Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрбандық жұма, Қасиетті сенбі және Пасха жексенбісі
Good Friday, Holy Saturday, and Easter Sunday
Пасха тридуумы немесе Пасхалық үш күн (лат. Triduum Paschale), Қасиетті тридуум (лат. Triduum Sacrum) немесе Үш күн – Маунди бейсенбі күні кешкі құлшылықпен басталып, Пасха салтанатындағы тыныштықтағы құлшылыққа (Easter Vigil) жететін және Пасха жексенбісіндегі кешкі дұғамен аяқталатын үш күндік кезең. Бұл Исаның құмарлық шегуін, айқышқа ілінуін, өлімін, жерленуін және қайта тірілуін еске түсіретін, сондай-ақ қасиетті жазбалардағы Ізгі хабарда баяндалған оқиғаларды еске түсіретін жылжымалы мереке. Англикан, лютеран, методист, моравиан және реформаланған дәстүрлерде Пасха тридуумы шіркеу күнтізбесіндегі ораза мен Пасханың екі литургиялық маусымын аралап жатады (Қасиетті сенбі – оразаның соңғы күні, ал Пасха салтанатындағы тыныштықтағы құлшылық – Пасха уақытының алғашқы литургиясы). Рим-католик дәстүрінде 1955 жылғы папа Пий XII жүргізген реформадан бері Пасха тридуумы жеке литургиялық кезең ретінде анық көріне бастады. Бұрын, барлық осы мерекелер он екі сағаттан астамға ығыстырылған. Иеміздің соңғы тоқпаны мен Пасха салтанатындағы тыныштықтағы құлшылық сәйкесінше бейсенбі және сенбі күндері таңертең өткізілген, ал Қасиетті апта мен ораза тек Пасха жақындағанда ғана аяқталды деп есептелген. Римдік ритуалда, Иеміздің соңғы тоқпанының литургиясында Gloria in excelsis Deo оқылғаннан кейін барлық шіркеу қоңыраулары үндемейді (кейде кроталуспен алмастырылады) және орган қолданылмайды. Бейсенбі таңерінен Пасха жексенбісіне дейін созылған бұл кезең бұрынғы Англо-саксон дәуірінде «тыныш күндер» деп аталған. Католик шіркеуінде бұрын ораза және жылдың басқа уақыттарында неке қиюға тыйым салынған, және Тридуум кезінде де тыйым сақталады. Лютерандар әлі де Пасха тридуумын қоса алғанда, Қасиетті аптаның барлық кезеңінде неке тойларын ұйымдастырудан аулақ болады.
The Paschal Triduum or Easter Triduum (Latin: Triduum Paschale), Holy Triduum (Latin: Triduum Sacrum), or the Three Days, is the period of three days that begins with the liturgy on the evening of Maundy Thursday, reaches its high point in the Easter Vigil, and closes with evening prayer on Easter Sunday. It is a moveable observance recalling the Passion, Crucifixion, Death, burial, and Resurrection of Jesus, as portrayed in the canonical Gospels. In the Anglican, Lutheran, Methodist, Moravian and Reformed traditions, the Paschal Triduum straddles the two liturgical seasons of Lent and Easter in the Church calendar (Holy Saturday is the last day of Lent, with the Easter Vigil being the first liturgy of Eastertide). In the Roman Catholic tradition since the 1955 reform by Pope Pius XII, the Easter Triduum has been more clearly distinguished as a separate liturgical period. Previously, all these celebrations were advanced by more than twelve hours. The Mass of the Lord's Supper and the Easter Vigil were celebrated on the morning of Thursday and Saturday respectively, and Holy Week and Lent were seen as ending only on the approach of Easter. In the Roman Rite, after the Gloria in excelsis Deo in the Mass of the Lord's Supper, all church bells are silenced (sometimes replaced by a crotalus) and the organ is not used. This period that lasted from Thursday morning to before Easter Sunday began what was once referred to in Anglo Saxon times as "the still days". Weddings in the Catholic Church were once prohibited throughout Lent and certain other times of the year as well, and are still forbidden during the Triduum. Lutherans still discourage weddings during the entirety of Holy Week, inclusive of the Easter Triduum.
