғанда жоғары: Қытайда – 13 пайыз, Индонезияда – 8,1 пайыз, Малайзияда – 20 пайыз, Мексикада – 24,3 пайыз, Филиппинде – 17 пайыз, Ұлыбритания мен Францияда – 11 пайыз. Білім беру негізінен ұлттық бюджеттен қаржыландырылса да, жергілікті қаражат, әсіресе қалалық аймақтарда, білім беруге жұмсалады. Бангкок қалалық әкімшілігі (БҚА) басқаратын аймақта білім беру бюджетінің 28,1 пайызына дейін жергілікті қаржыландырудан қаражат бөлінген. Білім беру саласына Азия даму банкі мен Дүниежүзілік банктерден несиелер мен техникалық көмек түседі.

Бастауыш және орта білім деңгейлері

Бастауыш сыныптарда студенттер әр семестрде сегіз негізгі пәнды оқиды: тай тілі, математика, ғылым, әлеуметтік ғылымдар, денсаулық сақтау және дене тәрбиесі, өнер және музыка, технология және шет тілдері. 16 жасқа толғанда (Matthayom 4), студенттерге бір немесе екі таңдаулы курс таңдауға рұқсат етіледі. Ғылыми бағдарлама (Wit Kanit) және математика ағылшын тілі бағдарламасы (Sil Kamnuan) ең танымал. Мысалы, шетел тілдері бағдарламалары (Sil Phasa) (қытай, француз, жапон, корей, орыс, испан және неміс тілдері) және әлеуметтік ғылымдар бағдарламасы (кейде жалпы бағдарлама деп аталады) ұсынылады. Бастауыш және орта білім беру деңгейлерінде арнайы бағдарламалар бар, олар – ағылшын тілі бағдарламасы және дарындылар бағдарламасы. Ағылшын тілі бағдарламасында студенттер тай тілі мен әлеуметтік пәндерден басқа барлық пәндерді ағылшын тілінде оқиды. Дарындылар бағдарламасы математика және ғылымдарға бағытталған. Көшіп келген студенттердің оқу деңгейі олардың туған күніне қарай анықталады. Таиландтың көшіп келген балаларға қатысты білім беру саясаты туралы зерттеуде, тай мектептері көбінесе көшіп келген оқушылардан тай тілін жетік меңгергенін және мемлекеттік мектепке түсу алдында оқу орталығынан өтуін талап етеді. Егер студент жеті жастан кіші болса, балабақшаға, ал егер үлкен болса, бірінші сыныпқа орналастырылады. Техникалық және кәсіптік білім беру (ТКББ) жоғары сыныптарда басталады, онда студенттер жалпы немесе кәсіптік білім беру жолын таңдайды. Қазіргі таңда студенттердің шамамен 60 пайызы жалпы білім беру бағдарламаларын орындайды. Дегенмен, үкімет жалпы және кәсіптік білім беру арасында теңдікке қол жеткізуге тырысады. ТКББ үш деңгейде ұсынылады: кәсіптік білім беру сертификаты (Por Wor Chor), орта білім беру кезеңінде алынады; техникалық диплом (Por Wor Sor), мектеп бітіруден кейін алынады; және жоғары диплом, ол бакалавриат деңгейіне университеттерге түсуге мүмкіндік береді. Кәсіптік білім беруді жекеменшік мекемелер де ұсынады. 2016 жылы Таиландта алғашқы техникалық кәсіптік білім беру және оқыту (ТКБО) орталығы солтүстік Чианг Май провинциясында ашылды. ТКБО – бұл жұмыс орындарында қажетті білім мен дағдыларды формалды, бейресми және жан-жақты оқыту арқылы ұсынатын модель.

