Кіріспе

Көне Римнің күнделікті ресми газеті
Acta Diurna (лат. Күнделікті істер, кейде Күнделікті хабарламалар немесе поэтикалық түрде Күнделікті газет деп аударылады) – римдіктердің күнделікті ресми жарияланымдары, белгілі бір мағынада күнделікті газет. Олар тасқа немесе металға қашалып, Рим форумы сияқты қоғамдық орындардағы хабар доскаларында жарияланды. Оларды жай ғана Acta деп те атады. Көп жағынан, олар римдік азаматтар үшін ерте газет қызметін атқарды. Acta б.з.б. 59 жылы басталып, 222 жылына дейін жарияланды.

Тарих

Acta Diurna, сондай-ақ Acta Populi, Acta Publica және жай ғана Acta немесе Diurna деп аталатын ежелгі Римде күнделікті үкіметтік хабарламалардың бір түрі болды, онда Римдегі маңызды оқиғалардың ресми бекітілген баяндамасы жарияланды. Оның мазмұны ішінара ресми (сот жаңалықтары, Рим императорының, Рим сенатының және римдік магистраттардың жарлықтары), ішінара жеке (туылғандар, некелер және қайтыстар туралы хабарламалар) болды. Осылайша ол белгілі бір дәрежеде қазіргі газеттің орнын толтырды. Acta-ның пайда болуы Юлий Цезарьға байланысты, ол алғаш рет мемлекеттік қызметкерлерге халық актілерін сақтап, жариялауды бұйырды (б.з.д. 59 ж.; Суетоний, Цезарь, 20). Acta күн сайын жасалып, ашық жерде ақ түсті тақтада, альбом деп аталатын жерде жарияланды. Олар онда жеткілікті уақыт тұрғаннан кейін алынып, басқа мемлекеттік құжаттармен бірге сақталды, осылайша зерттеу мақсатында қолжетімді болар еді. Acta б.з.д. 133 жылы тоқтатылған жылнамалардан ерекшеленді, себебі соңғысында тек үлкен және маңызды мәселелер келтірілсе, ал бұрынғысында одан аз маңызды нәрселер де тіркелді. Олардың жариялануы империяның орталығы Константинопольға көшкенге дейін жалғасты. Оның түпнұсқа фрагменттері қазірге дейін табылған жоқ. Кейде кеңсе қызметкерлері Acta-ның көшірмелерін жасап, оларды әкімдерге ақпарат беру үшін жіберді. Кейінірек императорлар оларды патшалық немесе сенаторлық жарлықтарды және сарайдағы оқиғаларды жариялау үшін пайдаланды. Актаның басқа түрлері заңдық, муниципалдық және әскери хабарламаларды қамтыды. Acta Diurna "жариялау және тарату" деген мағынаны білдіретін "publicare et propagare" деген тіркесті енгізді. Бұл тіркес мәтіннің соңында жазылып, римдік азаматтар мен азамат емес адамдарға хабарланды.

Мұра

Бүгінде атауларында "acta" сөзі бар көптеген академиялық мерзімді басылымдар бар (Elsevier баспасында мұндай 64 атау кездеседі). "Acta Diurna" латын газетінің атауы ретінде пайдаланылған, оны Centaur Books баспасы шығарған.