Ұлы жұма
Ұлы жұма күні христиандар Исаның азап шегіп, айқышқа шегеленуін еске алады. Рим-католик, лютеран және англо-католик діни рәсімдерінде айқыш немесе айқышқа шегеленген бейне (жылдың басқа күндері алтардың үстінде немесе жанында тұрғандай емес) салтанатты түрде ашылады. (1955 жылға дейінгі қызметтерде басқа айқыштар Ұлы жұма қызметінен кейін рәсімсіз ашылуы тиіс еді.) Католик ритуалында дін қызметкерлері дәстүр бойынша алтардың алдында жатып құлшылық етеді. Ұлы жұма күні мисса өткізілмейді және Раббының құрбандығы тойында таратылатын қасиетті нан және шарап Ұлы бейсенбі күні кияландырылады, сондықтан 1955 жылға дейін бұл мисса "Алдын ала кияланған мисса" деп аталатын. Англикан шіркеулерінде Ұлы жұма күні киялау дұғасы болмайды, ал осы күні өткізілетін қызметтерде сақталған қасиетті нан және шарап таратылады. Католиктерде де, қасиеттілердің бейнелері жергілікті әдет-ғұрыпқа сәйкес, оразаның соңғы екі аптасында жабылуы мүмкін. Бұл бейнелер алдындағы шамдар жағылмайды. Қозғалмалы айқыштар жасырылады, ал қозғалмайтын айқыштар Ұлы жұма қызметінен кейін жабылмағанша жабылады. Католик жамағаты әдетте айқышқа тағзым етіп, оның аяқтарын сүйеді. Англикандық құлшылықта қарапайым ағаш айқышқа табыну, оған қол тигізу немесе сүйіп алу кең таралған. Киімдердің (және егер сақталса, алтардың жамылғыларының) түстері әр түрлі: әртүрлі дәстүрлерде түс қолданылмайды, қызыл немесе қара түстер қолданылады. Католик шіркеуі Иса Мәсіхтің қанының символы ретінде қызыл киімдерді қолданады, бірақ 1970 жылға дейінгі Рим миссалының түрінде дін қызметкері қара киім киеді, ал қасиетті нан және шарап бөлімінде қызғылт түске ауысады. Англикан қызметтерінде кейде қара киімдер қолданылады. Біріккен методист шіркеуінде Ұлы жұма күні қара түс литургиялық түс ретінде қолданылады. Лютеран шіркеулерінде Ұлы жұма күні литургиялық түс жоқ. Алтарлар бос қалпында тұрады және дін қызметкерлері бұл күні киім кимейді. Моравиялықтар Ұлы бейсенбі күні қасиетті нан және шарап қабылдағандықтан, Ұлы жұма күні махаббат тойын өткізеді. Моравия шіркеуінің жамағаты Ұлы жұма дәстүрін Моравия зираттарындағы қабір тастарын тазалау арқылы сақтайды.
On Good Friday, Christians recall the passion and crucifixion of Jesus. In the Roman Catholic, Lutheran, and Anglo Catholic rites, a cross or crucifix (not necessarily the one that stands on or near the altar on other days of the year) is ceremonially unveiled. (In pre 1955 services, other crucifixes were to be unveiled, without ceremony, after the Good Friday service.) In the Catholic ritual, clergy traditionally begin the service prostrate in front of the altar. Mass is not celebrated on Good Friday and the communion distributed at the Celebration of the Lord's Passion is consecrated on Holy Thursday, hence the pre 1955 name "Mass of the Presanctified". In Anglican churches, there is no prayer of consecration on Good Friday, and the Reserved Sacrament is distributed at services on that day. Also in Catholicism, images of saints may, in accordance with local custom, be veiled throughout the last two weeks of Lent. Votive lights before these images are not lit. Crucifixes that are movable are hidden, while those that are not movable are veiled until after the Good Friday service. Catholic faithful typically venerate the crucifix by kissing the feet of the corpus. Veneration of a simple wooden cross is common in Anglican worship, with the faithful touching or kissing it. Colors of vestments (and hangings, if kept) vary: no colour, red, or black are used in different traditions. The Catholic Church uses red vestments, symbolic of the blood of Jesus Christ, but in the pre 1970 form of the Roman Missal the priest wears black, changing to violet for the communion part of the service. In Anglican services, black vestments are sometimes used. In the United Methodist Church, black is the liturgical colour used on Good Friday. In the Lutheran churches, there is no liturgical color on Good Friday. Altars remain stripped and clergy wear no vestments on this day. Moravians hold a Lovefeast on Good Friday as they receive Holy Communion on Maundy Thursday. Communicants of the Moravian Church practice the Good Friday tradition of cleaning gravestones in Moravian cemeteries.