At elementary levels, students study eight core subjects each semester: Thai language, mathematics, science, social science, health and physical education, arts and music, technology, and foreign languages. At age 16 (Matthayom 4), students are allowed to choose one or two elective courses. The science program (Wit Kanit) and the mathematics English language program (Sil Kamnuan) are among the most popular. Foreign language programs (Sil Phasa) in (Chinese, French, Japanese, Korean, Russian, Spanish, and German) for example, and the social science program (sometimes called the general program) are also offered. Both elementary and secondary levels have special programs, the English Program and the Gifted Program. In the English Program students learn every subject in English except for Thai and social studies. The Gifted Program is mathematics science focused. Grade of enrollment for immigrant students is determined by their birthday. In a study about Thailand's education policy on children of migrants, Thai schools often required migrant students to be proficient in the Thai language and to have gone through a learning center before enrolling into a public school. If a student was younger than 7, they would be placed in kindergarten, and if they were older, they would be placed in a first grade class. Technical and vocational education (TVE) begins at the senior high school level where students begin to follow either general or vocational education tracks. At present, around 60 per cent of students follow the general education programmes. However, the government is endeavouring to achieve an equal balance between general and vocational education. Three levels of TVE are offered: the Certificate in Vocational Education (Por Wor Chor) which is taken during the upper secondary period; the Technical Diploma (Por Wor Sor), taken after school leaving age; and the Higher Diploma on which admission to university for a bachelor's degree programme may be granted. Vocational education is also provided by private institutions. In 2016, Thailand's first technical vocational education and training (TVET) hub started in the northern province of Chiang Mai. TVET is a model that provides knowledge and skills required for workplaces, using formal, non formal and informal learning.

Кәсіптік дуальді оқыту (DVT)

Жеке сектордың белсенді қатысуы ДВТ-ның маңызды шарты болып табылады. 1995 жылы Кәсіптік білім беру департаменті жеке сектордың таңдалған ұйымдарында студенттерді тәжірибелік оқытуға қатыстыратын екі деңгейлі кәсіптік білім беру бағдарламаларын енгізуді бастады. ДВТ – DoVE "сертификат" және "диплом" бағдарламаларының тұрақты бөлігі. Оқу мерзімі үш жылды құрайды, оның жартысынан астамы аптасына екі күн жұмыс орнында немесе семестр бойы қашықтыққа байланысты ұзақ мерзімге созылатын тәжірибелік оқуға арналады. ДВТ екі деңгейде ұсынылады: 15 жасында Matthayom 3 (9 сыныпты) бітірген студенттер мен стажерлерге арналған үш жылдық сертификат деңгейі, білікті жұмысшылар даярлауға бағытталған; және 12 жылдық білім алған және кәсіптік білім беру сертификатын алған студенттерге арналған екі жылдық дипломдық техник деңгейі. Аталған бағдарламада, студенттерге еш төлемсіз, маңызсыз жұмыстар берілетін жағдайдан өзгеше, кооперативтік білім беру бағдарламасы кәсіптік училищенің студенттеріне өмірлік шығындарды жабатын немесе тегін тұруға мүмкіндік беретін жәрдемақы алуға, сондай-ақ компанияның табысына қосқан үлесі үшін уақытша қызметкер ретінде сыйақы алуға мүмкіндік береді. Оқу орындары жеке сектормен бірлесіп, іс-шара жоспарларын жасап, студенттердің мақсаттарын белгілейді. Әдетте, компания түлектерді бағдарламаны сәтті аяқтағаннан кейін тұрақты жұмысқа қабылдайды. Керісінше, кемінде тоғыз жылдық білімі бар жастарды стажер ретінде жұмысқа алған компаниялар өз қызметкерлерін техникалық немесе кәсіптік колледжге тіркеуге құқылы, онда олар оқып жатқан мамандық бойынша теориялық білім алады.

Тіркеу

2015 жылы кәсіптік білім беру курстарына 674 113 студент қабылданды.

Көпұлттық корпорациялардың мәселесі

Жапонияның Таиландтағы елшісі Широ Садошима, Таиланд үкіметінің жапон өнеркәсібінің қажеттіліктерін қанағаттандыратын жұмыс күшін дайындау үшін білім беруге көбірек инвестиция салуы қажет деп есептейді. Ол Таиландта кәсіби дағдыларды жақсарту және білікті жұмысшыларды тәрбиелеу саясаты бар екенін, бірақ тай жұмысшыларының дағдылары жапон стандарттарына жетпейтінін атап өтті. Елшінің пікірлері, ондаған жылдар бойы Таиландқа инвестиция жасап келе жатқан Toyota сияқты ірі жапондық өндірушілердің ойларымен келіседі. Жапонияның Халықаралық Ынтымақтастық Агенттігінің (JICA) бас өкілі Шуичи Икеда да, Таиландта фабрика жұмыскерлеріне деген сұраныс өсіп, көптеген кәсіби бітірушілер дайындалса да, олардың қажетті дағдылары жетіспейтініне алаңдаушылық білдірді. Алдағы 10 жылда Таиландта шамамен 67 000 кәсіби бітіруші шығады деп күтілуде, бірақ олардың шамамен 3 100-ы ғана еңбек стандарттарына сай келіп жұмыс таба алады, деді ол.

Бағдарламалар

Бакалаврдың көптеген бағдарламалары төрт жылдық, күндізгі оқу форматында болады. Бірақ білім беру және сәулет салаларында оқу мерзімі бес жылды құрайды, ал стоматология, медицина, фармация және ветеринария мамандықтарында алты жыл оқу қажет. Магистрлік бағдарламалар бір немесе екі жылға созылады және диплом курстық жұмыстарды, дипломдық жұмысты немесе қорытынды емтиханды сәтті тапсыру арқылы беріледі. Магистр дәрежесін аяқтағаннан кейін студенттер екі жылдан бес жылға дейінгі докторантура бағдарламасына қабылдану үшін емтихан тапсыруға құқылы. Докторлық диплом курстық жұмыстарды аяқтағаннан, зерттеу жұмыстарын жүргізгеннен және диссертацияны қорғағаннан кейін беріледі. Таиландтағы 33 университетте кем дегенде 1000 докторлық бағдарлама бар. 2015 жылы докторанттардың саны 25 000-нан асты, бұл көрсеткіш 2008 жылы 1 380-ге тең болған.

Қабылдаулар

Қазіргі уақытта Таиланд университеттеріне түсу "Таиланд университетінің орталық қабылдау жүйесі" (TCAS) арқылы жүзеге асырылады, бұл Таиланд университеттері президенттері кеңесі (CUPT) әзірлеген орталық қабылдау жүйесі. Бұл жүйе қабылдаудың төрт кезеңін қамтиды: портфолио бойынша қабылдау, квота бойынша қабылдау, біріктірілген қабылдау және тікелей қабылдау.

1-кезең: Портфельді қабылдау

Бұл кезеңде студенттерді қабылдайтын университеттер қабылдау талаптарын белгілеуде үлкен еркіндікке ие, бірақ көбінесе студенттің қосымша іс-шаралары мен жетістіктерін қарастырады. Сондықтан, көптеген университеттер студенттің негізгі ақпаратын, сондай-ақ оның қосымша іс-шаралары мен жетістіктерін қамтитын портфолиосын күтеді. Дегенмен, кейбір бағдарламалар (әсіресе халықаралық бағдарламалар) SAT, IELTS, BMAT сияқты халықаралық стандартталған емтихандарды да қабылдап, бағалауы мүмкін.