Қасиетті сенбі
Қара сенбі деп те аталады, бұл Қасиетті сенбі күні түн түскеннен кейін немесе Пасха жексенбісі күні таң атпай, Исаның өлімін, демалыс күнін және тозақтың азаптарын еске алу үшін өткізілетін сергек қызмет. Келесі мәліметтердің көбісі католиктердің ғибадатханалары мен англикандық және евангелистік-лютерандық шіркеулерге қатысты. Қараңғылық пен жарық рәсімі Пасхалық ұйқының басында өткізіледі. Пасхалық шам, оның тұтануы Мәсіхтің өлімнен қайта тірілуін бейнелейді, жаңа Пасха оттарынан жағылады. Пасхалық шаммен құрбандық үстеліне салтанатты шеру жасалады. Барлығы кіріп шыққаннан кейін, "Exsultet" күйін орындайды. Экзультеттен кейін бәрі отырып, Ескі Келісімнен жеті оқылым, жеті Забур жыры мен ән-жырларды тыңдайды. Осы оқылымдардың арасында Қызыл теңізден исраилдіктердің құтқарылуы туралы Мысырдан шығу кітабынан алынған оқиға, Пасханың басты оқиғасы да бар. Бұл оқулар құтқарылу тарихын, Жаратылыстан бастап баяндайды. Англикандық ғибадатта Ескі Келісімнен тоғыз оқу мүмкіндігі бар, және кем дегенде екеуін оқыған жөн, оның ішінде Исраилдің Қызыл теңізде құтқарылуы туралы баяндама болуы керек. Католиктерде құлшылық кезінде екі күн ішінде алғаш рет литургияда орган мен шіркеу қоңыраулары қолданылады. Егер шіркеудің жарықтары бұрын сөндірілген болса, олар Глория басталғанда қосылады. Пасхалық шам діни рәсімдер кезінде қолданылатын шомылдыру рәсімінің құмырасын баталау үшін қолданылады. Ұлы Аллилуя Ізгі хабар оқылар алдында айтылады, Аллилуя оразадан бұрын алғаш рет қолданылды. Шіркеуде толық кірігуді алған, оқуларын аяқтаған адамдарға христиандық кірігудің құрметті рәміздері (суға шомылдыру рәсімін, діни бекіту және Киелі Евхаристия) беріледі. Католик және англикан дәстүрінде Пасхалық сергек күту - әсіресе Киелі Шомылдыру рәсімін өткізуге арналған күн. Қазіргі тәжірибеде күнәдан шығу мен Исаның қайта тірілуін білдіру үшін жарықтандыруды қолдану әр түрлі, шіркеу мүшелері ұстаған шамдарды және бүкіл шіркеуде жанып тұрған шамшарларды қолданудан басталады. Егер мүсіндер мен бейнелер оразаның соңғы екі аптасында бүркемеленген болса, олар Пасхалық сергек қызмет басталғанға дейін рәсімсіз ашылады. Адвенттік, оразалық және Пасхалық жексенбілер барлық мейрамдар мен салтанаттардан басым, содан кейін салтанаттар келесі дүйсенбіге ауыстырылады, егер олар құрма жексенбісінде немесе Иеміздің қайта тірілу жексенбісінде болмаса. "Иерусалимдегі Қасиетті Жүсіптің салтанатты мейрамы, егер ол Иеміздің азап шегуі күні, құрма жексенбісіне сәйкес келсе, 18 наурыздың жексенбісіне дейін күтіледі. Ал егер бұл күн міндетті түрде қасиетті күн ретінде сақталмаса, онда епископтар конференциясы оны оразадан тыс басқа күнге ауыстыра алады". Аспанға көтерілу мейрамы Пасханың қырық күнінде өтеді, бұл әрқашан бейсенбі күні болады, бірақ келесі жексенбіде де сақталуы мүмкін. Алғашқы өнім мейрамы - елуінші күн. Пасха кезеңі Рим католик, англо-католик және протестант күнтізбесінде Пасхалық сергек күтуден бастап Елуінші күн мейрамына дейін созылады. 1970 жылға дейінгі Рим католик күнтізбесінде Елуінші күн мейрамының октавасы Пасхалық уақытқа кіреді, сондықтан келесі Қаңқалы сенбілердің ешқайсысында аяқталады. 50 күндік Пасха кезеңінде киімдер әдетте ақ немесе алтын, бірақ елшілер мен шейіт-жандыларды атап өту кезінде және Елуінші күн мейрамында қызыл болады. 1970 жылға дейінгі Рим католик күнтізбесінде, оның 56 күндік Пасхалық кезеңімен, қызыл түсті Елуінші күн мейрамының октавасында қолданылған.