Халықаралық мектептер

Білім министрлігі халықаралық мектептерді "халықаралық оқу бағдарламасын немесе оқу пәнінің мазмұны өзгертілген халықаралық оқу бағдарламасын, немесе Білім министрлігіне бағынбаған, мектептің өзі ұйымдастырған оқу бағдарламасын ұсынатын білім беру мекемесі" деп анықтайды. Оқыту мен оқу процесінде шет тілі қолданылады және студенттер ұлты, діні немесе үкіметтік режимге байланысты ешқандай шектеусіз қабылданады, сондай-ақ Таиландтың моральдық құндылықтарына немесе тұрақтылығына қарсы болмайды. 1992 жылға дейін Таиландта өте аз ғана халықаралық мектеп болды, олар экcпатрианттардың балаларына ғана қызмет көрсетті, себебі Таиланд заңдары тай азаматтарының оқуына тыйым салды. Алғашқы халықаралық мектеп – Бангкок халықаралық мектебі қала сыртындағы жаңа кампусқа көшкен кезде, ата-аналар тобы Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкерлерімен бірлесіп, Білім министрлігіне осы заңды өзгертуге және ондаған жылдардан кейін алғашқы жаңа халықаралық мектеп ашуға лобби жасады. Бұл Таиландтың жаңа халықаралық мектебінің (кейін NIST International School деп аталды) құрылуына және тай азаматтарының оқуына қойылған тыйымның алынуына әкелді. Жеке халықаралық білім беруге жоғары сұраныс болғандықтан, бұл өзгеріс келесі жылдары ондаған басқа халықаралық мектептердің ашылуына да себеп болды. Оқу бағдарламасы Білім министрлігінен бекітуді қажет етеді және ол халықаралық бағдарлама, өзгертілген халықаралық бағдарлама немесе мектептің өзі әзірлеген бағдарлама болуы мүмкін. Тай тілі мен мәдениеті – негізгі пән және тай азаматтары ретінде тіркелген барлық тай студенттері үшін барлық деңгейде міндетті. Тай азаматтары тай тілін аптасына 50 минуттан бес сабақ оқыса, тай емес азаматтар тай тілі мен мәдениетін аптасына 50 минуттан бір сабақ оқып үйренуі керек. Халықаралық мектептер Білім министрлігі белгілеген талаптар мен шарттар аясында жұмыс істеуі керек, онда жер учаскесінің меншік иесі, орналасқан жері мен ауданы, ғимараттардың дизайны мен құрылысы, сыныптардың ауданына оқушылар санының арақатынасы, санитарлық жағдайлар, әкімшілік және білім беруді қолдайтын жағдайлар, мысалы кітапханалар мен ресурстық орталықтар қарастырылады. Бастауыш және орта мектептер қызметін бастағаннан кейін бір жыл ішінде Жеке білім беру комиссиясының кеңсесі мойындаған және қабылдаған халықаралық ұйымнан аккредиттеу алуы керек, ал аккредиттеу алты жыл ішінде берілуі тиіс. Лицензия иесі, менеджер және тай директоры тай ұлтынан болуы керек, бірақ көбінесе халықаралық оқу бағдарламасын қадағалау және мектеп саясатын іске асыру үшін шетелдік директор да болады. Таиландта шамамен 90 халықаралық мектеп жұмыс істейді, олардың үштен екісі Бангкок аймағында орналасқан.

The ministry of education defines international schools as, " an educational institution providing an international curriculum or international curriculum which its subject's detail has been adjusted or a self organised curriculum, which is not the Ministry of Education's. A foreign language is used as the medium of teaching and learning and students are enrolled without restriction or limitation on nationality or religion or government regime, and are not against the morality or stability of Thailand." Prior to 1992, only a very small number of international schools existed in Thailand, and they catered entirely to the children of expatriates, as Thai law prohibited Thai nationals from enrolling. When the first international school, International School Bangkok, relocated to a new campus outside of the city proper, a group of parents worked with United Nations staff to lobby the Ministry of Education to change this law and open the first new international school in decades. This led to the establishment of New International School of Thailand (later changed to NIST International School), and the repeal of the prohibition against the enrollment of Thais. Due to the high demand for private international education, this change also sparked the opening of dozens of other international schools in subsequent years. The curriculum is required to be approved by the Ministry of Education and may be an international one, an international curriculum with modifications, or a curriculum established by the school itself. Thai language and culture constitutes a core subject and is mandatory at every level for all Thai students registered as Thai nationals. Thai nationals must study Thai for five 50 minute lessons per week, while non Thai citizens are required to study Thai language and culture for one 50 minute lesson per week. International schools must operate within a framework of requirements and conditions established by the Ministry of Education, that stipulates the ownership, location and size of the plot, design and structure of buildings, ratio of students to classroom surface, sanitary installations, administration and educational support facilities such as libraries and resources centres. Within one year from their commencement, elementary and secondary schools must apply accreditation from an international organisation recognised and accepted by the Office of the Private Education Commission and accreditation must be granted within six years. The license holder, Manager and Thai Director must be of Thai nationality though frequently there will also be a foreign headteacher to oversee the international curriculum and implement school policy. Approximately 90 international schools operate in Thailand, of which about two thirds are in the Bangkok area.