Also called Black Saturday, is a vigil service that is held after nightfall on Holy Saturday, or before dawn on Easter Sunday, in commemoration Jesus' death, sabbath rest, and harrowing of Hell. Many of the details that follow hold for Anglican and Evangelical Lutheran churches as well as Catholic worship. The ceremony of darkness and light is held at the beginning of the Easter Vigil Mass. The paschal candle, whose lighting symbolizes the resurrection of Christ from the dead, is lit from the new Easter fire. The solemn procession to the altar with the Paschal candle is formed. Once everyone has processed in, the Exsultet is intoned. After the Exsultet, everyone is seated and listens to seven readings from the Old Testament and seven psalms and canticles. At least three of these readings and associated psalms and canticles must be read, which must include the account of the deliverance of the Israelites at the Red Sea from the Book of Exodus, a central event of the first Passover. These readings account salvation history, beginning with Creation. In Anglican worship, there are nine possible readings from the Old Testament, and a minimum of two must be read, which must include the account of Israel's deliverance at the Red Sea. In Catholic practice, during the Gloria at the Mass, the organ and church bells are used in the liturgy for the first time in two days. If the lights of the Church have been previously left off, they are turned on as the Gloria begins. The Paschal candle is used to bless the baptismal font to be used in the celebration of the sacrament. The Great Alleluia is sung before the Gospel is read, Alleluia being used for the first time since before Lent. People receiving full initiation in the Church, who have completed their training, are given the Sacraments of Christian initiation (Baptism, Confirmation, and the Holy Eucharist). In Catholic and Anglican tradition, the Easter Vigil is an especially appropriate day for Holy Baptism. In current practice, the use of lighting to signify the emergence from sin and the resurrection of Jesus varies, from the use of candles held by parishioners as well as candelabra lit throughout the church. If statues and images have been veiled during the last two weeks of Lent, they are unveiled, without ceremony, before the Easter Vigil service begins. The Sundays of Advent, Lent, and Easter have precedence over all feasts and solemnities, solemnities being then transferred to the following Monday, unless they occur on Palm Sunday or on Sunday of the Lord's Resurrection. "The Solemnity of Saint Joseph, where it is observed as a Holy day of Obligation, should it fall on Palm Sunday of the Lord's Passion, is anticipated on the preceding Saturday, 18 March. Where, on the other hand, it is not observed as a Holy day of Obligation, it may be transferred by the Conference of Bishops to another day outside Lent." The solemnity of the Ascension is on the fortieth day of Easter, which is always a Thursday, although it may be observed on the following Sunday. Pentecost (or Whitsun) is the fiftieth day. The Easter season extends from the Easter Vigil through Pentecost Sunday on the Roman Catholic, Anglo Catholic and Protestant calendars. In the pre 1970 Roman Catholic calendar the octave of Pentecost is included in Eastertide, which thus ends at None of the following Ember Saturday. During the 50 day Easter period, vestments are generally white or gold, but red when celebrating apostles and martyrs and on the solemnity of Pentecost. In the pre 1970 Roman Catholic calendar, with its 56 day Eastertide, red was used during the octave of Pentecost.