Теледидар арқылы қашықтан оқыту

1996 жылы құрылған DLTV (Телеарна арқылы қашықтықтан оқыту) Хуа Хин қаласындағы Клай Кангвон сарай мектебінен 15 білім беру арнасын таратуды жүзеге асырады. Ол Thaicom 5 спутнигінің Ku жолағы арқылы 17 000 мектепке хабар жібереді.

Мұғалімдердің дамуы мен еңбек өнімділігі

Соңғы жылдары мұғалімдерді даярлау мектептерін жаңадан бітіргендердің саны жылына 50 000-дан 60 000-ға дейін жетеді, бұл сапа мен артық өнім туралы алаңдаушылықты тудырады. Үкімет мұғалімдерді даярлау бағдарламаларын бітірушілердің санын жылына 25 000-нан аспауға және осы түлектерді мұқтаж аймақтарға бағыттауға тырысуда. "Бізге санды емес, сапаны арттыру керек", - деді өкіл. 2015 жылдың қыркүйегінде Жоғары білім беру комиссиясының (OHEC) кеңсесі 15 жылдық кезеңде студент-мұғалімдерге 58 000 грант беру туралы бастама ұсынды. Гранттардың көп бөлігі мұғалімдер жетіспейтін аймақтарда жұмыс істеуге жіберілетін түлектерге беріледі. 2010 жылы Негізгі білім беру комиссиясы (OBEC) алғаш рет орта мектеп мұғалімдерін оқытатын пәндері бойынша тексеруден өтті. 59 пайыздан төмен баға білім деңгейінің жеткіліксіздігін көрсетеді. OBEC мәліметінше, компьютерлік ғылым пәнінен 3973 мұғалімнің 88 пайызы тесттен өте алмады. Биология (2846 мұғалімнің 86 пайызы), математика (5498 мұғалімнің 84 пайызы), физика (3487 мұғалімнің 71 пайызы), химия (3088 мұғалімнің 64 пайызы) және астрономия мен Жер туралы ғылым (529 мұғалімнің 63 пайызы) бойынша да осындай көрсеткіш байқалды. Жоғары сынып мұғалімдері жақсы нәтижелер көрсетті. OBEC мәліметінше, математикадан сабақ беретін 14 816 мұғалімнің 58 пайызы 80 пайыздан жоғары баға алды, ал 13 385 мұғалімнің 54 пайызы ғылымнан жақсы нәтижелер көрсетті. Мектеп директорларының көрсеткіштері жақсы болған жоқ: 95 пайызы ақпараттық және компьютерлік технологиялар мен ағылшын тілінен тестілеуден өте алмады. Бастауыш және орта мектеп мұғалімдері студенттер сияқты ұзақ демалысқа ие емес және демалыс күндерін әкімшілік жұмыстарға жұмсауға міндетті. Оларға әкімшілік міндеттер де жүктеледі: Сапалы оқыту қоры жүргізген зерттеуде тай мұғалімдерінің 200 күндік оқу жылының 84 күнін қажетсіз оқуға қатысу, әкімшілік міндеттерді орындау және сыртқы бағалауларды өткізу сияқты оқытудан тыс жұмыстарға жұмсайтыны анықталды. 2024 жылдың 24 қаңтарында Білім министрі Пермпун Чидчоб тай мұғалімдерінің сабақтан кейін мектеп аумағында кезекшілік жасауы тоқтатылатынын мәлімдеді, бұл "кезекші мұғалім" деп белгілі практика. Бұл мәлімдеме Чианг Рай провинциясындағы Банг Понг Клуа мектебінде кезекшілік етіп жүрген 41 жастағы әйел мұғалімге жасалған шабуылдан кейін жасалды, осы оқиғадан кейін бірнеше мұғалімдер ұйымы министрлікке бұл ережені жою туралы өтініштер жіберді. Негізгі білім беру комиссиясының кеңсесі де мектептерге мектеп күзетшілерін қайта жұмысқа алуға рұқсат беру үшін үкіметтен мақұлдау сұрап отыр, бұл мұғалімдерге жүктелген ауырлықты азайтуға бағытталған.

In recent years, the number of fresh graduates from teacher training schools has ranged from 50,000 to 60,000 annually, raising concerns about quality and oversupply. The government is trying to reduce the number of graduates from teacher education programmes to no more than 25,000 a year and direct those graduates to underserved localities. "We need to focus on quality, not quantity," a spokesperson said. In September 2015, the Office of the Higher Education Commission (OHEC) put forward an initiative to provide 58,000 grants to student teachers over a 15 year period. The bulk of the grants would go to those who would be sent to work in areas with a shortage of teachers. In 2010 the Office of the Basic Education Commission (OBEC), for the first time, tested secondary schools teachers on the subjects they teach. A grade of less than 59 per cent was considered to exhibit a low standard of knowledge. OBEC said up to 88 per cent of 3,973 computer science teachers failed the test. The same was true in biology (86 per cent of 2,846), math (84 per cent of 5,498), physics (71 per cent of 3,487), chemistry (64 per cent of 3,088) and astronomy and earth sciences (63 per cent of 529). Teachers at the junior high level earned higher marks. OBEC said 58 per cent of 14,816 teachers teaching math had marks of more than 80 per cent, while 54 per cent of 13,385 teachers did well in sciences. School directors did not fare well: about 95 per cent failed tests in information and computer technology and English. Elementary and secondary school teachers do not enjoy the same long breaks as the students and are required to work through the vacations on administrative duties. They are also burdened with administrative tasks: a study by the Quality Learning Foundation found that Thai teachers spent 84 of the 200 day academic year performing non teaching tasks such as undergoing unnecessary training, performing administrative duties, and hosting external evaluations. On 24 January 2024, the Minister of Education Permpoon Chidchob announced that Thai teachers will no longer be forced to take turns staying on school campuses after school hours in what is known as "teacher on duty". This follows the recent assault on a 41 year old female teacher on duty at Bang Pong Klua School in Chiang Rai province which caused several teacher associations to send petitions to the ministry to revoke the rule. The Office of the Basic Education Commission is also seeking cabinet approval to allow schools to rehire school janitors to reduce the amount of burdens placed on teachers following their phasing out.

Ағылшын тілінде білім беру

Таиландтағы жоғары оқу орындарына түсушілердің ағылшын тілінен алған орташа нәтижесі соңғы емтихандарда 28,34 пайызды құрады. Таиланд "әлемдегі ағылшын тілін ең нашар білетін жұмыс күшіне" ие. IMD World Competitiveness Yearbook жылдығының соңғы басылымында Таиланд ағылшын тілін меңгеру деңгейі бойынша 56 елдің ішінде 54-ші орынға орналасты. Сингапур үшінші, Малайзия 28-ші, Корея 46-шы орындарда. Үкімет ағылшын тілінің мектептердегі маңызды пән екенін ұзақтан бері мойындап келеді және ол бірнеше онжылдықтан бері түрлі деңгейде міндетті пән болып табылады. 2005 жылдан бері мектептерге негізгі пәндерді ағылшын тілінде оқытатын және қарқынды ағылшын тілі курстарын ұсынатын екі тілді бөлімдер ашуға кеңес берілуде.

Ауылдық-қалалық және этникалық бөліну

Туған жер Таиландта академиялық жетістікті болжау үшін маңызды көрсеткіш болып табылады. Этникалық азшылықтар тұратын, көбінесе ауылдық аймақтардағы оқушылар ұлттық және халықаралық стандартты тесттерде үнемі төмен нәтижелер көрсетеді. Шалғайдағы кедей отбасылардан шыққан оқушылар, қалалық оқушылармен салыстырғанда, сапалы білімге қол жеткізуде шектеулерге тап болады. Бұл білім беру ресурстарын теңсіз бөлу, мұғалімдерді нашар даярлау, әлеуметтік-экономикалық факторлар (кедейлік) және оқыту мен тесттер тілі болып табылатын орталық тай тіліндегі біліксіздік себепті болуы мүмкін.

Зорлық-зомбылық

Тайландта 2010-2015 жылдар аралығында 13-15 жас аралығындағы оқушылардың үштен бірі мектепте зорлық-зомбылыққа ұшырады. Олардың 29 пайызы физикалық зорлық-зомбылықтың құрбаны болды.

Жыныстық тәрбие

Тайланд зерттеушісі Вичит Вонгваритип Тайланд жыныстық тәрбие беруді тиісінше жүзеге асырмайды деп мәлімдейді. Ол гендерлік әртүрлілік, гендерлік теңдік және қауіпсіз жыныстық қатынас тұрғысынан сәтсіздікке ұшырайды. "Қоғам көбінесе 'жақсы мораль' барлық мәселенің шешімі деп ойлайды және тай мәдениеті ең жақсысы деп санайды", - деді Вичит. Тайландтағы жыныстық тәрбие гетеросексуалдық пен патриархаттың дәстүрлі құндылықтарына негізделген. Қауіпсіз жыныстық қатынасқа ынталандырудың орнына, тайлық жыныстық тәрбие мектеп оқушысы қыздарға отбасын құруға дайын болғанға дейін қалыңдықтарын сақтауды ұсынады. Кейбір тайлық оқулықтар мастурбацияны қалыптан тыс мінез-құлық ретінде сипаттайды және жыныстық құштарлықты басу үшін медитация жасауды ұсынады. Гендерлік вариация клиникасының директоры Жирафон Арунакон Тайландта оқытылатын жыныстық білім ғылыми зерттеулерден қалыс қалады немесе оларды елемейді дейді. Халықаралық аурулар жіктелімі (ICD) 1990 жылы гомосексуализмді "ауру" санатынан алып тастады, ал Таиландтың Денсаулық сақтау министрлігі 2002 жылы гомосексуализм психикалық ауру емес деп мәлімдеді. "Білімді азат ету желісі" ұйымының белсендісі Парит Чиварак студенттер емтихан тапсыру үшін жыныстық тәрбие оқулықтарын оқиды, бірақ оларды жеке қабылдамайды дейді. "Біздің барлығымыз тайлық оқулықтардың сексистік екенін білеміз. Менің ойымша, қазіргі студенттер ЛГБТ+ адамдарын ауытқушылық деп қарамайды. Бүгінгі студенттер ақымақ емес. Бұл сияқты, қарапайым халықтың сенімдеріне қайшы келетін нәрселерді жазу өзін-өзі жоюға алып келеді", - деді Парит. Ал тайлық жыныстық тәрбие Тайландтағы жасөспірімдердің жүктілік деңгейін төмендетуге көмектеспеді. 2014 жылы күніне шамамен 334 бала 15-19 жас аралығындағы аналардан дүниеге келді.

Бірқалыпты киімдер

Барлық студенттер үшін форма кию міндетті, мемлекеттік және жекеменшік мектептерде, соның ішінде колледждер мен университеттерде стандартты үлгіден айырмашылықтар өте аз. Университет формасы бүкіл елде бірдей болып табылады және қыздар үшін ақ блузка мен қарапайым немесе плисселенген юбкадан, ал ұлдар үшін ұзын қара шалбар, ақ ұзын жеңді көйлек және қою көк немесе қара галстуктан тұрады. Тамасат университеті 1932 жылғы демократиялық қозғалыстың нәтижесінде студенттерге әдепкі киім киюге мүмкіндік беріп, форма стереотипін бұзған Таиландтағы алғашқы университет болды. Университет формасы саясатындағы өзгерістер 2018 жылы студенттердің наразылығынан кейін көріне бастады. Чулалонгкорн университетінің (ЧУ) өнер факультеті міндетті форма талабын жойды. ЧУ студенттік формасының университеттің негізін қалаушы патша Рама V сыйлағандықтан, беделді екенін ұзақ жылдардан бері айтып келеді. 1888 жылы Ұлы патша Чулалонгкорн (Рама V) тарапынан Сирирадж ауруханасы ретінде құрылған Махидол университетінде (МУ) студенттер ақ көйлек киюге міндетті, ал Махидол университетінің брошы көйлектің оң жағына ілінеді.